Adhyaya 11

Verse 1

युगधर्मव्यवस्थावर्णनम् जनमेजय उवाच भारावतारणार्थाय कथितं जन्म कृष्णयोः । संशयोऽयं द्विजश्रेष्ठ हृदये मम तिष्ठति

ଯୁଗଧର୍ମ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବର୍ଣ୍ଣନା। ଜନମେଜୟ କହିଲେ: ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ପୃଥିବୀର ଭାର ଲାଘବ କରିବା ପାଇଁ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ମୋ ହୃଦୟରେ ଏକ ସନ୍ଦେହ ରହିଛି।

Verse 2

पृथिवी गोस्वरूपेण ब्रह्माणं शरणं गता । द्वापरान्तेऽतिदीनार्ता गुरुभारप्रपीडिता

ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ଶେଷରେ, ଭାରୀ ଭାରରେ ପୀଡ଼ିତ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀନ ହୋଇ ପୃଥିବୀ ଗାଈର ରୂପ ଧାରଣ କରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣାପନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 3

वेधसा प्रार्थितो विष्णुः कमलापतिरीश्वरः । भूभारोत्तारणार्थाय साधूनां रक्षणाय च

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାର୍ଥିତ ହୋଇ, କମଳାପତି ପରମେଶ୍ୱର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୃଥିବୀର ଭାର ଲାଘବ କରିବା ଏବଂ ସାଧୁମାନଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରାଗଲା।

Verse 4

भगवन् भारते खण्डे देवैः सह जनार्दन । अवतारं गृहाणाशु वसुदेवगृहे विभो

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: 'ହେ ଭଗବାନ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ! ହେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବିଭୋ! ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଭାରତ ଖଣ୍ଡରେ ବସୁଦେବଙ୍କ ଗୃହରେ ଶୀଘ୍ର ଅବତାର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।'

Verse 5

एवं सम्प्रार्थितो धात्रा भगवान्देवकीसुतः । बभूव सह रामेण भूभारोत्तारणाय वै

ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି ପ୍ରାର୍ଥିତ ହୋଇ, ଭଗବାନ ପୃଥିବୀର ଭାର ଲାଘବ କରିବା ପାଇଁ ବଳରାମଙ୍କ ସହିତ ଦେବକୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ରୂପେ ଅବତାର ନେଲେ।

Verse 6

कियानुत्तारितो भारो हत्वा दुष्टाननेकशः । ज्ञात्वा सर्वान्दुराचारान्पापबुद्धिनृपानिह

ଜନମେଜୟ ଆଗକୁ ପଚାରିଲେ: 'ଅନେକ ଦୁଷ୍ଟ ଏବଂ ପାପବୁଦ୍ଧି ସମ୍ପନ୍ନ ଦୁରାଚାରୀ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ପ୍ରକୃତରେ କେତେ ଭାର ଲାଘବ କରାଗଲା?'

Verse 7

हतो भीष्मो हतो द्रोणो विराटो द्रुपदस्तथा । बाह्लीकः सोमदत्तश्च कर्णो वैकर्तनस्तथा

'ଭୀଷ୍ମ ନିହତ ହେଲେ, ଦ୍ରୋଣ ନିହତ ହେଲେ, ଏବଂ ସେହିପରି ବିରାଟ ଓ ଦ୍ରୁପଦ ମଧ୍ୟ। ବାହ୍ଲୀକ, ସୋମଦତ୍ତ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ ନିହତ ହେଲେ।'

Verse 8

यैर्लुण्ठितं धनं सर्वं हृताश्च हरियोषितः । कथं न नाशिता दुष्टा ये स्थिताः पृथिवीतले

'କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଧନ ଲୁଣ୍ଠନ କଲେ ଏବଂ ହରିଙ୍କ (କୃଷ୍ଣଙ୍କ) ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଅପହରଣ କଲେ, ସେହି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଯେଉଁମାନେ ପୃଥିବୀରେ ରହିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ କାହିଁକି ବିନାଶ କରାଗଲା ନାହିଁ?'

Verse 9

आभीराश्च शका म्लेच्छा निषादाः कोटिशस्तथा । भारावतरणं किं तत्कृतं कृष्णेन धीमता

'ଆଭୀର, ଶକ, ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଏବଂ ନିଷାଦ କୋଟି କୋଟି ସଂଖ୍ୟାରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ତେବେ ବୁଦ୍ଧିମାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେହି ଭାର ଲାଘବ କରିବା କିପରି ଥିଲା?'

Verse 10

सन्देहोऽयं महाभाग न निवर्तति चित्ततः । कलावस्मिन्मजाः सर्वाः पश्यतः पापनिश्चयाः

'ହେ ମହାଭାଗ! ଏହି ସନ୍ଦେହ ମୋ ଚିତ୍ତରୁ ଦୂର ହେଉନାହିଁ। ଏହି କଳିଯୁଗରେ ଆମେ ଦେଖୁଛୁ ଯେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ପାପରେ ହିଁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟୀ।'

Verse 11

व्यास उवाच राजन् यस्मिन्युगे यादृक्प्रजा भवति कालतः । नान्यथा तद्‌भवेन्नूनं युगधर्मोऽत्र कारणम्

ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ହେ ରାଜନ୍, କାଳର ପ୍ରଭାବରେ ଯେଉଁ ଯୁଗରେ ଯେପରି ପ୍ରଜା ହେବା ଉଚିତ, ତାହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସେହିପରି ହୁଏ; ଏଠାରେ ଯୁଗଧର୍ମ ହିଁ କାରଣ।

Verse 12

ये धर्मरसिका जीवास्ते वै सत्ययुगेऽभवन् । धर्मार्थरसिका ये तु ते वै त्रेतायुगेऽभवन्

ଯେଉଁ ଜୀବମାନେ କେବଳ ଧର୍ମରେ ରୁଚି ରଖୁଥିଲେ, ସେମାନେ ସତ୍ୟଯୁଗରେ ଥିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମ ଏବଂ ଅର୍ଥ ଉଭୟରେ ରୁଚି ରଖୁଥିଲେ, ସେମାନେ ତ୍ରେତୟାଯୁଗରେ ଥିଲେ।

Verse 13

धर्मार्थकामरसिका द्वापरे चाभवन्युगे । अर्थकामपराः सर्वे कलावस्मिन्भवन्ति हि

ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଏବଂ କାମ ତିନୋଟିରେ ରୁଚି ରଖୁଥିବା ଲୋକ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି କଳିଯୁଗରେ ସମସ୍ତେ କେବଳ ଅର୍ଥ ଏବଂ କାମରେ ହିଁ ନିମଗ୍ନ ରହନ୍ତି।

Verse 14

युगधर्मस्तु राजेन्द्र न याति व्यत्ययं पुनः । कालः कर्तास्ति धर्मस्य ह्यधर्मस्य च वै पुनः

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଯୁଗଧର୍ମ କେବେ ବି ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ ନାହିଁ। କାଳ ହିଁ ଧର୍ମ ଏବଂ ଅଧର୍ମ ଉଭୟର କର୍ତ୍ତା।

Verse 15

राजोवाच ये तु सत्ययुगे जीवा भवन्ति धर्मतत्पराः । कुत्र तेऽद्य महाभाग तिष्ठन्ति पुण्यभागिनः

ରାଜା ପଚାରିଲେ: ହେ ମହାଭାଗ, ଯେଉଁ ଜୀବମାନେ ସତ୍ୟଯୁଗରେ ଧର୍ମପରାୟଣ ଥିଲେ, ସେହି ପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ଜୀବମାନେ ଆଜି କେଉଁଠାରେ ବାସ କରୁଛନ୍ତି?

Verse 16

त्रेतायुगे द्वापरे वा ये दानव्रतकारकाः । वर्तन्ते मुनयः श्रेष्ठाः कुत्र ब्रूहि पितामह

ତ୍ରେତୟା କିମ୍ବା ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଯେଉଁ ଦାନ ଏବଂ ବ୍ରତ କରୁଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଏବେ କେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି? ହେ ପିତାମହ, ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।

Verse 17

कलावद्य दुराचारा येऽत्र सन्ति गतत्रपाः । आद्ये युगे क्व यास्यन्ति पापिष्ठा देवनिन्दकाः

ଆଜି କଳିଯୁଗରେ ଯେଉଁ ଦୁରାଚାରୀ, ନିର୍ଲଜ୍ଜ, ପାପିଷ୍ଠ ଏବଂ ଦେବନିନ୍ଦକମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରଥମ ଯୁଗରେ (ସତ୍ୟଯୁଗରେ) କେଉଁଠାକୁ ଯିବେ?

Verse 18

एतत्सर्वं समाचक्ष्व विस्तरेण महामते । सर्वथा श्रोतुकामोऽस्मि यदेतद्धर्मनिर्णयम्

ହେ ମହାମତେ, ଏହି ସବୁ ମୋତେ ବିସ୍ତାର ଭାବରେ କୁହନ୍ତୁ। ମୁଁ ଏହି ଧର୍ମ-ନିର୍ଣ୍ଣୟକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ।

Verse 19

व्यास उवाच ये वै कृतयुगे राजन् सम्भवन्तीह मानवाः । कृत्वा ते पुण्यकर्माणि देवलोकान्व्रजन्ति वै

ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ହେ ରାଜନ୍, ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସତ୍ୟଯୁଗରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟ କର୍ମ କରି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଦେବଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 20

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्च नृपसत्तम । स्वधर्मनिरता यान्ति लोकान्कर्मजितान्किल

ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଏବଂ ଶୂଦ୍ର—ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ନିମଗ୍ନ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜିତ ଉଚ୍ଚ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 21

सत्यं दया तथा दानं स्वदारगमनं तथा । अद्रोहः सर्वभूतेषु समता सर्वजन्तुषु

ସତ୍ୟ, ଦୟା, ଦାନ, ସ୍ୱପତ୍ନୀ ନିଷ୍ଠା, ସର୍ବଭୂତରେ ଅଦ୍ରୋହ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ପ୍ରତି ସମତା...

Verse 22

एतत्साधारणं धर्मं कृत्वा सत्ययुगे पुनः । स्वर्गं यान्तीतरे वर्णा धर्मतो रजकादयः

ସତ୍ୟଯୁଗରେ ଏହି ସାଧାରଣ ଧର୍ମ ପାଳନ କରି, ରଜକ ଆଦି ଅନ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମ ବଳରେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 23

तथा त्रेतायुगे राजन् द्वापरेऽथ युगे तथा । कलावस्मिन्युगे पापा नरकं यान्ति मानवाः

ହେ ରାଜନ୍! ତ୍ରେତାଯୁଗ ଏବଂ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ହେଉଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏହି କଳିଯୁଗରେ ପାପୀ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 24

तावत्तिष्ठन्ति ते तत्र यावत्स्याद्युगपर्ययः । पुनश्च मानुषे लोके भवन्ति भुवि मानवाः

ଯୁଗଚକ୍ର ପରିବର୍ତ୍ତନ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ସେଠାରେ (ସ୍ୱର୍ଗ ବା ନରକରେ) ରହନ୍ତି। ପରେ ପୁଣି ଏହି ପୃଥିବୀରେ ମନୁଷ୍ୟ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି।

Verse 25

यदा सत्ययुगस्यादिः कलेरन्तश्च पार्थिव । तदा स्वर्गात्पुण्यकृतो जायन्ते किल मानवाः

ହେ ପାର୍ଥିବ! ଯେତେବେଳେ କଳିଯୁଗର ଅନ୍ତ ଏବଂ ସତ୍ୟଯୁଗର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପୁଣି ମନୁଷ୍ୟ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି।

Verse 26

यदा कलियुगस्यादिर्द्वापरस्य क्षयस्तथा । नरकात्पापिनः सर्वे भवन्ति भुवि मानवाः

ଯେତେବେଳେ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର କ୍ଷୟ ଏବଂ କଳିଯୁગର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ନରକରୁ ସମସ୍ତ ପାପୀ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ମନୁଷ୍ୟ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି।

Verse 27

एवं कालसमाचारो नान्यथाभूत्कदाचन । तस्मात्कलिरसत्कर्ता तस्मिंस्तु तादृशी प्रजा

କାଳର ବିଧାନ ଏହିପରି, ଏହା କେବେ ହେଲେ ଅନ୍ୟଥା ହୁଏ ନାହିଁ। ତେଣୁ କଳି ଅସତ୍-କର୍ତ୍ତା ଏବଂ ସେଥିରେ ପ୍ରଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ହୁଅନ୍ତି।

Verse 28

कदाचिद्दैवयोगात्तु प्राणिनां व्यत्ययो भवेत् । कलौ ये साधवः केचिद्‌द्वापरे सम्भवन्ति ते

କେବେ କେବେ ଦୈବଯୋଗରୁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ସ୍ଥିତିରେ ବ୍ୟତିକ୍ରମ ଘଟେ। କଳିଯୁଗରେ ଯେଉଁମାନେ ସାଧୁ ବ୍ୟକ୍ତି, ସେମାନେ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ହୋଇଥାଇ ପାରନ୍ତି।

Verse 29

तथा त्रेतायुगे केचित्केचित्सत्ययुगे तथा । दुष्टाः सत्ययुगे ये तु ते भवन्ति कलावपि

ସେହିପରି କେହି ତ୍ରେତା ଏବଂ କେହି ସତ୍ୟଯୁଗର ହୋଇଥାଇ ପାରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟଯୁଗରେ ଦୁଷ୍ଟ ଥିଲେ, ସେମାନେ କଳିଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 30

कृतकर्मप्रभावेण प्राप्नुवन्त्यसुखानि च । पुनश्च तादृशं कर्म कुर्वन्ति युगभावतः

ନିଜର କୃତକର୍ମର ପ୍ରଭାବରେ ସେମାନେ ସୁଖ-ଦୁଃଖ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ପୁଣି ଯୁଗର ସ୍ୱଭାବ ଅନୁସାରେ ସେହିପରି କର୍ମ କରନ୍ତି।

Verse 31

जनमेजय उवाच युगधर्मान्महाभाग ब्रूहि सर्वानशेषतः । यस्मिन्वै यादृशो धर्मो ज्ञातुमिच्छामि तं तथा

ଜନମେଜୟ କହିଲେ: ହେ ମହାଭାଗ! ଆପଣ ମୋତେ ସମସ୍ତ ଯୁଗଧର୍ମ ବିଷୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କୁହନ୍ତୁ। କେଉଁ ଯୁଗରେ କିପରି ଧର୍ମ ବିଦ୍ୟମାନ ଥାଏ, ତାହା ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।

Verse 32

व्यास उवाच निबोध नृपशार्दूल दृष्टान्तं ते ब्रवीम्यहम् । साधूनामपि चेतांसि युगभावाद्‌भ्रमन्ति हि

ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ: ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଶୁଣନ୍ତୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଏକ ଉଦାହରଣ ଦେଉଛି। ଯୁଗର ପ୍ରଭାବ ଯୋଗୁଁ ସାଧୁ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ମନ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାଏ।

Verse 33

पितुर्यथा ते राजेन्द्र वुद्धिर्विप्रावहेलने । कृता वै कलिना राजन् धर्मज्ञस्य महात्मनः

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ଯେପରି ତୁମର ପିତା (ପରୀକ୍ଷିତ), ଯିଏ ଜଣେ ମହାତ୍ମା ଓ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଥିଲେ, କଳିର ପ୍ରଭାବରେ ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିବାକୁ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୋଇଥିଲା।

Verse 34

अन्यथा क्षत्रियो राजा ययातिकुलसम्भवः । तापसस्य गले सर्पं मृतं कस्मादयोजयत्

ଅନ୍ୟଥା, ଯଯାତିଙ୍କ ଉଚ୍ଚ କୁଳରେ ଜନ୍ମିତ ଜଣେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ରାଜା ତପସ୍ୟାରତ ଜଣେ ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ଗଳାରେ ମୃତ ସର୍ପ କାହିଁକି ପକାଇଥାନ୍ତେ?

Verse 35

सर्वं युगबलं राजन्वेदितव्यं विजानता । प्रयत्‍नेन हि कर्तव्यं धर्मकर्म विशेषतः

ହେ ରାଜନ୍! ଜଣେ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ସବୁକୁ ଯୁଗର ବଳ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ। ତେଣୁ, ବିଶେଷ କରି ଧର୍ମ-କର୍ମକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଯତ୍ନର ସହ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 36

नूनं सत्ययुगे राजन् ब्राह्मणा वेदपारगाः । पराशक्त्यर्चनरता देवीदर्शनलालसाः

ହେ ରାଜନ୍! ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସତ୍ୟଯୁଗରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦପାରଙ୍ଗମ ଥିଲେ, ପରାଶକ୍ତିଙ୍କ ଆରାଧନାରେ ମଗ୍ନ ଥିଲେ ଏବଂ ଦେବୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ବ୍ୟାକୁଳ ଥିଲେ।

Verse 37

गायत्रीप्रणवासक्ता गायत्रीध्यानकारिणः । गायत्रीजपसंसक्ता मायाबीजैकजापिनः

ସେମାନେ ଗାୟତ୍ରୀ ଓ ପ୍ରଣବରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ, ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ, ଗାୟତ୍ରୀ ଜପରେ ମଗ୍ନ ଥିଲେ ଏବଂ କେବଳ ମାୟାବୀଜ (ହ୍ରୀଂ) ଜପ କରୁଥିଲେ।

Verse 38

ग्रामे ग्रामे पराम्बायाः प्रासादकरणोत्सुकाः । स्वकर्मनिरताः सर्वे सत्यशौचदयान्विताः

ସେମାନେ ଗାଁ ଗାଁରେ ପରାମ୍ବାଙ୍କ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ କର୍ମରେ ନିରତ ଥିଲେ ଏବଂ ସତ୍ୟ, ଶୌଚ ଓ ଦୟାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।

Verse 39

त्रय्युक्तकर्मनिरतास्तत्त्वज्ञानविशारदाः । अभवन्क्षत्रियास्तत्र प्रजाभरणतत्पराः

ସେଠାକାର କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ବେଦୋକ୍ତ କର୍ମରେ ନିରତ ଥିଲେ, ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନରେ ନିପୁଣ ଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରଜାପାଳନରେ ତତ୍ପର ଥିଲେ।

Verse 40

वैश्यास्तु कृषिवाणिज्यगोसेवानिरतास्तथा । शूद्राः सेवापरास्तत्र पुण्ये सत्ययुगे नृप

ହେ ନୃପ! ସେହି ପୁଣ୍ୟମୟ ସତ୍ୟଯୁଗରେ ବୈଶ୍ୟମାନେ କୃଷି, ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ଗୋ-ସେବାରେ ନିୟୋଜିତ ଥିଲେ ଏବଂ ଶୂଦ୍ରମାନେ ସେବା କାର୍ଯ୍ୟରେ ତତ୍ପର ଥିଲେ।

Verse 41

पराम्बापूजनासक्ताः सर्वे वर्णाः परे युगे । तथा त्रेतायुगे किञ्चिन्न्यूना धर्मस्य संस्थितिः

ସେହି ପରମ ଯୁଗରେ (ସତ୍ୟଯୁଗ) ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ପରାମ୍ବାଙ୍କ ପୂଜାରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଧର୍ମର ସ୍ଥିତି କିଛିଟା ହ୍ରାସ ପାଇଲା।

Verse 42

द्वापरे च विशेषेण न्यूना सत्ययुगस्थितिः । पूर्वं ये राक्षसा राजन् ते कलौ ब्राह्मणाः स्मृताः

ଦ୍ୱାପରରେ ସତ୍ୟଯୁଗର ସ୍ଥିତି ବିଶେଷ ଭାବରେ ହ୍ରାସ ପାଇଲା। ହେ ରାଜନ! ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁମାନେ ରାକ୍ଷସ ଥିଲେ, ସେମାନେ କଳିଯୁଗରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି।

Verse 43

पाखण्डनिरताः प्रायो भवन्ति जनवञ्चकाः । असत्यवादिनः सर्वे वेदधर्मविवर्जिताः

ସେମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ପାଖଣ୍ଡରେ ରତ ଏବଂ ଲୋକଙ୍କୁ ଠକିବା ବାଲା ହୁଅନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ଅସତ୍ୟବାଦୀ ଏବଂ ବେଦଧର୍ମ ବର୍ଜିତ।

Verse 44

दाम्भिका लोकचतुरा मानिनो वेदवर्जिताः । शूद्रसेवापराः केचिन्नानाधर्मप्रवर्तकाः

ସେମାନେ ଦାମ୍ଭିକ, ଲୋକଚତୁର, ଅଭିମାନୀ ଏବଂ ବେଦବର୍ଜିତ। କେହି କେହି ଶୂଦ୍ରସେବାରେ ରତ ଏବଂ ନାନା ଧର୍ମର ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 45

वेदनिन्दाकराः क्रूरा धर्मभ्रष्टातिवादुकाः । यथा यथा कलिर्वृद्धिं याति राजंस्तथा तथा

ସେମାନେ ବେଦନିନ୍ଦାକାରୀ, କ୍ରୂର, ଧର୍ମଭ୍ରଷ୍ଟ ଏବଂ ଅତିବାଦୀ। ହେ ରାଜନ! ଯେପରି ଯେପରି କଳିଯୁଗ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ସେହିପରି ସେହିପରି ଏହି ଦୋଷ ବଢ଼େ।

Verse 46

धर्मस्य सत्यमूलस्य क्षयः सर्वात्मना भवेत् । तथैव क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्च धर्मवर्जिताः

ସତ୍ୟମୂଳ ଧର୍ମର ସର୍ବତୋଭାବେ କ୍ଷୟ ହେବ। ସେହିପରି କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଏବଂ ଶୂଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମବର୍ଜିତ ହେବେ।

Verse 47

असत्यवादिनः पापास्तथा वर्णेतराः कलौ । शूद्रधर्मरता विप्राः प्रतिग्रहपरायणाः

କଳିଯୁଗରେ ବର୍ଣ୍ଣେତର ଲୋକେ ଅସତ୍ୟବାଦୀ ଏବଂ ପାପୀ ହେବେ। ବିପ୍ରମାନେ ଶୂଦ୍ରଧର୍ମରେ ରତ ଏବଂ ପ୍ରତିଗ୍ରହପରାୟଣ ହେବେ।

Verse 48

भविष्यन्ति कलौ राजन् युगे वृद्धिं गताः किल । कामचाराः स्त्रियः कामलोभमोहसमन्विताः

ହେ ରାଜନ! କଳିଯୁଗ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରିଣୀ ଏବଂ କାମ, ଲୋଭ ତଥା ମୋହଯୁକ୍ત ହେବେ।

Verse 49

पापा मिथ्याभिवादिन्यः सदा क्लेशरता नृप । स्वभर्तृवञ्जका नित्यं धर्मभाषणपण्डिताः

ହେ ନୃପ! ସେମାନେ ପାପିନୀ, ମିଥ୍ୟାବାଦିନୀ, ସଦା କଳହରେ ରତ, ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଠକିବା ବାଲା ଏବଂ ଧର୍ମଭାଷଣରେ ପଣ୍ଡିତା ହେବେ।

Verse 50

भवन्त्येवंविधा नार्यः पापिष्ठाश्च कलौ युगे । आहारशुद्ध्या नृपते चित्तशुद्धिस्तु जायते

କଳିଯୁଗରେ ଏହିପରି ପାପିଷ୍ଠା ନାରୀ ଏବଂ ଲୋକ ହେବେ। ହେ ନୃପତେ! ଆହାରର ଶୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଚିତ୍ତଶୁଦ୍ଧି ହୋଇଥାଏ।

Verse 51

शुद्धे चित्ते प्रकाशः स्याद्धर्मस्य नृपसत्तम । वृत्तसङ्करदोषेण जायते धर्मसङ्करः

ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତରେ ହିଁ ଧର୍ମର ପ୍ରକାଶ ହୁଏ। ବୃତ୍ତିସଙ୍କର ଦୋଷ ଯୋଗୁଁ ଧର୍ମସଙ୍କର ଜାତ ହୁଏ।

Verse 52

धर्मस्य सङ्करे जाते नूनं स्याद्वर्णसङ्करः । एवं कलियुगे भूप सर्वधर्मविवर्जिते

ଧର୍ମସଙ୍କର ହେଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣସଙ୍କର ହୁଏ। ହେ ରାଜନ୍! ଏହିପରି କଳିଯୁଗରେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ବର୍ଜିତ ହୋଇଯାଏ।

Verse 53

स्ववर्णधर्मवार्तैषा न कुत्राप्युपलभ्यते । महान्तोऽपि च धर्मज्ञा अधर्मं कुर्वते नृप

ସ୍ୱବର୍ଣ୍ଣଧର୍ମର କଥା କେଉଁଠି ବି ମିଳେ ନାହିଁ। ହେ ନୃପ! ମହାନ ଧର୍ମଜ୍ଞମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଧର୍ମ କରନ୍ତି।

Verse 54

कलिस्वभाव एवैष परिहार्यो न केनचित् । तस्मादत्र मनुष्याणां स्वभावात्पापकारिणाम्

ଏହା କଳିଯୁଗର ସ୍ୱଭାବ ଯାହାକୁ କେହି ଏଡ଼ାଇ ପାରିବେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଏଠାରେ ସ୍ୱଭାବତଃ ପାପ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ...

Verse 55

निष्कृतिर्न हि राजेन्द्र सामान्योपायतो भवेत् । जनमेजय उवाच भगवन्सर्वधर्मज्ञ सर्वशास्त्रविशारद

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ସାମାନ୍ୟ ଉପାୟରେ ନିଷ୍କୃତି ହୁଏ ନାହିଁ। ଜନମେଜୟ କହିଲେ: ହେ ଭଗବାନ! ହେ ସର୍ବଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ସର୍ବଶାସ୍ତ୍ରବିଶାରଦ!

Verse 56

कलावधर्मबहुले नराणां का गतिर्भवेत् । यद्यस्ति तदुपायश्चेद्दयया तं वदस्व मे

ଅଧର୍ମବହୁଳ ଏହି କଳିଯୁଗରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର କି ଗତି ହେବ? ଯଦି ଏହାର କୌଣସି ଉପାୟ ଅଛି, ତେବେ ଦୟାକରି ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।

Verse 57

व्यास उवाच एक एव महाराज तत्रोपायोऽस्ति नापरः । सर्वदोषनिरासार्थं ध्यायेद्देवीपदाम्बुजम्

ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ: ହେ ମହାରାଜ! ସେଥିପାଇଁ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଉପାୟ ଅଛି, ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ। ସମସ୍ତ ଦୋଷ ନିବାରଣ ପାଇଁ ଦେବୀଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 58

न सन्त्यघानि तावन्ति यावती शक्तिरस्ति हि । नास्ति देव्याः पापदाहे तस्माद्‌भीतिः कुतो नृप

ଜଗତରେ ସେତିକି ପାପ ନାହିଁ ଯେତିକି ଦେବୀଙ୍କର ପାପ ଦହନ କରିବାର ଶକ୍ତି ଅଛି। ତେଣୁ ହେ ନୃପ! ଭୟ କାହିଁକି?

Verse 59

अवशेनापि यन्नाम लीलयोच्चारितं यदि । किं किं ददाति तज्ज्ञातुं समर्था न हरादयः

ଅବଶ ହୋଇ ବା ଲୀଳାଛଳରେ ଯଦି ତାଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ, ତେବେ ତାହା କ’ଣ କ’ଣ ପ୍ରଦାନ କରେ ତାହା ଜାଣିବାକୁ ଶିବ ଆଦି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ ନୁହନ୍ତି।

Verse 60

प्रायश्चित्तं तु पापानां श्रीदेवीनामसंस्मृतिः । तस्मात्कलिभयाद्‌राजन् पुण्यक्षेत्रे वसेन्नरः

ପାପର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହେଉଛି ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କ ନାମ ସ୍ମରଣ। ତେଣୁ ହେ ରାଜନ୍! କଳିଯୁଗର ଭୟରୁ ମନୁଷ୍ୟ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ବାସ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 61

निरन्तरं पराम्बाया नामसंस्मरणं चरेत् । छित्त्वा भित्त्वा च भूतानि हत्वा सर्वमिदं जगत्

ମନୁଷ୍ୟ ନିରନ୍ତର ପରାମ୍ବାଙ୍କ ନାମ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ । ଯଦିଓ ସେ ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଛେଦନ, ଭେଦନ ବା ହତ୍ୟା କରିଥାଏ...

Verse 62

देवीं नमति भक्त्या यो न स पापैर्विलिप्यते । रहस्यं सर्वशास्त्राणां मया राजन्नुदीरितम्

ଯିଏ ଭକ୍ତିର ସହିତ ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ, ସେ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ । ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଏହି ରହସ୍ୟ କହିଦେଲି ।

Verse 63

विमृश्यैतदशेषेण भज देवीपदाम्बुजम् । अजपां नाम गायत्रीं जपन्ति निखिला जनाः

ଏହି ସବୁ ବିଷୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ବିଚାର କରି ଦେବୀଙ୍କ ଚରଣ କମଳର ଉପାସନା କର । ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ନିରନ୍ତର 'ଅଜପା ଗାୟତ୍ରୀ' ଜପ କରନ୍ତି ।

Verse 64

महिमानं न जानन्ति मायाया वैभवं महत् । गायत्रीं ब्राह्मणाः सर्वे जपन्ति हृदयान्तरे

ତଥାପି ସେମାନେ ମାୟାର ସେହି ମହାନ ମହିମା ଓ ବୈଭବ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ । ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ହୃଦୟ ମଧ୍ୟରେ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରନ୍ତି...

Verse 65

महिमानं न जानन्ति मायाया वैभवं महत् । एतत्सर्वं समाख्यातं यत्पृष्टं तत्त्वया नृप । युगधर्मव्यवस्थायां किं भूयः श्रोतुमिच्छसि

ସେମାନେ ମାୟାର ମହିମା ଓ ବୈଭବ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ । ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ ଯୁଗଧର୍ମର ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ମୁଁ ସେସବୁ କହିଦେଇଛି । ଏବେ ତୁମେ ଆଉ କ’ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?

Verse 999

इति श्रीमद्देवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्या संहितायां षष्ठस्कन्धे युगधर्मव्यवस्थावर्णनं नामकादशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଅଠର ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ବିଶିଷ୍ଟ ସଂହିତା ଶ୍ରୀମଦ୍ଦେବୀଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଷଷ୍ଠ ସ୍କନ୍ଧରେ 'ଯୁଗଧର୍ମ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବର୍ଣ୍ଣନ' ନାମକ ଏକାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା ।