Shloka 7
Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन
Devanagari script
विकारेष्वविसृष्टेषु ह्यव्यक्ते चात्मनि स्थिते / अप्रवृत्ते ब्रह्मणा तु सहसा योज्यगैस्तदा
Transliteration
vikāreṣvavisṛṣṭeṣu hyavyakte cātmani sthite / apravṛtte brahmaṇā tu sahasā yojyagaistadā
Translation
ଯେତେବେଳେ ବିକାରଗୁଡ଼ିକ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୃଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥା ରହେ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୋଇନାହାନ୍ତି—ସେତେବେଳେ ଯୋଜ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସହସା ସୃଷ୍ଟି କିପରି ଚାଲିବ?
Word by Word
विकारेषुin the modifications
विकारेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootविकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी, बहुवचन
अविसृष्टेषुnot yet emitted/created
अविसृष्टेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootवि-सृज् (धातु)
Formनञ्-पूर्वक क्त (PPP); पुंलिङ्ग; सप्तमी, बहुवचन; विशेषण (of विकारेषु)
हिindeed
हि:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/causal particle)
अव्यक्तेin the unmanifest
अव्यक्ते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअव्यक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (and)
आत्मनिin the Self
आत्मनि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन
स्थितेwhen (it is) established/remaining
स्थिते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु)
Formक्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन; विशेषण (of आत्मनि/अव्यक्ते—locative absolute sense)
अप्रवृत्तेwhen not active/when activity has not begun
अप्रवृत्ते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootप्र-वृत् (धातु)
Formनञ्-पूर्वक क्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन; विशेषण (locative absolute continuation)
ब्रह्मणाby Brahman / by the Creator principle
ब्रह्मणा:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन
तुbut
तु:
Sambandha-bodhaka (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात (but/indeed)
सहसाsuddenly
सहसा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (suddenly/at once)
योज्यगैःwith the connectable/fit-for-joining factors (yoking agents)
योज्यगैः:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootयोज्यग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया, बहुवचन; साधन/सहकारि-भाव (instrumental of means/agents)
तदाthen
तदा:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (then)