Shloka 46
Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन
Devanagari script
प्राधानिकीमिमां सृष्टिं तथैवेश्वरकारिताम् / सम्यग्विदित्वा मेधावी न मोहमधिगच्छति
Transliteration
prādhānikīmimāṃ sṛṣṭiṃ tathaiveśvarakāritām / samyagviditvā medhāvī na mohamadhigacchati
Translation
ଏହି ପ୍ରାଧାନିକ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଏବଂ ଏହିଶ୍ୱରକୃତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଜାଣିଲେ, ମେଧାବୀ ପୁରୁଷ ମୋହକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
Word by Word
प्राधानिकीम्pertaining to Pradhāna (primordial matter)
प्राधानिकीम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootप्राधानिक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (qualifying 'सृष्टिम्')
इमाम्this
इमाम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (demonstrative)
सृष्टिम्creation
सृष्टिम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
तथाthus/likewise
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
एवindeed
एव:
निपात (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle of emphasis)
ईश्वर-कारिताम्caused by the Lord
ईश्वर-कारिताम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootईश्वर (प्रातिपदिक) + कारित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (qualifying 'सृष्टिम्'); तत्पुरुष: ईश्वरेण कारिता
सम्यक्properly/correctly
सम्यक्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
विदित्वाhaving understood
विदित्वा:
क्रियाविशेषण (Adverbial to main verb)
TypeVerb
Root√विद् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव; having known
मेधावीthe intelligent person
मेधावी:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootमेधाविन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; Nominative singular
नnot
न:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negative particle)
मोहम्delusion
मोहम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमोह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
अधिगच्छतिattains/comes to
अधिगच्छति:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootअधि-√गम् (धातु)
Formलट्-लकार (Present/लट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; he attains/approaches