Shloka 11
Mantrarāja-sādhana Prakāra & Tripurā/Lalitā–Kāmākṣī Tattva
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
बिभ्रती हिमकुन्देन्दुमुक्तासमवपुर्द्युतिः / परापरा तृतीया स्याद्बा लार्कायुतसंमिता
Transliteration
bibhratī himakundendumuktāsamavapurdyutiḥ / parāparā tṛtīyā syādbā lārkāyutasaṃmitā
Translation
ହିମ, କୁନ୍ଦ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ମୁକ୍ତା ସଦୃଶ ଦେହଦ୍ୟୁତି ଧାରଣ କରୁଥିବା ସେ ପରାପରା ତୃତୀୟା; ତାଙ୍କ କାନ୍ତି ଦଶହଜାର ବାଳସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ।
Word by Word
बिभ्रतीbearing, holding
बिभ्रती:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeVerb
Rootभृ (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present active participle, शतृ), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
हिमsnow
हिम:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeNoun
Rootहिम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक (stem) — समासाङ्ग (compound member)
कुन्दjasmine
कुन्द:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeNoun
Rootकुन्द (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक — समासाङ्ग
इन्दुmoon
इन्दु:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक — समासाङ्ग
मुक्ताpearl
मुक्ता:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeNoun
Rootमुक्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रातिपदिक — समासाङ्ग
समequal to, like
सम:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत्-समासाङ्ग (indeclinable-like preverb in compounds), ‘सम’ = समान (equal) — समासाङ्ग
वपुःbody, form
वपुः:
विशेष्य (Visheshya/Head noun)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
द्युतिःsplendour, radiance
द्युतिः:
विशेष्य (Visheshya/Head noun)
TypeNoun
Rootद्युति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
परापराboth higher and lower (transcendent and immanent)
परापरा:
विशेषण (Visheshana/Qualifier)
TypeAdjective
Rootपरा + अपरा (प्रातिपदिके)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; द्वन्द्वसमास (copulative) ‘परा च अपरा च’
तृतीयाthe third
तृतीया:
विशेषण (Visheshana/Qualifier)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
स्यात्would be, should be
स्यात्:
क्रिया (Kriya/Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
वाor
वा:
सम्बन्ध (Sambandha/Connector)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक निपात (particle of alternative)
लार्कlac-red (reddish)
लार्क:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeNoun
Rootलार्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक (lexeme), समासाङ्ग; अर्थतः ‘लाक्षा/रक्तवर्ण’ इत्यर्थे (contextual)
अयुतten thousand
अयुत:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeNoun
Rootअयुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक — संख्यावाचक (numeral) ‘ten-thousand’ — समासाङ्ग
संमिताequal/measured as
संमिता:
विशेषण (Visheshana/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसम् + मा (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle, क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘संमिता’ = समाना/तुल्या (measured/equal)