Shloka 37
दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम्
Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds
Devanagari script
तदेव तस्याः सलिलं वापिकायास्तपोधन / पूर्ववत्तटसोपानपक्षिनौका हि ताः स्मृताः
Transliteration
tadeva tasyāḥ salilaṃ vāpikāyāstapodhana / pūrvavattaṭasopānapakṣinaukā hi tāḥ smṛtāḥ
Translation
ହେ ତପୋଧନ! ସେଇ ହେଉଛି ସେହି ବାପିକାର ଜଳ; ପୂର୍ବବତ୍ ତାହାର ତଟ, ସୋପାନ, ପକ୍ଷୀ ଓ ନୌକାମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ମୃତ।
Word by Word
तत्that
तत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सर्वनाम
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन; सर्वनाम
सलिलम्water
सलिलम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसलिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
वापिकायाःof the pond
वापिकायाः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootवापिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन
तपोधनO ascetic (wealth of tapas)
तपोधन:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतपोधन (प्रातिपदिक) = तपस् + धन
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (one whose wealth is austerity)
पूर्ववत्as before
पूर्ववत्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्ववत् (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/रीत्यर्थक अव्यय (as before)
तटसोपानपक्षिनौकाःbanks, steps, birds, and boats
तटसोपानपक्षिनौकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनौका (प्रातिपदिक) + पक्षिन् (प्रातिपदिक) + सोपान (प्रातिपदिक) + तट (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—द्वन्द्व (तटाः च सोपानानि च पक्षिणः च नौकाः च—collective listing)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (indeed/for)
ताःthose (they)
ताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
स्मृताःare called/are remembered
स्मृताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृत (कृदन्त; √स्मृ धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; भूतकृदन्त (past passive participle) प्रयोगे—कर्मणि/भावे: ‘are said/remembered’