Shloka 7
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
इति शङ्काकुलास्तत्र दण्डनाथापुरोगमाः / मन्त्रिणीं पुरतः कृत्वा प्रचेलुर्ललितां प्रति
Transliteration
iti śaṅkākulāstatra daṇḍanāthāpurogamāḥ / mantriṇīṃ purataḥ kṛtvā pracelurlalitāṃ prati
Translation
ଏପରି ଶଙ୍କାରେ ଆକୁଳ ହୋଇ, ଦଣ୍ଡନାଥ ଆଦି ଅଗ୍ରଣୀମାନେ ମନ୍ତ୍ରିଣୀଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଲଲିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
Word by Word
इतिthus
इति:
सम्बन्ध (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative/thus)
शङ्काकुलाःfilled with doubt
शङ्काकुलाः:
विशेषण (of subject)
TypeAdjective
Rootशङ्का-आकुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (शङ्कया आकुलाः = filled with doubt)
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (स्थान/Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
दण्डनाथापुरोगमाःhaving the commander as their leader
दण्डनाथापुरोगमाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदण्डनाथ-पुरोगम (प्रातिपदिक; दण्डनाथ + पुरोगम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः (those whose leader is the commander of forces)
मन्त्रिणीम्the minister (female)
मन्त्रिणीम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootमन्त्रिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पुरतःin front
पुरतः:
अधिकरण (स्थान/Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootपुरतः (अव्यय)
Formस्थानवाचक-अव्यय (in front/before)
कृत्वाhaving placed/made
कृत्वा:
क्रिया-विशेषण (पूर्वकाल/Adverbial participle)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), ‘having made/placing’
प्रचेलुःset out/went forth
प्रचेलुः:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootप्र-चल् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
ललिताम्Lalitā
ललिताम्:
कर्म (Goal/object with prati)
TypeNoun
Rootललिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (proper name)
प्रतिtowards
प्रति:
सम्प्रदान/गति (Goal)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय; गत्यर्थे (towards)