Shloka 71
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
तां दुष्टवनितां जेतुमाक्रष्टुं च कचं हठात् / सेनापतिं कुरण्डाख्यं प्रेषयाहवदुर्मदम्
Transliteration
tāṃ duṣṭavanitāṃ jetumākraṣṭuṃ ca kacaṃ haṭhāt / senāpatiṃ kuraṇḍākhyaṃ preṣayāhavadurmadam
Translation
ସେଇ ଦୁଷ୍ଟ ନାରୀକୁ ଜିତିବାକୁ ଏବଂ ହଠାତ୍ ତାହାର କେଶକୁ ଟାଣି ଆଣିବାକୁ ଦୁର୍ମଦ ‘କୁରଣ୍ଡ’ ନାମକ ସେନାପତିକୁ ପ୍ରେଷଣ କଲା।
Word by Word
ताम्her
ताम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
दुष्टवनिताम्the wicked woman
दुष्टवनिताम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक) + वनिता (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (दुष्टा वनिता), स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
जेतुम्to conquer
जेतुम्:
प्रयोजन (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootजि (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुनन्तः (Infinitive), प्रयोजनार्थः
आकर्ष्टुम्to drag, to pull
आकर्ष्टुम्:
प्रयोजन (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootआ + कृष् (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुनन्तः (Infinitive), प्रयोजनार्थः
चand
च:
सम्बन्ध (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
कचम्hair (lock)
कचम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकच (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
हठात्forcibly
हठात्:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootहठ (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-अव्ययम् (ablatival adverb), ‘by force/forcibly’
सेनापतिम्the general
सेनापतिम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसेना (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (सेनायाः पतिः), पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
कुरण्डाख्यम्named Kuraṇḍa
कुरण्डाख्यम्:
कर्म (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootकुरण्ड (प्रातिपदिक/संज्ञा) + आख्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (कुरण्ड इति आख्यः = named Kuraṇḍa), पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; सेनापतिम् इति विशेषणम्
प्रेषयsend!
प्रेषय:
क्रिया (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Rootप्र + इष् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
अहवत्called, ordered
अहवत्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअह्वा (धातु; √ह्वा with prefix आ/अ)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
दुर्मदम्Durmada (the arrogant one)
दुर्मदम्:
सम्प्रदान/प्रति (Addressee/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootदुर्मद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; सम्बोधनार्थे कर्मवत् (addressed person)