Shloka 54
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
लघुहस्ततयापश्यन्नाकृष्टन्न च मोक्षणम् / ददृशे घनुषश्चक्रं केवलं शरधारणे
Transliteration
laghuhastatayāpaśyannākṛṣṭanna ca mokṣaṇam / dadṛśe ghanuṣaścakraṃ kevalaṃ śaradhāraṇe
Translation
ତାହାର ଲଘୁହସ୍ତତା ଦେଖିଲେ ନ ଟାଣିବା ଦିଶୁଥିଲା, ନ ଛାଡ଼ିବା। କେବଳ ଶର ଧାରଣେ ଧନୁଷର ଚକ୍ରାକାର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଦେଖାଗଲା।
Word by Word
लघु-हस्ततयाby (reason of) lightness/swiftness of hand
लघु-हस्ततया:
करण (Karaṇa/करण)
TypeNoun
Rootलघु (प्रातिपदिक) + हस्तता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘लघुः हस्तः’ इति भावः)
अपश्यत्he saw
अपश्यत्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
नnot
न:
निषेध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
आकृष्टम्the drawing (of the bowstring)
आकृष्टम्:
कर्म (Karma/Object/कर्म)
TypeVerb
Rootआ + कर्ष् (धातु)
Formक्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘आकृष्टम्’ = drawn
नnor
न:
निषेध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
चand
च:
समुच्चय (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
मोक्षणम्the releasing (of the arrow)
मोक्षणम्:
कर्म (Karma/Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमोक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
ददृशेwas seen / appeared
ददृशे:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
धनुषःof the bow
धनुषः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
चक्रम्a circle / wheel-like blur
चक्रम्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन
केवलम्only
केवलम्:
विशेषणभाव (Adverbial qualifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकेवल (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb), ‘केवलम्’ = only/merely
शर-धारणेin the holding/placing of the arrow
शर-धारणे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक) + धारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘शरस्य धारणम्’)