Shloka 38
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
ब्रह्मलोकः समाख्यातो ह्यप्रतीघातलक्षणः / पर्यासपरिमाणेन भूर्लोकः समभिस्मृतः
Transliteration
brahmalokaḥ samākhyāto hyapratīghātalakṣaṇaḥ / paryāsaparimāṇena bhūrlokaḥ samabhismṛtaḥ
Translation
ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ‘ଅପ୍ରତୀଘାତ’—ଅବରୋଧହୀନ ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏବଂ ‘ପର୍ୟାସ’ ପରିମାଣ ଅନୁସାରେ ଭୂର୍ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ମୃତିରେ କୁହାଯାଇଛି।
Word by Word
ब्रह्मलोकःBrahma-world (Brahmaloka)
ब्रह्मलोकः:
कर्ता/विधेय (subject)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् + लोक (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (ब्रह्मणः लोकः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
समाख्यातःis proclaimed/called
समाख्यातः:
कर्मणि-प्रयोगे विधेय (predicate)
TypeVerb
Rootसम्-आ-ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘is called/declared’
हिindeed
हि:
सम्बन्ध (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/हेतु
अप्रतीघातलक्षणःhaving the mark of non-obstruction
अप्रतीघातलक्षणः:
विशेषण (of ब्रह्मलोकः)
TypeAdjective
Rootअ + प्रतीघात + लक्षण (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (यस्य लक्षणं अप्रतीघातः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
पर्यासपरिमाणेनby the measure of ‘paryāsa’ (extent)
पर्यासपरिमाणेन:
करण (means/measure)
TypeNoun
Rootपर्यास + परिमाण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (पर्यासस्य परिमाणम्); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
भूर्लोकःBhūrloka (earth-world)
भूर्लोकः:
कर्ता/विधेय (subject)
TypeNoun
Rootभूः + लोक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (भूः लोकः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
समभिस्मृतःis regarded/remembered as
समभिस्मृतः:
कर्मणि-प्रयोगे विधेय (predicate)
TypeVerb
Rootसम्-अभि-स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘is well remembered/considered’