Shloka 53
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
सवर्णायाः सुतश्चान्यः स्मृतो वैवस्वतो मनुः / सावर्णम नवो ये च चत्वारस्तु महर्षिजाः
Transliteration
savarṇāyāḥ sutaścānyaḥ smṛto vaivasvato manuḥ / sāvarṇama navo ye ca catvārastu maharṣijāḥ
Translation
ସାବର୍ଣ୍ଣାଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଏକ ପୁତ୍ର ବୈବସ୍ୱତ ମନୁ ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ଏବଂ ସାବର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ଚାରି ମହର୍ଷି ଅଛନ୍ତି।
Word by Word
सवर्णायाःof Savarṇā
सवर्णायाः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootसवर्णा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
सुतःson
सुतः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
चand
च:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अन्यःanother
अन्यः:
कर्ता (Karta/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (adjectival) सुतः इति विशेष्यस्य
स्मृतःis said/remembered
स्मृतः:
विधेय (predicate; passive)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे विधेय (predicative)
वैवस्वतःVaivasvata
वैवस्वतः:
कर्ता (Karta/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootवैवस्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मनुः इति विशेष्यस्य विशेषण
मनुःManu
मनुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सावर्णम्Sāvarṇa (named Sāvarṇa)
सावर्णम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootसावर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; नवः इति विशेष्यस्य विशेषण
नवःNava (name)
नवः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (अत्र) ‘नवः (मनुः)’ इति संज्ञा/नाम
येwho/which
ये:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Plural); सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)
चand
च:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
चत्वारःfour
चत्वारः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootचतुर् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संख्यावाचक (cardinal numeral)
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअवधारण/विरोध-अव्यय (particle: but/indeed)
महर्षिजाःborn of great sages
महर्षिजाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमहर्षि + ज (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: महर्षेः जाताः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन