Shloka 39
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
दक्षस्य कन्या धर्मिष्ठा सुव्रता नाम विश्रुता / सर्वकन्यावरिष्ठा तु ज्येष्ठा या वीरिणीसुता
Transliteration
dakṣasya kanyā dharmiṣṭhā suvratā nāma viśrutā / sarvakanyāvariṣṭhā tu jyeṣṭhā yā vīriṇīsutā
Translation
ଦକ୍ଷଙ୍କ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧର୍ମିଷ୍ଠ କନ୍ୟା ‘ସୁବ୍ରତା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ସେ ସମସ୍ତ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା, ଜ୍ୟେଷ୍ଠା, ଏବଂ ବୀରିଣୀଙ୍କ କନ୍ୟା ଥିଲେ।
Word by Word
दक्षस्यof Dakṣa
दक्षस्य:
सम्बन्ध (Genitive/possessor)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; genitive singular
कन्याdaughter
कन्या:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; nominative singular
धर्मिष्ठाmost righteous
धर्मिष्ठा:
विशेषण (Adjectival to ‘कन्या’)
TypeAdjective
Rootधर्मिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; superlative sense (‘most righteous’)
सुव्रताof good vows
सुव्रता:
विशेषण (Adjectival to ‘कन्या’)
TypeAdjective
Rootसु + व्रत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: ‘सुन्दरं व्रतं यस्याः’ (good-vowed)
नामby name
नाम:
सम्बन्ध (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (designation: ‘by name’)
विश्रुताrenowned
विश्रुता:
विशेषण (Adjectival to ‘कन्या’)
TypeAdjective
Rootविश्रुत (कृदन्त; √श्रु धातु)
Formभूतकृदन्त/क्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘well-known’
सर्वकन्या-वरिष्ठाbest among all daughters
सर्वकन्या-वरिष्ठा:
विशेषण (Adjectival to ‘कन्या’)
TypeAdjective
Rootसर्व + कन्या + वरिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (षष्ठी): ‘सर्वासां कन्यानां वरिष्ठा’
तुand/indeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (contrast/emphasis)
ज्येष्ठाeldest
ज्येष्ठा:
विशेषण (Adjectival to ‘कन्या’)
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘eldest’
याwho
या:
कर्ता (Karta; relative subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; relative pronoun ‘who’
वीरिणी-सुताdaughter of Vīriṇī
वीरिणी-सुता:
सम्बन्ध/अप्पोज़िशन (Apposition to ‘कन्या’)
TypeNoun
Rootवीरिणी + सुत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (षष्ठी): ‘वीरिण्याः सुता’