Shloka 171
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
अन्ये तु सलिलौघैस्तु वेलामभिभवन्त्यपि / साद्रिद्वीपान्तरं पीतं जलमन्नेषु तिष्ठति
Transliteration
anye tu salilaughaistu velāmabhibhavantyapi / sādridvīpāntaraṃ pītaṃ jalamanneṣu tiṣṭhati
Translation
ଅନ୍ୟେ କିଛି ଜଳଓଘରେ ସମୁଦ୍ରତଟର ସୀମାକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି; ଏବଂ ପର୍ବତସହିତ ଦ୍ୱୀପମଧ୍ୟରେ ପିତ ଜଳ ଅନ୍ନରସରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହେ।
Word by Word
अन्येothers
अन्ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन; ‘अन्ये (जनाः/मेघाः)’
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषणार्थक-निपात (particle)
सलिल-ओघैःby floods of water
सलिल-ओघैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसलिल (प्रातिपदिक) + ओघ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (सलिलस्य ओघाः); पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/contrast)
वेलाम्the shore/limit
वेलाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवेला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
अभिभवन्तिoverwhelm, surpass
अभिभवन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-√भू (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
अपिeven, also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चयार्थक-निपात (particle: also/even)
स-अद्रि-द्वीप-अन्तरम्the intervening space with mountains and islands
स-अद्रि-द्वीप-अन्तरम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय/उपपद ‘सहित’) + अद्रि (प्रातिपदिक) + द्वीप (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुषः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; ‘अद्रिभिः सह द्वीपानाम् अन्तरम्’ इति भावः; ‘पीतम्’ विशेषणम्
पीतम्drunk, absorbed
पीतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Root√पा (धातु) + त (कृत्) → पीत (कृदन्त)
Formत-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘पानं कृतम्’
जलम्water
जलम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
अन्नेषुin the waters/food? (lit. in ‘foods’)
अन्नेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), बहुवचन
तिष्ठतिremains, stays
तिष्ठति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्