Shloka 13
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
तेषां गणस्तु देवानामेकैको विंशकः स्मृतः / नामतस्तु प्रवक्ष्यामि निबोधध्वं समाहिताः
Transliteration
teṣāṃ gaṇastu devānāmekaiko viṃśakaḥ smṛtaḥ / nāmatastu pravakṣyāmi nibodhadhvaṃ samāhitāḥ
Translation
ସେହି ଦେବଗଣମାନଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗଣ ବିଶଜନୀୟ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ଏବେ ମୁଁ ନାମରେ କହିବି; ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଶୁଣ।
Word by Word
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन (Plural); सर्वनाम (Pronoun)
गणःgroup
गणः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle); विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural)
एकःone
एकः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (adjective)
एकःeach (one by one)
एकः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पुनरुक्ति (reduplication for distributive sense)
विंशकःa set of twenty
विंशकः:
प्रधानीय-विशेष्य (Predicate nominal)
TypeNoun
Rootविंशक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संख्यावाचक-समूहवाचक (group of twenty)
स्मृतःis said/remembered
स्मृतः:
क्रियाविशेषण/विधेय (Predicative participle)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त/PPP)
Formक्त (Past Passive Participle/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थ (passive sense: ‘is said/remembered’)
नामतःby name
नामतः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootनामतः (अव्यय; नामन् + तस्)
Formअव्यय (indeclinable), तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb); प्रकार/हेतु (by name)
तुindeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle); विशेषार्थक (indeed)
प्रवक्ष्यामिI shall declare
प्रवक्ष्यामि:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
निबोधध्वम्understand (you all)
निबोधध्वम्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootबुध् (धातु) + नि (उपसर्ग)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन (Plural), आत्मनेपद
समाहिताःattentive, composed
समाहिताः:
सम्बोधन (Address/Vocative sense)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-धा (धातु) → समाहित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त/PPP)
Formक्त (PPP) used adjectivally; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संबोधनार्थे (addressing the audience)