Shloka 51
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
एवमुक्तो ऽब्रवीदेनां दक्षः संरक्तलोचनः / त्वत्तः श्रेष्ठावरिष्ठाश्च पूज्या बालाः सुता मम
Transliteration
evamukto 'bravīdenāṃ dakṣaḥ saṃraktalocanaḥ / tvattaḥ śreṣṭhāvariṣṭhāśca pūjyā bālāḥ sutā mama
Translation
ଏପରି କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ ରକ୍ତଲୋଚନ ଦକ୍ଷ କହିଲେ— “ତୁମଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପୂଜ୍ୟ ମୋର କନ୍ୟାମାନେ।”
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)
उक्तः(having been) addressed
उक्तः:
Karta (कर्ता) (of ‘अब्रवीत्’ as the addressed one)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → उक्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; passive participle ‘having been spoken/addressed’
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
एनाम्her
एनाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
दक्षःDakṣa
दक्षः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
संरक्तलोचनःwith reddened eyes
संरक्तलोचनः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसंरक्त (प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (qualifier of दक्षः)
त्वत्तःfrom you/than you
त्वत्तः:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootत्वम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी (5th/ablative), एकवचन; सर्वनाम
श्रेष्ठावरिष्ठाःthe best and the least (i.e., of all ranks)
श्रेष्ठावरिष्ठाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक) + अवरिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (itaretara); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (of ‘बालाः/सुता’)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/coordination particle)
पूज्याःworthy of worship/respect
पूज्याः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूज्य (प्रातिपदिक; √पूज् + यत्)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण
बालाःchildren
बालाः:
Karta (कर्ता) (as subject complement with ‘सुता’)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
सुताःsons/children
सुताः:
Karta (कर्ता) / Prātipadika-predicative (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/genitive), एकवचन; सर्वनाम