Adhyaya 11

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे महादेवविभूतिवर्णनं ना दशामो ऽध्योयः सूत उवाच भृगोः ख्यातिर्विजज्ञे वै ईश्वरौ सुखदुःखयोः / शुभाशुभप्रदातारौ सर्वप्राणभृतामिह

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣର ବାୟୁପ୍ରୋକ୍ତ ପୂର୍ବଭାଗର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅନୁଷଙ୍ଗପାଦରେ ‘ମହାଦେବବିଭୂତିବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମ ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟ। ସୂତ କହିଲେ—ଭୃଗୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଖ୍ୟାତି ସୁଖ-ଦୁଃଖର ଈଶ୍ୱରଦ୍ୱୟକୁ ଜାଣିଲେ; ସେମାନେ ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଶୁଭ-ଅଶୁଭ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି।

Verse 2

देवौ धातृविधातारौ मन्वन्तरविचारिणौ / तयार्ज्येष्ठा तु भगिनी देवी श्रीर्लोकभाविनी

ସେଇ ଦୁଇ ଦେବ ଧାତା ଓ ବିଧାତା, ମନ୍ୱନ୍ତରମାନଙ୍କ ବିଚାରକ। ସେମାନଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭଗିନୀ ଦେବୀ ଶ୍ରୀ, ଯିଏ ଲୋକମଙ୍ଗଳକାରିଣୀ।

Verse 3

सा तु नारायणं देवं पति मासद्य शोभना / नारायणात्मजौ तस्यां बलोन्मादौव्यजायताम्

ସେଇ ଶୋଭନା ନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କୁ ପତିରୂପେ ପାଇ; ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ନାରାୟଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ବଳ ଓ ଉନ୍ମାଦ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 4

बलस्य तेजः पुत्रस्तु उन्मादस्य तु संशयः / तस्यान्ये मानसाः पुत्रा आसन् व्योमविचारिणः

ବଳର ପୁତ୍ର ତେଜ ଥିଲେ, ଉନ୍ମାଦର ପୁତ୍ର ସଂଶୟ; ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ମାନସ ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ଯେମାନେ ଆକାଶରେ ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ।

Verse 5

ये वहन्ति विमानानि देवानां पुण्यकर्मणाम् / मेरुकल्पे स्मृते भार्ये विधातुर्धातुरेव च

ଯେମାନେ ପୁଣ୍ୟକର୍ମ ଦେବମାନଙ୍କର ବିମାନ ବହନ କରନ୍ତି; ମେରୁକଳ୍ପରେ ସେମାନେ ବିଧାତା ଓ ଧାତାଙ୍କ ‘ସ୍ମୃତି’ ନାମକ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

Verse 6

आयतिर्नियतिश्चैव तयोः पुत्रौ दृढव्रतौ / प्राणश्चैव मृकण्डश्च ब्रह्मकोशौ सनातनौ

ଆୟତି ଓ ନିୟତି—ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଦୃଢ଼ବ୍ରତ ପୁତ୍ର ପ୍ରାଣ ଓ ମୃକଣ୍ଡ; ସେମାନେ ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମକୋଶ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି।

Verse 7

मनस्विन्यां मृकण्डस्य मार्कण्डेयो बभूव ह / सुतो वेदशिरास्तस्य धूम्रपत्न्यामजायत

ମୃକଣ୍ଡଙ୍କ ମନସ୍ୱିନୀ ଭାର୍ଯ୍ୟାରୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଜନ୍ମିଲେ; ଏବଂ ତାଙ୍କ ଧୂମ୍ରା ନାମକ ଭାର୍ଯ୍ୟାରୁ ବେଦଶିରା ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା।

Verse 8

पीवर्यां वेदशिरसः पुत्रा वशकराः स्मृताः / मार्कण्डेयाः समाख्याता ऋषयो वेदपारगाः

ପୀବରୀରେ ବେଦଶିରସଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ‘ବଶକର’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ସେମାନେ ‘ମାର୍କଣ୍ଡେୟ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବେଦପାରଙ୍ଗତ ଋଷି।

Verse 9

प्राणस्य पुण्डरीकायां द्युतिमानात्मजो ऽभवत् / उन्नतश्चद्युतिमतः स्वनवातश्च तावुभौ

ପ୍ରାଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ ପୁଣ୍ଡରୀକାରେ ‘ଦ୍ୟୁତିମାନ’ ନାମକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା; ଦ୍ୟୁତିମାନଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର—ଉନ୍ନତ ଓ ସ୍ୱନବାତ—ଏହି ଦୁଇଜଣ।

Verse 10

तयोः पुत्राश्च पौत्राश्च भार्गवाणां परस्परात् / स्वायंभुवेन्तरे ऽतीता मरीचेः शृणुत प्रजाः

ସେମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ପୌତ୍ର ଭାର୍ଗବମାନଙ୍କ ପରମ୍ପରାରେ ପରସ୍ପରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ଯେ ଅତୀତ, ହେ ପ୍ରଜାମାନେ, ମରୀଚିଙ୍କ ବଂଶ ଶୁଣ।

Verse 11

पत्नी मरीचेः संभूतिर्विजज्ञे ह्यात्मसंभंवम् / प्रजापतेः पूर्णमासं कन्याश्चेमा निबोधत

ମରୀଚିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସଂଭୂତି ଆତ୍ମସଂଭବ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ‘ପୂର୍ଣ୍ଣମାସ’କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଏହି କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣ।

Verse 12

कृषिर्वृष्टिस्त्विषा चैव तथा चोपचितिः शुभा / पूर्णमासः सरस्वत्यां पुत्रौ द्वावुदपादयत्

କୃଷି, ବୃଷ୍ଟି, ତ୍ୱିଷା ଏବଂ ଶୁଭ ଉପଚିତି—ଏହିପରି; ପୂର୍ଣ୍ଣମାସ ସରସ୍ୱତୀରେ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।

Verse 13

विरजं चैव धर्मिष्ठं पर्वशं चैव तावुभौ / विरजस्यात्मजो विद्वान् सुधामा नाम विश्रुतः

ବିରଜ ଓ ପର୍ବଶ—ଏହି ଦୁହେଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ। ବିରଜଙ୍କ ବିଦ୍ୱାନ ପୁତ୍ର ‘ସୁଧାମା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 14

सुधामा स तु वैराजः प्राचीं दिशमुपा श्रितः / लोकपालः स धर्मात्मा गौरीपुत्रः प्रतापवान्

ବୈରାଜ ସୁଧାମା ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ। ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା, ପ୍ରତାପବାନ, ଗୌରୀପୁତ୍ର—ଲୋକପାଳ ହେଲେ।

Verse 15

पर्वशः पर्वगणनां प्रविष्टः स महायशाः / पर्वशः पर्वशायां तु जनया मास वै सुतौ

ମହାଯଶସ୍ବୀ ପର୍ବଶ ପର୍ବଗଣନାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏବଂ ପର୍ବଶ, ପର୍ବଶାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ କରାଇଲେ।

Verse 16

यजुर्धाम च धीमन्तं स्तंभकाश्यपमेव च / तयोर्गोत्रकरौ पुत्रौ जातौ संन्यासनिश्चितौ

ଯଜୁର୍ଧାମ ନାମକ ଧୀମନ୍ତ ଓ ସ୍ତମ୍ଭକାଶ୍ୟପ—ଏହି ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ସେମାନେ ଉଭୟେ ଗୋତ୍ର-ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ଏବଂ ସନ୍ନ୍ୟାସରେ ଦୃଢ଼ନିଶ୍ଚୟୀ ଥିଲେ।

Verse 17

स्मृतस्त्वं गिरसः पत्नी जज्ञे सा ह्यात्मसंभवान् / पुत्रो कन्याश्चतस्रश्च पुण्यास्ता लोकविश्रुताः

ତୁମେ ‘ଗିରସ’ଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ସ୍ମୃତ। ସେ ଆତ୍ମସମ୍ଭବା ଥିଲେ। ତାଙ୍କଠାରୁ ଗୋଟିଏ ପୁତ୍ର ଓ ଚାରି ପୁଣ୍ୟ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲେ, ଯେମାନେ ଲୋକପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 18

सिनीवाली कुहूश्चैव राका चानुमतिस्तथा / तथैव भरताग्निं च कीर्तिमन्तं च तावुभौ

ସିନୀବାଳୀ, କୁହୂ, ରାକା ଓ ଅନୁମତି—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ; ତଥା ଭରତାଗ୍ନି ଓ କୀର୍ତ୍ତିମାନ—ସେ ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟ (ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ)।

Verse 19

अग्नेः पुत्रं च पर्जन्यं सद्वती सुषुवे तथा / हिरण्यरोमा पर्जन्यो मारीच्यामुदपद्यत

ସଦ୍ୱତୀ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ପର୍ଜନ୍ୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସବ କଲେ; ଏବଂ ହିରଣ୍ୟରୋମା ନାମକ ପର୍ଜନ୍ୟ ମରୀଚିଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 20

आभूतसंप्लवस्थायी लोकपालः स वै स्मृतः / यज्ञे कीर्त्तिमतश्चापि धेनुका वीतकल्मषौ

ଭୂତସଂପ୍ଲବ (ପ୍ରଳୟ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯିଏ ଅବସ୍ଥିତ ରହେ, ସେ ଲୋକପାଳ ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ଏବଂ ଯଜ୍ଞରେ କୀର୍ତ୍ତିମାନଙ୍କ (ସମ୍ବନ୍ଧରୁ) ଧେନୁକା ଓ ବୀତକଲ୍ମଷ—ଏ ଦୁଇଜଣ (ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ)।

Verse 21

चरिष्णुं धृतिमन्तं च उभावङ्गिरसां वरौ / तयोः पुत्राश्च पौत्राश्च अतीता वै सहस्रशः

ଚରିଷ୍ଣୁ ଓ ଧୃତିମାନ—ଏ ଦୁଇଜଣ ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଓ ପୌତ୍ର ସହସ୍ର ସହସ୍ର ହୋଇ ଅତୀତ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 22

अनसूया विजज्ञे वै पञ्चात्रेयानकल्मषान् / कन्यां चैव श्रुतिं नाम माता शङ्खपदस्य सा

ଅନସୂୟା ପାଞ୍ଚ ଆତ୍ରେୟ, ନିଷ୍କଲ୍ମଷ (ପୁତ୍ର) ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଏବଂ ‘ଶ୍ରୁତି’ ନାମକ ଏକ କନ୍ୟାକୁ ମଧ୍ୟ—ସେ ଶଙ୍ଖପଦଙ୍କ ମାତା ଥିଲେ।

Verse 23

कर्दसस्य तु पत्नी सा पौलहस्य प्रजापतेः / सत्यनेत्रश्च हव्यश्च आपो मूर्त्तिः शनैश्चरः

କର୍ଦସଙ୍କ ସେହି ପତ୍ନୀ ପ୍ରଜାପତି ପୌଲହଙ୍କର ଥିଲେ। ସତ୍ୟନେତ୍ର, ହବ୍ୟ, ଆପଃ, ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ଶନୈଶ୍ଚର—ଏମାନେ (ତାଙ୍କର) ସନ୍ତାନ ଭାବେ କଥିତ।

Verse 24

सोमश्च पञ्चमस्तेषामासीत्स्वायंभुवेन्तरे / यामदेवैस्सहातीताः पञ्चात्रेयाः प्रकीर्त्तिताः

ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ସେମାନଙ୍କ ପଞ୍ଚମ ସୋମ ଥିଲେ। ଯାମଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଯେ ଅତୀତ ହେଲେ, ସେମାନେ ‘ପଞ୍ଚ ଆତ୍ରେୟ’ ଭାବେ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 25

तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च आत्रेयाणां महात्मनाम् / स्वायंभुवे ऽन्तरे ऽतीताः शतशो ऽथ सहस्रशः

ସେହି ମହାତ୍ମା ଆତ୍ରେୟମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ପୌତ୍ର ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ଶତଶଃ ଏବଂ ସହସ୍ରଶଃ (ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇ) ଅତୀତ ହେଲେ।

Verse 26

प्रीत्यां पुलस्त्यभार्यायां दाना ग्निस्तत्सुतो ऽभवत् / पूर्वजन्मनि सो ऽगस्त्यः स्मृतः स्वायंभुवे ऽन्तरे

ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପତ୍ନୀ ପ୍ରୀତିରେ ‘ଦାନାଗ୍ନି’ ନାମକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ସେହିଜଣ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଭାବେ ସ୍ମୃତ।

Verse 27

मध्यमो देवबाहुश्च अत्रिनामा च ते त्रयः / स्वमा यवीयसी तेषां सद्वती नाम विश्रुता

ସେ ତିନିଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟମ ଦେବବାହୁ ଥିଲେ, ଏବଂ ଜଣେ ‘ଅତ୍ରି’ ନାମରେ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭଗିନୀ ‘ସଦ୍ୱତୀ’ ନାମେ ବିଶ୍ରୁତ।

Verse 28

पर्जन्यजननी शुभ्रा पत्नी चाग्नेः स्मृता शुभा / पौलस्त्यस्य च ब्रह्मर्षेः प्रीतिपुत्रस्य धीमतः

ପର୍ଜନ୍ୟଙ୍କ ଜନନୀ ଶୁଭ୍ରା ଶୁଭା ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ସେ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଓ ପ୍ରୀତିପୁତ୍ର ଧୀମାନ୍ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ପୌଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ମଧ୍ୟ କଥିତ।

Verse 29

दानाच्च सुषुवे पत्नी सुजङ्घी चं बहून्सुतान् / पौलस्त्या इति विख्याताः स्मृताः स्वायंभुवे ऽन्तरे

ଦାନା ଦ୍ୱାରା ପତ୍ନୀ ସୁଜଂଘୀ ବହୁ ପୁତ୍ର ପ୍ରସବ କଲେ; ସ୍ୱାୟଂଭୁବ ମନ୍ୱନ୍ତରେ ସେମାନେ ‘ପୌଲସ୍ତ୍ୟ’ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 30

क्षमा तु सुषुवे पुत्रान्पुलस्त्यस्य प्रजापतेः / त्रेताग्निवर्चसः सर्वे येषां कीर्त्तिः प्रतिष्ठिता

କ୍ଷମା ପ୍ରଜାପତି ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସବ କଲେ; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତ୍ରେତାଗ୍ନିର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ, ଯାହାଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 31

कर्दमश्चोर्वरीवांश्च सहिष्णुश्चेति ते त्रयः / ऋषिः कनकपीठश्च शुभा कन्या च पीवरी

କର୍ଦମ, ଉର୍ବରୀବାନ ଓ ସହିଷ୍ଣୁ—ଏହି ତିନିଜଣ; ଏବଂ କନକପୀଠ ନାମକ ଋଷି, ଶୁଭା ନାମର କନ୍ୟା ପୀବରୀ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 32

कर्दमस्य श्रुतिः पत्नी आत्रेय्यजनयत्स्वयम् / पुत्रं शङ्खपदं नाम कन्यां काम्यां तथैव च

କର୍ଦମଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଶ୍ରୁତି ଆତ୍ରେୟୀ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୟଂ ଏକ ପୁତ୍ର ପ୍ରସବ କଲେ, ତାହାର ନାମ ଶଙ୍ଖପଦ; ଏବଂ କାମ୍ୟା ନାମର ଏକ କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ।

Verse 33

स वै शङ्खपदः श्रीमांल्लोकपालः प्रजापतिः / दक्षिणस्यां दिशि रतः काम्या दत्ता प्रियव्रते

ସେଇ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଶଙ୍ଖପଦ ନାମକ ଲୋକପାଳ ପ୍ରଜାପତି ଥିଲେ। ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ନିୟୁକ୍ତ ଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କୁ କାମ୍ୟା ଦତ୍ତା ହେଲେ।

Verse 34

काम्या प्रियव्रताल्लेभे स्वायंभुवसमान्सुतान् / दश कन्याद्वयं चैव यैः क्षत्रं सम्प्रवर्त्तितम्

କାମ୍ୟା ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କଠାରୁ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ସମାନ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପାଇଲେ। ଦଶ ପୁତ୍ର ଓ ଦୁଇ କନ୍ୟା ହେଲେ; ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତ୍ରବଂଶ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହେଲା।

Verse 35

पुत्रं कनकपीठस्य सहिष्णुं नाम विश्रुतम् / यशोधरा विजज्ञे वै कामदेवं सुमध्यामा

କନକପୀଠଙ୍କ ପୁତ୍ର ‘ସହିଷ୍ଣୁ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ସୁମଧ୍ୟମା ଯଶୋଧରା କାମଦେବଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 36

क्रतोः क्रतुसमान्पु त्रान् विजज्ञे संनतिः शुभान् / तेषां न भार्या पुत्रो वा सर्वे ते उर्द्धरेतसः

କ୍ରତୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସନ୍ନତି କ୍ରତୁ ସମାନ ଶୁଭ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସେମାନଙ୍କର ନ ସ୍ତ୍ରୀ ଥିଲା, ନ ପୁତ୍ର; ସମସ୍ତେ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତସ (ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ) ଥିଲେ।

Verse 37

तानि षष्टिसहस्राणि वालखिल्या इति श्रुताः / अरुणस्याग्रतो यान्ति परिवार्य दिवाकरम्

ସେମାନେ ଷଷ୍ଟି ସହସ୍ର ‘ବାଲଖିଲ୍ୟ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେମାନେ ଅରୁଣଙ୍କ ଆଗରେ ଯାଇ, ଦିବାକର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଘେରି ପରିବାର ଭାବେ ଗମନ କରନ୍ତି।

Verse 38

आभूतसंप्लवात्सर्वेपतङ्गसहचारिणः / स्वसारौ तद्यवीयस्यौ पुण्या सत्यवती चते

ମହାପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପତଙ୍ଗର ସହଚର ବୋଲି କଥିତ; ତାହାର କନିଷ୍ଠଙ୍କ ଦୁଇ ଭଗିନୀ—ପୁଣ୍ୟା ଓ ସତ୍ୟବତୀ।

Verse 39

पर्वशस्य स्नुवे ते वै पूर्णमास सुतस्य तु / ऊर्जायां तु वसिष्ठस्य वासिष्ठाः सप्त जज्ञिरे

ସେମାନେ ପର୍ବଶଙ୍କ ସ୍ନୁଷା ଥିଲେ, ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣମାସଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ; ଊର୍ଜ୍ୟାରୁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସାତ ଜଣ ବାସିଷ୍ଠ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 40

ज्यायसी च सुता तेषां पुण्डरीका सुमध्यमा / जननी सा द्युतिमतः प्राणस्य महिषी प्रियाः

ତାଙ୍କର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ସୁମଧ୍ୟମା ପୁଣ୍ଡରୀକା; ସେଇ ଦ୍ୟୁତିମାନ ପ୍ରାଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମହିଷୀ ଓ ଜନନୀ ହେଲେ।

Verse 41

तस्यास्तु ये यवीयांसो वासिष्ठाः सप्त विश्रुताः / रक्षो गर्त्तोर्द्धबा हुश्च सवनः पवनश्च यः

ତାଙ୍କର କନିଷ୍ଠ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସାତ ଜଣ ବାସିଷ୍ଠ—ରକ୍ଷୋ, ଗର୍ତ୍ତ, ଉଦ୍ଦଭା, ହୁ, ସବନ, ପବନ ଆଦି।

Verse 42

सुतपाः संकुरित्येते सर्वे सप्तर्षयः समृताः / रत्नो वराङ्ग्यजनयन्मार्कण्डेयी यशस्विनी

ସୁତପା, ସଙ୍କୁ ଇତ୍ୟାଦି ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ସପ୍ତର୍ଷି ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ରତ୍ନ ଵରାଙ୍ଗୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଯଶସ୍ୱିନୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 43

प्रतीच्यां दिशि राजानं केतुमन्तं प्रजापतिम् / गोत्राणि नामभिस्तेषां वासिष्ठानां महात्मनाम्

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ କେତୁମାନ୍ ପ୍ରଜାପତି ରାଜା ଅଛନ୍ତି; ସେହି ବାସିଷ୍ଠ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ଗୋତ୍ର ନାମସହ କୁହାଯାଏ।

Verse 44

स्वायंभुवे ऽन्तरेतीतान्यग्नेस्तु शृणुत प्रजाः / इत्येष ऋषिसर्गस्तु सानुबन्धः प्रकीर्त्तितः

ହେ ପ୍ରଜାମାନେ, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ଅଗ୍ନି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅତୀତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣ; ଏଭଳି ଏହି ଋଷିସର୍ଗ ଅନୁବନ୍ଧସହ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ ହେଲା।