Adhyaya 68

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे धन्वन्तरिसंभवादिवर्णनं नाम सप्तषष्टितमो ऽध्यायः // ६७// ऋषय ऊचुः मरुतेन कथं कन्या राज्ञे दत्ता महात्मना / किंवीर्याश्च महात्मानो जाता मरुतकन्यया

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣର ବାୟୁପ୍ରୋକ୍ତ ମଧ୍ୟମଭାଗର ତୃତୀୟ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦରେ ‘ଧନ୍ୱନ୍ତରିସମ୍ଭବାଦିବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ସପ୍ତଷଷ୍ଟିତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ଋଷିମାନେ କହିଲେ— ମହାତ୍ମା ମରୁତ କିପରି କନ୍ୟାକୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ? ମରୁତକନ୍ୟାରୁ କେମିତି ବୀର୍ୟବାନ ମହାତ୍ମାମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ?

Verse 2

सूत उवाच आहरत्स मरुत्सोममन्नकामः प्रजेश्वरः / मासिमासि महातेजाः षष्टिसंवत्सरान्नृप

ସୂତ କହିଲେ— ହେ ନୃପ! ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଈଶ୍ୱର, ଅନ୍ନକାମୀ ସେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ମରୁତ ମାସେମାସେ ସୋମ ଆଣୁଥିଲା— ଷଷ୍ଟି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

Verse 3

तेन ते मरुतस्तस्य मरुत्सोमेन तोषिताः / अक्षय्यान्नं ददुः प्रीताः सर्वकामपरिच्छदम्

ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପିତ ମରୁତ୍ସୋମରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ମରୁତମାନେ ପ୍ରୀତିରେ ତାଙ୍କୁ ଅକ୍ଷୟ ଅନ୍ନ ଦେଲେ, ଯାହା ସର୍ବ କାମନା ପୂରଣ କରେ।

Verse 4

अन्नं तस्य सकृद्भुक्तमहोरात्रं न क्षीयते / कोटिशो दीय मानं च सूर्यस्योदयनादपि

ତାଙ୍କର ଅନ୍ନ ଏକଥର ଭୋଜନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଦିନରାତି କ୍ଷୟ ହୁଏନା; ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରୁ କୋଟିକୋଟିଥର ଦିଆଗଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା କମେନା।

Verse 5

मित्रज्योतेस्तु कन्याया मरितस्य च धीमतः / तस्माज्जाता महासत्त्वा धर्मज्ञा मोक्षदर्शिनः

ମିତ୍ରଜ୍ୟୋତିଙ୍କ କନ୍ୟା ଓ ଧୀମାନ୍ ମରିତଙ୍କ ଠାରୁ ମହାସତ୍ତ୍ୱ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମିଲେ—ଧର୍ମଜ୍ଞ ଏବଂ ମୋକ୍ଷଦର୍ଶୀ।

Verse 6

संन्यस्य गृहधर्माणि वैराग्यं समुपस्थिताः / यतिधर्ममवाप्येह ब्रह्मभूयाय ते गताः

ଗୃହଧର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସେମାନଙ୍କରେ ବୈରାଗ୍ୟ ଉଦିତ ହେଲା; ଏଠାରେ ଯତିଧର୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମଭାବ ପାଇଁ ଗତ ହେଲେ।

Verse 7

अनेनसः सुतो जातः क्षत्रधर्मः प्रतापवान् / क्षत्रधर्मसुतो जातः प्रतिपक्षो महातपाः

ଅନେନସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରତାପବାନ୍ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମ ଜନ୍ମିଲେ; କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ମହାତପା ପ୍ରତିପକ୍ଷ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 8

प्रतिपक्षसुतश्चापि सृंजयो नाम विश्रुतः / सृंजयस्य जयः पुत्रो विजयस्तस्य जज्ञिवान्

ପ୍ରତିପକ୍ଷଙ୍କର ମଧ୍ୟ ‘ସୃଞ୍ଜୟ’ ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁତ୍ର ଥିଲେ। ସୃଞ୍ଜୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜୟ, ଏବଂ ଜୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିଜୟ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 9

विजयस्य जयः पुत्रस्तस्य हर्यश्वकः स्मृतः / इर्यश्वस्य सुतो राजा सहदेवः प्रतापवान्

ବିଜୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜୟ; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ‘ହର୍ୟଶ୍ୱକ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ଇର୍ୟଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରତାପବାନ ରାଜା ସହଦେବ ଥିଲେ।

Verse 10

सहदेवस्य धर्मात्मा अहीन इति विश्रुतः / अहीनस्य चयत्सेनस्तस्य पुत्रो ऽथ संकृतिः

ସହଦେବଙ୍କ ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁତ୍ର ‘ଅହୀନ’ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଅହୀନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଚୟତ୍ସେନ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସଂକୃତି।

Verse 11

संकृतेरपि धर्मात्मा कृतधर्मा महायशाः / इत्येते क्षत्रधर्माणो नहुषस्य निबोधत

ସଂକୃତିଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଧର୍ମାତ୍ମା, ମହାୟଶସ୍ବୀ ‘କୃତଧର୍ମା’ ନାମକ ପୁତ୍ର ଥିଲେ। ଏହିମାନେ ନହୁଷଙ୍କ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମୀ ବଂଶଜ—ଏହା ଜାଣ।

Verse 12

नहुषस्य तु दायादाः षडिन्द्रोपमतेजसः / यतिर्ययातिः संयातिरायतिर्वियतिः कृतिः

ନହୁଷଙ୍କ ଛଅ ଦାୟାଦ ଇନ୍ଦ୍ରସମ ତେଜସ୍ବୀ ଥିଲେ—ଯତି, ଯୟାତି, ସଂଯାତି, ଆୟତି, ବିୟତି ଓ କୃତି।

Verse 13

यतिर्ज्येष्ठस्तु तेषां वै ययातिस्तु ततो ऽवरः / काकुत्स्थकन्यां गां नाम लेभे पत्नीं यतिस्तदा

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯତି ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଥିଲେ, ତାହା ପରେ ଯୟାତି କନିଷ୍ଠ ଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ଯତି କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କ କନ୍ୟା ‘ଗା’ ନାମ୍ନୀକୁ ପତ୍ନୀରୂପେ ପାଇଲେ।

Verse 14

स यतिर्मोक्षमास्थाय ब्रह्मभूतो ऽभवन्मुनिः / तेषां मध्ये तु पञ्चानां ययातिः पृथिवीपतिः

ସେ ଯତି ମୋକ୍ଷକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ବ୍ରହ୍ମଭୂତ ମୁନି ହେଲେ। ସେହି ପାଞ୍ଚଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୟାତି ପୃଥିବୀପତି ଥିଲେ।

Verse 15

देवयानीमुशनसः सुतां भार्यामवाप ह / शर्मिष्ठामासुरीं चैव तनयां वृषपर्वणः

ସେ ଉଶନସ (ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କ କନ୍ୟା ଦେବୟାନୀକୁ ପତ୍ନୀରୂପେ ପାଇଲେ; ଏବଂ ବୃଷପର୍ବାଙ୍କ କନ୍ୟା ଆସୁରୀ ଶର୍ମିଷ୍ଠାକୁ ମଧ୍ୟ।

Verse 16

यदुं च तुर्वसुं चैव देवयानो व्यजायत / द्रुह्युं चानुं च पूरुं च शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी

ଦେବୟାନୀ ଯଦୁ ଓ ତୁର୍ବସୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଏବଂ ବୃଷପର୍ବାଙ୍କ କନ୍ୟା ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ, ଅନୁ ଓ ପୂରୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 17

अजीजनन्महावीर्यान्सुतान्देवसुतोपमान् / रथं तस्मै ददौ शक्रः प्रीतः परमभास्वरम्

ସେମାନେ ଦେବପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସମାନ ମହାବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ପ୍ରୀତ ହୋଇ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ତାହାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭାସ୍ୱର ରଥ ଦାନ କଲେ।

Verse 18

असंगं काञ्चनं दिव्यमक्षयौ च महेषुधी / युक्तं मनोजवैरश्वैर्येन कन्यां समुद्वहत्

ସେ ଦିବ୍ୟ, ଅସଙ୍ଗ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଏବଂ ଅକ୍ଷୟ ମହାତୂଣୀ ସହିତ, ମନୋଜବ ଅଶ୍ୱଯୁକ୍ତ ରଥରେ କନ୍ୟାକୁ ସହ ନେଇ ଚାଲିଲା।

Verse 19

स तेन रथमुख्येन जिगाय सततं महीम् / ययातिर्युधि दुर्द्धर्षो देवदानवमानवैः

ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥର ବଳରେ ସେ ସଦା ପୃଥିବୀକୁ ଜୟ କଲା; ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୟାତି ଦେବ-ଦାନବ-ମାନବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଧର୍ଷ ଥିଲା।

Verse 20

पौरवाणां नृपाणां च सर्वेषां सो ऽभवद्रथी / यावत्सुदेशप्रभवः कौरवो जनमेजयः

ପୌରବ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ନୃପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେଇ ମହାରଥୀ ଥିଲା—ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁଦେଶପ୍ରଭବ କୌରବ ଜନମେଜୟ ଉଦୟ ହେଲା।

Verse 21

कुरोः पौत्रस्य राज्ञरतु राज्ञः पारीक्षितस्य ह / जगाम सरथो नाशं शापाद्गार्ग्यस्य धीमतः

ତାପରେ କୁରୁଙ୍କ ପୌତ୍ର ରାଜା ପାରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ସେଇ ରଥ ସହିତ ନାଶ ହେଲା—ଧୀମାନ ଗାର୍ଗ୍ୟଙ୍କ ଶାପରୁ।

Verse 22

गार्ग्यस्य हि सुतं बालं स राजा जनमेजयः / दुर्बुद्धिर्हिंसया मास लोहगन्धी नराधिपः

ରାଜା ଜନମେଜୟ ଗାର୍ଗ୍ୟଙ୍କ ଶିଶୁ ପୁତ୍ରକୁ ହିଂସା କଲା; ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି, ହିଂସାପର ଏବଂ ଲୋହଗନ୍ଧୀ ସେଇ ନରାଧିପ।

Verse 23

स लोहगन्धी राजर्षिः परिधावन्नितस्ततः / पौरजानपदैस्त्यक्तो न लेभे शर्म कर्हिचित्

ସେ ଲୋହଗନ୍ଧୀ ରାଜର୍ଷି ଏଦିକ-ସେଦିକ ଧାଉଥିଲେ; ପୌର ଓ ଜନପଦବାସୀମାନେ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବାରୁ ସେ କେବେ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ।

Verse 24

ततः स दुःखसंतप्तो नालभत्संविदं क्वचित / स प्रायाच्छौनकमृषिं शरणं व्यथितस्तदा

ତାପରେ ସେ ଦୁଃଖରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସାନ୍ତ୍ୱନା ପାଇଲେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ବ୍ୟଥିତ ହୋଇ ସେ ଶୌନକ ଋଷିଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।

Verse 25

इन्द्रोतोनाम विख्यातो यो ऽसौ मुनि रुदारधीः / योजयामास चैन्द्रोतः शौनको जनमेजयम्

‘ଇନ୍ଦ୍ରୋତ’ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ, ଦୃଢବୁଦ୍ଧି ସେ ମୁନି; ଶୌନକ ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରୋତ ଜନମେଜୟଙ୍କୁ ନିୟୋଜିତ କଲେ।

Verse 26

अश्वमेधेन राजानं पावनार्थं द्विजोत्तमाः / स लोहगन्धो व्यनशत्त स्यावभृथमेत्य ह

ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ ରାଜାଙ୍କ ପାବନାର୍ଥେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ; ଲୋହଗନ୍ଧୀ ଅବଭୃଥସ୍ନାନକୁ ଯାଇ ପରେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 27

स वै दिव्यो रथस्तस्माद्वसोश्चेदिपतेस्तथा / दत्तः शक्रेन तुष्टेन लेभे तस्माद्बृहद्रथः

ଚେଦିପତି ବସୁଙ୍କ ସେ ଦିବ୍ୟ ରଥ, ପ୍ରସନ୍ନ ଶକ୍ର ଦାନ କଲେ; ସେହି ରଥକୁ ବୃହଦ୍ରଥ ପାଇଲେ।

Verse 28

ततो हत्वा जरासंधं भीमस्तं रथमुत्तमम् / प्रददौ वासुदेवाय प्रीत्या कौरवनन्दनः

ତାପରେ ଜରାସନ୍ଧକୁ ବଧ କରି କୌରବନନ୍ଦନ ଭୀମ ପ୍ରୀତିସହିତ ସେଇ ଉତ୍ତମ ରଥଟି ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 29

स जरां प्राप्य राजर्षिर्ययातिर्नहुषात्मजः / पुत्रं श्रेष्टं वरिष्ठं च यदुमित्यब्रवीद्वचः

ନହୁଷପୁତ୍ର ରାଜର୍ଷି ଯୟାତି ଯେତେବେଳେ ଜରାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ବରିଷ୍ଠ ପୁତ୍ରକୁ ଡାକି “ଯଦୁ!” ବୋଲି କହିଲେ।

Verse 30

जरावली च मां तात पलितानि च पर्ययुः / काव्यस्योशनसः शापान्न च तृप्तो ऽस्मि यौवने

ହେ ତାତ! ଜରାର ରେଖା ଓ ପାକା କେଶ ମୋତେ ଆବୃତ କରିଛି; କାବ୍ୟ ଉଶନସଙ୍କ ଶାପରୁ ମୁଁ ଯୌବନରେ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତ ହୋଇନି।

Verse 31

त्वं यदो प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह / जरां मे प्रतिगृह्णीष्व तं यदुः प्रत्युवाच ह

ସେ କହିଲେ, “ହେ ଯଦୁ, ଜରା ସହ ପାପକୁ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର; ମୋର ଜରା ଗ୍ରହଣ କର।” ତେବେ ଯଦୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 32

अनिर्दिष्टा हि मे भिक्षा ब्राह्मणस्य प्रतिश्रुता / सा तु व्यायामसाध्या वै न ग्रहीष्यामि ते जराम्

ମୋ ପାଇଁ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ ଭିକ୍ଷା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ସେ ତ ଶ୍ରମ-ବ୍ୟାୟାମରେ ସାଧ୍ୟ, ତେଣୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଜରା ଗ୍ରହଣ କରିବି ନାହିଁ।

Verse 33

जरायां बहवो दोषाः पानभोजनकारिताः / तस्माज्जरां न ते राजन्ग्रहीतुमहमुत्सहे

ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ପାନ‑ଭୋଜନଜନିତ ଅନେକ ଦୋଷ ଥାଏ; ତେଣୁ, ରାଜନ୍, ଆପଣଙ୍କ ଜରା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ମୁଁ ସାହସ କରୁନି।

Verse 34

सितश्मश्रुधरो दीनो जरया शिथिलीकृतः / वलीसंततगात्रश्च निराशो दुर्बलाकृतिः

ଧଳା ଦାଢ଼ି‑ଗୋଫ ଧାରୀ, ଦୀନ, ଜରାରେ ଶିଥିଳ; ଭାଜରେ ଭରିଥିବା ଦେହ, ନିରାଶ ଓ ଦୁର୍ବଳ ଆକୃତି।

Verse 35

अशक्तः कार्यकरणे परिबूतस्तु यौवने / सहोपवीतिभिश्चैव तां जरां नाभिकामये

କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାରେ ଅଶକ୍ତ, ଯୌବନରେ ଅପମାନିତ; ଉପବୀତଧାରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ—ଏମିତି ଜରାକୁ ମୁଁ ଚାହେଁନି।

Verse 36

संति ते बहवः पुत्रा मत्तः प्रियतरा नृप / प्रतिगृह्णन्तु धर्मज्ञ पुत्रमन्यं वृणीष्व वै

ହେ ନୃପ, ଆପଣଙ୍କର ମୋଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଅନେକ ପୁତ୍ର ଅଛନ୍ତି; ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ସେମାନେ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ—ଆପଣ ଅନ୍ୟ ପୁତ୍ରକୁ ବାଛନ୍ତୁ।

Verse 37

स एवमुक्तो यदुना दीव्रकोपसमन्वितः / उवाच वदतां श्रेष्टो ज्येष्ठं तं गर्हयन्सुतम्

ଯଦୁ ଏଭଳି କହିବା ପରେ ସେ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ବକ୍ତୃତ୍ୱରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ପିତା ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ରକୁ ଗର୍ହା କରି କହିଲେ।

Verse 38

आश्रमः कस्तवान्यो ऽस्ति को वा धर्मविधिस्तव / मामनादृत्य दुर्बुद्धे यदहं तव देशिकः

ତୋର ଅନ୍ୟ କେଉଁ ଆଶ୍ରମ ଅଛି? ତୋର ଧର୍ମବିଧି କିଏ? ହେ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି, ମୁଁ ତୋର ଦେଶିକ (ଗୁରୁ) ହୋଇ ମୋତେ ଅବମାନ କାହିଁକି?

Verse 39

एवमुक्त्वा यदुं राजा शशापैनं स मन्युमान् / यस्त्वं मे त्दृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि

ଏପରି କହି କ୍ରୋଧିତ ରାଜା ଯଦୁକୁ ଶାପ ଦେଲେ—“ମୋ ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମି ମଧ୍ୟ ତୁ ନିଜ ଯୌବନ ମୋତେ ଦେଉନାହୁଁ।”

Verse 40

तस्मान्न राज्यभाङ्मूढ प्रजा ते वै भविष्यति / तुर्वसो प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह

ଏହେତୁ, ହେ ମୂଢ, ତୁ ରାଜ୍ୟଭାଗୀ ହେବୁନାହିଁ; ତୋର ପ୍ରଜା ମଧ୍ୟ ହେବେନାହିଁ। ତୁର୍ବସୁ, ଜରା ସହ ପାପକୁ ଗ୍ରହଣ କର।

Verse 41

तुर्वसुरुवाच न कामये जरां तात कामभोगप्रणाशिनीम् / जरायां बहवो दोषाः पानभोजन कारिताः

ତୁର୍ବସୁ କହିଲେ—ହେ ତାତ, କାମଭୋଗକୁ ନାଶ କରୁଥିବା ଜରାକୁ ମୁଁ ଚାହେଁନି। ଜରାରେ ପାନ-ଭୋଜନଜନିତ ଅନେକ ଦୋଷ ରହେ।

Verse 42

तस्माज्जरां न ते राजन्ग्रहीतुमहमुत्सहे / ययातिरुवाच यस्त्वं मे त्दृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि

ଏହେତୁ, ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣଙ୍କ ଜରାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ମୁଁ ସାହସ କରୁନାହିଁ। ଯୟାତି କହିଲେ—“ମୋ ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମି ମଧ୍ୟ ତୁ ନିଜ ଯୌବନ ମୋତେ ଦେଉନାହୁଁ।”

Verse 43

तस्मात्प्रजानु विच्छेदं तुर्वसो तव यास्यति / संकीर्णेषु च धर्मेण प्रतिलोमनरेषु च

ଏହେତୁ, ହେ ତୁର୍ବସୁ, ତୋ ପ୍ରଜାର ବିଚ୍ଛେଦ ହେବ; ଧର୍ମ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଓ ପ୍ରତିଲୋମ ନରମାନେ ଉଦ୍ଭବିଲେ।

Verse 44

पिशिताशिषु चान्येषु मूढ राजा भविष्यसि / गुरुदारप्रसक्तेषु तिर्यग्योनिगतेषु वा / वासस्ते पाप म्लेच्छेषु भविष्यति न संशयः

ହେ ମୂଢ! ତୁ ମାଂସାହାରୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଧର୍ମୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ହେବୁ; ଗୁରୁଦାରାସକ୍ତମାନଙ୍କ କିମ୍ବା ତିର୍ୟକ୍-ଯୋନିଗତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ। ହେ ପାପୀ! ତୋର ବାସ ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହେବ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 45

सूत उवाच एवं तु तुर्वसुंशप्त्वा ययातिः सुतमात्मनः

ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି ତୁର୍ବସୁକୁ ଶାପ ଦେଇ, ଯୟାତି ନିଜ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ (ଏହିପରି) କହିଲେ।

Verse 46

शर्मिष्ठायाः सुतं द्रुह्युमिदं वचनमब्रवीत् / द्रुह्यो त्वं प्रतिपद्यस्व वर्णरूपविनाशिनीम्

ତାପରେ ଶର୍ମିଷ୍ଠାର ପୁତ୍ର ଦ୍ରୁହ୍ୟୁଙ୍କୁ ସେ ଏହି କଥା କହିଲେ—ହେ ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ! ତୁ ତାହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେ, ଯାହା ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ରୂପର ବିନାଶ କରେ।

Verse 47

जरा वर्षसहस्रंवै यौवनं स्वं ददस्व मे / पूर्णे वर्षसहस्रे ते प्रतिदास्यामि यौवनम्

ତୁ ତୋର ଜରା (ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା) ହଜାର ବର୍ଷ ପାଇଁ ମୋତେ ଦେ; ତୋର ଯୌବନ ମଧ୍ୟ ଦେ। ତୋର ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ମୁଁ ତୋତେ ଯୌବନ ପୁନଃ ଦେବି।

Verse 48

स्वं चादास्यामि भूयो ऽहं पाप्मानं जरया सह / द्रुह्युरुवाच नारोहेत रथं नाश्वं जीर्णो भुङ्क्ते न च स्त्रियम् / न सुखं चास्य भवति न जरां तेन कामये

ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ମୋ ପାପକୁ ଜରା ସହିତ ତୁମକୁ ଦେଇଦେବି। ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ କହିଲା—ବୃଦ୍ଧ ରଥରେ ଚଢ଼ିପାରେନି, ଘୋଡ଼ାରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ସ୍ତ୍ରୀଭୋଗ ମଧ୍ୟ କରିପାରେନି। ତାହାର ସୁଖ ନାହିଁ; ତେଣୁ ମୁଁ ଜରା ଚାହେଁନି।

Verse 49

ययातिरुवाच यस्त्वं मे हृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि

ୟୟାତି କହିଲେ—ହେ ପୁତ୍ର, ଯେ ତୁମେ ମୋ ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମିଛ, ତୁମ ଯୌବନ ମୋତେ କାହିଁକି ଦେଉନାହ?

Verse 50

तस्माद्द्रुह्यो प्रियः कामो न ते संपत्स्यते क्वचित् / नौप्लवोत्तरसंचारस्तव नित्यं भविष्यति

ଏହିକାରଣରୁ, ହେ ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ, ତୁମ ପ୍ରିୟ କାମନା କେବେଠି ସିଦ୍ଧ ହେବନାହିଁ; ତୁମ ପାଇଁ ସଦା ନାଉକା ଓ ଭେଳାରେ ପାରାପାର ହେବ।

Verse 51

अराजा राजवंशस्त्वं तत्र नित्यं वसिष्यसि / अनो त्वं प्रतिपाद्यस्व पाप्मानं जरया सह

ତୁମେ ରାଜବଂଶୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ରାଜା ହେବନାହିଁ; ସେଠାରେ ନିତ୍ୟ ବସିବ। ଏବେ ପାପକୁ ଜରା ସହିତ ଗ୍ରହଣ କର।

Verse 52

एवं वर्षसहस्रं तु चरेयं यौवनेन ते / अनुरुवाच जीर्णः शिशुरिवाशक्तो जरया ह्यशुचिः सदा / न जुहोति स काले ऽग्निं तां जरां नाभिकामये

ମୁଁ ତୁମ ଯୌବନ ନେଇ ଏଭଳି ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଚରିବି। ଅନୁ କହିଲା—ଜରାରେ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ମୁଁ ଶିଶୁ ପରି ଅଶକ୍ତ, ସଦା ଅଶୁଚି। ସେ ସମୟରେ ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ ମଧ୍ୟ କରିପାରେନି; ଏମିତି ଜରା ମୁଁ ଚାହେଁନି।

Verse 53

ययातिरूवाच / यस्त्वं मे हृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि

ୟୟାତି କହିଲେ—ହେ ପୁତ୍ର, ତୁମେ ମୋ ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମିତ; ତଥାପି ତୁମ ଯୌବନ ମୋତେ କାହିଁକି ଦେଉନାହ?

Verse 54

जरादोष स्त्वयोक्तो ऽयं तस्मात्त्वं प्रतिपत्स्यसे / प्रजा च यौवनं प्राप्ता विनशिष्यत्यनो तव

ତୁମେ କହିଥିବା ଜରାଦୋଷ ତୁମେ ନିଜେ ଭୋଗିବ; ତୁମ ପ୍ରଜା ଯୌବନ ପାଇ ତୁମ ବଂଶକୁ ମଧ୍ୟ ନଶାଇଦେବ।

Verse 55

अग्निप्रस्कन्दनपरास्त्वं वाप्येवं भविष्यसि / पूरो त्वं प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह

ତୁମେ ଅଗ୍ନିରେ ଝାପ ଦେବାକୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ୟତ ହେବ—ଏହିପରି ତୁମ ଭବିଷ୍ୟ; ହେ ପୂରୁ, ଜରା ସହ ଏହି ପାପକୁ ଗ୍ରହଣ କର।

Verse 56

जरावली च मां तात पलितानि च पर्ययुः / काव्यस्योशनसः शापान्न च तृप्तो ऽस्मियौवने

ହେ ତାତ, ଜରାର ମାଳା ଓ ପକ୍କା କେଶ ମୋତେ ଆବୃତ କରିଛି; କାବ୍ୟ ଉଶନସଙ୍କ ଶାପରୁ ମୁଁ ଯୌବନରେ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତ ନୁହେଁ।

Verse 57

कञ्चित्कालं चरेयं वै विषयान्वयसा तव / पूर्णे वर्षसहस्रे ते प्रतिदास्यामि यौवनम्

ମୁଁ କିଛିକାଳ ତୁମ ଯୌବନରେ ବିଷୟସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିବି; ତୁମର ଏକ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଯୌବନ ଫେରାଇଦେବି।

Verse 58

स्वं चैव प्रतिपत्स्ये ऽहं पाप्मानं जरया सह / सूत उवाच एवमुक्तः प्रत्युवाच पुत्रः पितरमञ्जसा

ମୁଁ ତୁମର ପାପ ଏବଂ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବି | ସୂତ କହିଲେ: ଏହିପରି କୁହାଯିବା ପରେ ପୁତ୍ର ପିତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ |

Verse 59

यथा तु मन्यसे तात करिष्यामि तथैव च / प्रतिपत्स्ये च ते राजन्पाप्मानं जरया सह

ହେ ପିତା, ତୁମେ ଯେପରି ଭାବୁଛ, ମୁଁ ଠିକ୍ ସେହିପରି କରିବି | ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ତୁମର ପାପ ଏବଂ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବି |

Verse 60

गृहाण यौवनं मत्तश्चर कामान्यथेप्सितान् / जरयाहं प्रतिच्छन्नो वयोरूपधरस्तव

ମୋ ଠାରୁ ଯୌବନ ଗ୍ରହଣ କର ଏବଂ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଉପଭୋଗ କର | ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇ ମୁଁ ତୁମର ବୟସ ଏବଂ ରୂପ ଧାରଣ କରିବି |

Verse 61

यौवनं भवते दत्त्वा चरिष्यामि यथार्थवत् / ययातिरुवाच पूरो प्रीतो ऽस्मि भद्रं ते प्रीतश्चेदं ददामि ते

ତୁମକୁ ଯୌବନ ଦେଇ ମୁଁ ଯଥାର୍ଥ ରୂପେ ଆଚରଣ କରିବି | ଯଯାତି କହିଲେ: ହେ ପୁରୁ, ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ଅଛି | ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ | ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହା ଦେଉଛି |

Verse 62

सर्वकामसमृद्धा ते प्रजा राज्ये भविष्यति / सूत उवाच पूरोरनुमतो राजा ययातिः स्वजरां ततः

ତୁମ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରଜାମାନେ ସମସ୍ତ କାମନାରେ ସମୃଦ୍ଧ ହେବେ | ସୂତ କହିଲେ: ତା’ପରେ ପୁରୁଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ରାଜା ଯଯାତି ନିଜର ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ [ହସ୍ତାନ୍ତର କଲେ] |

Verse 63

संक्रामयामास तदा प्रासादद्भार्गवस्य तु / गौरवेणाथ वयसा ययातिर्नहुषात्मजः

ତେବେ ନହୁଷପୁତ୍ର ଯୟାତି ଗୌରବ ଓ ବୟସର ମହିମାରେ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ପ୍ରାସାଦକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 64

प्रीतियुक्तो नरश्रेष्ठश्चचार विषयान्स्वकान् / यथाकामं यथोत्साहं यथाकालं यथासुखम्

ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତ ସେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଜ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାକାମ, ଯଥୋତ୍ସାହ, ଯଥାକାଳ ଓ ଯଥାସୁଖ ଭୋଗ କଲେ।

Verse 65

धर्माविरोधी राजेन्द्रो यथाशक्ति स एव हि / देवानतर्पयद्यज्ञैः पितॄञ्श्राद्धैस्तथैव च

ଧର୍ମବିରୋଧୀ ନୁହେଁ ସେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଯଥାଶକ୍ତି ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ଦେବମାନଙ୍କୁ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କଲେ।

Verse 66

दाराननुग्रहैरिष्टैः कामैश्च द्विजसत्तमान् / अतिथीनन्नपानैश्च वैश्यंश्च परिपालनैः

ସେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମମାନଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଦାନ ଓ ଇଷ୍ଟ କାମନାଦ୍ୱାରା, ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ନପାନଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପରିପାଳନଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ।

Verse 67

आनृशंस्येन शूद्रांश्च दस्यून्संनिग्रहेण च / धर्मेण च प्रजाः सर्वा यथावदनुरञ्जयत्

ସେ ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦୟାଦ୍ୱାରା, ଦସ୍ୟୁମାନଙ୍କୁ ନିଗ୍ରହଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାକୁ ଧର୍ମଦ୍ୱାରା ଯଥାବତ୍ ଅନୁରଞ୍ଜିତ କଲେ।

Verse 68

ययातिः पालयामास साक्षादिन्द्र इवापरः / स राजा सिंहविक्रान्तो युवा विषयगोचरः

ଯୟାତି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ପାଳନ କଲେ। ସେ ରାଜା ସିଂହସମ ବିକ୍ରମଶାଳୀ, ଯୁବା ଓ ବିଷୟଭୋଗରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ଥିଲେ।

Verse 69

अविरोधेन धर्मस्य चचार सुखमुत्तमम् / स मार्गमाणः कामानामतद्दोषनिदर्शनात्

ସେ ଧର୍ମର ଅବିରୋଧରେ ଉତ୍ତମ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କଲେ। କାମନା ଖୋଜୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଦୋଷ ସେ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।

Verse 70

विश्वाच्या सहितो रेमे वैब्राजे नन्दने वने / अपश्यत्स यदा तान्वै वर्द्धमानान्नृपस्तदा

ସେ ବିଶ୍ୱାଚୀ ସହିତ ବୈବ୍ରାଜ ନନ୍ଦନବନରେ ରମଣ କଲେ। ରାଜା ଯେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଦେଖିଲେ, ସେତେବେଳେ…

Verse 71

गत्वा पूरोः सकाशं वै स्वां जरां प्रत्यपद्यत / संप्राप्य स तु तान्कामांस्तृप्तः खिन्नश्च पार्थिवः

ସେ ପୂରୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ନିଜ ଜରାକୁ ପୁନଃ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେଇ କାମନାଗୁଡ଼ିକ ପାଇ ରାଜା ତୃପ୍ତ ମଧ୍ୟ ହେଲେ, ଖିନ୍ନ ମଧ୍ୟ ହେଲେ।

Verse 72

कालं वर्षसहस्रं वै सस्मार मनुजाधिपः / परिसंख्याय काले च कलाः काष्ठास्तथैव च

ମନୁଜାଧିପ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷର କାଳକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ଏବଂ ସମୟରେ କଳା ଓ କାଷ୍ଠା ଆଦିକୁ ମଧ୍ୟ ଗଣନା କଲେ।

Verse 73

पूर्णं मत्वा ततः कालं पूरुं पुत्रमुवाच ह / यथा सुखं यथोत्साहं यथाकालमरिन्दम

ତତ୍ପରେ ସମୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି ବୋଲି ମାନି ସେ ପୁତ୍ର ପୁରୁଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ଅରିନ୍ଦମ! ଯଥାସୁଖ, ଯଥୋତ୍ସାହ ଏବଂ ଯଥାସମୟ...'

Verse 74

सेविता विषयः पुत्र यौवनेन मया तव / पूरो प्रीतो ऽस्मि भद्रं ते गृहाण त्वं स्वयौवनम्

'ହେ ପୁତ୍ର! ତୁମ୍ଭ ଯୌବନ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ବିଷୟ ଭୋଗ କରିଅଛି। ହେ ପୁରୁ! ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ଅଛି। ତୁମ୍ଭର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ତୁମ୍ଭେ ନିଜ ଯୌବନ ଗ୍ରହଣ କର।'

Verse 75

राज्यं च त्वं गृहाणेदं त्वं हि मे प्रियकृत्सुतः / प्रतिपेदे जरां राजा ययातिर्नहुषात्मजः

'ଏବଂ ତୁମ୍ଭେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର, କାରଣ ତୁମ୍ଭେ ହିଁ ମୋର ପ୍ରିୟକାରୀ ପୁତ୍ର ଅଟ।' ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାଜା ଯଯାତି ନିଜର ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 76

यौवनं प्रतिपेदे च पूरुः स्वं पुनरात्मनः / अभिषेक्तुकामं च नृपं पूरुं पुत्रं कनीयसम्

ପୁରୁ ପୁନର୍ବାର ନିଜର ଯୌବନ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ରାଜା ନିଜ କନିଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ପୁରୁଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଥିବା ଦେଖି...

Verse 77

ब्राह्मणप्रमुखा वर्णा इदं वचनमब्रुवन् / कथं शुक्रस्य नप्तारं देवयान्याः सुतं प्रभो

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବର୍ଣ୍ଣସମୂହ ଏହି କଥା କହିଲେ: 'ହେ ପ୍ରଭୁ! ଶୁକ୍ରଙ୍କ ପୌତ୍ର ଏବଂ ଦେବଯାନୀଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଆପଣ କିପରି...'

Verse 78

ज्येष्ठं यदुमतिक्रम्य राज्यं दास्यसि पूरवे / यदुर्ज्येष्ठस्तव सुतो जातस्तमनुदतुर्वसुः

ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଯଦୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ପୂରୁକୁ ଦେବ; ଯଦୁ ତୁମର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୁର୍ବସୁ ପରେ ଜନ୍ମିଥିଲା।

Verse 79

शर्मिष्ठायाः सुतो द्रुह्युस्ततो ऽनुः पूरुरेव च / कथं ज्येष्ठानतिक्रम्य कनीयान्राज्यमर्हति / सुतः संबोधयामस्त्वां धर्मं समनुपालय

ଶର୍ମିଷ୍ଠାର ପୁତ୍ର ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ, ତାପରେ ଅନୁ, ଏବଂ ପରେ ପୂରୁ। ଜ୍ୟେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ ନକରି କନିଷ୍ଠ କିପରି ରାଜ୍ୟର ଅର୍ହ? ହେ ପୁତ୍ର, ଆମେ ତୁମକୁ ବୋଧ କରୁଛୁ—ଧର୍ମକୁ ଭଲଭାବେ ପାଳନ କର।

Verse 80

ययातिरुवाच ब्राह्मणप्रमुखा वर्णाः सर्वे शृण्वन्तु मे वचः

ଯୟାତି କହିଲେ—ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ।

Verse 81

ज्येष्ठं प्रति यथा राज्यं न देयं मे कथञ्चन / मातापित्रोर्वचनकृद्वीरः पुत्रः प्रशस्यते

ଜ୍ୟେଷ୍ଠଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ମୁଁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମାତାପିତାଙ୍କ ବଚନ ପାଳନ କରୁଥିବା ବୀର ପୁତ୍ର ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଏ।

Verse 82

मम ज्येष्ठेन यदुना नियोगो नानुपालितः / प्रतिकूलः पितुर्यश्च न स पुत्रः सतांमतः

ମୋର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଯଦୁ ମୋ ନିୟୋଗକୁ ପାଳନ କରିନାହିଁ; ଯେ ପିତାଙ୍କ ପ୍ରତିକୂଳ, ସେ ସତ୍ଜନମତେ ପୁତ୍ର ନୁହେଁ।

Verse 83

स पुत्रः पुत्रवद्यश्च वर्त्तते पितृमातृषु / यदुनाहमवज्ञातस्तथा तुर्वसुनापि च

ସେ ପୁତ୍ର ପିତା‑ମାତାଙ୍କ ପ୍ରତି ପୁତ୍ରବତ୍ ଆଚରଣ କରେ; କିନ୍ତୁ ଯଦୁ ମୋତେ ଅବଜ୍ଞା କଲା, ତୁର୍ବସୁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି କଲା।

Verse 84

द्रुह्युना चानुना चैव मय्यवज्ञा कृता भृशम् / पूरुणा तु कृतं वाक्यं मानितश्च विशेषतः

ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ ଓ ଅନୁ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଅତ୍ୟଧିକ ଅବଜ୍ଞା କଲେ; କିନ୍ତୁ ପୂରୁ ମୋର ବାକ୍ୟ ପାଳନ କଲା ଏବଂ ବିଶେଷଭାବେ ମୋତେ ସମ୍ମାନ କଲା।

Verse 85

कनीयान्मम दायादो जरा येन धृता मम / सर्वे कामा मम कृताः पूरुणा पुण्यकारिणा

ମୋର କନିଷ୍ଠ ଦାୟାଦ ସେଇ, ଯେ ମୋର ଜରା (ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା) ଧାରଣ କଲା; ପୁଣ୍ୟକାରୀ ପୂରୁ ମୋର ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କଲା।

Verse 86

शुक्रेण च वरो दत्तः काव्येनोशनसा स्वयम् / पुत्रो यस्त्वानुवर्त्तेत स राजा तु महामते

କାବ୍ୟ ଉଶନସ୍ (ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ) ସ୍ୱୟଂ ଏହି ବର ଦେଇଛନ୍ତି—ହେ ମହାମତେ, ଯେ ପୁତ୍ର ତୁମକୁ ଅନୁବର୍ତ୍ତନ କରିବ ସେଇ ରାଜା ହେବ।

Verse 87

प्रजा ऊचुः भवतो ऽनुमतो ऽप्येवं पूरू राज्ये ऽभिषिच्यताम् / यः पुत्रो गुणसंपन्नो मातापित्रोर्हितः सदा

ପ୍ରଜା କହିଲେ—ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ପୂରୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରାଯାଉ; କାରଣ ସେଇ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ପୁତ୍ର, ଯେ ସଦା ମାତା‑ପିତାଙ୍କ ହିତ କରେ।

Verse 88

सर्वमर्हति कल्याणं कनीयानपि स प्रभुः / अर्हे ऽस्य पूरू राज्यस्य यः प्रियः प्रियकृत्तव

ସେ ପ୍ରଭୁ, କନିଷ୍ଠ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ଯୋଗ୍ୟ। ସେ ପୂରୁର ରାଜ୍ୟକୁ ଅର୍ହ, କାରଣ ସେ ପ୍ରିୟ ଓ ପ୍ରିୟକାର୍ଯ୍ୟକର।

Verse 89

वरदानेन शुक्रस्य न शक्यं वक्तुमुत्तरम् / पौरजान पदैस्तुष्टैरित्युक्ते नाहुषस्तदा

ଶୁକ୍ରଙ୍କ ବରଦାନ ହେତୁ ଉତ୍ତର କହିବା ସମ୍ଭବ ନ ଥିଲା। ପୌରମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟିକର ପଦ କହିଲେ, ସେତେବେଳେ ନାହୁଷ ମୌନ ରହିଲେ।

Verse 90

अभिषिच्य ततः पूरुं स राज्ये सुतमात्मनः / दिशि दक्षिणपूर्वस्यां तुर्वसुं तु न्यवेशयत्

ତାପରେ ସେ ନିଜ ପୁତ୍ର ପୂରୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ତୁର୍ବସୁଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 91

दक्षिणापरतो राजा यदुं ज्येष्ठं न्यवेशयत् / प्रतीच्यामुत्तरस्यां च द्रुह्युं चानुं च तावुभौ

ରାଜା ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଯଦୁଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ଏବଂ ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ ଓ ଅନୁ—ଏଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ରଖିଲେ।

Verse 92

सप्तद्वीपां ययातिस्तु जित्वा पृथ्वीं ससागराम् / व्यभजत्पञ्चधा राजा पुत्रेभ्यो नाहुषस्तदा

ଯୟାତି ସମୁଦ୍ରସହିତ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପା ପୃଥିବୀକୁ ଜିତି; ସେତେବେଳେ ରାଜା ନାହୁଷ ତାହାକୁ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ଭାଗରେ ବଣ୍ଟନ କଲେ।

Verse 93

तैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपत्तना / यथाप्रदेशं धर्मज्ञैर्धर्मेण प्रतिपान्यते

ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ, ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ଓ ପ୍ରଜାସହିତ, ଯଥାଞ୍ଚଳ ଧର୍ମଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମରେ ପାଳିତ ହୁଏ।

Verse 94

एवं विभज्य पृथिवीं पुत्रेभ्यो नाहुषस्तदा / पुत्रसंक्रामितश्रीस्तु प्रीतिमा नभवन्नृपः

ଏଭଳି ନାହୁଷ ସେତେବେଳେ ପୃଥିବୀକୁ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ବିଭାଜନ କରି ଦେଲେ; ରାଜଶ୍ରୀ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସଂକ୍ରମିତ କରି ସେ ନୃପ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।

Verse 95

धनुर्न्यस्य पृषत्कांश्च राज्यं चैव सुतेषु तु / प्रीतिमानभवद्राजा भारमावेश्य बन्धुषु

ଧନୁ ଓ ବାଣ ରଖି, ରାଜ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସମର୍ପି, ଭାରକୁ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅର୍ପଣ କରି ସେ ରାଜା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 96

अत्र गाथा महाराज्ञा पुरा गीता ययातिना / याभिः प्रत्याहरेत्कामात्कूर्मौंऽगानीव सर्वशः

ଏଠାରେ ପୁରାତନକାଳେ ମହାରାଜ ଯୟାତି ଗାଇଥିବା ଗାଥା ଅଛି; ଯାହାଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ କାମରୁ କୂର୍ମ ଯେପରି ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଟାଣିନେଇଥାଏ, ସେପରି ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିପାରେ।

Verse 97

न जातु कामः कामानमुपभोगेन शाम्यति / हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्द्धते

କାମବସ୍ତୁର ଉପଭୋଗରେ କାମ କେବେ ଶାନ୍ତ ହୁଏନାହିଁ; ଅଗ୍ନିରେ ଘୃତାହୁତି ପରି ସେ ଆଉ ଅଧିକ ବଢ଼ିଯାଏ।

Verse 98

यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः / नालमेकस्य तत्सर्वमिति पश्यन्न मुह्यति

ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ଧାନ-ଯବ, ସୁନା, ପଶୁ ଓ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ—ଏସବୁ ଏକା ଲୋକ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହେଁ; ଏହା ଦେଖି ଜ୍ଞାନୀ ମୋହିତ ହୁଏନା।

Verse 99

यदा न कुरुते भावं सर्वभूतेष्वमङ्गलम् / कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म संपद्यते तदा

କର୍ମ, ମନ ଓ ବାଣୀଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅମଙ୍ଗଳ ଭାବ ନ କରିଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 100

यदा परान्न बिभेति यदान्यस्मान्न बिभ्यति / यदा नेच्छति न द्वेष्टि ब्रह्म संपद्यते तदा

ଯେତେବେଳେ ସେ ପରକୁ ଭୟ କରେନାହିଁ ଓ ପରେ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ଭୟ କରନ୍ତିନାହିଁ; ଯେତେବେଳେ ସେ ନ ଇଚ୍ଛା କରେ ନ ଦ୍ୱେଷ—ସେତେବେଳେ ସେ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 101

या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्यति जीर्यतः / यैषा प्राणान्तिको रोगस्तां तृष्णां त्यजतः सुखम्

ଯାହା ଦୁର୍ମତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତ୍ୟାଗ କରିବା କଠିନ, ଯାହା ଜୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଏନା; ଯେ ପ୍ରାଣାନ୍ତକ ରୋଗ—ସେଇ ତୃଷ୍ଣାକୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବା ଲୋକ ସୁଖ ପାଏ।

Verse 102

जीर्यन्ति जीर्यतः केशा दन्ता जीर्यन्ति जीर्यतः / जीविताशा धनाशा च जीर्यतो ऽपि न जीर्यति

ବୟସ ବଢ଼ିଲେ କେଶ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ଦାନ୍ତ ମଧ୍ୟ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଜୀବନାଶା ଓ ଧନାଶା—ବୃଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଏନା।

Verse 103

यच्च कामसुखं लोके यच्छ दिव्यं महत्सुखम् / कृष्णाक्षयसुखस्यैतत्कलां नर्हन्ति षोडशीम्

ଲୋକର କାମସୁଖ ଓ ଦିବ୍ୟ ମହାସୁଖ—ଏସବୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅକ୍ଷୟ ସୁଖର ଷୋଡଶୀ କଳାକୁ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚେନାହିଁ।

Verse 104

एवमुक्त्वा स राजर्षिः सदारः प्रस्थितो वनम् / भृगुतुङ्गे तपस्तप्त्वा तत्रैव च महायशाः

ଏପରି କହି ସେ ରାଜର୍ଷି ସପତ୍ନୀକ ଭାବେ ବନକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ଭୃଗୁତୁଙ୍ଗରେ ତପ କରି ସେଠାରେ ମହାଯଶ ଲାଭ କଲେ।

Verse 105

पालयित्वा व्रतं चार्षं तत्रैव स्वर्ग माप्तवान् / तस्य वंशास्तु पञ्चैते पुण्या देवर्षिसत्कृताः

ଆର୍ଷ ବ୍ରତ ପାଳନ କରି ସେ ତାହାଁରୁ ହିଁ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ପାଞ୍ଚ ବଂଶ ପୁଣ୍ୟମୟ, ଦେବର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସତ୍କୃତ।

Verse 106

यैर्व्याप्ता पृथिवी कृत्स्ना सूर्यस्येव गभस्तिभिः / धन्यः प्रजावा नायुष्मान्कीर्त्तिमांश्च भवेन्नरः

ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପରି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଛି—ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ଧନ୍ୟ, ପ୍ରଜାବାନ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ କୀର୍ତ୍ତିମାନ ହୁଏ।

Verse 107

ययातेश्चारितं सर्वं पठञ्छृण्वन्द्विजोत्तमाः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ଯୟାତିଙ୍କ ସମଗ୍ର ଚରିତ ପଢ଼ି ଓ ଶୁଣି।