Adhyaya 65

Verse 1

एति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीये उपोद्धातपादे निमिवंशानुकीर्तनं नाम चतुःषष्टितमो ऽध्यायः // ६४// सूत उवाच पिता सोमस्य वै विप्रा जज्ञे ऽत्रिर्भगवानृषिः / तत्रात्रिः सर्वलोकानां तस्थौ स्वेनौजसा वृतः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣର ବାୟୁପ୍ରୋକ୍ତ ମଧ୍ୟମଭାଗର ତୃତୀୟ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦରେ ‘ନିମିବଂଶାନୁକୀର୍ତ୍ତନ’ ନାମ ଚତୁଷ୍ଷଷ୍ଟିତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ସୂତ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ଏଠାରେ ଭଗବାନ ଋଷି ଅତ୍ରି, ସୋମଙ୍କ ପିତା, ଜନ୍ମିଲେ; ସେ ନିଜ ତେଜରେ ଆବୃତ ହୋଇ ସର୍ବଲୋକମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ।

Verse 2

कर्मणा मनसा वाचा शुभान्येव समाचरन् / काष्ठकुड्यशिलाभूत ऊर्द्ध्वबाहुर्महाद्युतिः

ସେ କର୍ମ, ମନ ଓ ବାଣୀଦ୍ୱାରା କେବଳ ଶୁଭକର୍ମ ଆଚରଣ କଲେ; କାଠ, ଦେଵାଳ ଓ ଶିଳା ପରି ଅଚଳ ହୋଇ, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱବାହୁ ଧରି ମହାଦ୍ୟୁତିରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ।

Verse 3

सुदुश्चरं नाम तपो येन तप्तं महात्पुरा / त्रीणि वर्षसहस्राणि दिव्यानीति हि नः श्रुतम्

ସେ ମହାତ୍ମା ପୂର୍ବେ ‘ସୁଦୁଶ୍ଚର’ ନାମକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ତପ କରିଥିଲେ; ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଯେ ତାହା ତିନି ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥିଲା।

Verse 4

तस्योर्द्ध्वरेतसस्तत्र स्थितस्यानिमिषस्य ह / सोमत्वं तनुरापेदे महाबुद्धिः स वै द्विजः

ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ସେ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତସ୍, ଅନିମିଷ ତପସ୍ବୀ ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ଦେହ ସୋମତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା; ସେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ଥିଲେ।

Verse 5

ऊर्द्ध्वमाचक्रमे तस्य सोमत्वं भावितात्मनः / नेत्राभ्या मस्रवत्सोमो दशधा द्योतयन् दिशः

ଭାବିତାତ୍ମା ସେ ତପସ୍ବୀଙ୍କ ସୋମତ୍ୱ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଦ୍ଗତ ହେଲା; ତାଙ୍କ ନେତ୍ରଦ୍ୱୟରୁ ସୋମ ଦଶଧାରାରେ ସ୍ରବିତ ହୋଇ ଦିଗମାନଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତ କଲା।

Verse 6

तं गर्भं विधिना हृष्टा दश देव्यो दधुस्तदा / समेत्य धारयामासुर्न च ताः समशक्नुवन्

ତେବେ ବିଧିଅନୁସାରେ ହର୍ଷିତ ଦଶ ଦେବୀ ସେଇ ଗର୍ଭକୁ ଧାରଣ କଲେ; ସମେତି ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସମର୍ଥ ହେଲେ ନାହିଁ।

Verse 7

स ताभ्यः सहसैवाथ दिग्भ्यो गर्भः प्रसाधितः / पपात भासयंल्लोकाञ्छीतांशुः सर्वभावनः

ତାପରେ ସେଇ ଗର୍ଭ ହଠାତ୍ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଛୁଟି ଦିଗ୍‌ମାନଙ୍କ ଦିଗକୁ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇ ପଡିଗଲା; ଶୀତାଂଶୁ (ଚନ୍ଦ୍ର) ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଆଲୋକିତ କରି, ସର୍ବପୋଷକ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 8

यदा न धारणे शक्तास्तस्य गर्भस्य ताः स्त्रियः / ततः सहाभिः शीतांशुर्निपपात वसुंधराम्

ଯେତେବେଳେ ସେଇ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସେ ଗର୍ଭକୁ ଧାରଣ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ, ସେତେବେଳେ ଶୀତାଂଶୁ (ଚନ୍ଦ୍ର) ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଭୂମି (ବସୁନ୍ଧରା) ଉପରେ ପଡିଲେ।

Verse 9

पतन्तं सोममालोक्य ब्रह्मा लोकपितामहः / रथमारोपयामास लोकानां हितकाम्यया

ପଡୁଥିବା ସୋମ (ଚନ୍ଦ୍ର) କୁ ଦେଖି ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକମାନଙ୍କ ହିତକାମନାରେ ତାଙ୍କୁ ରଥରେ ଆରୋପିତ କଲେ।

Verse 10

स हि वेदमयो विप्रा धर्मात्मा सत्यसंगरः / युक्ते वाजिसहस्रेण रथे ऽध्यास्तेति नःश्रुतम्

ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ସେ ବେଦମୟ, ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ସତ୍ୟରେ ଅଟଳ; ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଯେ ସେ ସହସ୍ର ଅଶ୍ୱଯୁକ୍ତ ରଥରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ଅଛନ୍ତି।

Verse 11

तस्मिन्निपतिते देवाः पुत्रे ऽत्रेः परमात्मनः / तुष्टुवुर्ब्रह्मणः पुत्रा मानसाः सप्त विश्रुताः

ସେଠାରେ ପରମାତ୍ମା ଅତ୍ରିଙ୍କ ପୁତ୍ର ପତିତ ହେଲେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମାନସପୁତ୍ର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସାତ ଦେବ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 12

तत्रैवाङ्गिरसास्तस्य भृगोश्चैवात्मजास्तथा / ऋग्भिर्यजुर्भिर्बहुभिरथर्वाङ्गिरसैरपि

ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଆଙ୍ଗିରସ ବଂଶଜ ଓ ଭୃଗୁଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ, ବହୁ ଋକ୍, ଯଜୁଃ ଓ ଅଥର୍ବାଙ୍ଗିରସ ମନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 13

ततः संस्तूयमानस्य तेजः सोमस्य भास्वतः / आप्यायमानं लोकांस्त्रीन्भावयामास सर्वशः

ତାପରେ ସ୍ତୁତି ପାଉଥିବା ଭାସ୍ୱତ ସୋମଙ୍କ ତେଜ ବଢ଼ି, ସର୍ବତ୍ର ତିନି ଲୋକକୁ ଆଲୋକିତ ଓ ପୋଷିତ କଲା।

Verse 14

स तेन रथमुख्येन सागरान्तां वसुंधराम् / त्रिःसप्तकृत्वो ऽतियशाश्चकाराभिप्रदक्षिणम्

ସେ ଅତିୟଶସ୍ବୀ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ସାଗରାନ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଏକୋଇଶିଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କଲେ।

Verse 15

तस्य यद्वर्द्धितं तेजः पृथिवीमन्वपद्यत / ओषध्यस्ताः समुद्भूतास्तेजसा खं ज्वलत्युत

ତାଙ୍କର ବଢ଼ିଥିବା ତେଜ ପୃଥିବୀକୁ ବ୍ୟାପିଲା; ସେହି ତେଜରୁ ଔଷଧିମାନେ ଉଦ୍ଭବିଲେ, ଆକାଶ ମଧ୍ୟ ଜ୍ୱଳିତ ହେଲା ପରି ଲାଗିଲା।

Verse 16

ताभिः पुण्यात्ययं लोकान्प्रजाश्चापि चतुर्विधाः / पोष्टा हि भगवान्सोमो जगतो हि द्विजोत्तमाः

ସେହି ପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ଓ ଚତୁର୍ବିଧ ପ୍ରଜା ପୋଷିତ ହୁଅନ୍ତି; ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ଭଗବାନ ସୋମ ହିଁ ଜଗତର ପୋଷକ।

Verse 17

स लब्धतेजास्तपसा संस्तवैस्तैः स्वकर्मभिः / तवस्तेपे महाभागः समानां नवतीर्दश

ତପସ୍ୟାରେ ସେ ତେଜ ଲାଭ କଲେ, ସେହି ସ୍ତବ ଓ ନିଜ କର୍ମଦ୍ୱାରା; ମହାଭାଗ ସେ ନବତି ଓ ଦଶ—ମୋଟେ ଶତବର୍ଷ ତପ କଲେ।

Verse 18

इरण्यवर्णा या देव्यो धारयन्त्यात्मना जगत् / विभुस्तासां मुदा सोमः प्रख्यातःस्वेन कर्मणा

ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣା ଯେ ଦେବୀମାନେ ନିଜ ଆତ୍ମଶକ୍ତିରେ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭୁ ସୋମ ନିଜ କର୍ମଦ୍ୱାରା ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ହେଲେ।

Verse 19

ततस्तस्मै ददौ राज्यं ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः / बीजौषधीनां विप्राणामपां च द्विजसत्तमाः

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମବିଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ବୀଜ, ଔଷଧି, ବିପ୍ରମାନେ ଓ ଜଳର ରାଜ୍ୟ ଦାନ କଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମମାନେ।

Verse 20

सो ऽभिषिक्तो महातेजा महाराज्येन राजराट् / लोकान्वै भावयामास तेजस्वी तपतां वरः

ମହାତେଜସ୍ବୀ ସେ ରାଜରାଟ୍ ମହାରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହୋଇ, ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତେଜସ୍ବୀ ହୋଇ, ଲୋକମାନଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ପୋଷଣ ଓ ସମୃଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 21

सप्तविंशतिरिन्दोस्तु दाक्षायण्यो महाव्रताः / ददौ प्राचेतसो दक्षो नक्षत्राणीति या विदुः

ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାଚେତସ ଦକ୍ଷ ମହାବ୍ରତା ଦାକ୍ଷାୟଣୀ ସତାଇଶ କନ୍ୟା ଦାନ କଲେ; ଯାହାକୁ ‘ନକ୍ଷତ୍ର’ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

Verse 22

स तत्प्राप्य महाद्राज्यं सोमः सोमवतां प्रभुः / समारेभे राजसूयं सहस्रशतदक्षिणम्

ସେ ମହାରାଜ୍ୟ ପାଇ ସୋମ—ସୋମବତମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ—ସହସ୍ରଶତ ଦକ୍ଷିଣାଯୁକ୍ତ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 23

हिरण्यगर्भश्चोद्गाता ब्रह्मा ब्रह्मत्वमीयिवान् / सदस्यस्तत्र भगवान्हरिर्नारायणः प्रभुः

ସେଠାରେ ଉଦ୍ଗାତା ଥିଲେ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ରହ୍ମା; ଏବଂ ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ ଭଗବାନ୍ ହରି ନାରାୟଣ ପ୍ରଭୁ।

Verse 24

सनत्कुमारप्रमुखैराद्यैर्ब्रह्मर्षिभिर्वृतः

ସେ ସନତ୍କୁମାର ପ୍ରମୁଖ ଆଦ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ଥିଲେ।

Verse 25

दक्षिणामददात्सोमस्त्रींल्लोकानिति नः श्रुतम् / तेभ्यो ब्रह्मर्षिमुख्येभ्यः सदस्येभ्यश्च वै द्विजाः

ଆମେ ଶୁଣିଛୁ—ସୋମ ଦକ୍ଷିଣା ଭାବେ ତିନି ଲୋକକୁ ଦାନ କଲେ; ସେହି ଦାନ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି-ମୁଖ୍ୟ ସଦସ୍ୟ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଦିଆଗଲା।

Verse 26

तं सिनी च कुहूश्चैव वपुः पुष्टिः प्रभा वसुः / कीर्त्तिर्धृतिश्च लक्ष्मीश्च नव देव्यः सिषेविरे

ସିନୀ, କୁହୂ, ବପୁ, ପୁଷ୍ଟି, ପ୍ରଭା, ବସୁ, କୀର୍ତ୍ତି, ଧୃତି ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ—ଏହି ନବ ଦେବୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ସେବିଲେ।

Verse 27

प्राप्यावभृथमव्यग्रः सर्वदेवर्षिपूजितः / अतिरेजे हि राजेन्द्रो दशधा भासयन्दिशः

ଅବଭୃଥ-ସ୍ନାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସେ ନିର୍ବ୍ୟଗ୍ର ହେଲେ; ସର୍ବ ଦେବ ଓ ଦେବର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ସେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଦଶ ଦିଗକୁ ଦଶଧା ଆଲୋକିତ କରି ଅତି ଶୋଭିଲେ।

Verse 28

तस्य तत्प्राप्य दुष्प्रापमैश्वर्यमृषिसंस्तुतम् / विबभ्राम मतिर्विप्रा विनयादनयावृता

ତାଙ୍କୁ ସେଇ ଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ୟ, ଋଷିମାନେ ସ୍ତୁତ କରିଥିବା ଐଶ୍ୱର୍ୟ ମିଳିଲା ସତ୍ତ୍ୱେ, ବିନୟହୀନ ଓ ଅନୟରେ ଆବୃତ ତାଙ୍କ ମତି ଭ୍ରମିତ ହେଲା।

Verse 29

बृहस्पतेः सवै भार्यां तारां नाम यशस्विनीम् / जहार सहसा सर्वानवमत्याङ्गिरःसुतान्

ଆଙ୍ଗିରସସୁତମାନଙ୍କୁ (ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ) ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅବମାନ କରି, ସେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଯଶସ୍ୱିନୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା ‘ତାରା’କୁ ସହସା ହରଣ କଲେ।

Verse 30

स याच्यमानो देवैश्च तथा देवर्षिभिश्च ह / नैव व्यसर्जयत्तारां तस्मा अङ्गिरसे तदा

ଦେବମାନେ ଓ ଦେବର୍ଷିମାନେ ଯାଚନା କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସମୟରେ ସେ ଆଙ୍ଗିରସ (ବୃହସ୍ପତି)ଙ୍କୁ ତାରାକୁ କେବେ ମୁକ୍ତ କଲେ ନାହିଁ।

Verse 31

उशनास्तस्य जग्राह पार्ष्णिमङ्गिरसो भवः / स हि शिष्यो महातेजाः पितुः पूर्वं बृहस्पतेः

ଉଶନାସ୍ ତାହାର ଗୋଡ଼ଘୁଁଡି (ପାର୍ଷ୍ଣି) ଧରିଲେ; ଅଙ୍ଗିରସବଂଶୀ ଭବ ମଧ୍ୟ ଧରିଲେ। ସେ ମହାତେଜସ୍ବୀ, ପୂର୍ବରୁ ନିଜ ପିତା ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 32

तेन स्नेहेन भगवान्रुद्रस्तस्य बृहस्पतेः / पार्ष्मिग्राहो ऽभवद्देवः प्रगृह्याजगवं धनुः

ସେହି ସ୍ନେହରେ ଭଗବାନ୍ ରୁଦ୍ର ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପାଇଁ ପାର୍ଷ୍ଣି-ଗ୍ରାହକ ହେଲେ; ଦେବ ଆଜଗବ ଧନୁଷ ଉଠାଇ ଧରିଲେ।

Verse 33

तेन ब्रह्मशिरो नाम परमास्त्रं महात्मना / उद्दिश्य देवानुत्सृष्टं येनैषां नाशितं यशः

ସେହି ମହାତ୍ମା ‘ବ୍ରହ୍ମଶିର’ ନାମକ ପରମାସ୍ତ୍ର ଦେବମାନଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଛାଡ଼ିଲେ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ଯଶ ନଶ୍ଟ ହେଲା।

Verse 34

तत्र तद्युद्धमभवत्प्रख्यातं तारकामयम् / देवानां दानवानां च लोकक्षयकरं महत्

ସେଠାରେ ‘ତାରକାମୟ’ ନାମରେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ମହାଯୁଦ୍ଧ ହେଲା—ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କର—ଯାହା ଲୋକକ୍ଷୟକାରୀ ଥିଲା।

Verse 35

तत्र शिष्टास्तु ये देवास्तुषिताश्चैव ते स्मृताः / ब्रह्माणं शरणं जग्मुरादिदेवं पितामहम्

ସେଠାରେ ଯେ ଶିଷ୍ଟ ଦେବମାନେ ଏବଂ ‘ତୁଷିତ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ, ସେମାନେ ଆଦିଦେବ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।

Verse 36

ततो निवार्योशनसं रुद्रं ज्येष्ठं च शङ्करम् / ददावाङ्गिरसे तारां स्वयमेत्य पितामहः

ତତ୍ପରେ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଉଶନସ (ଶୁକ୍ର) ଓ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ରୁଦ୍ର ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ବାରଣ କରି ନିଜେ ଆସି ତାରାଙ୍କୁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କଲେ ।

Verse 37

अन्तर्वत्नीं च तां दृष्ट्वा तारां ताराधिपाननाम् / गर्भमुत्सृज सद्यस्त्वं विप्रः प्राह बृहस्पतिः

ଚନ୍ଦ୍ରବଦନା ତାରାଙ୍କୁ ଗର୍ଭବତୀ ଦେଖି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ: 'ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଏହି ଗର୍ଭ ତ୍ୟାଗ କର ।'

Verse 38

मदीयायां न ते योनौ गर्भो धार्यः कथञ्चन / अथो तारासृजद्गर्भं ज्वलन्तमिव पावकम्

'ମୋର ପତ୍ନୀଙ୍କ ଠାରେ ତୁମେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କରିପାରିବ ନାହିଁ ।' ତେବେ ତାରା ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ ସେହି ଗର୍ଭକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ ।

Verse 39

जातमात्रो ऽथ भगवान्देवानामाक्षिपद्वपुः / ततः संशयमापन्नस्तारामकथयन्सुराः

ଜନ୍ମ ହେବା ମାତ୍ରେ ସେହି ଦିବ୍ୟ ବାଳକ ଦେବତାମାନଙ୍କର ତେଜକୁ ମଧ୍ୟ ମ୍ଳାନ କରିଦେଲେ । ତେବେ ସଂଶୟାପନ୍ନ ଦେବତାମାନେ ତାରାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ ।

Verse 40

सत्यं ब्रूहि सुतः कस्य सोमस्याथ बृहस्पतेः / ह्रीयमाणा यदा देवान्नाह सा साध्वसाधु वा

'ସତ୍ୟ କୁହ, ଏ ପୁତ୍ର କାହାର? ସୋମଙ୍କର ନା ବୃହସ୍ପତିଙ୍କର?' ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଭଲ ବା ମନ୍ଦ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ ।

Verse 41

तदा तां शप्तुमारब्धः कुमारो दस्युहन्तमः / तं निवार्य तदाब्रह्मा तारां पप्रच्छ संशयम्

ସେତେବେଳେ ଦସ୍ୟୁହନ୍ତମ କୁମାର ତାକୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲା। ତାହାକୁ ନିବାରି ବ୍ରହ୍ମା ତାରାଙ୍କୁ ସନ୍ଦେହରେ ପଚାରିଲେ।

Verse 42

यदत्र तथ्यं तद्ब्रूहि तारे कस्य सुतस्त्वयम् / सा प्राञ्जलिरुवाचेदं ब्रह्माणं वरदं प्रभुम्

ହେ ତାରେ, ଏଠାରେ ଯାହା ସତ୍ୟ ତାହା କହ—ଏହି ପୁତ୍ର କାହାର? ତେବେ ତାରା ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି ବରଦ ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 43

सोमस्यति महात्मानं कुमारं दस्युहन्तमम् / ततः सुतमुपाघ्राय सोमो राजा प्रजापतिः

ଏହି ମହାତ୍ମା ଦସ୍ୟୁହନ୍ତମ କୁମାର ସୋମଙ୍କର। ତାପରେ ପ୍ରଜାପତି ରାଜା ସୋମ ପୁତ୍ରକୁ ସ୍ନେହରେ ଘ୍ରାଣ କରି ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 44

बुध इत्यकरोन्नाम तस्य पुत्रस्य धीमतः / प्रतिघस्रं च गगने समभ्युत्तिष्ठते बुधः

ସେହି ଧୀମାନ ପୁତ୍ରର ନାମ ‘ବୁଧ’ ରଖିଲେ। ଏବଂ ବୁଧ ପ୍ରତିଦିନ ଗଗନେ ଉଦୟ ହୁଏ।

Verse 45

उत्पादयामास तदा पुत्रं वे राजपुत्रिका / तस्य पुत्रो महातेजा बभूवैलः पुरूरवाः

ସେତେବେଳେ ରାଜପୁତ୍ରିକା ଏକ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ତାହାର ପୁତ୍ର ଭାବେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଐଲ ପୁରୂରବା ହେଲେ।

Verse 46

उर्वश्यां जज्ञिरे तस्य पत्राः षट् सुमहौजसः / प्रसह्य धर्षितस्तत्र विवशो राजयक्ष्मणा

ଉର୍ବଶୀଠାରୁ ତାହାର ଛଅ ମହାତେଜସ୍ବୀ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ସେଠାରେ ରାଜୟକ୍ଷ୍ମା ଦ୍ୱାରା ବଳପୂର୍ବକ ପୀଡିତ ହୋଇ ସେ ବିବଶ ହେଲା।

Verse 47

ततो यक्ष्माभिभूतस्तु सोमः प्रक्षिणमण्डलः / जगाम शरणायाथ पितरं सो ऽत्रिमेव तु

ତାପରେ ଯକ୍ଷ୍ମାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଓ କ୍ଷୀଣ ମଣ୍ଡଳବିଶିଷ୍ଟ ସୋମ ଶରଣ ପାଇଁ ନିଜ ପିତା ଅତ୍ରିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା।

Verse 48

तस्य तत्पापशमनं चकारात्रिर्महायशाः / स राजयक्ष्मणा मुक्तः श्रीया जजवाल सर्वशः

ମହାଯଶସ୍ବୀ ଅତ୍ରି ତାହାର ପାପଶମନ କଲେ। ସେ ରାଜୟକ୍ଷ୍ମାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସର୍ବତ୍ର ଶ୍ରୀରେ ଦୀପ୍ତ ହେଲା।

Verse 49

एतत्सोमस्य वै जन्म कीर्त्तितं द्विजसत्तमाः / वंशं तस्य द्विजश्रेष्ठा कीर्त्यमानं निबोधत

ହେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମମାନେ! ଏହିପରି ସୋମଙ୍କ ଜନ୍ମ କୀର୍ତ୍ତିତ ହେଲା। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ଏବେ ତାଙ୍କ ବଂଶବର୍ଣ୍ଣନା ଶୁଣ।

Verse 50

धन्यमारोग्यमायुष्यं पुण्यं कल्मषशोधनम् / सौम्यस्य चन्म श्रुत्वैवं सर्वपापैः प्रमुच्यते

ଏହା ଧନ୍ୟକର, ଆରୋଗ୍ୟଦାୟକ, ଆୟୁଷ୍ୟବର୍ଦ୍ଧକ, ପୁଣ୍ୟ ଓ କଲ୍ମଷଶୋଧକ। ସୋମଙ୍କ ଏହି ଜନ୍ମକଥା ଶୁଣିଲେ ସର୍ବ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।