Adhyaya 64

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धात पादे भार्गवचरिते इक्ष्वाकुवंशकीर्त्तनं नाम त्रिषष्टितमो ऽध्यायः // ६३// सूत उवाच अनुजस्य विकुक्षेस्तु निमेर्वंशं निबोघत / यो ऽसौ निवेशयामास पुरं देवपुरोपमम्

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣର ବାୟୁପ୍ରୋକ୍ତ ମଧ୍ୟମଭାଗର ତୃତୀୟ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦରେ, ଭାର୍ଗବଚରିତର ‘ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶକୀର୍ତ୍ତନ’ ନାମ ତ୍ରିଷଷ୍ଟିତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ସୂତ କହିଲେ—ବିକୁକ୍ଷିଙ୍କ ଅନୁଜଙ୍କ ନିମିବଂଶକୁ ଶୁଣ; ଯିଏ ଦେବପୁର ସଦୃଶ ନଗର ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ।

Verse 2

जयन्तमिति विख्यातं गौतमस्याश्रमान्तिकम् / यस्यान्ववाये जज्ञे वै जनको नृपसत्तमः

ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ସମୀପରେ ‘ଜୟନ୍ତ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ଥାନ; ଯାହାର ବଂଶରେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନକ ଜନ୍ମିଥିଲେ।

Verse 3

निमिर्नाम सुधर्मात्मा सर्वसत्त्वनमस्कृतः / आसीत्पुत्रो महाराज चैक्ष्वाकोर्भूरितेजसः

ହେ ମହାରାଜ, ‘ନିମି’ ନାମକ ସୁଧର୍ମାତ୍ମା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନମସ୍କୃତ; ସେ ଭୂରିତେଜସ୍ବୀ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ।

Verse 4

स शापेन वसिष्ठस्यविदेहः समपद्यत / तस्य पुत्रो मिथिर्नाम जनितः पर्वभिस्त्रिभिः

ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଶାପରେ ସେ ‘ବିଦେହ’ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ‘ମିଥି’ ନାମେ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ତିନି ପର୍ବ ଦ୍ୱାରା ଜନିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 5

अरण्यां मथ्यमानाया प्रादुर्भूतो महायशाः / नाम्ना मिथिरिति ख्यातो जननाज्जनको ऽभवत्

ଅରଣ୍ୟରେ ମଥିତ ହେଉଥିବା ଭୂମିରୁ ମହାୟଶସ୍ବୀ ପୁରୁଷ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ; ‘ମିଥି’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ହୋଇ, ଜନନକାରଣେ ‘ଜନକ’ ହେଲେ।

Verse 6

मिथिर्नाम महावीर्यो येनासौ मिथिलाभवत् / राजासौ नाम जनको जनकाच्चा प्युदावसुः

‘ମିଥି’ ନାମକ ମହାବୀର୍ଯ୍ୟବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ଦେଶ ‘ମିଥିଲା’ ହେଲା; ସେଇ ରାଜା ‘ଜନକ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ଜନକରୁ ‘ଉଦାବସୁ’ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 7

उदावसोस्तु धर्मात्मा जातो ऽसौ नन्दिवर्द्धनः / नन्दिवर्धनतः शूरः सुकेतुर्नाम धार्मिकः

ଉଦାବସୁଙ୍କରୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ନନ୍ଦିବର୍ଦ୍ଧନ ଜନ୍ମିଲେ; ନନ୍ଦିବର୍ଦ୍ଧନରୁ ଶୂର ଓ ଧାର୍ମିକ ‘ସୁକେତୁ’ ନାମକ ପୁତ୍ର ହେଲେ।

Verse 8

सुकेतोरपि धर्मात्मा देवरातो महाबलः / देवरातस्य धर्मात्मा बृहदुक्थ इति श्रुतः

ସୁକେତୁଙ୍କରୁ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମାତ୍ମା ମହାବଳୀ ଦେବରାତ ଜନ୍ମିଲେ; ଦେବରାତଙ୍କର ଧର୍ମାତ୍ମ ପୁତ୍ର ‘ବୃହଦୁକ୍ଥ’ ବୋଲି ଶ୍ରୁତ।

Verse 9

बृहदुक्थस्य तनयो महावीर्यः प्रतापवान् / महावीर्यस्य धृतिमान् सुधृति स्तस्य चात्मजः

ବୃହଦୁକ୍ଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତାପବାନ ଥିଲେ; ମହାବୀର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଧୃତିମାନ ପୁତ୍ର ‘ସୁଧୃତି’ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମଜ ହେଲେ।

Verse 10

सुधृतेरपि धर्मात्मा धृष्टकेतुः परन्तपः / धृष्टकेतुसुतश्चापि हर्यश्वो नाम विश्रुतः

ସୁଧୃତିଙ୍କ ବଂଶରେ ଧର୍ମାତ୍ମା, ଶତ୍ରୁଦମନ ପରନ୍ତପ ଧୃଷ୍ଟକେତୁ ହେଲେ। ଧୃଷ୍ଟକେତୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ‘ହର୍ୟଶ୍ୱ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।

Verse 11

हर्यश्वस्य मरुः पुत्रो मरोः पुत्रः प्रतिंबकः / प्रतिंबकस्य धर्मात्मा राजा कीर्त्तिरथः स्मृतः

ହର୍ୟଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ର ମରୁ; ମରୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରତିଂବକ। ପ୍ରତିଂବକଙ୍କ ଧର୍ମାତ୍ମ ପୁତ୍ର ରାଜା କୀର୍ତ୍ତିରଥ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 12

पुत्रः कीर्त्तिरथस्यापि देवमीढ इति श्रुतः / देवमीढस्य विबुधो विबुधस्य महाधृतिः

କୀର୍ତ୍ତିରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ‘ଦେବମୀଢ’ ବୋଲି ଶ୍ରୁତ। ଦେବମୀଢଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିବୁଧ, ଏବଂ ବିବୁଧଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାଧୃତି।

Verse 13

महाधृतिसुतो राजा कीर्त्तिरातः प्रतापवान् / कीर्तिरातात्मजो विद्वान् महारोमेति विश्रुतः

ମହାଧୃତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରତାପବାନ୍ ରାଜା କୀର୍ତ୍ତିରାତ ଥିଲେ। କୀର୍ତ୍ତିରାତଙ୍କ ବିଦ୍ୱାନ୍ ପୁତ୍ର ‘ମହାରୋମ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 14

महारोम्णस्तु विख्यातः स्वर्णरोमा व्यजायत / स्वर्णरोमात्मजश्चापि ह्रस्वरोमाभवन्नृपः

ମହାରୋମଙ୍କ ଠାରୁ ବିଖ୍ୟାତ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣରୋମା ଜନ୍ମିଲେ। ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣରୋମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ‘ହ୍ରସ୍ୱରୋମା’ ନାମକ ନୃପ ହେଲେ।

Verse 15

ह्रस्वरोमान्मजो विद्वान् सरिद्ध्वज इति श्रुतः / उद्भिन्ना कर्षता येन सीता राज्ञा यशस्विनी

ହ୍ରସ୍ୱରୋମାନ୍ ନାମକ ବିଦ୍ୱାନ୍ ଜନକଙ୍କ ପୁତ୍ର ‘ସରିଦ୍ଧ୍ୱଜ’ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେହି ଯଶସ୍ୱୀ ରାଜା ହଳ ଚାଲାଉଥିବାବେଳେ ଭୂମି ଫାଟି ସୀତା ଉଦ୍ଭବିଲେ।

Verse 16

रामस्य महिधी साध्वी सुव्रता नियतव्रता / वैशंपायन उवाच कथं सीता समुत्पन्न कृष्यमाण यशस्विनी

ରାମଙ୍କ ପବିତ୍ର ପତ୍ନୀ, ସୁବ୍ରତା ଓ ନିୟତବ୍ରତା ସାଧ୍ୱୀ ମହିଧୀ। ବୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ—କୃଷି ହେଉଥିବାବେଳେ ଯଶସ୍ୱିନୀ ସୀତା କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ?

Verse 17

किमर्थं वाकृषद्राजा क्षेत्रं यस्मिन् बभूव ह / सूत उवाच अग्निक्षेत्रे कृष्यमाणे अश्वमेधे महात्मनः

ଯେ କ୍ଷେତ୍ରରେ (ସୀତା) ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ସେହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ରାଜା କାହିଁକି ଚାଷ କଲେ? ସୂତ କହିଲେ—ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ଅଗ୍ନିକ୍ଷେତ୍ର ଚାଷ ହେଉଥିଲା।

Verse 18

विधिना सुप्रयत्नेन तस्मात्सा तु समुत्थिता / सीरध्वजानुजातस्तु भानुमान्नाम मैथिलः

ବିଧିଅନୁସାରେ ମହା ପ୍ରୟାସରେ ସେଠାରୁ ହିଁ ସେ (ସୀତା) ଉଦ୍ଭବିଲେ। ସୀରଧ୍ୱଜ ପରେ ମିଥିଲାରେ ‘ଭାନୁମାନ’ ନାମକ ରାଜା ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 19

भ्राता कुशध्वजस्तस्य स काश्यधिपतिर्नृपः / तस्य भानुमतः पुत्रः प्रद्युम्नश्च पतापवान्

ତାଙ୍କର ଭ୍ରାତା କୁଶଧ୍ୱଜ; ସେ କାଶୀର ଅଧିପତି ନୃପ। ସେହି ଭାନୁମାନଙ୍କର ପ୍ରତାପଶାଳୀ ପୁତ୍ର ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଥିଲେ।

Verse 20

मुनिस्तस्य सुतश्चापि तस्मादूर्जवहः स्मृतः / ऊर्जवहात्सनद्वाजः शकुनिस्तस्य चात्मजः

ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ମୁନି ଥିଲେ, ତାହାଠାରୁ ଊର୍ଜବହ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଊର୍ଜବହଠାରୁ ସନଦ୍ୱାଜ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଶକୁନି ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 21

स्वागतः शकुनेः पुत्रः सुवर्चास्तत्सुतः स्मृतः / सुतोपस्तस्य दायादः सुश्रुतस्तस्य चात्मजः

ଶକୁନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ସ୍ୱାଗତ; ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ସୁବର୍ଚ୍ଚା ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ସୁବର୍ଚ୍ଚାଙ୍କ ଦାୟାଦ ସୁତୋପ, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ସୁଶ୍ରୁତ।

Verse 22

सुश्रुतस्य जयः पुत्रो जयस्य विजयः सुतः / विजयस्य क्रतुः पुत्र- क्रतोश्च सुनयः स्मतः

ସୁଶ୍ରୁତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜୟ; ଜୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିଜୟ। ବିଜୟଙ୍କ ପୁତ୍ର କ୍ରତୁ; କ୍ରତୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ସୁନୟ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 23

सुनयाद्वीतहव्यस्तु वीतहव्यात्मजो धृतिः / धृतेस्तु बहुलाश्वो ऽभूद्बहुलाश्वसुतः कृतिः

ସୁନୟଠାରୁ ବୀତହବ୍ୟ; ବୀତହବ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧୃତି। ଧୃତିଠାରୁ ବହୁଲାଶ୍ୱ ଜନ୍ମିଲେ; ବହୁଲାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ର କୃତି।

Verse 24

तस्मिन्संतिष्ठते वंशो चनकानां महात्मनाम् / इत्येते मैथिलाः प्रोक्ताः सोमस्यापि निबोधत

ଏହି ବଂଶରେ ମହାତ୍ମା ଜନକମାନଙ୍କ ବଂଶ ସ୍ଥିର ରହେ। ଏମାନେ ମୈଥିଲ ବୋଲି କୁହାଗଲେ; ଏବେ ସୋମ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଜାଣ।