Adhyaya 6
Dānavavaṃśa-pradhāna-nāmāvalī (Catalogue of Prominent Sons of Danu)
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ସୂତ-ଶୈଳୀର ବଂଶାବଳୀ ରୂପେ ଦନୁବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ ଦାନବ/ଅସୁରମାନଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ ନାମାବଳୀ ପ୍ରାଧାନ୍ୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ଆଦିଙ୍କ ବର, ତପୋବଳ, ପରାକ୍ରମ, କ୍ରୂରତା ଓ ମାୟା/ଯୁକ୍ତିର ସଙ୍କେତ ଦେଇ ପରେ ଘନ ନାମକ୍ରମରେ ଅନେକ ଅସୁରନାମ ଦିଆଯାଇଛି। ଶେଷରେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରମାନଙ୍କ ଅସଂଖ୍ୟତା ଜଣାଇ, ବଂଶଚିହ୍ନ ଆଧାରରେ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବର ଭେଦ ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ପୁରାଣୀୟ ଯୁଦ୍ଧ, ମନ୍ୱନ୍ତର ଓ ବଂଶସମ୍ପର୍କ ଉଲ୍ଲେଖକୁ ସହଜ କରେ।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सूत उवाच अभवन्दनुपुत्रास्तु वंशे ख्याता महासुराः / विप्रचित्तिप्रधा नास्ते ऽचिन्तनीयपराक्रमाः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣର ବାୟୁପ୍ରୋକ୍ତ ମଧ୍ୟମଭାଗର ତୃତୀୟ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦରେ ସୂତ କହିଲେ— ଦନୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବଂଶରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହାସୁରମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ପ୍ରଧାନ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ପରାକ୍ରମଶାଳୀ।
Verse 2
सर्वे लब्धवराश्चैव ते तप्ततपसस्तथा / सत्यसंधाः पराक्रान्ताः क्रूरा मायाविनश्च ते
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବରପ୍ରାପ୍ତ, ତପସ୍ୟାରେ ତପ୍ତ; ସତ୍ୟସଙ୍କଳ୍ପୀ, ପରାକ୍ରମୀ, କ୍ରୂର ଓ ମାୟାବୀ ଥିଲେ।
Verse 3
महाबलास्ते जवना ब्रह्मिष्ठा ये च साग्नयः / कीर्त्यमानान्मया सर्वान्प्राधान्येन निबोधत
ସେ ଯବନମାନେ ମହାବଳୀ, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଅଗ୍ନିସହିତ; ମୁଁ ଯାହାଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତନ କରୁଛି, ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟରେ ଶୁଣ।
Verse 4
द्विमूर्द्धा शंबरश्चैव तथा शङ्कुरथो विभुः / शङ्कुकर्णो विपादश्च गविष्ठो दुन्दुभिस्तथा
ଦ୍ୱିମୂର୍ଦ୍ଧା, ଶମ୍ବର, ଏବଂ ବିଭୁ ଶଙ୍କୁରଥ; ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ, ବିପାଦ, ଗବିଷ୍ଠ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭି ମଧ୍ୟ।
Verse 5
अयोमुखस्तु मघवान्कपिलो वामनो मयः / मरीचिरसिपाश्चैव महा मायो ऽशिरा भृशी
ଅୟୋମୁଖ, ମଘବାନ, କପିଲ, ବାମନ, ମୟ; ଏବଂ ମରୀଚି, ରସିପ, ମହାମାୟ, ଅଶିରା, ଭୃଶୀ ମଧ୍ୟ।
Verse 6
विक्षोभश्च सुकेतुश्च केतुवीर्यशताह्वयौ / इन्द्रजिद्विविदश्चैव तथा भद्रश्च देवजित्
ବିକ୍ଷୋଭ, ସୁକେତୁ, କେତୁବୀର୍ୟ ଓ ଶତାହ୍ୱୟ; ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍, ବିବିଦ, ଏବଂ ଭଦ୍ର ଓ ଦେବଜିତ୍ ମଧ୍ୟ।
Verse 7
एकचक्रो महा बाहुस्तारकश्च महाबलः / वैश्वानरः पुलोमा च प्रापणो ऽथ महाशिराः
ଏକଚକ୍ର, ମହାବାହୁ, ତାରକ (ମହାବଳୀ), ବୈଶ୍ୱାନର, ପୁଲୋମା, ପ୍ରାପଣ ଓ ମହାଶିରା—ଏମାନେ (ଅସୁର) ଥିଲେ।
Verse 8
स्वर्भानुर्वृषपर्वा च पुरुण्डश्च महासुरः / धृतराष्ट्रश्च सूर्यश्चचन्द्रमा इन्द्रतापनः
ସ୍ୱର୍ଭାନୁ, ବୃଷପର୍ବା, ପୁରୁଣ୍ଡ ନାମକ ମହାସୁର, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରତାପନ—ଏମାନେ (ଅସୁର) ଥିଲେ।
Verse 9
सूक्ष्मश्चैव निचन्द्रश्च चूर्णनाभो महागिरिः / असिलोमा सुकेशश्च शठश्च मूलकोदरः
ସୂକ୍ଷ୍ମ, ନିଚନ୍ଦ୍ର, ଚୂର୍ଣ୍ଣନାଭ, ମହାଗିରି, ଅସିଲୋମା, ସୁକେଶ, ଶଠ ଓ ମୂଳକୋଦର—ଏମାନେ (ଅସୁର) ଥିଲେ।
Verse 10
जम्भो गगनमूर्द्धा चकुंभमानो महोदकः / प्रमदो ऽद्मश्च कुपथो ह्यश्वग्रीवश्च वीर्यवान्
ଜମ୍ଭ, ଗଗନମୂର୍ଦ୍ଧା, କୁମ୍ଭମାନ, ମହୋଦକ, ପ୍ରମଦ, ଅଦ୍ମ, କୁପଥ ଓ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ଅଶ୍ୱଗ୍ରୀବ—ଏମାନେ (ଅସୁର) ଥିଲେ।
Verse 11
वैमृगः सविरूपाक्षः सुपथश्च हला हलौ / अक्षो हिरण्मयश्चैव शतग्रीवश्च शंबरः
ବୈମୃଗ, ସବିରୂପାକ୍ଷ, ସୁପଥ, ହଲା, ହଲ, ଅକ୍ଷ, ହିରଣ୍ମୟ, ଶତଗ୍ରୀବ ଓ ଶମ୍ବର—ଏମାନେ (ଅସୁର) ଥିଲେ।
Verse 12
शरभः श्वलभश्चैव सूर्याचन्द्रमसावुभौ / असुराणां स्मृतावेतौ सुराणां च प्रभाविणौ
ଶରଭ ଓ ଶ୍ୱଲଭ—ଏହି ଦୁଇଜଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଚନ୍ଦ୍ର ସମାନ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଅସୁରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ମରଣୀୟ ଓ ସୁରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।
Verse 13
इति पुत्रा दनोर्वंशप्रधानाः परिकीर्त्तिताः / तेषामपरिसंख्येयं पुत्रपौत्रमनन्तकम्
ଏହିପରି ଦନୁର ବଂଶର ପ୍ରଧାନ ପୁତ୍ରମାନେ କୀର୍ତ୍ତିତ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ର ସଂଖ୍ୟା ଅପରିସଂଖ୍ୟେୟ, ଅନନ୍ତ।
Verse 14
इत्येत असुराः तक्रान्ता दैतेया दानवास्तथा / सुत्वानस्तु स्मृता दैत्या असुत्वानो दनोः सुताः
ଏହିପରି ଏହି ଅସୁରମାନେ—ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବ—ବୋଲି କଥିତ; ‘ସୁତ୍ୱାନ’ ଦୈତ୍ୟ ଭାବେ ସ୍ମୃତ, ଏବଂ ‘ଅସୁତ୍ୱାନ’ ଦନୁର ପୁତ୍ର ଭାବେ ଗଣ୍ୟ।
Verse 15
इमे च वंशानुगता दनोः पुत्रान्वयाः स्मृताः / एकाक्षेश्वप्रभारिष्टः प्रलंबनरकावपि
ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଦନୁର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବଂଶାନୁଗତ ସନ୍ତାନ ଭାବେ ସ୍ମୃତ—ଏକାକ୍ଷ, ଏଷ୍ୱପ୍ରଭ, ଆରିଷ୍ଟ, ଏବଂ ପ୍ରଲମ୍ବ ଓ ନରକ ମଧ୍ୟ।
Verse 16
इन्द्रबाधनकेशी च पुरुषः शेषवानुरुः / गरिष्ठश्च गवाक्षश्च तालकेतुश्च वीर्यवान्
ଇନ୍ଦ୍ରବାଧନ, କେଶୀ, ପୁରୁଷ, ଶେଷବାନ, ଉରୁ, ଗରିଷ୍ଠ, ଗବାକ୍ଷ, ଏବଂ ବୀର୍ୟବାନ ତାଳକେତୁ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ (ସେହି ବଂଶର) ସ୍ମୃତ।
Verse 17
एते मनुष्या वध्यास्तु दनुपुत्रान्वयाः स्मृताः / दैत्यदानवसंयोगे जाता भीमपराक्रमाः
ଏହି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ବଧ ଯୋଗ୍ୟ ଅଟନ୍ତି, ଏମାନେ ଦନୁଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବଂଶଧର ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ସଂଯୋଗରୁ ଜାତ ଏମାନେ ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ଅଟନ୍ତି ।
Verse 18
सिंहिकायामथोत्पन्ना विप्रचित्तेः सुता इमे / सैंहिकेयाः समाख्याताश्चतुर्दश महासुराः
ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କ ଠାରୁ ସିଂହିକାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଏହି ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ । ଏହି ଚଉଦ ଜଣ ମହାସୁର 'ସୈଂହିକେୟ' ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ଅଟନ୍ତି ।
Verse 19
शलश्च शलभश्चैव सव्यसिव्यस्तथैव च / इल्वलो नमुचिश्चैव वातापिस्तु सुपुञ्जिकः
ଶଲ ଓ ଶଲଭ, ସବ୍ୟ ଓ ସିବ୍ୟ, ଇଲ୍ଵଲ ଓ ନମୁଚି, ବାତାପି ଓ ସୁପୁଞ୍ଜିକ ।
Verse 20
रहकल्पः कालनाभो भौमश्च कनकस्तथा / राहुर्ज्येष्ठस्तु तेषां वै सूर्यचन्द्रप्रमर्द्दनः
ରହକଳ୍ପ, କାଲନାଭ, ଭୌମ ଓ କନକ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାହୁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଅଟନ୍ତି, ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦିଅନ୍ତି ।
Verse 21
इत्योते सिंहिकापुत्रा देवैरपि दुरासदाः / दारुणाभिजनाः क्रूराः सर्वे ब्रह्महणश्च ते
ଏହିପରି ସିଂହିକାଙ୍କ ଏହି ପୁତ୍ରମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଜୟ ଅଟନ୍ତି । ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ବଂଶର, କ୍ରୂର ଏବଂ ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାକାରୀ ଅଟନ୍ତି ।
Verse 22
दश तानि सहस्राणिसैंहिकेया गणाः स्मृताः / निहता जामदग्न्येन भार्गवेण बलीयसा
ସୈଂହିକେୟମାନଙ୍କ ସେଇ ଦଶ ସହସ୍ର ଗଣ ସ୍ମୃତ; ବଳବାନ୍ ଭାର୍ଗବ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ (ପରଶୁରାମ) ତାଙ୍କୁ ନିହତ କଲେ।
Verse 23
स्वर्भानोस्तु प्रभा कन्या पुलोम्नस्तु शची सुता / उपदानवी सदस्याथ शर्मिष्ठा वृषपर्वणः
ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କ କନ୍ୟା ପ୍ରଭା, ପୁଲୋମନଙ୍କ କନ୍ୟା ଶଚୀ; ଉପଦାନବୀ ସଭାସଦା, ଏବଂ ବୃଷପର୍ବଙ୍କ କନ୍ୟା ଶର୍ମିଷ୍ଠା।
Verse 24
पुलोमा कालिका चैव वैश्वानरसुते उभे / प्रभायां नहुषः पुत्रो जयन्तस्तु शचीसुतः
ପୁଲୋମା ଓ କାଳିକା—ଉଭୟେ ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କ କନ୍ୟା; ପ୍ରଭାରୁ ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ, ଶଚୀରୁ ଜୟନ୍ତ ଜନ୍ମିଲେ।
Verse 25
पुरुं जज्ञे ऽथ शर्मिष्ठा दुष्यन्तसुपदानवी / वैश्वानरसुते एते पुलोमा कालका तथा
ତାପରେ ଶର୍ମିଷ୍ଠାରୁ ପୁରୁ ଜନ୍ମିଲେ; ସେ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ଉପଦାନବୀ (ପତ୍ନୀ) ଥିଲେ। ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କ କନ୍ୟା—ପୁଲୋମା ଓ କାଳକା ମଧ୍ୟ।
Verse 26
बह्वपत्ये उभे कन्ये मारीचस्य परिग्रहः / तयोः पुत्रसहस्राणि षष्टिर्दानवपुङ्गवाः
ବହୁ ସନ୍ତାନବତୀ ସେଇ ଦୁଇ କନ୍ୟା ମରୀଚିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ଦୁହେଁଠାରୁ ଷଷ୍ଟି ସହସ୍ର ପୁତ୍ର—ଦାନବପୁଙ୍ଗବ—ଜନ୍ମିଲେ।
Verse 27
चतुर्दश तथान्यानि हिरण्यपुरवासिनाम् / पौलोमाः कालकेयाश्च दानवाः सुमरा बलाः
ହିରଣ୍ୟପୁରବାସୀ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଉ ଚଉଦ ଶ୍ରେଣୀ ଥିଲା—ପୌଲୋମ, କାଳକେୟ ଓ ବଳବାନ ସୁମର।
Verse 28
अवध्या देवतानां ते निहताः सव्यमाचिना / मयस्य जाता रंभायां पुत्राः षट् च महाबलाः
ସେମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅବଧ୍ୟ ଥିଲେ; ତଥାପି ସବ୍ୟମାଚି ସେମାନଙ୍କୁ ନିହତ କଲେ। ରମ୍ଭାରେ ମୟଙ୍କ ଛଅ ମହାବଳ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ।
Verse 29
मायावी दुन्दुभिश्चैव पुत्रश्च महिषस्तथा / कालिकश्चाजकर्णश्चकन्या मन्दोदरी तथा
ମାୟାବୀ, ଦୁନ୍ଦୁଭି, ଏବଂ ପୁତ୍ର ମହିଷ; ତଥା କାଳିକ, ଅଜକର୍ଣ୍ଣ; ଏବଂ କନ୍ୟା ମନ୍ଦୋଦରୀ।
Verse 30
दैत्यानां दानवानां च सर्ग एष प्रकीर्त्तितः / अनायुषायाः पुत्रास्ते स्मृताः पञ्च महाबलाः
ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କର ଏହି ସୃଷ୍ଟି-ପରମ୍ପରା ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ ହେଲା; ଅନାୟୁଷାଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ମହାବଳ ପୁତ୍ର ସ୍ମୃତ।
Verse 31
अररुर्बलवृत्रौ च विज्वरश्च वृषस्तथा / अररोस्तनयः क्रूरो धुन्धुर्नाम महासुरः
ଅରରୁ, ବଳବୃତ୍ର, ବିଜ୍ୱର ଓ ବୃଷ; ଏବଂ ଅରରଙ୍କ କ୍ରୂର ପୁତ୍ର ‘ଧୁନ୍ଧୁ’ ନାମକ ମହାସୁର ଥିଲା।
Verse 32
निहतः कुवलाश्वेन उत्तङ्कवचनाद्बिले / बलपुत्रौ महावीर्यौं तेजसाप्रतिमावुभौ
ଉତ୍ତଙ୍କଙ୍କ ବଚନରେ ବିଳ ମଧ୍ୟରେ କୁବଲାଶ୍ୱ ବଳଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ରକୁ ନିହତ କଲା; ଉଭୟେ ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ତେଜରେ ଅପ୍ରତିମ ଥିଲେ।
Verse 33
निकुंभश्चक्रवर्मा च स कर्णः पूर्वजन्मनि / विजरस्यापि पुत्रौ द्वौ कालकश्च खरश्च तौ
ନିକୁମ୍ଭ ଓ ଚକ୍ରବର୍ମା—ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ସେଇ କର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା; ବିଜରଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ପୁତ୍ର—କାଳକ ଓ ଖର।
Verse 34
वृषस्य तु पुनः पुत्राश्चत्वारः क्रूरकर्मणः / श्राद्धादो यज्ञहा चैव ब्रह्महा पशुहा तथा
ବୃଷଙ୍କ ପୁନଃ ଚାରି ପୁତ୍ର ଥିଲେ, କ୍ରୂରକର୍ମୀ—ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦ, ଯଜ୍ଞହା, ବ୍ରହ୍ମହା ଓ ପଶୁହା।
Verse 35
क्रान्ता ह्यनायुषः पुत्रा वृत्र स्यापि निबोधत / जज्ञिरे ऽसुमहाघोरा वृत्रस्येन्द्रेण युध्यता
ଅନାୟୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ପରାକ୍ରାନ୍ତ ଥିଲେ; ବୃତ୍ର ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଜାଣ। ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବୃତ୍ରରୁ ଅତିଭୟଙ୍କର ଅସୁରମାନେ ଜନ୍ମିଲେ।
Verse 36
बका नाम समाख्याता राक्षसाः सुमहाबलाः / शतं तानि सहस्राणि महेन्द्रानुचराः स्मृताः
‘ବକା’ ନାମରେ ପରିଚିତ ସେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଅତିମହାବଳୀ; ସେମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଶତ-ସହସ୍ର, ଏବଂ ସେମାନେ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଚର ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
Verse 37
सर्वे ब्रह्मविदः सौम्या धार्मिकाः सूक्ष्ममूर्त्तयः / प्रजास्वन्तर्गताः सर्वे निवसंति क्रुधावृताः
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍, ସୌମ୍ୟ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମମୂର୍ତ୍ତିଧାରୀ। ସମସ୍ତେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇ, କ୍ରୋଧରେ ଆବୃତ ହୋଇ ବସନ୍ତି।
Verse 38
क्रोधा त्वप्रतिमान्पुत्रान् जज्ञे वै गायनोत्तमान् / सिद्धः पूर्णश्च वह्वीच पूर्णाशश्चैव वीर्यवान्
କ୍ରୋଧା ଅପ୍ରତିମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗାୟକ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ସିଦ୍ଧ, ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବହ୍ୱୀ ଏବଂ ବୀର୍ୟବାନ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣାଶ।
Verse 39
ब्रह्मचारी शतगुणः सुपर्णश्चैव मप्तमः / विश्वावसुश्च भानुश्च सुचन्द्रो दशमस्तथा / इत्येते देवगन्धर्वाः क्रोधायाः परिरीर्त्तिताः
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଶତଗୁଣ, ସପ୍ତମ ସୁପର୍ଣ୍ଣ; ତଥା ବିଶ୍ୱାବସୁ, ଭାନୁ ଓ ଦଶମ ସୁଚନ୍ଦ୍ର—ଏମାନେ କ୍ରୋଧାଙ୍କ ଦେବଗନ୍ଧର୍ବ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ।
Frequently Asked Questions
It catalogs the Dānavavaṃśa—prominent sons and descendants in the line of Danu—presented as a prioritized name-list of major Asuras/Dānavas, with Vipracitti indicated as a leading figure in that register.
The chapter preserves a classificatory convention used in Purāṇic genealogy: Daityas are typically marked as descendants associated with Diti (or a Daitya-identifying descent label), while Dānavas are descendants of Danu; the text signals this as a lineage-based taxonomy rather than a purely behavioral one.
No—this adhyāya is primarily onomastic and genealogical, focusing on naming and lineage-scoping (including the claim of innumerable descendants), rather than bhuvana-kośa geography or astronomical distances.