Adhyaya 52
Asamañjasa-tyāga (Abandoning Asamañjasa) — Sagara-carita Continuation
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ମୁନି-ପରମ୍ପରାର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସଗର-ଚରିତ ଅବ୍ୟାହତ ରହେ। ଧର୍ମାତ୍ମା ସଗର ନିଜ ପୁତ୍ର ଅସମଞ୍ଜସକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଯୁବାବସ୍ଥାରୁ ଧର୍ମଶୀଳ ଅଂଶୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ସ୍ନେହ ଓ ରାଜବିଶ୍ୱାସ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି। ପରେ ସୁମତୀଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ—ସଗରଙ୍କ ଅସଂଖ୍ୟ ବଂଶଜ—କଠୋରଦେହୀ, କ୍ରୁର, ନିର୍ଲଜ୍ଜ ଓ ଅଧାର୍ମିକ ହୋଇ ଦଳବଦ୍ଧ ଭାବେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ନ କରନ୍ତି, ଅସୁରମାନଙ୍କ ପରି ଆଚରଣ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କ ହିଂସାରେ ଯଜ୍ଞ-ସନ୍ମାର୍ଗ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ ଏବଂ ଜଗତ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ବଷଟ୍କାର ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଏ। ଦେବ-ଅସୁର-ନାଗ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ପୃଥିବୀ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଏ; ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ତପ ଓ ସମାଧି ଭଙ୍ଗ ହୁଏ। ହବ୍ୟ-କବ୍ୟ ଅର୍ପଣ ନ ମିଳିବାରୁ ଦେବମାନେ ଓ ପିତୃମାନେ ବିରିଞ୍ଚି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ସଗରପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଦୁଷ୍କର୍ମ ଜଣାନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା କାଳଶାସନ ଅଧୀନ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରିବାକୁ କହି ତାଙ୍କ ଶୀଘ୍ର ବିନାଶ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀ କରନ୍ତି ଏବଂ କହନ୍ତି ଯେ ବିଷ୍ଣୁଅଂଶରୂପ ପରମଯୋଗୀ କପିଳ ଲୋକହିତାର୍ଥେ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଧର୍ମ ନିଗ୍ରହିତ ହେବ।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरचरिते ऽसमञ्जसत्यागो नामैकपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः // ५१// जैमिनिरुवाच त्यक्त्वा पुत्रं स धर्मात्मा सगरः प्रेम तद्गतम् / धर्मशीले तदा वाले चकारांशुमति प्रभुः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣରେ ବାୟୁପ୍ରୋକ୍ତ ମଧ୍ୟମଭାଗର ତୃତୀୟ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦର ସଗରଚରିତରେ ‘ଅସମଞ୍ଜସତ୍ୟାଗ’ ନାମକ ଏକପଞ୍ଚାଶତ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ଜୈମିନି କହିଲେ—ପୁତ୍ରକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଧର୍ମାତ୍ମା ସଗର ତାହାରେ ନିଜ ପ୍ରେମ ସ୍ଥାପିଲେ; ତେବେ ପ୍ରଭୁ ଧର୍ମଶୀଳ ବାଳକ ଅଂଶୁମତିରେ ସ୍ନେହ କଲେ।
Verse 2
एतस्मिन्नेव काले तु सुमत्यास्तनया नृप / ववृधुः सघशः सर्वे परस्परमनुव्रताः
ସେହି ସମୟରେ, ହେ ନୃପ, ସୁମତିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ସମସ୍ତେ ଦଳେ ଦଳେ, ପରସ୍ପରକୁ ଅନୁସରଣ କରି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ।
Verse 3
वज्रसंहननाः क्रूरा निर्दया निरपत्रपाः / अधर्मशीला नितरामेकघर्माण एव च
ସେମାନେ ବଜ୍ରସମ କଠୋର, କ୍ରୂର, ନିର୍ଦୟ ଓ ନିର୍ଲଜ୍ଜ ଥିଲେ। ସେମାନେ ଅଧର୍ମଶୀଳ ଥିଲେ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଏକଗୁଁଆ ହଠରେ ଲଗି ରହୁଥିଲେ।
Verse 4
एककार्याभिनिरताः क्रोधना मूढचेतसः / अधृष्याः सर्वभूतानां जनोपद्रवकारिणः
ସେମାନେ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲୀନ, କ୍ରୋଧୀ ଓ ମୂଢଚେତନା; ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ପାଇଁ ଅଦମ୍ୟ, ଏବଂ ଜନଙ୍କୁ ଉପଦ୍ରବ କରୁଥିଲେ।
Verse 5
विनयाचा रसन्मार्गनिरपेक्षाः समन्ततः / बबाधिरे जगत्सर्वमसुरा इव कामतः
ବିନୟ, ଆଚାର ଓ ସନ୍ମାର୍ଗ ପ୍ରତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିରପେକ୍ଷ ହୋଇ, ସେମାନେ ସମସ୍ତଦିଗରେ ନିଜ କାମନାଅନୁସାରେ ଅସୁରମାନଙ୍କ ପରି ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ବାଧିଲେ।
Verse 6
विध्वस्तयज्ञसन्मार्गं भुवनं तैरुपद्रुतम् / निःस्वाध्याय वषट्कारं बभूवार्तं विशेषतः
ତାଙ୍କ ଉପଦ୍ରବରେ ଯଜ୍ଞର ସନ୍ମାର୍ଗ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହେଲା; ସମଗ୍ର ଭୁବନ ପୀଡିତ ହେଲା, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ‘ବଷଟ୍’କାର ବିହୀନ ହୋଇ ବିଶେଷତଃ ଆର୍ତ୍ତ ହେଲା।
Verse 7
विध्वस्यमाने सुभृशं सागरैर्वरदर्पितैः / प्रक्षोभं परमं जग्मुर्देवासुरमहोरगाः
ବରଦାନରେ ଦର୍ପିତ ସାଗରମାନେ ଯେତେବେଳେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ବିଧ୍ୱଂସ କରୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମହୋରଗମାନେ ସମସ୍ତେ ପରମ କ୍ଷୋଭକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
Verse 8
धरासा सागराक्रान्ता न चलापि तदा चला / तपः समाधिभङ्गश्च प्रबभूव तपस्विनाम्
ସେତେବେଳେ ଧରା ସାଗରରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅଳ୍ପମାତ୍ରେ ମଧ୍ୟ ଚଳିଲା ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କର ତପ ଓ ସମାଧି ବିଶେଷତଃ ଭଙ୍ଗ ହେଲା।
Verse 9
हव्यकव्यपरिभ्रष्टास्त्रिदशाः पितृभिः सह / दुःशेन महाताविष्टा विरिञ्जभवनं ययुः
ହବ୍ୟ-କବ୍ୟରୁ ବଞ୍ଚିତ ତ୍ରିଦଶ ଦେବମାନେ ପିତୃମାନଙ୍କ ସହ, ଦୁଃଶାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡିତ ହୋଇ ବିରିଞ୍ଚି (ବ୍ରହ୍ମା) ଭବନକୁ ଗଲେ।
Verse 10
तत्र गत्वा यथान्यायं देवाः शर्वपुरोगमाः / शशंसुः सकलं तस्मै सागराणां विचेष्टितम्
ସେଠାକୁ ଯାଇ, ଶର୍ବ (ଶିବ) ଅଗ୍ରଗାମୀ ଦେବମାନେ ନିୟମାନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ସାଗରମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ବିଚିତ୍ର ଚେଷ୍ଟା ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।
Verse 11
तच्छ्रत्वा वचनं तेषां ब्रह्मा लोकपितामहः / क्षणमन्तर्मना भूत्वा जगाद सुरसत्तमः
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା କ୍ଷଣମାତ୍ର ଅନ୍ତର୍ମୁଖ ହେଲେ; ପରେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ କହିଲେ।
Verse 12
देवाःशृणुत भद्रं वो वाणीमवहिता मम / विनङ्क्ष्यन्त्यचिरेमैव सागरा नात्र संशयः
ହେ ଦେବମାନେ, ତୁମମାନଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ—ମୋର ବାଣୀକୁ ସାବଧାନରେ ଶୁଣ; ଅଚିରେ ସାଗରମାନେ ନଶିବେ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 13
कालं कञ्चित्प्रतीक्षध्वं तेन सर्वं नियम्यते / निमित्तमात्रमन्यत्तु स एव सकलेशिता
କିଛି କାଳ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କର; କାଳ ଦ୍ୱାରା ସବୁ ନିୟମିତ ହୁଏ। ଅନ୍ୟ ସବୁ କେବଳ ନିମିତ୍ତମାତ୍ର—ସେଇ ସର୍ବେଶ୍ୱର।
Verse 14
तस्माद्युष्मद्धितार्थाय यद्वक्ष्यामि सुरोत्तमाः / सर्वैर्भवद्भिरधुना तत्कर्त्तव्यमतं द्रितैः
ଏହେତୁ, ହେ ଦେବୋତ୍ତମମାନେ, ତୁମମାନଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ମୁଁ ଯାହା କହିବି, ସେଥିକୁ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏବେ ଅଳସତା ବିନା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଭାବେ କର।
Verse 15
विष्णोरंशेन भगवान्कपिलो जयतां वरः / जातो जगद्धितार्थाय योगीन्द्रप्रवरो भुवि
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଭଗବାନ କପିଳ—ବିଜୟୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ପୃଥିବୀରେ ଜଗତ୍ହିତାର୍ଥେ, ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବର ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
Verse 16
अगस्त्यपीतसलिले दिव्यवर्षशतावधि / ध्यायन्नास्ते ऽधुनांऽभोधावेकान्ते तत्र कुत्र चित्
ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରଜଳ ପୀତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଏବେ ଦିବ୍ୟ ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧ୍ୟାନ କରି, ସମୁଦ୍ରର କୌଣସି ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ କେଉଁଠି ନା କେଉଁଠି ବସିଛନ୍ତି।
Verse 17
गत्वा यूयं ममादेशात्कपिलं मुनिपुङ्गवम् / ध्यानाव सानमिच्छन्तस्तिष्ठध्वं तदुपह्वरे
ମୋ ଆଦେଶରେ ତୁମେ ଯାଇ ମୁନିପୁଙ୍ଗବ କପିଳଙ୍କ ପାଖକୁ, ତାଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଶେଷ ହେବାକୁ ଆଶା କରି, ସେହି ସମୀପ ସ୍ଥାନରେ ରୁହ।
Verse 18
समाधिविरतौ तस्य स्वाभिप्रायमशेषतः / नत्वा तस्मै वदिष्यध्वं स वः श्रेयो विधास्यति
ସେ ଯେତେବେଳେ ସମାଧିରୁ ବିରତ ହେବେ, ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅଭିପ୍ରାୟ ଜାଣି, ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହ; ସେ ତୁମମାନଙ୍କ ଶ୍ରେୟ କରିବେ।
Verse 19
समाधिभङ्गश्च मुनेर्यथा स्यात्सागरैः कृतः / कुरुध्वं च तथा यूयं प्रवृत्तिं विबुधोत्तमाः
ହେ ବିବୁଧୋତ୍ତମମାନେ! ସାଗରମାନେ ଯେପରି ମୁନିଙ୍କ ସମାଧିଭଙ୍ଗ କରିଛନ୍ତି, ସେପରି ତୁମେମାନେ ମଧ୍ୟ ତଦନୁରୂପ ପ୍ରବୃତ୍ତି କର।
Verse 20
जैमिनिरुवाच इत्युक्तास्तेन विबुधास्तं प्रणम्य वितामहम् / गत्वा तं विबुधश्रेष्टं ते कृताञ्जलयो ऽब्रुवन्
ଜୈମିନି କହିଲେ— ଏପରି କୁହାଯାଇଲାପରେ ଦେବମାନେ ସେହି ବିତାମହଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ବିବୁଧଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ କହିଲେ।
Verse 21
देवा ऊचुः प्रसीद नो मुनिश्रेष्ठ वयं त्वां शरणं गताः / उपद्रुतं जगत्सर्वंसागरैः संप्रणश्यति
ଦେବମାନେ କହିଲେ— ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଆମପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ; ଆମେ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ। ସାଗରମାନଙ୍କ ଉପଦ୍ରବରେ ସମଗ୍ର ଜଗତ ନଶିଯାଉଛି।
Verse 22
त्वं किलाखिललोकानां स्थितिसहारकारणः / विष्णोरंशेन योगीन्द्रस्वरूपी भुवि संस्थितः
ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଅଖିଳ ଲୋକମାନଙ୍କର ସ୍ଥିତି ଓ ସଂହାରର କାରଣ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶରେ ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରସ୍ୱରୂପ ହୋଇ ଭୂମିରେ ସଂସ୍ଥିତ।
Verse 23
पुंसां तापत्रयार्त्तानामार्तिनाशाय केवलम् / स्वेच्छया ते धृतो देहो न तु त्वं तपतां वरः
ତ୍ରିତାପରେ ପୀଡିତ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତି ନାଶ ପାଇଁ ମାତ୍ର ତୁମେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଏହି ଦେହ ଧାରଣ କରିଛ; ହେ ତପତାଂ ବର, ତୁମେ ନିଜେ ତପୁନାହ।
Verse 24
मनसैव जगत्सर्वं स्रष्टुं संहर्तुमेव च / विधातुं स्वेच्छया ब्रह्मन्भवाञ्छक्रोत्यसंशयम्
ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍! ତୁମେ କେବଳ ମନସା ଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି, ସଂହାର ଏବଂ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ବିଧାନ କରିବାରେ ନିଃସନ୍ଦେହ ସମର୍ଥ।
Verse 25
त्वं नो धाता विधाता च त्वं गुरुस्त्वं परायणम् / परित्राता त्वमस्माकं विनिवर्त्तय चापदम्
ତୁମେ ହିଁ ଆମର ଧାତା ଓ ବିଧାତା; ତୁମେ ହିଁ ଗୁରୁ, ତୁମେ ହିଁ ପରମ ଆଶ୍ରୟ। ତୁମେ ହିଁ ଆମର ରକ୍ଷକ; ଆମ ଆପଦକୁ ଦୂର କର।
Verse 26
शरणं भव विप्रेन्द्र विप्रेद्राणां विशेषतः / सागरैर्दह्यमानानां लोकत्रयनिवासिनाम्
ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର! ବିଶେଷତଃ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶରଣ ହେଅ; ସାଗରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦହିତ ହେଉଥିବା ଲୋକତ୍ରୟ-ନିବାସୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ।
Verse 27
ननु वै सात्त्विकी चेष्टा भवतीह भवादृशाम् / त्रातुमर्हसि तस्मात्त्वं लोकानस्मांश्च सुव्रत
ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ତୁମ ପରି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କର ଏହି ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଚେଷ୍ଟା ଏଠାରେ ଥାଏ; ତେଣୁ, ହେ ସୁବ୍ରତ, ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଓ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ତୁମେ ଅର୍ହ।
Verse 28
न चेदकाले भगवन्विनङ्क्ष्यत्यखिलं जगत् / जैमिनिरुवाच इत्युक्तः सकलैर्देवैरुन्मील्य नयने शनैः
ହେ ଭଗବନ୍! ଯଦି ତୁମେ ଅକାଳେ ଏହାକୁ ନ ରୋକ, ତେବେ ସମଗ୍ର ଜଗତ ନଶିଯିବ। ଜୈମିନି କହିଲେ—ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏପରି କହିବା ପରେ ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ ନୟନ ଖୋଲିଲା।
Verse 29
विलोक्य तानुवाचेदं कपिलः सूनृतं वचः / स्वकर्मणैव निर्दग्धाः प्रविनङ्क्ष्यन्ति सागराः
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କପିଳ ମଧୁର ସତ୍ୟବଚନ କହିଲେ— ନିଜ କର୍ମରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ଏହି ସାଗରପୁତ୍ରମାନେ ନଶିବେ।
Verse 30
काले प्राप्ते तु युष्माभिः सतावत्परिपाल्यताम् / अहं तु कारणं तेषां विनाशाय दुरात्मनाम्
କାଳ ଆସିଲେ ତୁମେ ସତ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କର; ସେଇ ଦୁରାତ୍ମମାନଙ୍କ ବିନାଶର କାରଣ ମୁଁ ହେବି।
Verse 31
भविष्यामि सुरश्रेष्ठा भवतामर्थसिद्धये / मम क्रोधाग्नि विप्लुष्टाः सागराः पापचेतसः
ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ମୁଁ ହେବି; ପାପଚେତନା ସାଗରପୁତ୍ରମାନେ ମୋ କ୍ରୋଧାଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି।
Verse 32
भविष्यन्तु चिरेणैव कालोपहतबुद्धयः / तस्माद्गतज्वरा देवा लोकाश्चैवाकुतोभयाः
କାଳର ଆଘାତରେ ବୁଦ୍ଧି ହତ ହୋଇଥିବା ସେମାନେ ବହୁ ଦେରେ ହେବେ; ତେଣୁ ଦେବମାନେ ଚିନ୍ତାମୁକ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଭୟ ଓ ନିଃଶଙ୍କ ରହୁନ୍ତୁ।
Verse 33
भवन्तु ते दुराचाराः क्षिप्रं यास्यन्ति संक्षयम् / तद्यूयं निर्भया भूत्वा व्रजध्वं स्वां पुरीं प्रति
ସେଇ ଦୁରାଚାରୀମାନେ ଶୀଘ୍ର ନାଶକୁ ପହଞ୍ଚିବେ; ତେଣୁ ତୁମେ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ନିଜ ପୁରୀକୁ ଯାଅ।
Verse 34
कालं कञ्चित्प्रतीक्षध्वं ततो ऽभीष्टमवाप्स्यथ / कपिलेनैवमुक्तास्ते देवाः सर्वे सवासवाः
କିଛି ସମୟ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କର; ତାପରେ ତୁମେ ଅଭୀଷ୍ଟ ଫଳ ପାଇବ। କପିଳ ଏପରି କହିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।
Verse 35
तं प्रणम्य ततो जग्मुः प्रतीताग्निदिवं प्रति / एतस्मिन्नन्तरे राजा सगरः पृथिवीपतिः
ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ପୃଥିବୀପତି ରାଜା ସଗର (ସେଠାରେ) ଆସିଲେ।
Verse 36
वाजिमेधं महायज्ञं कर्तुं चक्रे मनोरथम् / आहृत्य सर्वसंभारान्वसिष्ठानुमते तदा
ତେବେ ସେ ବାଜିମେଧ ମହାଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ। ସେତେବେଳେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ଆଣିଲେ।
Verse 37
और्वाद्यैः सहितो विप्रैर्यथावद्दीक्षितो ऽभवत् / दीक्षां प्रविष्टो नृपतिर्हयसंचारणाय वै
ଔର୍ବ ଆଦି ବିପ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ସେ ଯଥାବିଧି ଦୀକ୍ଷିତ ହେଲେ। ଦୀକ୍ଷାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ନୃପତି ଅଶ୍ୱ ସଞ୍ଚାର ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
Verse 38
पुत्रान्सर्वान्समाहूय संदिदेश महयशाः / संचारयित्वा तुरगं परीत्य पृथिवीतले
ମହାଯଶସ୍ବୀ (ସଗର) ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଡାକି ଆଦେଶ ଦେଲେ—ତୁରଗକୁ ପୃଥିବୀତଳରେ ସବୁଦିଗରେ ସଞ୍ଚାର କରାଇ (ରକ୍ଷା କର)।
Verse 39
क्षिप्रं ममान्तिकं पुत्राः पुनराहर्तुमर्हथ / जैमिनिरुवाच ततस्ते पितुरादेशात्तमादाय तुरङ्गमम्
“ହେ ପୁତ୍ରମାନେ, ଶୀଘ୍ର ମୋ ନିକଟକୁ ତାହାକୁ ପୁନର୍ବାର ଆଣ।” ଜୈମିନି କହିଲେ—ତେବେ ସେମାନେ ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେଇ ଅଶ୍ୱକୁ ନେଇ ଚାଲିଲେ।
Verse 40
परिचङ्क्रमयामासुः सकले क्षितिमण्डले / विधिचोदनयैवाश्वः स भूमौ परिवर्तिततः
ସେମାନେ ସମଗ୍ର କ୍ଷିତିମଣ୍ଡଳରେ ତାହାକୁ ପରିଭ୍ରମଣ କରାଇଲେ; ବିଧିର ପ୍ରେରଣାରେ ସେଇ ଅଶ୍ୱ ଭୂମିରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲା।
Verse 41
न तु दिग्विजयार्थाय करादानार्थमेव च / पृथिवीभूभुजा तेन पूर्वमेव विनिर्जिता
ଏହା ନ ଦିଗ୍ବିଜୟ ପାଇଁ, ନ ମାତ୍ର କର ଆଦାୟ ପାଇଁ; ସେଇ ଭୂଭୁଜା ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ପୃଥିବୀକୁ ବିଜୟ କରିଥିଲେ।
Verse 42
नृपाश्चोदारवीर्येण करदाः समरे कृताः / ततस्ते राजतनया निस्तोये लवणांबुधौ
ଉଦାର ବୀର୍ୟରେ ନୃପମାନେ ସମରରେ କରଦ ହେଲେ; ତାପରେ ସେଇ ରାଜତନୟମାନେ ନିସ୍ତୋୟ ଲବଣାମ୍ବୁଧିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
Verse 43
भूतले विविशुर्हृष्टाः परिवार्य तुरङ्गमम्
ସେମାନେ ହୃଷ୍ଟ ହୋଇ ତୁରଙ୍ଗମକୁ ଘେରି ଭୂତଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
Frequently Asked Questions
The Solar-royal Sagara cycle is advanced: Sagara’s rejection of Asamañjasa, elevation of Aṃśumān, and the collective behavior of Sagara’s numerous descendants (often called the Sāgaras) becomes the dynastic hinge that drives the next causal episode.
Ritual order is portrayed as a cosmological stabilizer: the ‘yajña-sanmārga’ is destroyed, svādhyāya and vaṣaṭkāra decline, devas and pitṛs lose havya-kavya shares, ascetics’ tapas/samādhi are disrupted, and multiple cosmic communities (devas/asuras/nāgas) experience agitation.
Kapila is introduced as a world-benefiting yogic authority, explicitly ‘born from a portion of Viṣṇu,’ to frame the impending resolution as divinely sanctioned correction: Time (Kāla) governs the outcome, but Kapila becomes the proximate instrument through which the Sāgaras’ adharma is checked.