Shloka 1

Vidura’s Questions: How the Unchangeable Lord Relates to Māyā; Bhakti as the Remedy; Blueprint for the Coming Cosmology

Devanagari script

श्रीशुक उवाच एवं ब्रुवाणं मैत्रेयं द्वैपायनसुतो बुध: । प्रीणयन्निव भारत्या विदुर: प्रत्यभाषत ॥ १ ॥

Transliteration

śrī-śuka uvāca evaṁ bruvāṇaṁ maitreyaṁ dvaipāyana-suto budhaḥ prīṇayann iva bhāratyā viduraḥ pratyabhāṣata

Translation

ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍! ମୈତ୍ରେୟ ମୁନି ଏପରି କହୁଥିବାବେଳେ, ଦ୍ୱୈପାୟନ ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିଦୁର ମଧୁର ବାଣୀରେ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

Synonyms

• श्रीशुकः: Śrī Śuka
• श्रीशुकः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: श्रीशुक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); समासः—श्री + शुक (कर्मधारय)

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)

• एवम्: thus
• एवम्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• ब्रुवाणम्: speaking
• ब्रुवाणम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present active participle), परस्मैपदी; पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; ‘मैत्रेयम्’ इति विशेषणम्

• मैत्रेयम्: Maitreya
• मैत्रेयम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: मैत्रेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• द्वैपायनसुतः: son of Dvaipāyana (Vyāsa)
• द्वैपायनसुतः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: द्वैपायन + सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—द्वैपायनस्य सुतः

• बुधः: the wise one
• बुधः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Adjective
• Root: बुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विशेषणम् (appositive) ‘द्वैपायनसुतः’

• प्रीणयन्: pleasing
• प्रीणयन्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Verb
• Root: प्री (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present active participle), परस्मैपदी; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘विदुरः’ इति विशेषणम्

• इव: as if
• इव: सम्बन्ध (Relation/Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमा/सादृश्यवाचक (comparative particle)

• भारत्या: with speech/eloquence
• भारत्या: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: भारती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)

• विदुरः: Vidura
• विदुरः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: विदुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• प्रत्यभाषत: replied
• प्रत्यभाषत: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: भाष् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; उपसर्गः—प्रति + अभि

Characters & Entities

• Śukadeva
• Maitreya
• Vidura
• Dvaipāyana (Vyāsa)

FAQs

What is happening in Srimad Bhagavatam Canto 3 Chapter 7 verse 1?

Śukadeva introduces the next part of the narrative: after hearing Maitreya, Vidura responds with words meant to please and honor the sage, continuing their spiritual dialogue.

Why does Vidura speak pleasingly to Maitreya in the Bhagavatam?

Because Maitreya is a revered saint and teacher; Vidura’s respectful, affectionate reply reflects proper disciple-like etiquette and helps deepen the flow of transcendental instruction.

How can I apply this verse’s lesson in modern spiritual life?

Approach genuine teachers with humility and gratitude, and respond with thoughtful, respectful speech—this attitude supports learning, devotion, and steady spiritual progress.