Adhyaya 4

Verse 1

व्यास उवाच इति ब्रुवाणं संस्तूय मुनीनां दीर्घसत्रिणाम् । वृद्ध: कुलपति: सूतं बह्‌वृच: शौनकोऽब्रवीत् ॥ १ ॥

ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ—ସୂତ ଗୋସ୍ୱାମୀ ଏପରି କହୁଥିବାକୁ ଶୁଣି, ଦୀର୍ଘ ସତ୍ରଯଜ୍ଞରେ ନିୟୁକ୍ତ ମୁନିମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧ, ବେଦବିଦ୍ କୁଳପତି ଶୌନକ ସୂତଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ଏପରି କହିଲେ।

Verse 2

शौनक उवाच सूत सूत महाभाग वद नो वदतां वर । कथां भागवतीं पुण्यां यदाह भगवाञ्छुक: ॥ २ ॥

ଶୌନକ କହିଲେ—ହେ ସୂତ, ହେ ମହାଭାଗ! ଆପଣ ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଭଗବତ୍-ସମ ଶୁକଦେବ ଯେ ପୁଣ୍ୟମୟ ଭାଗବତୀ କଥା କହିଥିଲେ, ଦୟାକରି ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।

Verse 3

कस्मिन् युगे प्रवृत्तेयं स्थाने वा केन हेतुना । कुत: सञ्चोदित: कृष्ण: कृतवान् संहितां मुनि: ॥ ३ ॥

ଏହି ଭାଗବତୀ ସଂହିତା କେଉଁ ଯୁଗରେ, କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଏବଂ କେଉଁ କାରଣରୁ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲା? ମହର୍ଷି କୃଷ୍ଣ-ଦ୍ୱୈପାୟନ ବ୍ୟାସ ଏହି ସାହିତ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା କେଉଁଠୁ ପାଇଲେ?

Verse 4

तस्य पुत्रो महायोगी समद‍ृङ्‍‌निर्विकल्पक: । एकान्तमतिरुन्निद्रो गूढो मूढ इवेयते ॥ ४ ॥

ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ମହାଯୋଗୀ ଥିଲେ—ସମଦର୍ଶୀ, ନିର୍ବିକଳ୍ପ; ଏକାନ୍ତନିଷ୍ଠ ଓ ସଦା ଜାଗ୍ରତ। ସେ ଲୋକଦୃଷ୍ଟିରୁ ଗୁପ୍ତ ଥିବାରୁ ମୂଢ ଭଳି ଦିଶୁଥିଲେ।

Verse 5

द‍ृष्ट्वानुयान्तमृषिमात्मजमप्यनग्नं देव्यो ह्रिया परिदधुर्न सुतस्य चित्रम् । तद्वीक्ष्य पृच्छति मुनौ जगदुस्तवास्ति स्त्रीपुम्भिदा न तु सुतस्य विविक्तद‍ृष्टे: ॥ ५ ॥

ଶ୍ରୀବ୍ୟାସଦେବ ନିଜ ପୁତ୍ରଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି ସ୍ନାନରତ ସୁନ୍ଦରୀ ଯୁବତୀମାନେ ଲଜ୍ଜାରେ ବସ୍ତ୍ରରେ ଦେହ ଢାକିଲେ, ଯଦ୍ୟପି ବ୍ୟାସଦେବ ନଗ୍ନ ନଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଶୁକଦେବ ଯାଇଥିବାବେଳେ ସେମାନେ ଢାକିନଥିଲେ। ମୁନି ପଚାରିଲେ; ସେମାନେ କହିଲେ—ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୁଦ୍ଧଦୃଷ୍ଟି, ସ୍ତ୍ରୀ-ପୁରୁଷ ଭେଦ ଦେଖେନି; ଆପଣ ଭେଦ ଦେଖନ୍ତି।

Verse 6

कथमालक्षित: पौरै: सम्प्राप्त: कुरुजाङ्गलान् । उन्मत्तमूकजडवद्विचरन् गजसाह्वये ॥ ६ ॥

କୁରୁ ଓ ଜାଙ୍ଗଲ ଦେଶରେ ଉନ୍ମତ୍ତ, ମୂକ ଓ ଜଡ ପରି ଘୁରିବା ସମୟରେ ସେ ଗଜସାହ୍ୱୟ (ହସ୍ତିନାପୁର) ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ତେବେ ପୌରମାନେ ତାଙ୍କୁ କିପରି ଚିହ୍ନିଲେ?

Verse 7

कथं वा पाण्डवेयस्य राजर्षेर्मुनिना सह । संवाद: समभूत्तात यत्रैषा सात्वती श्रुति: ॥ ७ ॥

ହେ ତାତ! ପାଣ୍ଡବବଂଶୀ ରାଜର୍ଷି ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ସହ ସେଇ ମୁନିଙ୍କର ସଂବାଦ କିପରି ହେଲା, ଯାହାର ଫଳରେ ଏହି ସାତ୍ୱତୀ ଶ୍ରୁତି—ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ—ତାଙ୍କୁ ଗାଇ ଶୁଣାଯାଇଲା?

Verse 8

स गोदोहनमात्रं हि गृहेषु गृहमेधिनाम् । अवेक्षते महाभागस्तीर्थीकुर्वंस्तदाश्रमम् ॥ ८ ॥

ସେଇ ମହାଭାଗ ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ଘର ଦ୍ୱାରେ ଗାଈ ଦୋହନ ଯେତେ ସମୟ ଲାଗେ ସେତେ ମାତ୍ର ରହୁଥିଲେ; ଏବଂ ଏହା କେବଳ ସେଇ ନିବାସକୁ ତୀର୍ଥରୂପେ ପବିତ୍ର କରିବା ପାଇଁ।

Verse 9

अभिमन्युसुतं सूत प्राहुर्भागवतोत्तमम् । तस्य जन्म महाश्चर्यं कर्माणि च गृणीहि न: ॥ ९ ॥

ହେ ସୂତ! ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର (ପରୀକ୍ଷିତ) କୁ ଲୋକେ ଭଗବାନଙ୍କ ଉତ୍ତମ ଭକ୍ତ ବୋଲି କହନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ମହାଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ କର୍ମମାନେ ମଧ୍ୟ; ଦୟାକରି ଆମକୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।

Verse 10

स सम्राट् कस्य वा हेतो: पाण्डूनां मानवर्धन: । प्रायोपविष्टो गङ्गायामनाद‍ृत्याधिराट्‌श्रियम् ॥ १० ॥

ସେ ମହାସମ୍ରାଟ୍, ପାଣ୍ଡୁବଂଶର ଗୌରବ ବଢ଼ାଇଥିବା, ଅର୍ଜିତ ରାଜଐଶ୍ୱର୍ୟରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲେ। ତେବେ କେଉଁ କାରଣରୁ ସେ ଅଧିରାଟ୍-ଶ୍ରୀକୁ ଅନାଦର କରି ଗଙ୍ଗାତଟେ ପ୍ରାୟୋପବେଶ କରି ମୃତ୍ୟୁପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପବାସ କଲେ?

Verse 11

नमन्ति यत्पादनिकेतमात्मन: शिवायहानीय धनानि शत्रव: । कथं स वीर: श्रियमङ्ग दुस्त्यजां युवैषतोत्स्रष्टुमहो सहासुभि: ॥ ११ ॥

ଯାହାଙ୍କ ପାଦାଶ୍ରୟକୁ ନିଜ ଶ୍ରେୟସ୍ ପାଇଁ ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ନମି ଧନ ସମର୍ପଣ କରୁଥିଲେ—ସେହି ବୀର, ଯୌବନ ଓ ବଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଦୁଷ୍କର ରାଜଶ୍ରୀକୁ ପ୍ରାଣ ସହିତ କିପରି ତ୍ୟାଗିବାକୁ ଚାହିଲେ?

Verse 12

शिवाय लोकस्य भवाय भूतये य उत्तमश्लोकपरायणा जना: । जीवन्ति नात्मार्थमसौ पराश्रयं मुमोच निर्विद्य कुत: कलेवरम् ॥ १२ ॥

ଉତ୍ତମଶ୍ଲୋକ ଭଗବାନଙ୍କ ପରାୟଣ ଭକ୍ତଜନ ଲୋକର ଶିବ, ଭବ ଓ ଭୂତି ପାଇଁ ଜୀବନ୍ତି; ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ସମ୍ରାଟ୍ (ପରୀକ୍ଷିତ) ଯେତେବେଳେ ଲୋକାସକ୍ତିରହିତ ଥିଲେ, ତେବେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଥିବା ଏହି ନଶ୍ୱର ଦେହକୁ କିପରି ତ୍ୟାଗ କଲେ?

Verse 13

तत्सर्वं न: समाचक्ष्व पृष्टो यदिह किञ्चन । मन्ये त्वां विषये वाचां स्‍नातमन्यत्र छान्दसात् ॥ १३ ॥

ଆମେ ଏଠାରେ ଯାହା କିଛି ପଚାରିଛୁ, ସେ ସବୁ ଆମକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ କହନ୍ତୁ। ଛାନ୍ଦସ (ବେଦ)ର କିଛି ଅଂଶ ଛାଡ଼ି, ବାଣୀର ସମସ୍ତ ବିଷୟରେ ଆପଣ ସ୍ନାତ—ଅର୍ଥାତ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିପୁଣ—ବୋଲି ଆମେ ମନେ କରୁଛୁ।

Verse 14

सूत उवाच द्वापरे समनुप्राप्ते तृतीये युगपर्यये । जात: पराशराद्योगी वासव्यां कलया हरे: ॥ १४ ॥

ସୂତ କହିଲେ: ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ସମୟରେ, ତୃତୀୟ ଯୁଗପର୍ଯ୍ୟାୟର ସନ୍ଧିକାଳେ, ହରିଙ୍କ ଅଂଶକଳାରେ ଯୁକ୍ତ ଯୋଗୀ (ବ୍ୟାସଦେବ) ପରାଶରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାସବୀ (ସତ୍ୟବତୀ)ଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

Verse 15

स कदाचित्सरस्वत्या उपस्पृश्य जलं शुचि: । विविक्त एक आसीन उदिते रविमण्डले ॥ १५ ॥

ଏକଦା ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟରେ ବ୍ୟାସଦେବ ସରସ୍ୱତୀର ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ନିର୍ଜନେ ଏକାକୀ ବସି ଧ୍ୟାନରେ ମନ ଏକାଗ୍ର କଲେ।

Verse 16

परावरज्ञ: स ऋषि: कालेनाव्यक्तरंहसा । युगधर्मव्यतिकरं प्राप्तं भुवि युगे युगे ॥ १६ ॥

ପରାପରଜ୍ଞ ସେ ମହର୍ଷି, କାଳର ଅଦୃଶ୍ୟ ବେଗରେ, ଯୁଗେ ଯୁଗେ ପୃଥିବୀରେ ଯୁଗଧର୍ମର ବିକୃତି ଘଟୁଥିବା ଦେଖିଲେ।

Verse 17

भौतिकानां च भावानां शक्तिह्रासं च तत्कृतम् । अश्रद्दधानान्नि:सत्त्वान्दुर्मेधान् ह्रसितायुष: ॥ १७ ॥ दुर्भगांश्च जनान् वीक्ष्य मुनिर्दिव्येन चक्षुषा । सर्ववर्णाश्रमाणां यद्दध्यौ हितममोघद‍ृक् ॥ १८ ॥

ସେ ମୁନି ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁରେ ଯୁଗଦୋଷର ପ୍ରଭାବରୁ ଭୌତିକ ଭାବମାନଙ୍କର ଶକ୍ତିହ୍ରାସ ଦେଖିଲେ। ଶ୍ରଦ୍ଧାହୀନ, ନିଃସତ୍ତ୍ୱ, ଦୁର୍ମେଧା, ଅଳ୍ପାୟୁ ଓ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟଗ୍ରସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମର ହିତ ଚିନ୍ତା କଲେ।

Verse 18

भौतिकानां च भावानां शक्तिह्रासं च तत्कृतम् । अश्रद्दधानान्नि:सत्त्वान्दुर्मेधान् ह्रसितायुष: ॥ १७ ॥ दुर्भगांश्च जनान् वीक्ष्य मुनिर्दिव्येन चक्षुषा । सर्ववर्णाश्रमाणां यद्दध्यौ हितममोघद‍ृक् ॥ १८ ॥

ସେ ମୁନି ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁରେ ଯୁଗଦୋଷର ପ୍ରଭାବରୁ ଭୌତିକ ଭାବମାନଙ୍କର ଶକ୍ତିହ୍ରାସ ଦେଖିଲେ। ଶ୍ରଦ୍ଧାହୀନ, ନିଃସତ୍ତ୍ୱ, ଦୁର୍ମେଧା, ଅଳ୍ପାୟୁ ଓ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟଗ୍ରସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମର ହିତ ଚିନ୍ତା କଲେ।

Verse 19

चातुर्होत्रं कर्म शुद्धं प्रजानां वीक्ष्य वैदिकम् । व्यदधाद्यज्ञसन्तत्यै वेदमेकं चतुर्विधम् ॥ १९ ॥

ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ବେଦୋକ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ ଚାତୁର୍ହୋତ୍ର ଯଜ୍ଞକର୍ମ ପ୍ରଜାଙ୍କ କର୍ମକୁ ପବିତ୍ର କରିବାର ଉପାୟ। ତେଣୁ ଯଜ୍ଞସନ୍ତତି ବିସ୍ତାର ପାଇଁ ଏକ ବେଦକୁ ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କଲେ।

Verse 20

ऋग्यजु:सामाथर्वाख्या वेदाश्चत्वार उद्‍धृता: । इतिहासपुराणं च पञ्चमो वेद उच्यते ॥ २० ॥

ଋଗ୍, ଯଜୁଃ, ସାମ ଓ ଅଥର୍ବ—ଏହି ଚାରି ବେଦ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା। ପୁରାଣରେ ଉଲ୍ଲିଖିତ ଇତିହାସ ଓ ପ୍ରମାଣ କଥା ‘ପଞ୍ଚମ ବେଦ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 21

तत्रर्ग्वेदधर: पैल: सामगो जैमिनि: कवि: । वैशम्पायन एवैको निष्णातो यजुषामुत ॥ २१ ॥

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଋଗ୍ବେଦଧର ପୈଲ ଋଷି, ସାମବେଦର ଆଚାର୍ଯ୍ୟ କବି ଜୈମିନି, ଏବଂ ଯଜୁର୍ବେଦରେ ନିଷ୍ଣାତ ଏକମାତ୍ର ବୈଶମ୍ପାୟନ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 22

अथर्वाङ्गिरसामासीत्सुमन्तुर्दारुणो मुनि: । इतिहासपुराणानां पिता मे रोमहर्षण: ॥ २२ ॥

ଅଥର୍ବାଙ୍ଗିରସ ବେଦ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଷ୍ଠାବାନ ମୁନି ସୁମନ୍ତୁଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହେଲା। ଏବଂ ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣମାନଙ୍କ ଭାର ମୋ ପିତା ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କୁ ଦିଆଗଲା।

Verse 23

त एत ऋषयो वेदं स्वं स्वं व्यस्यन्ननेकधा । शिष्यै: प्रशिष्यैस्तच्छिष्यैर्वेदास्ते शाखिनोऽभवन् ॥ २३ ॥

ସେଇ ଋଷିମାନେ ନିଜ ନିଜ ବେଦକୁ ଅନେକ ଭାବେ ବିଭକ୍ତ କରି ଶିଷ୍ୟ, ପ୍ରଶିଷ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଏଭଳି ଭାବେ ବେଦର ଅନେକ ଶାଖା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।

Verse 24

त एव वेदा दुर्मेधैर्धार्यन्ते पुरुषैर्यथा । एवं चकार भगवान् व्यास: कृपणवत्सल: ॥ २४ ॥

ଅଳ୍ପବୁଦ୍ଧି ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ବେଦକୁ ଧାରଣ କରିପାରିବେ—ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କୃପଣବତ୍ସଳ ଭଗବାନ ବ୍ୟାସ ଵେଦମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପାଦନ କଲେ।

Verse 25

स्त्रीशूद्रद्विजबन्धूनां त्रयी न श्रुतिगोचरा । कर्मश्रेयसि मूढानां श्रेय एवं भवेदिह । इति भारतमाख्यानं कृपया मुनिना कृतम् ॥ २५ ॥

ସ୍ତ୍ରୀ, ଶୂଦ୍ର ଓ ଦ୍ୱିଜବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବେଦତ୍ରୟୀ ଶ୍ରୁତିଗୋଚର ନୁହେଁ; କର୍ମଶ୍ରେୟସରେ ମୂଢ ଲୋକଙ୍କ ପରମ ମଙ୍ଗଳ ହେବ—ଏହି କୃପାରୁ ମୁନି ‘ମହାଭାରତ’ ମହାଖ୍ୟାନ ରଚିଲେ।

Verse 26

एवं प्रवृत्तस्य सदा भूतानां श्रेयसि द्विजा: । सर्वात्मकेनापि यदा नातुष्यद्‍धृदयं तत: ॥ २६ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ସମସ୍ତ ଭୂତଜନଙ୍କ ସର୍ବାଙ୍ଗୀଣ ଶ୍ରେୟସ ପାଇଁ ସେ ସଦା ପ୍ରବୃତ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ତୃପ୍ତ ହେଲା ନାହିଁ; ତେଣୁ ସେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିଲେ।

Verse 27

नातिप्रसीदद्‍धृदय: सरस्वत्यास्तटे शुचौ । वितर्कयन् विविक्तस्थ इदं चोवाच धर्मवित् ॥ २७ ॥

ହୃଦୟରେ ଅପ୍ରସନ୍ନ ଥିବା ଧର୍ମତତ୍ତ୍ୱବିଦ୍ ମୁନି, ପବିତ୍ର ସରସ୍ୱତୀ ତଟରେ ଏକାନ୍ତରେ ବସି ଚିନ୍ତନ କରି, ମନେ ମନେ ଏହିପରି କହିଲେ।

Verse 28

धृतव्रतेन हि मया छन्दांसि गुरवोऽग्नय: । मानिता निर्व्यलीकेन गृहीतं चानुशासनम् ॥ २८ ॥ भारतव्यपदेशेन ह्याम्नायार्थश्च प्रदर्शित: । द‍ृश्यते यत्र धर्मादि स्त्रीशूद्रादिभिरप्युत ॥ २९ ॥

ଧୃତବ୍ରତ ଧାରଣ କରି ମୁଁ ନିଷ୍କପଟଭାବେ ବେଦ, ଗୁରୁ ଓ ଯଜ୍ଞାଗ୍ନିକୁ ସମ୍ମାନ କରିଛି, ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଅନୁଶାସନ ଗ୍ରହଣ କରି ପାଳନ କରିଛି। ‘ମହାଭାରତ’ ନିମିତ୍ତରେ ମୁଁ ପରମ୍ପରା (ଆମ୍ନାୟ)ର ଅର୍ଥ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରିଛି; ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମାଦି ମାର୍ଗ ସ୍ତ୍ରୀ-ଶୂଦ୍ରାଦିମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରନ୍ତି।

Verse 29

धृतव्रतेन हि मया छन्दांसि गुरवोऽग्नय: । मानिता निर्व्यलीकेन गृहीतं चानुशासनम् ॥ २८ ॥ भारतव्यपदेशेन ह्याम्नायार्थश्च प्रदर्शित: । द‍ृश्यते यत्र धर्मादि स्त्रीशूद्रादिभिरप्युत ॥ २९ ॥

ଧୃତବ୍ରତ ଧାରଣ କରି ମୁଁ ନିଷ୍କପଟଭାବେ ବେଦ, ଗୁରୁ ଓ ଯଜ୍ଞାଗ୍ନିକୁ ସମ୍ମାନ କରିଛି, ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଅନୁଶାସନ ଗ୍ରହଣ କରି ପାଳନ କରିଛି। ‘ମହାଭାରତ’ ନିମିତ୍ତରେ ମୁଁ ପରମ୍ପରା (ଆମ୍ନାୟ)ର ଅର୍ଥ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରିଛି; ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମାଦି ମାର୍ଗ ସ୍ତ୍ରୀ-ଶୂଦ୍ରାଦିମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରନ୍ତି।

Verse 30

तथापि बत मे दैह्यो ह्यात्मा चैवात्मना विभु: । असम्पन्न इवाभाति ब्रह्मवर्चस्य सत्तम: ॥ ३० ॥

ବେଦବିହିତ ସମସ୍ତ ସାଧନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେହାଭିମାନରୁ ମୁଁ ନିଜକୁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅନୁଭବ କରୁଛି; ଯଦ୍ୟପି ଆତ୍ମା ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବିଭୁ।

Verse 31

किं वा भागवता धर्मा न प्रायेण निरूपिता: । प्रिया: परमहंसानां त एव ह्यच्युतप्रिया: ॥ ३१ ॥

ସମ୍ଭବତଃ ମୁଁ ଭାଗବତ-ଧର୍ମ, ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଭକ୍ତିସେବା, କୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ନିରୂପଣ କରିନାହିଁ; ସେହିଟି ପରମହଂସମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ।

Verse 32

तस्यैवं खिलमात्मानं मन्यमानस्य खिद्यत: । कृष्णस्य नारदोऽभ्यागादाश्रमं प्रागुदाहृतम् ॥ ३२ ॥

ଏଭଳି ନିଜକୁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବି ଖିନ୍ନ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କ ପାଖକୁ, ପୂର୍ବେ କୁହାଯାଇଥିବା ସରସ୍ୱତୀ ତଟରେ ଥିବା କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ନାରଦ ଆସିଲେ।

Verse 33

तमभिज्ञाय सहसा प्रत्युत्थायागतं मुनि: । पूजयामास विधिवन्नारदं सुरपूजितम् ॥ ३३ ॥

ଆସିଥିବା ମୁନିଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ସହସା ବ୍ୟାସଦେବ ଉଠିଦାଁଡ଼ିଲେ ଏବଂ ଦେବପୂଜିତ ନାରଦଙ୍କୁ ବିଧିମତ୍ ପୂଜା କରି, ବ୍ରହ୍ମାସମ ଆଦର ଦେଲେ।