Srimad Bhagavatam — Panchama Skandha, Shloka 13

Ṛṣabhadeva’s Indifference to Siddhis, Vigilance Toward the Mind, and the Kali-yuga Rise of Anti-Vedic धर्म

Devanagari script

तस्यानुगुणान् श्लोकान् गायन्ति— अहो भुव: सप्तसमुद्रवत्या द्वीपेषु वर्षेष्वधिपुण्यमेतत् । गायन्ति यत्रत्यजना मुरारे: कर्माणि भद्राण्यवतारवन्ति ॥ १३ ॥

Transliteration

tasyānuguṇān ślokān gāyanti — aho bhuvaḥ sapta-samudravatyā dvīpeṣu varṣeṣv adhipuṇyam etat gāyanti yatratya-janā murāreḥ karmāṇi bhadrāṇy avatāravanti

Translation

ପଣ୍ଡିତମାନେ ତାଙ୍କ ଅନୁକୂଳ ଶ୍ଲୋକ ଗାଆନ୍ତି— “ଆହୋ! ସପ୍ତସମୁଦ୍ରବେଷ୍ଟିତ ଏହି ପୃଥିବୀର ଦ୍ୱୀପ ଓ ବର୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତବର୍ଷ ସର୍ବାଧିକ ପୁଣ୍ୟମୟ। ଏଠାର ଲୋକେ ମୁରାରିଙ୍କ ଅବତାରମାନଙ୍କ ଶୁଭ କର୍ମକୁ ଗାନ କରନ୍ତି।”

Synonyms

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी (6th) एकवचनम्; सर्वनाम

• अनुगुणान्: appropriate/suitable
• अनुगुणान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अनुगुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया (2nd) बहुवचनम्; विशेषणम् (qualifying ‘श्लोकान्’)

• श्लोकान्: verses
• श्लोकान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया (2nd) बहुवचनम्

• गायन्ति: they sing
• गायन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गै (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः (3rd) बहुवचनम्

• अहो: oh!
• अहो: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अहो (अव्यय)
• Form: विस्मयार्थक-निपात (exclamation)

• भुवः: of the earth/world
• भुवः: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: भुवस्/भू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे षष्ठी (6th) एकवचनम् (Vedic/epic form for ‘भुवः’ = ‘भुवः/भुवनस्य’); सम्बन्ध

• सप्त-समुद्र-वत्या: with (its) seven oceans
• सप्त-समुद्र-वत्या: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त + समुद्र + वत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे तृतीया (3rd) एकवचनम्; द्विगु-समासः (सप्त समुद्राः यस्याः सा) ‘having seven oceans’

• द्वीपेषु: in the islands/continents
• द्वीपेषु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वीप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी (7th) बहुवचनम्

• वर्षेषु: in the regions (varṣas)
• वर्षेषु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी (7th) बहुवचनम्

• अधि-पुण्यम्: supremely meritorious
• अधि-पुण्यम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय) + पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd) एकवचनम्; अव्ययीभाव-समासः (अधि + पुण्य) = ‘exceedingly meritorious’

• एतत्: this
• एतत्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्; सर्वनाम

• गायन्ति: they sing
• गायन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गै (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः (3rd) बहुवचनम्

• यत्रत्य-जनाः: the people there
• यत्रत्य-जनाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यत्रत्य + जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; कर्मधारयः (यत्रत्याः जनाः = ‘people of that place’)

• मुरारेः: of Murāri (Krishna)
• मुरारेः: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: मुरारि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी (6th) एकवचनम्

• कर्माणि: deeds
• कर्माणि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2nd) बहुवचनम्

• भद्राणि: auspicious
• भद्राणि: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2nd) बहुवचनम्; विशेषणम् (qualifying ‘कर्माणि’)

• अवतारवन्ति: having (many) incarnations / incarnational
• अवतारवन्ति: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अवतारवत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2nd) बहुवचनम्; विशेषणम् (qualifying ‘कर्माणि’); ‘-वत्’ = possessing

Purport

Śrī Caitanya Mahāprabhu said:

Characters & Entities

• Ṛṣabhadeva
• Murāri (Śrī Hari/Kṛṣṇa)

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about the earth being supremely pious?

This verse says the earth is especially meritorious because people can sing and hear the auspicious avatāra-deeds of Murāri (the Lord), which sanctifies the world.

Why does Śukadeva Gosvāmī mention Murāri while speaking about Ṛṣabhadeva?

While describing Ṛṣabhadeva’s exalted nature, Śukadeva highlights the broader Bhāgavata principle: true piety culminates in glorifying the Supreme Lord’s avatāra-līlās, of which Ṛṣabhadeva is an incarnation.

Practical application of kīrtana from this Bhagavatam verse in modern life?

Regularly sing or listen to the Lord’s names and avatāra-pastimes; this bhakti practice purifies the mind and turns daily life into a spiritually auspicious environment.