Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

The Kuru Line, Bhīṣma and Vyāsa; Pāṇḍavas, Parīkṣit, and Future Kings

Chandravaṁśa Continuation

योऽजमीढसुतो ह्यन्य ऋक्ष: संवरणस्तत: । तपत्यां सूर्यकन्यायां कुरुक्षेत्रपति: कुरु: ॥ ४ ॥ परीक्षि: सुधनुर्जह्नुर्निषधश्च कुरो: सुता: । सुहोत्रोऽभूत् सुधनुषश्‍च्यवनोऽथ तत: कृती ॥ ५ ॥

yo ’jamīḍha-suto hy anya ṛkṣaḥ saṁvaraṇas tataḥ tapatyāṁ sūrya-kanyāyāṁ kurukṣetra-patiḥ kuruḥ

ଅଜମୀଢଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ଋକ୍ଷ। ଋକ୍ଷରୁ ସଂବରଣ; ଏବଂ ସଂବରଣଙ୍କର ପତ୍ନୀ ସୂର୍ୟକନ୍ୟା ତପତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରର ଅଧିପତି ରାଜା କୁରୁ ଜନ୍ମିଲେ। କୁରୁଙ୍କର ଚାରି ପୁତ୍ର—ପରୀକ୍ଷି, ସୁଧନୁ, ଜହ୍ନୁ ଓ ନିଷଧ। ସୁଧନୁରୁ ସୁହୋତ୍ର, ସୁହୋତ୍ରରୁ ଚ୍ୟବନ, ଏବଂ ଚ୍ୟବନରୁ କୃତୀ ଜନ୍ମିଲେ।

यःwho
यः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); सम्बन्धक-प्रत्यय (relative pronoun)
अजमीढ-सुतःson of Ajāmīḍha
अजमीढ-सुतः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअजमीढ (प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (son of Ajāmīḍha)
हिindeed
हि:
सम्बोधन/निपात (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; अर्थे—खलु/नूनम् (indeed)
अन्यःanother
अन्यः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ऋक्षःṚkṣa
ऋक्षः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootऋक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
संवरणःSaṁvaraṇa
संवरणः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसंवरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ततःthen/from him
ततः:
अधिकरण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय (adverb), अर्थे—तस्मात्/अनन्तरम् (thereafter/from him)
तपत्याम्in/with Tapatī
तपत्याम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootतपती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन
सूर्य-कन्यायाम्in the Sun’s daughter (Tapatī)
सूर्य-कन्यायाम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक) + कन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (daughter of the Sun)
कुरुक्षेत्र-पतिःlord of Kurukṣetra
कुरुक्षेत्र-पतिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकुरुक्षेत्र (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (lord of Kurukṣetra)
कुरुःKuru
कुरुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
A
Ajamīḍha
Ṛkṣa
S
Saṁvaraṇa
T
Tapatī
S
Sūrya
K
Kuru

FAQs

This verse identifies Kuru as the son of Saṁvaraṇa and Tapatī and describes him as the lord of Kurukṣetra, establishing the famed Kuru lineage central to later Vedic history.

Here Kurukṣetra is linked with King Kuru, who is described as its ruler, indicating the region’s renown and association with Kuru’s dynasty.

They can see how Bhagavatam preserves sacred history and lineage to anchor dharma, inspiring respect for righteous leadership and continuity of spiritual culture.