Adhyaya 4

Verse 1

श्रीराजोवाच यानि यानीह कर्माणि यैर्यै: स्वच्छन्दजन्मभि: । चक्रे करोति कर्ता वा हरिस्तानि ब्रुवन्तु न: ॥ १ ॥

ଶ୍ରୀରାଜା ନିମି କହିଲେ: ଭଗବାନ୍ ନିଜ ଅନ୍ତଃଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଏହି ଜଗତରେ ଅବତରଣ କରନ୍ତି। ତେଣୁ କୃପାକରି କହନ୍ତୁ—ହରି ତାଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ଅବତାରରେ ଭୂତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏଠାରେ କେଉଁ କେଉଁ ଲୀଳାକର୍ମ କରିଛନ୍ତି, କରୁଛନ୍ତି ଓ କରିବେ।

Verse 2

श्रीद्रुमिल उवाच यो वा अनन्तस्य गुणाननन्ता- ननुक्रमिष्यन् स तु बालबुद्धि: । रजांसि भूमेर्गणयेत् कथञ्चित् कालेन नैवाखिलशक्तिधाम्न: ॥ २ ॥

ଶ୍ରୀ ଦ୍ରୁମିଳ କହିଲେ: ଯେ ଅନନ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅନନ୍ତ ଗୁଣକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଗଣନା କିମ୍ବା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଚାହେ, ସେ ତ ବାଳକ-ବୁଦ୍ଧି ଧାରଣ କରେ। କୌଣସି ମହାମେଧାବୀ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଶ୍ରମ କରି ପୃଥିବୀର ଧୂଳିକଣା ଗଣିପାରିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଧାମ ଭଗବାନଙ୍କ ଆକର୍ଷକ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଗଣିପାରିବ ନାହିଁ।

Verse 3

भूतैर्यदा पञ्चभिरात्मसृष्टै: पुरं विराजं विरचय्य तस्मिन् । स्वांशेन विष्ट: पुरुषाभिधान- मवाप नारायण आदिदेव: ॥ ३ ॥

ଆଦିଦେବ ନାରାୟଣ ନିଜଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପଞ୍ଚଭୂତଦ୍ୱାରା ବିରାଟ୍-ପୁର (ବିଶ୍ୱଦେହ) ରଚି, ନିଜ ସ୍ୱାଂଶରେ ତାହାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ; ତେଣୁ ସେ ‘ପୁରୁଷ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 4

यत्काय एष भुवनत्रयसन्निवेशो यस्येन्द्रियैस्तनुभृतामुभयेन्द्रियाणि । ज्ञानं स्वत: श्वसनतो बलमोज ईहा सत्त्वादिभि: स्थितिलयोद्भ‍व आदिकर्ता ॥ ४ ॥

ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ତ୍ରିଲୋକୀର ସମସ୍ତ ବିନ୍ୟାସ ସୁସଂଗଠିତ। ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ନେଇ ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀଙ୍କର ଜ୍ଞାନେନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ତାଙ୍କ ଚେତନାରୁ ବନ୍ଧନଯୁକ୍ତ ଜ୍ଞାନ, ତାଙ୍କ ଶ୍ୱାସରୁ ବଳ, ଓଜ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଶକ୍ତି ଓ କର୍ମପ୍ରବୃତ୍ତି ପ୍ରକାଶ ପାଏ। ସତ୍ତ୍ୱ-ରଜ-ତମ ଗୁଣ ମାଧ୍ୟମରେ ସେଇ ସୃଷ୍ଟି-ସ୍ଥିତି-ଲୟର ଆଦିକର୍ତ୍ତା।

Verse 5

आदावभूच्छतधृती रजसास्य सर्गे विष्णु: स्थितौ क्रतुपतिर्द्विजधर्मसेतु: । रुद्रोऽप्ययाय तमसा पुरुष: स आद्य इत्युद्भ‍वस्थितिलया: सततं प्रजासु ॥ ५ ॥

ଆଦିରେ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ସେଇ ଆଦ୍ୟ ପୁରୁଷ ରଜୋଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା (ଶତଧୃତି) ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସ୍ଥିତି ପାଇଁ ସେଇ ବିଷ୍ଣୁ—ଯଜ୍ଞପତି ଓ ଦ୍ୱିଜଧର୍ମ-ସେତୁର ରକ୍ଷକ—ହେଲେ। ଏବଂ ପ୍ରଳୟକାଳେ ତମୋଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ସେଇ ପରମେଶ୍ୱର ରୁଦ୍ରରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ପ୍ରଜା ସଦା ଉତ୍ପତ୍ତି, ସ୍ଥିତି ଓ ଲୟର ପ୍ରଭାବରେ ରହେ।

Verse 6

धर्मस्य दक्षदुहितर्यजनिष्ट मूर्त्यां नारायणो नर ऋषिप्रवर: प्रशान्त: । नैष्कर्म्यलक्षणमुवाच चचार कर्म योऽद्यापि चास्त ऋषिवर्यनिषेविताङ्‍‌घ्रि: ॥ ६ ॥

ଧର୍ମ ଓ ଦକ୍ଷକନ୍ୟା ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ପରମ ଶାନ୍ତ, ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନର-ନାରାୟଣ ଋଷି ଜନ୍ମ ନେଲେ। କର୍ମବନ୍ଧନ ନିବୃତ୍ତ କରୁଥିବା ଭଗବଦ୍ଭକ୍ତିକୁ ସେ ଉପଦେଶ କଲେ, ଏବଂ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଚରଣ କଲେ। ସେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟମାନ; ମହାଋଷିମାନେ ତାଙ୍କ ପଦ୍ମପାଦ ସେବନ କରନ୍ତି।

Verse 7

इन्द्रो विशङ्‍क्य मम धाम जिघृक्षतीति कामं न्ययुङ्क्त सगणं स बदर्युपाख्यम् । गत्वाप्सरोगणवसन्तसुमन्दवातै: स्त्रीप्रेक्षणेषुभिरविध्यदतन्महिज्ञ: ॥ ७ ॥

ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟ କଲେ—‘ନର-ନାରାୟଣ ଋଷି କଠୋର ତପସ୍ୟାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବଳ ହୋଇ ମୋ ସ୍ୱର୍ଗଧାମ ଦଖଲ କରିନେବେ।’ ତେଣୁ ଅବତାରଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ମହିମା ନ ଜାଣି, ସେ କାମଦେବକୁ ତାଙ୍କ ଗଣସହିତ ବଦରିକାଶ୍ରମକୁ ପଠାଇଲେ। ସେଠାରେ ବସନ୍ତର ସୁଗନ୍ଧିତ ମନ୍ଦ ପବନ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦଳ ରମଣୀୟ କାମମୟ ପରିବେଶ ଗଢ଼ିଲା, ଏବଂ କାମଦେବ ସୁନ୍ଦରୀମାନଙ୍କ ଅପରାଜେୟ ଦୃଷ୍ଟି-ବାଣରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବିଧିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା।

Verse 8

विज्ञाय शक्रकृतमक्रममादिदेव: प्राह प्रहस्य गतविस्मय एजमानान् । मा भैष्टभो मदन मारुत देववध्वो गृह्णीत नो बलिमशून्यमिमं कुरुध्वम् ॥ ८ ॥

ଆଦିଦେବ ଭଗବାନ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କୃତ ଅପରାଧ ଜାଣି ମଧ୍ୟ ଗର୍ବ କଲେ ନାହିଁ। ସେ ହସିହସି କାପୁଥିବା ମଦନ, ମାରୁତ ଓ ଦେବପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଭୟ କରନି; ଏହି ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କର ଓ ମୋ ଆଶ୍ରମକୁ ତୁମ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ପବିତ୍ର କର।”

Verse 9

इत्थं ब्रुवत्यभयदे नरदेव देवा: सव्रीडनम्रशिरस: सघृणं तमूचु: । नैतद् विभो त्वयि परेऽविकृते विचित्रं स्वारामधीरनिकरानतपादपद्मे ॥ ९ ॥

ହେ ରାଜା ନିମି, ନର-ନାରାୟଣ ଋଷି ଏଭଳି କହି ଦେବମାନଙ୍କ ଭୟ ହରିଲେ; ସେମାନେ ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କରୁଣା ଯାଚି କହିଲେ— “ବିଭୋ, ଆପଣ ପରମ ଓ ଅବିକାରୀ; ଆମ ଅପରାଧ ସତ୍ତ୍ୱେ ଆପଣଙ୍କ ନିର୍ହେତୁକ ଦୟା ଅଚରଜ ନୁହେଁ, କାରଣ ଅସଂଖ୍ୟ ସ୍ୱାରାମ ଧୀର ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମେ ନମନ୍ତି।”

Verse 10

त्वां सेवतां सुरकृता बहवोऽन्तराया: स्वौको विलङ्‍घ्य परमं व्रजतां पदं ते । नान्यस्य बर्हिषि बलीन् ददत: स्वभागान् धत्ते पदं त्वमविता यदि विघ्नमूर्ध्नि ॥ १० ॥

ଯେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ସେବି ଦେବମାନଙ୍କ ଅସ୍ଥାୟୀ ଲୋକକୁ ଲଙ୍ଘି ଆପଣଙ୍କ ପରମ ଧାମକୁ ଯିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପଥରେ ଦେବମାନେ ଅନେକ ବାଧା ଦିଅନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଭାଗ ଦିଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଏମିତି ବିଘ୍ନ ନାହିଁ। ତଥାପି ଆପଣ ଭକ୍ତଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ରକ୍ଷକ; ତେଣୁ ଭକ୍ତ ସେହି ବିଘ୍ନର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପାଦ ରଖି ଆଗେ ବଢ଼େ।

Verse 11

क्षुत्तृट्‌त्रिकालगुणमारुतजैह्वशैष्णा- नस्मानपारजलधीनतितीर्य केचित् । क्रोधस्य यान्ति विफलस्य वशं पदे गो- र्मज्जन्ति दुश्चरतपश्च वृथोत्सृजन्ति ॥ ११ ॥

କେହି କେହି ଲୋକ ଆମ ପ୍ରଭାବ—ଭୁଖ, ପିଆସ, ଗରମ-ଶୀତ, କାଳର ଗୁଣ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ବାୟୁ ଓ ଜିଭା-ଶୈଷ୍ଣ ଆବେଗର ଅନନ୍ତ ତରଙ୍ଗ ଥିବା ଅପାର ସମୁଦ୍ର—କୁ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି। ତଥାପି ସେହି ସମୁଦ୍ର ପାର ହୋଇ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍ଫଳ କ୍ରୋଧର ବଶରେ ଗୋର ଖୁରଚିହ୍ନ ପରି ଛୋଟ ଜଳରେ ଡୁବିଯାନ୍ତି; ଏଭଳି ଦୁଶ୍ଚର ତପର ଫଳକୁ ବୃଥା ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି।

Verse 12

इति प्रगृणतां तेषां स्त्रियोऽत्यद्भुरतदर्शना: । दर्शयामास शुश्रूषां स्वर्चिता: कुर्वतीर्विभु: ॥ १२ ॥

ଦେବମାନେ ଏଭଳି ଭାବେ ପରମ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବାବେଳେ, ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ୍ ପ୍ରଭୁ ହଠାତ୍ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁସାମ୍ନାରେ ଅନେକ ନାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରକଟ କଲେ—ଅତ୍ୟଦ୍ଭୁତ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର, ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଭୂଷଣରେ ସଜ୍ଜିତ, ଏବଂ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଭୁସେବାରେ ନିମଗ୍ନ।

Verse 13

ते देवानुचरा द‍ृष्ट्वा स्त्रिय: श्रीरिव रूपिणी: । गन्धेन मुमुहुस्तासां रूपौदार्यहतश्रिय: ॥ १३ ॥

ଦେବତାଙ୍କ ଅନୁଚରମାନେ ଶ୍ରୀଦେବୀ ସଦୃଶ ରୂପିଣୀ ସେହି ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଓ ତାଙ୍କ ଦେହସୁଗନ୍ଧ ନେଇ ମୋହିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ରୂପ-ଔଦାର୍ୟ ଆଗରେ ନିଜ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ମ୍ଲାନ ହେଲା।

Verse 14

तानाह देवदेवेश: प्रणतान् प्रहसन्निव । आसामेकतमां वृङ्‍ध्वं सवर्णां स्वर्गभूषणाम् ॥ १४ ॥

ଦେବଦେବେଶ ଭଗବାନ୍ ପ୍ରଣତ ସ୍ୱର୍ଗପ୍ରତିନିଧିମାନଙ୍କୁ ମନ୍ଦହାସ ସହ କହିଲେ— “ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁଜଣେ ତୁମକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଲାଗେ, ସେହି ଜଣକୁ ବାଛ; ସେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକର ଭୂଷଣ ହେବ।”

Verse 15

ओमित्यादेशमादाय नत्वा तं सुरवन्दिन: । उर्वशीमप्सर:श्रेष्ठां पुरस्कृत्य दिवं ययु: ॥ १५ ॥

‘ଓଁ’ ବୋଲି ଆଦେଶ ଗ୍ରହଣ କରି ସୁରବନ୍ଦିମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ପରେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉର୍ବଶୀକୁ ବାଛି, ସମ୍ମାନରେ ଆଗରେ ରଖି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଗଲେ।

Verse 16

इन्द्रायानम्य सदसि श‍ृण्वतां त्रिदिवौकसाम् । ऊचुर्नारायणबलं शक्रस्तत्रास विस्मित: ॥ १६ ॥

ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଭାକୁ ପହଞ୍ଚି, ତ୍ରିଦିବବାସୀମାନେ ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ ନାରାୟଣଙ୍କ ପରମ ବଳ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ। ନର-ନାରାୟଣ ଋଷି ଓ ନିଜ ଅପରାଧ ଜାଣି ଶକ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟଭୀତ ଓ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ।

Verse 17

हंसस्वरूप्यवददच्युत आत्मयोगं दत्त: कुमार ऋषभो भगवान् पिता न: । विष्णु: शिवाय जगतां कलयावतीर्ण- स्तेनाहृता मधुभिदा श्रुतयोहयास्ये ॥ १७ ॥

ଅଚ୍ୟୁତ ପରମେଶ୍ୱର ବିଷ୍ଣୁ ହଂସରୂପ, ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ, ଚାରି କୁମାର ଓ ଆମ ପିତା ଭଗବାନ୍ ଋଷଭଦେବ ଆଦି କଳାବତାର ରୂପେ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଅବତରି ଆତ୍ମଯୋଗର ବିଜ୍ଞାନ ଶିଖାନ୍ତି। ହୟଗ୍ରୀବ ରୂପେ ମଧୁକୁ ବଧ କରି ପାତାଳରୁ ବେଦଶ୍ରୁତିକୁ ପୁନଃ ଆଣିଥିଲେ।

Verse 18

गुप्तोऽप्यये मनुरिलौषधयश्च मात्स्ये क्रौडे हतो दितिज उद्धरताम्भस: क्ष्माम् । कौर्मे धृतोऽद्रिरमृतोन्मथने स्वपृष्ठे ग्राहात् प्रपन्नमिभराजममुञ्चदार्तम् ॥ १८ ॥

ମତ୍ସ୍ୟାବତାରରେ ଭଗବାନ ସତ୍ୟବ୍ରତ ମନୁ, ପୃଥିବୀ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ଔଷଧିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଳୟଜଳରୁ ରକ୍ଷା କଲେ। ବରାହରୂପେ ଦିତିପୁତ୍ର ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷକୁ ବଧ କରି ଜଳରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ। କୂର୍ମାବତାରରେ ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ପିଠିରେ ଧରି ସମୁଦ୍ରମନ୍ଥନରେ ଅମୃତ ଉତ୍ପନ୍ନ କରାଇଲେ। ଏବଂ ଗ୍ରାହର ଗ୍ରାସରେ ଦୁଃଖିତ ଶରଣାଗତ ଗଜେନ୍ଦ୍ରରାଜଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କଲେ।

Verse 19

संस्तुन्वतो निपतितान् श्रमणानृषींश्च शक्रं च वृत्रवधतस्तमसि प्रविष्टम् । देवस्त्रियोऽसुरगृहे पिहिता अनाथा जघ्नेऽसुरेन्द्रमभयाय सतां नृसिंहे ॥ १९ ॥

ବାଲଖିଲ୍ୟ ନାମକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତପସ୍ବୀ ଋଷିମାନେ ଗୋ-ଖୁର ଚିହ୍ନର ଜଳରେ ପଡ଼ିଗଲେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ହସିଲେ; ସେତେବେଳେ ଭଗବାନ ସେମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ। ପରେ ବୃତ୍ରାସୁରବଧର ପାପଫଳରୁ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେ ରକ୍ଷା କଲେ। ଅସୁରମହଳରେ ବନ୍ଦୀ ଓ ଆଶ୍ରୟହୀନ ଦେବପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭଗବାନ ମୁକ୍ତ କଲେ। ଏବଂ ନୃସିଂହାବତାରରେ ସତ୍ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଅଭୟ ପାଇଁ ଅସୁରେନ୍ଦ୍ର ହିରଣ୍ୟକଶିପୁକୁ ବଧ କଲେ।

Verse 20

देवासुरे युधि च दैत्यपतीन् सुरार्थे हत्वान्तरेषु भुवनान्यदधात् कलाभि: । भूत्वाथ वामन इमामहरद् बले: क्ष्मां याच्ञाच्छलेन समदाददिते: सुतेभ्य: ॥ २० ॥

ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ଭଗବାନ ଦେବମାନଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ଦୈତ୍ୟପତିମାନଙ୍କୁ ବଧ କରନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ନିଜ ନିଜ କଳାସହ ଅବତାର ନେଇ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ପରେ ବାମନରୂପେ ସେ ବଳି ମହାରାଜଙ୍କୁ ତିନି ପଦ ଭୂମି ଭିକ୍ଷା ମାଗି, ଯାଚନାର ଛଳରେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଏବଂ ତାପରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଅଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପୁନଃ ଦାନ କଲେ।

Verse 21

नि:क्षत्रियामकृत गां च त्रि:सप्तकृत्वो रामस्तु हैहयकुलाप्ययभार्गवाग्नि: । सोऽब्धिं बबन्ध दशवक्त्रमहन् सलङ्कं सीतापतिर्जयति लोकमलघ्नकीर्ति: ॥ २१ ॥

ଭୃଗୁବଂଶରେ ପରଶୁରାମ ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ହୈହୟ କୁଳକୁ ଭସ୍ମ କଲେ; ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ଏକୋଇଶିଥର ପୃଥିବୀକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟଶୂନ୍ୟ କଲେ। ସେଇ ପ୍ରଭୁ ସୀତାପତି ରାମଚନ୍ଦ୍ର ହୋଇ ସମୁଦ୍ରରେ ସେତୁ ବାନ୍ଧିଲେ ଏବଂ ଲଙ୍କା ସହିତ ଦଶମୁଖ ରାବଣକୁ ବଧ କଲେ। ଯାହାଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି ଲୋକମଳ ନାଶ କରେ, ସେଇ ଶ୍ରୀରାମ ସଦା ବିଜୟୀ ହେଉନ୍ତୁ।

Verse 22

भूमेर्भरावतरणाय यदुष्वजन्मा जात: करिष्यति सुरैरपि दुष्कराणि । वादैर्विमोहयति यज्ञकृतोऽतदर्हान् शूद्रान् कलौ क्षितिभुजो न्यहनिष्यदन्ते ॥ २२ ॥

ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ଅଜନ୍ମା ଭଗବାନ ଯଦୁବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ। ବୁଦ୍ଧରୂପେ ସେ ବାଦବିତଣ୍ଡା ଦ୍ୱାରା ଅଯୋଗ୍ୟ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିବେ। ଏବଂ କଳିଯୁଗର ଶେଷରେ କଲ୍କିରୂପେ ରାଜା ଭାବେ ଥିବା ଶୂଦ୍ରସ୍ୱଭାବୀ ଅଧମମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରିବେ।

Verse 23

एवंविधानि कर्माणि जन्मानि च जगत्पते: । भूरीणि भूरियशसो वर्णितानि महाभुज ॥ २३ ॥

ହେ ମହାବାହୁ ରାଜନ୍, ଜଗତ୍ପତି ଭଗବାନଙ୍କର ଏପରି ଅସଂଖ୍ୟ ଅବତାର ଓ ଲୀଳା ଅଛି; ତାଙ୍କ ଅନନ୍ତ ଯଶ ଅପରିମିତ।