Adhyaya 1

Verse 1

श्रीशुक उवाच कृत्वा दैत्यवधं कृष्ण: सरामो यदुभिर्वृत: । भुवोऽवतारयद् भारं जविष्ठं जनयन् कलिम् ॥ १ ॥

ଶ୍ରୀଶୁକ କହିଲେ—ବଳରାମ ସହିତ ଏବଂ ଯଦୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଦୈତ୍ୟବଧ କଲେ। ପରେ ପୃଥିବୀର ଭାର ଅବତାରଣ କରିବା ପାଇଁ ସେ ଅତିଶୀଘ୍ର କଳିକୁ ଜନ୍ମ ଦେବା ମହାସଂଘର୍ଷର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।

Verse 2

ये कोपिता: सुबहु पाण्डुसुता: सपत्नै- र्दुर्द्यूतहेलनकचग्रहणादिभिस्तान् । कृत्वा निमित्तमितरेतरत: समेतान् हत्वा नृपान् निरहरत् क्षितिभारमीश: ॥ २ ॥

ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଅନେକ ଅପରାଧ—କପଟ ଦ୍ୟୁତ, ଅପମାନଜନକ ବାକ୍ୟ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ କେଶଗ୍ରହଣ ଇତ୍ୟାଦି—ଦ୍ୱାରା ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ଭଗବାନ ସେମାନଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତ କରି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧବ୍ୟାଜରେ ଉଭୟ ପକ୍ଷର ରାଜାମାନଙ୍କୁ ସେନାସହ ଏକତ୍ର କରାଇ, ଯୁଦ୍ଧ ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରି ପୃଥିବୀର ଭାର ହଟାଇଲେ।

Verse 3

भूभारराजपृतना यदुभिर्निरस्य गुप्तै: स्वबाहुभिरचिन्तयदप्रमेय: । मन्येऽवनेर्ननु गतोऽप्यगतं हि भारं यद् यादवं कुलमहो अविषह्यमास्ते ॥ ३ ॥

ପୃଥିବୀର ଭାର ଥିବା ରାଜାମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ, ନିଜ ବାହୁଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଯଦୁବଂଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଭଗବାନ ନିରସନ କଲେ। ପରେ ଅପ୍ରମେୟ ପ୍ରଭୁ ମନେ ଭାବିଲେ—“ଲୋକେ କହୁନ୍ତୁ ଭୂଭାର ଗଲା; କିନ୍ତୁ ମୋ ମତରେ ଏହା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଲା ନାହିଁ, କାରଣ ଏହି ଯାଦବ କୁଳ ନିଜେ ଅସହ୍ୟ ବଳରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଛି।”

Verse 4

नैवान्यत: परिभवोऽस्य भवेत् कथञ्चिन् मत्संश्रयस्य विभवोन्नहनस्य नित्यम् । अन्त:कलिं यदुकुलस्य विधाय वेणु- स्तम्बस्य वह्निमिव शान्तिमुपैमि धाम ॥ ४ ॥

କୃଷ୍ଣ ଭାବିଲେ—“ଯେ ଯଦୁକୁଳ ସଦା ମୋର ଶରଣାଗତ ଏବଂ ଯାହାର ବିଭବ ଅବାଧ, ତାହାର ପରାଭବ ବାହ୍ୟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା କେବେ ହେବ ନାହିଁ। ତେଣୁ ମୁଁ କୁଳମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତଃକଳି ସୃଷ୍ଟି କରିବି; ସେ କଳି ବେଣୁବନରେ ଘର୍ଷଣରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ସବୁକୁ ଦହି ଶାନ୍ତି ଆଣିବ, ଏବଂ ତାପରେ ମୁଁ ମୋର ସତ୍ୟ ପ୍ରୟୋଜନ ସିଦ୍ଧ କରି ନିଜ ନିତ୍ୟଧାମକୁ ଫେରିଯିବି।”

Verse 5

एवं व्यवसितो राजन् सत्यसङ्कल्प ईश्वर: । शापव्याजेन विप्राणां सञ्जह्रे स्वकुलं विभु: ॥ ५ ॥

ହେ ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ! ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଯାହାଙ୍କ ସତ୍ୟସଙ୍କଳ୍ପ କେବେ ବିଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ ସେହି ସର୍ବେଶ୍ୱର, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଶାପବ୍ୟାଜରେ ନିଜ ସ୍ୱକୁଳକୁ ଉପସଂହାର କଲେ।

Verse 6

स्वमूर्त्या लोकलावण्यनिर्मुक्त्या लोचनं नृणाम् । गीर्भिस्ता: स्मरतां चित्तं पदैस्तानीक्षतां क्रिया: ॥ ६ ॥ आच्छिद्य कीर्तिं सुश्लोकां वितत्य ह्यञ्जसा नु कौ । तमोऽनया तरिष्यन्तीत्यगात् स्वं पदमीश्वर: ॥ ७ ॥

ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ନିଧି; ତାଙ୍କ ରୂପ ଏତେ ମନୋହର ଥିଲା ଯେ ଲୋକଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଅନ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଛିନି ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଟାଣିନେଉଥିଲା, ଅନ୍ୟ ସବୁ ତୁଳନାରେ ନିର୍ଲାବଣ୍ୟ ଲାଗୁଥିଲା। ତାଙ୍କ ବାଣୀ ସ୍ମରଣକାରୀଙ୍କ ଚିତ୍ତକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲା। ତାଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ଦେଖି ଲୋକେ ଅନୁଗାମୀ ହୋଇ ଦେହକ୍ରିୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ବେଦସାର ଉତ୍ତମ ଶ୍ଲୋକରେ ଗୀତ ନିଜ ସୁକୀର୍ତ୍ତିକୁ ସେ ସହଜରେ ବିସ୍ତାର କଲେ ଏବଂ ଭାବିଲେ—“ଭବିଷ୍ୟତର ଜୀବମାନେ ଏହି ମହିମାର ଶ୍ରବଣ-କୀର୍ତ୍ତନ ଦ୍ୱାରା ଅଜ୍ଞାନ ତମକୁ ତରିଯିବେ।” ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଈଶ୍ୱର ନିଜ ପରମ ପଦକୁ ଗଲେ।

Verse 7

स्वमूर्त्या लोकलावण्यनिर्मुक्त्या लोचनं नृणाम् । गीर्भिस्ता: स्मरतां चित्तं पदैस्तानीक्षतां क्रिया: ॥ ६ ॥ आच्छिद्य कीर्तिं सुश्लोकां वितत्य ह्यञ्जसा नु कौ । तमोऽनया तरिष्यन्तीत्यगात् स्वं पदमीश्वर: ॥ ७ ॥

ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସମସ୍ତ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ନିଧି। ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତି ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଚକ୍ଷୁକୁ ହରିନେଇ ଅନ୍ୟ ସବୁକୁ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନିର୍ଲାବଣ୍ୟ କରେ। ତାଙ୍କ ବାଣୀ ସ୍ମରଣକାରୀଙ୍କ ଚିତ୍ତକୁ ଆକର୍ଷେ; ତାଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ଦେଖି ଲୋକେ ତାଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ ହୋଇ କ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି। ଏଭଳି ସେ ସହଜରେ ନିଜ ସୁକୀର୍ତ୍ତି ପ୍ରସାର କଲେ; ଭବିଷ୍ୟତ ଜୀବମାନେ ଏହି ମହିମାର ଶ୍ରବଣ-କୀର୍ତ୍ତନ ମାତ୍ରେ ଅଜ୍ଞାନ ତମକୁ ତରିଯିବେ ବୋଲି ସେ ଭାବିଲେ। ଏହାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସେ ନିଜ ଧାମକୁ ଗଲେ।

Verse 8

श्रीराजोवाच ब्रह्मण्यानां वदान्यानां नित्यं वृद्धोपसेविनाम् । विप्रशाप: कथमभूद् वृष्णीनां कृष्णचेतसाम् ॥ ८ ॥

ଶ୍ରୀରାଜା (ପରୀକ୍ଷିତ) କହିଲେ—ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସଦା ସମ୍ମାନ କରୁଥିବା, ଦାନଶୀଳ, ନିତ୍ୟ ବୃଦ୍ଧ ଓ ମହାନ୍‌ମାନଙ୍କ ସେବାରତ, ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ଚିତ୍ତ ସଦା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣରେ ଲୀନ—ସେହି ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କୁ ବିପ୍ରଶାପ କିପରି ହେଲା?

Verse 9

यन्निमित्त: स वै शापो याद‍ृशो द्विजसत्तम । कथमेकात्मनां भेद एतत् सर्वं वदस्व मे ॥ ९ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେଇ ଶାପ କେଉଁ ନିମିତ୍ତରେ ହେଲା, ତାହାର ସ୍ୱରୂପ କ’ଣ ଥିଲା, ଏବଂ ଏକେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଯାଦବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି ଭେଦ କିପରି ହେଲା—ଏ ସବୁ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 10

श्रीबादरायणिरुवाच बिभ्रद् वपु: सकलसुन्दरसन्निवेशं कर्माचरन् भुवि सुमङ्गलमाप्तकाम: । आस्थाय धाम रममाण उदारकीर्ति: संहर्तुमैच्छत कुलं स्थितकृत्यशेष: ॥ १० ॥

ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ କହିଲେ—ସମସ୍ତ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ସମାହାର ଭଳି ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କରି ଭଗବାନ ପୃଥିବୀରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଙ୍ଗଳମୟ କର୍ମ-ଲୀଳା କଲେ, ଯଦ୍ୟପି ସେ ଆପ୍ତକାମ ଓ ପ୍ରୟାସରହିତ। ନିଜ ଧାମରେ ରମଣ କରୁଥିବା, ଉଦାର କୀର୍ତ୍ତିଧର ପ୍ରଭୁ, କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ଅଳ୍ପ ଅଂଶ ଶେଷ ଥିବାରୁ, ଏବେ ନିଜ କୁଳକୁ ସଂହାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।

Verse 11

कर्माणि पुण्यनिवहानि सुमङ्गलानि गायज्जगत्कलिमलापहराणि कृत्वा । कालात्मना निवसता यदुदेवगेहे पिण्डारकं समगमन् मुनयो निसृष्टा: ॥ ११ ॥ विश्वामित्रोऽसित: कण्वो दुर्वासा भृगुरङ्गिरा: । कश्यपो वामदेवोऽत्रिर्वसिष्ठो नारदादय: ॥ १२ ॥

ବହୁ ପୁଣ୍ୟଫଳଦାୟକ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଙ୍ଗଳମୟ, ଏବଂ ଗାଇଲେମାତ୍ରେ ସମଗ୍ର ଜଗତର କଳିଯୁଗୀୟ ପାପମଳକୁ ହରିନେବା ଯଜ୍ଞାଦି କର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ମୁନିମାନେ ଯଦୁକୁଳପ୍ରଧାନ ବସୁଦେବଙ୍କ ଗୃହରେ କଲେ; ସେଠାରେ କାଳସ୍ୱରୂପ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ବସୁଥିଲେ। କର୍ମ ସମାପ୍ତି ପରେ ଭଗବାନ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନପୂର୍ବକ ବିଦାୟ କଲେ; ତାପରେ ସେମାନେ ପିଣ୍ଡାରକ ନାମକ ତୀର୍ଥକୁ ଗଲେ। ସେହି ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଅସିତ, କଣ୍ୱ, ଦୁର୍ବାସା, ଭୃଗୁ, ଅଙ୍ଗିରା, କଶ୍ୟପ, ବାମଦେବ, ଅତ୍ରି, ବସିଷ୍ଠ ଏବଂ ନାରଦ ଆଦି ଥିଲେ।

Verse 12

कर्माणि पुण्यनिवहानि सुमङ्गलानि गायज्जगत्कलिमलापहराणि कृत्वा । कालात्मना निवसता यदुदेवगेहे पिण्डारकं समगमन् मुनयो निसृष्टा: ॥ ११ ॥ विश्वामित्रोऽसित: कण्वो दुर्वासा भृगुरङ्गिरा: । कश्यपो वामदेवोऽत्रिर्वसिष्ठो नारदादय: ॥ १२ ॥

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଅସିତ, କଣ୍ୱ, ଦୁର୍ବାସା, ଭୃଗୁ, ଅଙ୍ଗିରା, କଶ୍ୟପ, ବାମଦେବ, ଅତ୍ରି, ବସିଷ୍ଠ ଓ ନାରଦ ଆଦି ମୁନିମାନେ ଏମିତି ପୁଣ୍ୟସଞ୍ଚୟଦାୟକ ଓ ପରମ ମଙ୍ଗଳକର କର୍ମ କଲେ, ଯାହାର କୀର୍ତ୍ତନମାତ୍ରେ ସମଗ୍ର ଜଗତର କଳିଯୁଗୀୟ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ଯଦୁକୁଳଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସୁଦେବଙ୍କ ଗୃହରେ—କାଳସ୍ୱରୂପ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିବାସ କରୁଥିବାବେଳେ—ସେମାନେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଏହି କର୍ମ ସମାପ୍ତ କରି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଦରପୂର୍ବକ ବିଦାୟ ପାଇ ପିଣ୍ଡାରକ ତୀର୍ଥକୁ ଗଲେ।

Verse 13

क्रीडन्तस्तानुपव्रज्य कुमारा यदुनन्दना: । उपसङ्गृह्य पप्रच्छुरविनीता विनीतवत् ॥ १३ ॥ ते वेषयित्वा स्त्रीवेषै: साम्बं जाम्बवतीसुतम् । एषा पृच्छति वो विप्रा अन्तर्वत्न्‍यसितेक्षणा ॥ १४ ॥ प्रष्टुं विलज्जती साक्षात् प्रब्रूतामोघदर्शना: । प्रसोष्यन्ती पुत्रकामा किंस्वित् सञ्जनयिष्यति ॥ १५ ॥

ଯଦୁବଂଶର କୁମାରମାନେ ଖେଳିଖେଳି ସେଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ମୁନିମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ଜାମ୍ବବତୀପୁତ୍ର ସାମ୍ବକୁ ସ୍ତ୍ରୀବେଷ ପିନ୍ଧାଇ, ମୁନିମାନଙ୍କ ପାଦ ଧରି, ଅବିନୀତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବିନୟର ଭାଣ କରି ପଚାରିଲେ—“ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ଏହି କଳାନୟନା ଗର୍ଭବତୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ପଚାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି; ସେ ନିଜେ ପଚାରିବାକୁ ଲଜ୍ଜା ପାଉଛି। ହେ ଅମୋଘଦର୍ଶନ ମହର୍ଷିମାନେ! ପ୍ରସବ ସମୟ ନିକଟ, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରକାମନା—କହନ୍ତୁ, ସେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେବ କି ଝିଅ?”

Verse 14

क्रीडन्तस्तानुपव्रज्य कुमारा यदुनन्दना: । उपसङ्गृह्य पप्रच्छुरविनीता विनीतवत् ॥ १३ ॥ ते वेषयित्वा स्त्रीवेषै: साम्बं जाम्बवतीसुतम् । एषा पृच्छति वो विप्रा अन्तर्वत्न्‍यसितेक्षणा ॥ १४ ॥ प्रष्टुं विलज्जती साक्षात् प्रब्रूतामोघदर्शना: । प्रसोष्यन्ती पुत्रकामा किंस्वित् सञ्जनयिष्यति ॥ १५ ॥

ଯଦୁବଂଶର କୁମାରମାନେ ଖେଳିଖେଳି ସେଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ମୁନିମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ଜାମ୍ବବତୀପୁତ୍ର ସାମ୍ବକୁ ସ୍ତ୍ରୀବେଷ ପିନ୍ଧାଇ, ମୁନିମାନଙ୍କ ପାଦ ଧରି, ଅବିନୀତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବିନୟର ଭାଣ କରି ପଚାରିଲେ—“ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ଏହି କଳାନୟନା ଗର୍ଭବତୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ପଚାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି; ସେ ନିଜେ ପଚାରିବାକୁ ଲଜ୍ଜା ପାଉଛି। ହେ ଅମୋଘଦର୍ଶନ ମହର୍ଷିମାନେ! ପ୍ରସବ ସମୟ ନିକଟ, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରକାମନା—କହନ୍ତୁ, ସେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେବ କି ଝିଅ?”

Verse 15

क्रीडन्तस्तानुपव्रज्य कुमारा यदुनन्दना: । उपसङ्गृह्य पप्रच्छुरविनीता विनीतवत् ॥ १३ ॥ ते वेषयित्वा स्त्रीवेषै: साम्बं जाम्बवतीसुतम् । एषा पृच्छति वो विप्रा अन्तर्वत्न्‍यसितेक्षणा ॥ १४ ॥ प्रष्टुं विलज्जती साक्षात् प्रब्रूतामोघदर्शना: । प्रसोष्यन्ती पुत्रकामा किंस्वित् सञ्जनयिष्यति ॥ १५ ॥

ଯଦୁବଂଶର କୁମାରମାନେ ଖେଳିଖେଳି ସେଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ମୁନିମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ଜାମ୍ବବତୀପୁତ୍ର ସାମ୍ବକୁ ସ୍ତ୍ରୀବେଷ ପିନ୍ଧାଇ, ମୁନିମାନଙ୍କ ପାଦ ଧରି, ଅବିନୀତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବିନୟର ଭାଣ କରି ପଚାରିଲେ—“ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ଏହି କଳାନୟନା ଗର୍ଭବତୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ପଚାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି; ସେ ନିଜେ ପଚାରିବାକୁ ଲଜ୍ଜା ପାଉଛି। ହେ ଅମୋଘଦର୍ଶନ ମହର୍ଷିମାନେ! ପ୍ରସବ ସମୟ ନିକଟ, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରକାମନା—କହନ୍ତୁ, ସେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେବ କି ଝିଅ?”

Verse 16

एवं प्रलब्धा मुनयस्तानूचु: कुपिता नृप । जनयिष्यति वो मन्दा मुषलं कुलनाशनम् ॥ १६ ॥

ହେ ରାଜନ୍! ଏଭଳି ଛଳରେ ଉପହାସିତ ହୋଇ ମୁନିମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ସେହି ପୁଅମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୂଢମାନେ! ସେ ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ମୁଷଳ (ଲୋହା ଦଣ୍ଡ) ଜନ୍ମ ଦେବ; ସେଇ ତୁମ କୁଳକୁ ନାଶ କରିଦେବ।”

Verse 17

तच्छ्रुत्वा तेऽतिसन्त्रस्ता विमुच्य सहसोदरम् । साम्बस्य दद‍ृशुस्तस्मिन् मुषलं खल्वयस्मयम् ॥ १७ ॥

ଋଷିମାନଙ୍କ ଶାପ ଶୁଣି ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ତୁରନ୍ତ ସାମ୍ବଙ୍କ ଉଦର ଖୋଲି ଦେଖିଲେ—ତାହାର ଭିତରେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଲୋହାର ମୁଷଳ ଥିଲା।

Verse 18

किं कृतं मन्दभाग्यैर्न: किं वदिष्यन्ति नो जना: । इति विह्वलिता गेहानादाय मुषलं ययु: ॥ १८ ॥

ଯଦୁବଂଶର ଯୁବକମାନେ କହିଲେ, “ହାୟ! ଆମେ କ’ଣ କରିଦେଲୁ? ଆମେ କେତେ ଅଭାଗା! ଲୋକେ ଆମକୁ କ’ଣ କହିବେ?” ଏଭଳି ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ସେମାନେ ମୁଷଳଟି ନେଇ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।

Verse 19

तच्चोपनीय सदसि परिम्‍लानमुखश्रिय: । राज्ञ आवेदयांचक्रु: सर्वयादवसन्निधौ ॥ १९ ॥

ତାଙ୍କ ମୁହଁର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମ୍ଲାନ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ସେମାନେ ମୁଷଳଟିକୁ ସଭାକୁ ଆଣି, ସମସ୍ତ ଯାଦବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରାଜା ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ଘଟଣାଟି ଜଣାଇଲେ।

Verse 20

श्रुत्वामोघं विप्रशापं द‍ृष्ट्वा च मुषलं नृप । विस्मिता भयसन्त्रस्ता बभूवुर्द्वारकौकस: ॥ २० ॥

ହେ ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ! ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଅମୋଘ ଶାପ ଶୁଣି ଏବଂ ମୁଷଳ ଦେଖି ଦ୍ୱାରକାବାସୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହୋଇ ଭୟରେ ଆତଙ୍କିତ ହେଲେ।

Verse 21

तच्चूर्णयित्वा मुषलं यदुराज: स आहुक: । समुद्रसलिले प्रास्यल्ल‍ोहं चास्यावशेषितम् ॥ २१ ॥

ଯଦୁମାନଙ୍କ ରାଜା ଆହୁକ (ଉଗ୍ରସେନ) ମୁଷଳଟିକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରାଇ, ତାହାର ଟୁକୁଡ଼ାମାନେ ଓ ଅବଶିଷ୍ଟ ଲୋହାର ଗୋଟିକୁ ନିଜେ ସମୁଦ୍ରଜଳରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

Verse 22

कश्चिन्मत्स्योऽग्रसील्ल‍ोहं चूर्णानि तरलैस्तत: । उह्यमानानि वेलायां लग्नान्यासन् किलैरका: ॥ २२ ॥

ଗୋଟିଏ ମାଛ ଲୋହପିଣ୍ଡ ଓ ତାହାର କଣା ଗିଳିଲା। ପରେ ତରଙ୍ଗମାନେ ସେ କଣାକୁ ତଟକୁ ଆଣି ତାହାଁରେ ଗାଢ଼ିଦେଲେ; ସେଠାରୁ ଉଚ୍ଚ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଏରକା ବେତ ହେଲା।

Verse 23

मत्स्यो गृहीतो मत्स्यघ्नैर्जालेनान्यै: सहार्णवे । तस्योदरगतं लोहं स शल्ये लुब्धकोऽकरोत् ॥ २३ ॥

ସେ ମାଛଟି ସମୁଦ୍ରରେ ଅନ୍ୟ ମାଛମାନଙ୍କ ସହ ମାଛଧରାମାନଙ୍କ ଜାଲରେ ଧରାପଡ଼ିଲା। ତାହାର ପେଟରେ ଥିବା ଲୋହପିଣ୍ଡକୁ ଶିକାରୀ ଜରା ନେଇ ତୀରର ମୁଣ୍ଡ ଭାବେ ଲଗାଇଲା।

Verse 24

भगवाञ्ज्ञातसर्वार्थ ईश्वरोऽपि तदन्यथा । कर्तुं नैच्छद् विप्रशापं कालरूप्यन्वमोदत ॥ २४ ॥

ଭଗବାନ ସର୍ବାର୍ଥଜ୍ଞ; ବ୍ରାହ୍ମଣଶାପକୁ ପଲଟାଇବାର ସାମର୍ଥ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ତାହା କରିବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ। ବରଂ କାଳରୂପେ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ସେହି ଘଟଣାମାଳାକୁ ଅନୁମୋଦନ କଲେ।