Adhyaya 57

Verse 1

श्रीबादरायणिरुवाच विज्ञातार्थोऽपि गोविन्दो दग्धानाकर्ण्य पाण्डवान् । कुन्तीं च कुल्यकरणे सहरामो ययौ कुरून् ॥ १ ॥

ଶ୍ରୀ ବାଦରାୟଣି କହିଲେ—ଘଟିଥିବା ସତ୍ୟ ଗୋବିନ୍ଦ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ କୁନ୍ତୀ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ମରିଗଲେ ବୋଲି ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, କୁଳକର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ ପାଇଁ ସେ ବଳରାମ ସହ କୁରୁଦେଶକୁ ଗଲେ।

Verse 2

भीष्मं कृपं सविदुरं गान्धारीं द्रोणमेव च । तुल्यदु:खौ च सङ्गम्य हा कष्टमिति होचतु: ॥ २ ॥

ସେହି ଦୁଇ ପ୍ରଭୁ ଭୀଷ୍ମ, କୃପ, ବିଦୁର, ଗାନ୍ଧାରୀ ଏବଂ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଭେଟିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପରି ସମାନ ଦୁଃଖ ପ୍ରକାଶ କରି ସେମାନେ କହିଲେ, 'ହାୟ! ଏହା କେତେ କଷ୍ଟଦାୟକ!'

Verse 3

लब्ध्वैतदन्तरं राजन् शतधन्वानमूचतु: । अक्रूरकृतवर्माणौ मनि: कस्मान्न गृह्यते ॥ ३ ॥

ହେ ରାଜନ, ଏହି ସୁଯୋଗ ନେଇ ଅକ୍ରୂର ଏବଂ କୃତବର୍ମା ଶତଧନ୍ୱାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ତୁମେ ସ୍ୟମନ୍ତକ ମଣି କାହିଁକି ନେଉନାହଁ?'

Verse 4

योऽस्मभ्यं सम्प्रतिश्रुत्य कन्यारत्नं विगर्ह्य न: । कृष्णायादान्न सत्राजित् कस्माद् भ्रातरमन्वियात् ॥ ४ ॥

'ସତ୍ରାଜିତ୍ ତାଙ୍କର ରତ୍ନତୁଲ୍ୟ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଆମକୁ ଦେବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଆମକୁ ଅବମାନନା କରି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଲେ। ତେବେ ସତ୍ରାଜିତ୍ କାହିଁକି ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରିବେ ନାହିଁ?'

Verse 5

एवं भिन्नमतिस्ताभ्यां सत्राजितमसत्तम: । शयानमवधील्ल‍ोभात् स पाप: क्षीणजीवित: ॥ ५ ॥

ସେମାନଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ, ସେହି ଦୁଷ୍ଟ ଶତଧନ୍ୱା ଲୋଭ ବଶତଃ ଶୋଇଥିବା ସତ୍ରାଜିତ୍‌ଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲା। ଏହିପରି ଭାବରେ ସେହି ପାପୀ ନିଜର ଆୟୁଷ କମାଇ ଦେଲା।

Verse 6

स्‍त्रीणां विक्रोशमानानां क्रन्दन्तीनामनाथवत् । हत्वा पशून् सौनिकवन्मणिमादाय जग्मिवान् ॥ ६ ॥

ସତ୍ରାଜିତ୍‌ଙ୍କ ରାଜପ୍ରାସାଦର ନାରୀମାନେ ଅନାଥ ପରି ଚିତ୍କାର ଓ କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିବା ବେଳେ, କଂସେଇ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ଚାଲିଗଲା ପରି ଶତଧନ୍ୱା ମଣି ନେଇ ଚାଲିଗଲା।

Verse 7

सत्यभामा च पितरं हतं वीक्ष्य शुचार्पिता । व्यलपत्तात तातेति हा हतास्मीति मुह्यती ॥ ७ ॥

ସତ୍ୟଭାମା ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ହତ ଦେଖି ଶୋକାକୁଳ ହେଲେ। “ବାପା, ବାପା! ହାୟ, ମୁଁ ନଷ୍ଟ ହେଲି!” ବୋଲି ବିଳାପ କରି ମୂର୍ଛିତ ହେଲେ।

Verse 8

तैलद्रोण्यां मृतं प्रास्य जगाम गजसाह्वयम् । कृष्णाय विदितार्थाय तप्ताचख्यौ पितुर्वधम् ॥ ८ ॥

ସତ୍ୟଭାମା ପିତାଙ୍କ ଶବକୁ ତେଲଭରା ବଡ଼ ଦ୍ରୋଣୀରେ ରଖି ଗଜସାହ୍ୱୟ (ହସ୍ତିନାପୁର)କୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସବୁ ଜାଣିଥିବା ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଶୋକତପ୍ତ ହୋଇ ପିତୃବଧ କଥା କହିଲେ।

Verse 9

तदाकर्ण्येश्वरौ राजन्ननुसृत्य नृलोकताम् । अहो न: परमं कष्टमित्यस्राक्षौ विलेपतु: ॥ ९ ॥

ହେ ରାଜନ, ଏହା ଶୁଣି ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଶ୍ରୀବଳରାମ ମନୁଷ୍ୟଲୋକର ରୀତି ଅନୁସରି କହିଲେ, “ହାୟ! ଆମ ପାଇଁ ଏହା ପରମ କଷ୍ଟ!” ଏବଂ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ନୟନରେ ବିଳାପ କଲେ।

Verse 10

आगत्य भगवांस्तस्मात् सभार्य: साग्रज: पुरम् । शतधन्वानमारेभे हन्तुं हर्तुं मणिं तत: ॥ १० ॥

ଭଗବାନ ନିଜ ପତ୍ନୀ ଓ ଅଗ୍ରଜ ସହିତ ରାଜଧାନୀ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଫେରି ଆସିଲେ। ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି ଶତଧନ୍ୱାକୁ ବଧ କରି ତାଙ୍କଠାରୁ ମଣି ଫେରାଇ ଆଣିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।

Verse 11

सोऽपि कृतोद्यमं ज्ञात्वा भीत: प्राणपरीप्सया । साहाय्ये कृतवर्माणमयाचत स चाब्रवीत् ॥ ११ ॥

ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାକୁ ବଧ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ବୋଲି ଜାଣି ଶତଧନ୍ୱା ପ୍ରାଣଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଲା। ପ୍ରାଣରକ୍ଷା ପାଇଁ ସାହାଯ୍ୟ ମାଗି କୃତବର୍ମାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲା; କିନ୍ତୁ କୃତବର୍ମା ଏପରି କହିଲେ।

Verse 12

नाहमीस्वरयो: कुर्यां हेलनं रामकृष्णयो: । को नु क्षेमाय कल्पेत तयोर्वृजिनमाचरन् ॥ १२ ॥ कंस: सहानुगोऽपीतो यद्‍द्वेषात्त्याजित: श्रिया । जरासन्ध: सप्तदश संयुगाद् विरथो गत: ॥ १३ ॥

କୃତବର୍ମା କହିଲେ—ପରମେଶ୍ୱର ସ୍ୱରୂପ ବଳରାମ ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମୁଁ ଅପମାନ କରିବି ନାହିଁ। ଯେ ତାଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦିଏ ସେ କିପରି କଳ୍ୟାଣ ଆଶା କରିବ? ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷରୁ କଂସ ଅନୁଚରମାନଙ୍କ ସହ ଧନ ଓ ପ୍ରାଣ ହରାଇଲା; ଏବଂ ସତର ଥର ଯୁଦ୍ଧ କରି ଜରାସନ୍ଧ ରଥହୀନ ହେଲା।

Verse 13

नाहमीस्वरयो: कुर्यां हेलनं रामकृष्णयो: । को नु क्षेमाय कल्पेत तयोर्वृजिनमाचरन् ॥ १२ ॥ कंस: सहानुगोऽपीतो यद्‍द्वेषात्त्याजित: श्रिया । जरासन्ध: सप्तदश संयुगाद् विरथो गत: ॥ १३ ॥

କୃତବର୍ମା କହିଲେ—ପରମେଶ୍ୱର ସ୍ୱରୂପ ବଳରାମ ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମୁଁ ଅପମାନ କରିବି ନାହିଁ। ଯେ ତାଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦିଏ ସେ କିପରି କଳ୍ୟାଣ ଆଶା କରିବ? ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷରୁ କଂସ ଅନୁଚରମାନଙ୍କ ସହ ଧନ ଓ ପ୍ରାଣ ହରାଇଲା; ଏବଂ ସତର ଥର ଯୁଦ୍ଧ କରି ଜରାସନ୍ଧ ରଥହୀନ ହେଲା।

Verse 14

प्रत्याख्यात: स चाक्रूरं पार्ष्णिग्राहमयाचत । सोऽप्याह को विरुध्येत विद्वानीश्वरयोर्बलम् ॥ १४ ॥

ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାତ ହୋଇ ଶତଧନ୍ୱା ଅକ୍ରୂରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ଆଶ୍ରୟ ମାଗିଲା। ଅକ୍ରୂର ମଧ୍ୟ କହିଲେ—ଯେ ତାଙ୍କର ବଳ ଜାଣେ, ସେ ଭଗବାନ୍-ସ୍ୱରୂପ ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ କିଏ ବିରୋଧ କରିବ?

Verse 15

य इदं लीलया विश्वं सृजत्यवति हन्ति च । चेष्टां विश्वसृजो यस्य न विदुर्मोहिताजया ॥ १५ ॥

ଯିଏ ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ନିଜ ଲୀଳାରେ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାର କରନ୍ତି—ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଅଜା-ମାୟାରେ ମୋହିତ ବ୍ରହ୍ମାଦି ବିଶ୍ୱସୃଷ୍ଟାମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 16

य: सप्तहायन: शैलमुत्पाट्यैकेन पाणिना । दधार लीलया बाल उच्छिलीन्ध्रमिवार्भक: ॥ १६ ॥

ସାତ ବର୍ଷର ଶିଶୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏକ ହାତରେ ପର୍ବତକୁ ଉପାଡ଼ି, ଲୀଳାରେ ଏମିତି ଧାରଣ କଲେ—ଯେପରି ଏକ ଛୋଟ ପିଲା ଛତୁ (ମଶରୁମ) ଉଠାଏ।

Verse 17

नमस्तस्मै भगवते कृष्णायाद्भ‍ुतकर्मणे । अनन्तायादिभूताय कूटस्थायात्मने नम: ॥ १७ ॥

ମୁଁ ସେହି ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି, ଯାହାଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଅଟେ। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପରମାତ୍ମା, ଅନନ୍ତ ଉତ୍ସ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ସ୍ଥିର କେନ୍ଦ୍ର।

Verse 18

प्रत्याख्यात: स तेनापि शतधन्वा महामणिम् । तस्मिन् न्यस्याश्वमारुह्य शतयोजनगं ययौ ॥ १८ ॥

ଅକ୍ରୂରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାତ ହୋଇ, ଶତଧନ୍ୱା ସେହି ମହାମଣିକୁ ଅକ୍ରୂରଙ୍କ ନିକଟରେ ରଖିଦେଲେ ଏବଂ ଶହେ ଯୋଜନ ଯାଇପାରୁଥିବା ଘୋଡ଼ାରେ ବସି ପଳାୟନ କଲେ।

Verse 19

गरुडध्वजमारुह्य रथं रामजनार्दनौ । अन्वयातां महावेगैरश्वै राजन् गुरुद्रुहम् ॥ १९ ॥

ହେ ରାଜନ୍, କୃଷ୍ଣ ଏବଂ ବଳରାମ ଗରୁଡ଼ ଧ୍ୱଜ ଥିବା ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବେଗବାନ ଘୋଡ଼ା ଯୋଖା ଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ସେମାନେ ନିଜ ଗୁରୁଜନଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀର ପିଛା କଲେ।

Verse 20

मिथिलायामुपवने विसृज्य पतितं हयम् । पद्‍भ्यामधावत् सन्त्रस्त: कृष्णोऽप्यन्वद्रवद् रुषा ॥ २० ॥

ମିଥିଳାର ଉପକଣ୍ଠରେ ଥିବା ଏକ ବଗିଚାରେ ଶତଧନ୍ୱାଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ପଡ଼ିଗଲା। ଭୟଭୀତ ହୋଇ ସେ ଘୋଡ଼ାକୁ ଛାଡ଼ି ପାଦରେ ଦୌଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଗୋଡ଼ାଇଲେ।

Verse 21

पदातेर्भगवांस्तस्य पदातिस्तिग्मनेमिना । चक्रेण शिर उत्कृत्य वाससोर्व्यचिनोन्मणिम् ॥ २१ ॥

ଯେତେବେଳେ ଶତଧନ୍ୱା ପାଦରେ ଦୌଡ଼ି ପଳାଉଥିଲେ, ଭଗବାନ ମଧ୍ୟ ପାଦରେ ଯାଇ ନିଜର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚକ୍ରରେ ତାଙ୍କର ମସ୍ତକ କାଟିଦେଲେ। ତା’ପରେ ଭଗବାନ ସ୍ୟମନ୍ତକ ମଣି ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଉପର ଏବଂ ତଳ ବସ୍ତ୍ର ଖୋଜିଲେ।

Verse 22

अलब्धमणिरागत्य कृष्ण आहाग्रजान्तिकम् । वृथा हत: शतधनुर्मणिस्तत्र न विद्यते ॥ २२ ॥

ମଣି ନ ମିଳିବାରୁ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅଗ୍ରଜଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କହିଲେ—“ଶତଧନ୍ୱାକୁ ବ୍ୟର୍ଥରେ ହତ କଲୁ; ଏଠାରେ ମଣି ନାହିଁ।”

Verse 23

तत आह बलो नूनं स मणि: शतधन्वना । कस्मिंश्चित् पुरुषे न्यस्तस्तमन्वेष पुरं व्रज ॥ २३ ॥

ତେବେ ଶ୍ରୀବଳରାମ କହିଲେ—“ନିଶ୍ଚୟ ଶତଧନ୍ୱା ସେ ମଣିକୁ କାହାରୋ ହାତରେ ନିକ୍ଷେପ ରଖିଛି। ତୁମେ ନଗରକୁ ଫେରି ତାକୁ ଖୋଜ।”

Verse 24

अहं वैदेहमिच्छामि द्रष्टुं प्रियतमं मम । इत्युक्त्वा मिथिलां राजन् विवेश यदुनन्दन: ॥ २४ ॥

“ମୋର ଅତିପ୍ରିୟ ବିଦେହରାଜଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।” ଏହିପରି କହି, ହେ ରାଜନ୍, ଯଦୁନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀବଳରାମ ମିଥିଲାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 25

तं द‍ृष्ट्वा सहसोत्थाय मैथिल: प्रीतमानस: । अर्हयामास विधिवदर्हणीयं समर्हणै: ॥ २५ ॥

ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ମିଥିଲାର ରାଜା ପ୍ରେମଭରା ମନେ ସହସା ଉଠିଦାଁଡ଼ିଲେ ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ରବିଧି ଅନୁସାରେ ପରମ ପୂଜ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଉପଚାରରେ ସମ୍ମାନ-ପୂଜା କଲେ।

Verse 26

उवास तस्यां कतिचिन्मिथिलायां समा विभु: । मानित: प्रीतियुक्तेन जनकेन महात्मना । ततोऽशिक्षद् गदां काले धार्तराष्ट्र: सुयोधन: ॥ २६ ॥

ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ ଶ୍ରୀବଳରାମ କିଛି ବର୍ଷ ମିଥିଲାରେ ବସିଲେ; ପ୍ରୀତିଭରା ମହାତ୍ମା ଜନକ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ସୁୟୋଧନ ବଳରାମଙ୍କଠାରୁ ଗଦାଯୁଦ୍ଧର କଳା ଶିଖିଲା।

Verse 27

केशवो द्वारकामेत्य निधनं शतधन्वन: । अप्राप्तिं च मणे: प्राह प्रियाया: प्रियकृद् विभु: ॥ २७ ॥

କେଶବ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଆସି ଶତଧନ୍ୱାର ନିଧନ କଥା କହିଲେ। ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ମିଳିଲା ନାହିଁ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କହି, ପ୍ରିୟା ସତ୍ୟଭାମାକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପରି ମଧୁର ଭାବେ କଥା ହେଲେ।

Verse 28

तत: स कारयामास क्रिया बन्धोर्हतस्य वै । साकं सुहृद्भ‍िर्भगवान् या या: स्यु: साम्परायिकी: ॥ २८ ॥

ତାପରେ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ସୁହୃଦମାନଙ୍କ ସହ ହତ ଆତ୍ମୀୟ ସତ୍ରାଜିତଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଯେ ଅନ୍ତ୍ୟେଷ୍ଟି କ୍ରିୟା ଉଚିତ, ସେସବୁ କରାଇଲେ।

Verse 29

अक्रूर: कृतवर्मा च श्रुत्वा शतधनोर्वधम् । व्यूषतुर्भयवित्रस्तौ द्वारकाया: प्रयोजकौ ॥ २९ ॥

ଶତଧନ୍ୱାର ବଧ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ତାକୁ ଅପରାଧରେ ଉତ୍ତେଜିତ କରିଥିବା ଅକ୍ରୂର ଓ କୃତବର୍ମା ଭୟରେ ଆତଙ୍କିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଦ୍ୱାରକା ଛାଡ଼ି ପଳାଇ ଅନ୍ୟତ୍ର ବସିଲେ।

Verse 30

अक्रूरे प्रोषितेऽरिष्टान्यासन् वै द्वारकौकसाम् । शारीरा मानसास्तापा मुहुर्दैविकभौतिका: ॥ ३० ॥

ଅକ୍ରୂର ଅନୁପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ ଦ୍ୱାରକାବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅପଶକୁନ ଦେଖାଦେଲା। ସେମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ କଷ୍ଟ, ଏବଂ ଦୈବିକ-ଭୌତିକ ଉପଦ୍ରବରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ।

Verse 31

इत्यङ्गोपदिशन्त्येके विस्मृत्य प्रागुदाहृतम् । मुनिवासनिवासे किं घटेतारिष्टदर्शनम् ॥ ३१ ॥

କେହି କେହି ‘ଅକ୍ରୂର ନଥିବାରୁ ଏହି ଦୁଃଖ’ ବୋଲି କହିଲେ; କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ପୂର୍ବେ ବାରମ୍ବାର ଉଚ୍ଚାରିତ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ମହିମାକୁ ଭୁଲିଗଲେ। ଯେଉଁଠି ମୁନିମାନଙ୍କ ନିବାସ ଭଗବାନ ବିରାଜନ୍ତି, ସେଠି ଅନିଷ୍ଟ କିପରି ଘଟିବ?

Verse 32

देवेऽवर्षति काशीश: श्वफल्कायागताय वै । स्वसुतां गान्दिनीं प्रादात् ततोऽवर्षत् स्म काशिषु ॥ ३२ ॥

ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର କାଶୀରେ ବର୍ଷା ରୋକିଥିବାବେଳେ, କାଶୀର ରାଜା ଆସିଥିବା ଶ୍ୱଫଲ୍କଙ୍କୁ ନିଜ କନ୍ୟା ଗାନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ; ତାପରେ କାଶୀରେ ବର୍ଷା ହେଲା।

Verse 33

तत्सुतस्तत्प्रभावोऽसावक्रूरो यत्र यत्र ह । देवोऽभिवर्षते तत्र नोपतापा न मारीका: ॥ ३३ ॥

ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅକ୍ରୂର ମଧ୍ୟ ସେହି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ; ସେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ରହେ, ସେଠାରେ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ବର୍ଷା କରନ୍ତି; ସେଠାରେ ନ ଦୁଃଖତାପ, ନ ଅକାଳମୃତ୍ୟୁ।

Verse 34

इति वृद्धवच: श्रुत्वा नैतावदिह कारणम् । इति मत्वा समानाय्य प्राहाक्रूरं जनार्दन: ॥ ३४ ॥

ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଜନାର୍ଦନ ଜାଣିଲେ ଯେ ଅପଶକୁନର କାରଣ କେବଳ ଅକ୍ରୂରଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତି ନୁହେଁ; ତଥାପି ସେ ଅକ୍ରୂରଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଡାକି ତାଙ୍କ ସହ କଥା କହିଲେ।

Verse 35

पूजयित्वाभिभाष्यैनं कथयित्वा प्रिया: कथा: । विज्ञाताखिलचित्तज्ञ: स्मयमान उवाच ह ॥ ३५ ॥ ननु दानपते न्यस्तस्त्वय्यास्ते शतधन्वना । स्यमन्तको मनि: श्रीमान् विदित: पूर्वमेव न: ॥ ३६ ॥

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅକ୍ରୂରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଏକାନ୍ତରେ କୁଶଳ ପଚାରି ପ୍ରିୟ କଥା କହିଲେ। ପରେ ସର୍ବଜ୍ଞ ପ୍ରଭୁ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଜାଣୁଥିଲେ, ହସି କହିଲେ—“ହେ ଦାନପତେ! ଶତଧନ୍ୱା ଯେ ଶ୍ରୀମନ୍ତ ସ୍ୟମନ୍ତକ ମଣି ତୁମ ପାଖରେ ନିକ୍ଷେପ ରଖିଥିଲା, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ପାଖରେ ଅଛି; ଏହା ଆମେ ପୂର୍ବରୁ ଜାଣୁଥିଲୁ।”

Verse 36

पूजयित्वाभिभाष्यैनं कथयित्वा प्रिया: कथा: । विज्ञाताखिलचित्तज्ञ: स्मयमान उवाच ह ॥ ३५ ॥ ननु दानपते न्यस्तस्त्वय्यास्ते शतधन्वना । स्यमन्तको मनि: श्रीमान् विदित: पूर्वमेव न: ॥ ३६ ॥

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅକ୍ରୂରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଏକାନ୍ତରେ କୁଶଳ ପଚାରି ପ୍ରିୟ କଥା କହିଲେ। ପରେ ସର୍ବଜ୍ଞ ପ୍ରଭୁ ହସି କହିଲେ—“ହେ ଦାନପତେ! ଶତଧନ୍ୱା ଯେ ଶ୍ରୀମନ୍ତ ସ୍ୟମନ୍ତକ ମଣି ତୁମ ପାଖରେ ନିକ୍ଷେପ ରଖିଥିଲା, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ପାଖରେ ଅଛି; ଏହା ଆମେ ପୂର୍ବରୁ ଜାଣୁଥିଲୁ।”

Verse 37

सत्राजितोऽनपत्यत्वाद् गृह्णीयुर्दुहितु: सुता: । दायं निनीयाप: पिण्डान् विमुच्यर्णं च शेषितम् ॥ ३७ ॥

ସତ୍ରାଜିତଙ୍କର ପୁତ୍ର ନଥିବାରୁ ତାଙ୍କ କନ୍ୟାର ପୁତ୍ରମାନେ ଦାୟ ଗ୍ରହଣ କରିବେ। ସେମାନେ ଉଦକ ଓ ପିଣ୍ଡ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ପିତାମହଙ୍କ ଋଣ ଶୋଧି, ଶେଷ ଦାୟ ନିଜେ ରଖିବେ।

Verse 38

तथापि दुर्धरस्त्वन्यैस्त्वय्यास्तां सुव्रते मणि: । किन्तु मामग्रज: सम्यङ्‍न प्रत्येति मणिं प्रति ॥ ३८ ॥ दर्शयस्व महाभाग बन्धूनां शान्तिमावह । अव्युच्छिन्ना मखास्तेऽद्य वर्तन्ते रुक्‍मवेदय: ॥ ३९ ॥

ତଥାପି, ହେ ସୁବ୍ରତ ଅକ୍ରୂର, ମଣିଟି ତୁମ ହାତରେ ରହୁ; ଅନ୍ୟମାନେ ଏହାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିପାରିବେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ମଣି ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିଥିବା କଥାକୁ ମୋ ଅଗ୍ରଜ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭରସା କରୁନାହାନ୍ତି; ତେଣୁ ଏକଥର ଦେଖାଇଦିଅ। ହେ ମହାଭାଗ, ଏହାରେ ଆମ ବନ୍ଧୁମାନେ ଶାନ୍ତି ପାଇବେ; କାରଣ ତୁମ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବେଦୀରେ ଆଜି ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ ଚାଲିଛି ବୋଲି ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି।

Verse 39

तथापि दुर्धरस्त्वन्यैस्त्वय्यास्तां सुव्रते मणि: । किन्तु मामग्रज: सम्यङ्‍न प्रत्येति मणिं प्रति ॥ ३८ ॥ दर्शयस्व महाभाग बन्धूनां शान्तिमावह । अव्युच्छिन्ना मखास्तेऽद्य वर्तन्ते रुक्‍मवेदय: ॥ ३९ ॥

ତଥାପି, ହେ ସୁବ୍ରତ ଅକ୍ରୂର, ମଣିଟି ତୁମ ହାତରେ ରହୁ; ଅନ୍ୟମାନେ ଏହାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିପାରିବେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ମଣି ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିଥିବା କଥାକୁ ମୋ ଅଗ୍ରଜ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭରସା କରୁନାହାନ୍ତି; ତେଣୁ ଏକଥର ଦେଖାଇଦିଅ। ହେ ମହାଭାଗ, ଏହାରେ ଆମ ବନ୍ଧୁମାନେ ଶାନ୍ତି ପାଇବେ; କାରଣ ତୁମ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବେଦୀରେ ଆଜି ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ ଚାଲିଛି ବୋଲି ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି।

Verse 40

एवं सामभिरालब्ध: श्वफल्कतनयो मणिम् । आदाय वाससाच्छन्न: ददौ सूर्यसमप्रभम् ॥ ४० ॥

ଭଗବାନ୍ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାମଭରା ବାକ୍ୟରେ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ ଶ୍ୱଫଲ୍କପୁତ୍ର (ଅକ୍ରୂର) ବସ୍ତ୍ରରେ ଲୁଚାଇଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ଦୀପ୍ତିମାନ ମଣିକୁ ବାହାର କରି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଲା।

Verse 41

स्यमन्तकं दर्शयित्वा ज्ञातिभ्यो रज आत्मन: । विमृज्य मणिना भूयस्तस्मै प्रत्यर्पयत् प्रभु: ॥ ४१ ॥

ପ୍ରଭୁ ସ୍ୟମନ୍ତକ ମଣିକୁ ନିଜ ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କୁ ଦେଖାଇ ନିଜ ଉପରେ ଲାଗିଥିବା ଅପବାଦ-ଧୂଳିକୁ ଦୂର କଲେ ଏବଂ ପରେ ସେହି ମଣିକୁ ପୁନଃ ଅକ୍ରୂରଙ୍କୁ ଫେରାଇଦେଲେ।

Verse 42

यस्त्वेतद् भगवत ईश्वरस्य विष्णो- र्वीर्याढ्यं वृजिनहरं सुमङ्गलं च । आख्यानं पठति श‍ृणोत्यनुस्मरेद् वा दुष्कीर्तिं दुरितमपोह्य याति शान्तिम् ॥ ४२ ॥

ପରମେଶ୍ୱର ଭଗବାନ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବୀର୍ୟବର୍ଣ୍ଣନାରେ ସମୃଦ୍ଧ, ପାପହର ଓ ସୁମଙ୍ଗଳମୟ ଏହି ଆଖ୍ୟାନକୁ ଯେ ପଢ଼େ, ଶୁଣେ କିମ୍ବା ସ୍ମରଣ କରେ, ସେ ନିଜ ଅପକୀର୍ତ୍ତି ଓ ପାପ ଦୂର କରି ଶାନ୍ତି ପାଏ।