Adhyaya 35

Verse 1

श्रीशुक उवाच गोप्य: कृष्णे वनं याते तमनुद्रुतचेतस: । कृष्णलीला: प्रगायन्त्यो निन्युर्दु:खेन वासरान् ॥ १ ॥

ଶ୍ରୀଶୁକ କହିଲେ—କୃଷ୍ଣ ଯେତେବେଳେ ବନକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଗୋପୀମାନଙ୍କ ମନ ତାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଧାଉଥାଏ। ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଲୀଳା ଗାଇ ଗାଇ ବିରହଦୁଃଖରେ ଦିନ କାଟୁଥିଲେ।

Verse 2

श्रीगोप्य ऊचु: वामबाहुकृतवामकपोलो वल्गितभ्रुरधरार्पितवेणुम् । कोमलाङ्गुलिभिराश्रितमार्गं गोप्य ईरयति यत्र मुकुन्द: ॥ २ ॥ व्योमयानवनिता: सह सिद्धै- र्विस्मितास्तदुपधार्य सलज्जा: । काममार्गणसमर्पितचित्ता: कश्मलं ययुरपस्मृतनीव्य: ॥ ३ ॥

ଗୋପୀମାନେ କହିଲେ—ଯେଉଁଠି ମୁକୁନ୍ଦ ବାମ ବାହୁରେ ବାମ କପୋଳ ଟେକି, ଭୃକୁଟି ନଚାଇ, ଅଧରେ ବେଣୁ ରଖି, କୋମଳ ଆଙ୍ଗୁଳିରେ ତାହାର ଛିଦ୍ରମାର୍ଗ ଆବରଣ କରି ମଧୁର ନାଦ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି। ସେତେବେଳେ ଆକାଶପଥରେ ସିଦ୍ଧ ପତିମାନଙ୍କ ସହ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଶୁଣି ଲଜ୍ଜିତ ହୁଅନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଚିତ୍ତ କାମ-ମାର୍ଗର ଅନ୍ୱେଷଣକୁ ଆତ୍ମସମର୍ପିତ ହୋଇ ବିକଳ ହୁଏ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ବସ୍ତ୍ରର ନୀବୀ (କଟିବନ୍ଧ) ଢିଲା ହେଉଛି ବୋଲି ସେମାନେ ମନେ ରଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 3

श्रीगोप्य ऊचु: वामबाहुकृतवामकपोलो वल्गितभ्रुरधरार्पितवेणुम् । कोमलाङ्गुलिभिराश्रितमार्गं गोप्य ईरयति यत्र मुकुन्द: ॥ २ ॥ व्योमयानवनिता: सह सिद्धै- र्विस्मितास्तदुपधार्य सलज्जा: । काममार्गणसमर्पितचित्ता: कश्मलं ययुरपस्मृतनीव्य: ॥ ३ ॥

ଗୋପୀମାନେ କହିଲେ—ମୁକୁନ୍ଦ ଡାହାଣ ନୁହେଁ, ବାମ ହାତରେ ବାମ ଗାଲ ଟେକି, କୋମଳ ଆଙ୍ଗୁଳିରେ ବେଣୁର ଛିଦ୍ର ଢାକି, ଭୃକୁଟିକୁ ନଚାଇ ମଧୁର ବେଣୁନାଦ କରନ୍ତି। ସେତେବେଳେ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ସହ ଆକାଶପଥେ ଯାଉଥିବା ଦେବୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ସେ ଧ୍ୱନି ଶୁଣି ସେମାନେ ଲଜ୍ଜିତ ହୁଅନ୍ତି, କାରଣ ମନ କାମମାର୍ଗକୁ ଢଳିଯାଏ; ବ୍ୟାକୁଳତାରେ ତାଙ୍କର କଟିବନ୍ଧ ଢିଲା ହେଉଛି ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଜାଣିନଥାନ୍ତି।

Verse 4

हन्त चित्रमबला: श‍ृणुतेदं हारहास उरसि स्थिरविद्युत् । नन्दसूनुरयमार्तजनानां नर्मदो यर्हि कूजितवेणु: ॥ ४ ॥ वृन्दशो व्रजवृषा मृगगावो वेणुवाद्यहृतचेतस आरात् । दन्तदष्टकवला धृतकर्णा निद्रिता लिखितचित्रमिवासन् ॥ ५ ॥

ହେ ସଖୀମାନେ, କେତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ—ଶୁଣ! ଆର୍ତ୍ତଜନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ନନ୍ଦସୁନୁ, ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ସ୍ଥିର ବିଦ୍ୟୁତ୍-ସଦୃଶ ଶୋଭା ଧାରଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ହାର ପରି ଝଲମଲ କରୁଥିବା ହାସ୍ୟ ରଖନ୍ତି। ସେ ଯେତେବେଳେ କୁହୁକୁହୁ କରୁଥିବା ବେଣୁ ବଜାନ୍ତି, ତେବେ ଦୂରେ ଦୂରେ ଦଳେ ଦଳେ ଦାଁଡ଼ିଥିବା ବ୍ରଜର ବୃଷ, ମୃଗ ଓ ଗାଈମାନେ ସେ ନାଦରେ ମୋହିତ ହୋଇଯାନ୍ତି। ମୁହଁରେ ଚବାଇଥିବା ଘାସକୁ ଦାନ୍ତରେ ଧରି, କାନ ଉଠାଇ, ସେମାନେ ଏମିତି ସ୍ତବ୍ଧ ହୋଇ ରହନ୍ତି ଯେନେ ଶୋଇପଡ଼ିଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଚିତ୍ରରେ ଲେଖା ମୂର୍ତ୍ତି।

Verse 5

हन्त चित्रमबला: श‍ृणुतेदं हारहास उरसि स्थिरविद्युत् । नन्दसूनुरयमार्तजनानां नर्मदो यर्हि कूजितवेणु: ॥ ४ ॥ वृन्दशो व्रजवृषा मृगगावो वेणुवाद्यहृतचेतस आरात् । दन्तदष्टकवला धृतकर्णा निद्रिता लिखितचित्रमिवासन् ॥ ५ ॥

ହେ ସଖୀମାନେ, କେତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ—ଶୁଣ! ଆର୍ତ୍ତଜନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ନନ୍ଦସୁନୁ, ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ସ୍ଥିର ବିଦ୍ୟୁତ୍-ସଦୃଶ ଶୋଭା ଧାରଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ହାର ପରି ଝଲମଲ କରୁଥିବା ହାସ୍ୟ ରଖନ୍ତି। ସେ ଯେତେବେଳେ କୁହୁକୁହୁ କରୁଥିବା ବେଣୁ ବଜାନ୍ତି, ତେବେ ଦୂରେ ଦୂରେ ଦଳେ ଦଳେ ଦାଁଡ଼ିଥିବା ବ୍ରଜର ବୃଷ, ମୃଗ ଓ ଗାଈମାନେ ସେ ନାଦରେ ମୋହିତ ହୋଇଯାନ୍ତି। ମୁହଁରେ ଚବାଇଥିବା ଘାସକୁ ଦାାନ୍ତରେ ଧରି, କାନ ଉଠାଇ, ସେମାନେ ଏମିତି ସ୍ତବ୍ଧ ହୋଇ ରହନ୍ତି ଯେନେ ଶୋଇପଡ଼ିଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଚିତ୍ରରେ ଲେଖା ମୂର୍ତ୍ତି।

Verse 6

बर्हिणस्तबकधातुपलाशै- र्बद्धमल्लपरिबर्हविडम्ब: । कर्हिचित् सबल आलि स गोपै- र्गा: समाह्वयति यत्र मुकुन्द: ॥ ६ ॥ तर्हि भग्नगतय: सरितो वै तत्पदाम्बुजरजोऽनिलनीतम् । स्पृहयतीर्वयमिवाबहुपुण्या: प्रेमवेपितभुजा: स्तिमिताप: ॥ ७ ॥

ପ୍ରିୟ ସଖୀ, କେବେ କେବେ ମୁକୁନ୍ଦ ପତ୍ର, ମୟୂରପିଛ ଓ ରଙ୍ଗିନ ଧାତୁରେ ନିଜକୁ ସଜାଇ ମଲ୍ଲ ପରି ଭଙ୍ଗିମା କରନ୍ତି। ପଛରେ ବଳରାମ ଓ ଗୋପବାଳମାନଙ୍କ ସହ ବେଣୁ ବଜାଇ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ଡାକନ୍ତି। ସେତେବେଳେ ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଧାରା ଭାଙ୍ଗି ଥମ୍ବିଯାନ୍ତି; ପ୍ରେମୋନ୍ମାଦରେ ତାଙ୍କର ଜଳ ସ୍ତବ୍ଧ ହୋଇଯାଏ, କାରଣ ପବନ ଆଣିଦେବା ତାଙ୍କ ପଦ୍ମପାଦର ରଜ ପାଇବାକୁ ସେମାନେ ଆକୁଳ ହୁଅନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଆମ ପରି ଅଳ୍ପପୁଣ୍ୟ ଥିବାରୁ, ପ୍ରେମରେ କମ୍ପିତ ଭୁଜା ସହ କେବଳ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରନ୍ତି।

Verse 7

बर्हिणस्तबकधातुपलाशै- र्बद्धमल्लपरिबर्हविडम्ब: । कर्हिचित् सबल आलि स गोपै- र्गा: समाह्वयति यत्र मुकुन्द: ॥ ६ ॥ तर्हि भग्नगतय: सरितो वै तत्पदाम्बुजरजोऽनिलनीतम् । स्पृहयतीर्वयमिवाबहुपुण्या: प्रेमवेपितभुजा: स्तिमिताप: ॥ ७ ॥

ପ୍ରିୟ ସଖୀ, କେବେ କେବେ ମୁକୁନ୍ଦ ପତ୍ର, ମୟୂରପିଛ ଓ ରଙ୍ଗିନ ଧାତୁରେ ନିଜକୁ ସଜାଇ ମଲ୍ଲ ପରି ଭଙ୍ଗିମା କରନ୍ତି। ପଛରେ ବଳରାମ ଓ ଗୋପବାଳମାନଙ୍କ ସହ ବେଣୁ ବଜାଇ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ଡାକନ୍ତି। ସେତେବେଳେ ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଧାରା ଭାଙ୍ଗି ଥମ୍ବିଯାନ୍ତି; ପ୍ରେମୋନ୍ମାଦରେ ତାଙ୍କର ଜଳ ସ୍ତବ୍ଧ ହୋଇଯାଏ, କାରଣ ପବନ ଆଣିଦେବା ତାଙ୍କ ପଦ୍ମପାଦର ରଜ ପାଇବାକୁ ସେମାନେ ଆକୁଳ ହୁଅନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଆମ ପରି ଅଳ୍ପପୁଣ୍ୟ ଥିବାରୁ, ପ୍ରେମରେ କମ୍ପିତ ଭୁଜା ସହ କେବଳ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରନ୍ତି।

Verse 8

अनुचरै: समनुवर्णितवीर्य आदिपूरुष इवाचलभूति: । वनचरो गिरितटेषु चरन्ती- र्वेणुनाह्वयति गा: स यदा हि ॥ ८ ॥ वनलतास्तरव आत्मनि विष्णुं व्यञ्जयन्त्य इव पुष्पफलाढ्या: । प्रणतभारविटपा मधुधारा: प्रेमहृष्टतनवो ववृषु: स्म ॥ ९ ॥ दर्शनीयतिलको वनमाला- दिव्यगन्धतुलसीमधुमत्तै: । अलिकुलैरलघुगीतामभीष्ट- माद्रियन् यर्हि सन्धितवेणु: ॥ १० ॥ सरसि सारसहंसविहङ्गा- श्चारुगीताहृतचेतस एत्य । हरिमुपासत ते यतचित्ता हन्त मीलितद‍ृशो धृतमौना: ॥ ११ ॥

କୃଷ୍ଣ ସଖମାନଙ୍କ ସହ ବନେ ବିହାର କରନ୍ତି; ସେମାନେ ତାଙ୍କ ବୀର୍ୟଗାଥା ଗାନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ଆଦିପୁରୁଷ ପରି ଅଚଳ ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ ଦୀପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ସେ ଗିରିତଟରେ ଚରୁଥିବା ଗାଈମାନଙ୍କୁ ବେଣୁନାଦରେ ଡାକନ୍ତି।

Verse 9

अनुचरै: समनुवर्णितवीर्य आदिपूरुष इवाचलभूति: । वनचरो गिरितटेषु चरन्ती- र्वेणुनाह्वयति गा: स यदा हि ॥ ८ ॥ वनलतास्तरव आत्मनि विष्णुं व्यञ्जयन्त्य इव पुष्पफलाढ्या: । प्रणतभारविटपा मधुधारा: प्रेमहृष्टतनवो ववृषु: स्म ॥ ९ ॥ दर्शनीयतिलको वनमाला- दिव्यगन्धतुलसीमधुमत्तै: । अलिकुलैरलघुगीतामभीष्ट- माद्रियन् यर्हि सन्धितवेणु: ॥ १० ॥ सरसि सारसहंसविहङ्गा- श्चारुगीताहृतचेतस एत्य । हरिमुपासत ते यतचित्ता हन्त मीलितद‍ृशो धृतमौना: ॥ ११ ॥

ସେତେବେଳେ ବନଲତା ଓ ବୃକ୍ଷମାନେ ପୁଷ୍ପ-ଫଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ହୃଦୟରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଲାଗେ। ଭାରେ ନମିଥିବା ଶାଖା, ପ୍ରେମହର୍ଷରେ ପୁଲକିତ ଦେହ, ମଧୁର ରସଧାରା ବର୍ଷାଏ।

Verse 10

अनुचरै: समनुवर्णितवीर्य आदिपूरुष इवाचलभूति: । वनचरो गिरितटेषु चरन्ती- र्वेणुनाह्वयति गा: स यदा हि ॥ ८ ॥ वनलतास्तरव आत्मनि विष्णुं व्यञ्जयन्त्य इव पुष्पफलाढ्या: । प्रणतभारविटपा मधुधारा: प्रेमहृष्टतनवो ववृषु: स्म ॥ ९ ॥ दर्शनीयतिलको वनमाला- दिव्यगन्धतुलसीमधुमत्तै: । अलिकुलैरलघुगीतामभीष्ट- माद्रियन् यर्हि सन्धितवेणु: ॥ १० ॥ सरसि सारसहंसविहङ्गा- श्चारुगीताहृतचेतस एत्य । हरिमुपासत ते यतचित्ता हन्त मीलितद‍ृशो धृतमौना: ॥ ११ ॥

ଦର୍ଶନୀୟ ତିଳକଧାରୀ, ବନମାଳାଭୂଷିତ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଦିବ୍ୟସୁଗନ୍ଧ ତୁଳସୀ ଓ ମଧୁରେ ମତ୍ତ ଭ୍ରମରମଣ୍ଡଳୀରେ ଘେରାଯାଇ, ଯେତେବେଳେ ବେଣୁକୁ ଓଠରେ ଲଗାଇ ପ୍ରିୟ ମଧୁର ଧୁନ ତୋଳନ୍ତି, ଭ୍ରମରମାନେ ସେ ଗୀତକୁ ଯେନେ ଆଦରରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।

Verse 11

अनुचरै: समनुवर्णितवीर्य आदिपूरुष इवाचलभूति: । वनचरो गिरितटेषु चरन्ती- र्वेणुनाह्वयति गा: स यदा हि ॥ ८ ॥ वनलतास्तरव आत्मनि विष्णुं व्यञ्जयन्त्य इव पुष्पफलाढ्या: । प्रणतभारविटपा मधुधारा: प्रेमहृष्टतनवो ववृषु: स्म ॥ ९ ॥ दर्शनीयतिलको वनमाला- दिव्यगन्धतुलसीमधुमत्तै: । अलिकुलैरलघुगीतामभीष्ट- माद्रियन् यर्हि सन्धितवेणु: ॥ १० ॥ सरसि सारसहंसविहङ्गा- श्चारुगीताहृतचेतस एत्य । हरिमुपासत ते यतचित्ता हन्त मीलितद‍ृशो धृतमौना: ॥ ११ ॥

ସରସୀରେ ସାରସ, ହଂସ ଓ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନେ ତାଙ୍କ ମଧୁର ଗୀତରେ ମନ ହରି ନିକଟକୁ ଆସନ୍ତି। ସେମାନେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ହରିଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି; ଚକ୍ଷୁ ମୁଦି, ମୌନ ଧାରଣ କରି ଧ୍ୟାନରେ ନିଶ୍ଚଳ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 12

सहबल: स्रगवतंसविलास: सानुषु क्षितिभृतो व्रजदेव्य: । हर्षयन् यर्हि वेणुरवेण जातहर्ष उपरम्भति विश्वम् ॥ १२ ॥ महदतिक्रमणशङ्कितचेता मन्दमन्दमनुगर्जति मेघ: । सुहृदमभ्यवर्षत् सुमनोभि- श्छायया च विदधत् प्रतपत्रम् ॥ १३ ॥

ହେ ବ୍ରଜଦେବୀମାନେ! ବଳରାମ ସହ, ଶିରେ ପୁଷ୍ପମାଳାକୁ ଖେଳାଛଳେ ଧାରଣ କରି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପର୍ବତ ଢାଳରେ ବିହାର କରନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ସେ ବେଣୁନାଦରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ହର୍ଷିତ କରନ୍ତି, ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ।

Verse 13

सहबल: स्रगवतंसविलास: सानुषु क्षितिभृतो व्रजदेव्य: । हर्षयन् यर्हि वेणुरवेण जातहर्ष उपरम्भति विश्वम् ॥ १२ ॥ महदतिक्रमणशङ्कितचेता मन्दमन्दमनुगर्जति मेघ: । सुहृदमभ्यवर्षत् सुमनोभि- श्छायया च विदधत् प्रतपत्रम् ॥ १३ ॥

ହେ ବ୍ରଜଦେବୀମାନେ! ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ବଳରାମଙ୍କ ସହ ପର୍ବତ ଢାଳରେ ଶିରେ ପୁଷ୍ପମାଳା ଧାରଣ କରି ଲୀଳା କରୁଥିବାବେଳେ ମଧୁର ବେଣୁନାଦରେ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ହର୍ଷିତ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ‘ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ଅପରାଧ ହେବ’ ବୋଲି ଭୟ କରି ନିକଟସ୍ଥ ମେଘ ଅତି ମନ୍ଦ ଗର୍ଜନାରେ ସଙ୍ଗତ ଦେଉଛି। ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ପୁଷ୍ପବର୍ଷା କରି ଛତା ପରି ଛାୟା ଦେଇ ଧୂପରୁ ଆଡ଼କୁ ରଖେ।

Verse 14

विविधगोपचरणेषु विदग्धो वेणुवाद्य उरुधा निजशिक्षा: । तव सुत: सति यदाधरबिम्बे दत्तवेणुरनयत् स्वरजाती: ॥ १४ ॥ सवनशस्तदुपधार्य सुरेशा: शक्रशर्वपरमेष्ठिपुरोगा: । कवय आनतकन्धरचित्ता: कश्मलं ययुरनिश्चिततत्त्वा: ॥ १५ ॥

ହେ ସାଧ୍ବୀ ଯଶୋଦା! ତୁମ ପୁଅ ଗୋପଜୀବନର ସମସ୍ତ କଳାରେ ନିପୁଣ; ନିଜ ଶିକ୍ଷାରେ ସେ ବେଣୁବାଦନର ଅନେକ ନୂଆ ଶୈଳୀ ଗଢ଼ିଛି। ଯେତେବେଳେ ସେ ବିମ୍ବଫଳ ପରି ଲାଲ ଅଧରରେ ବେଣୁ ରଖି ସ୍ୱରଜାତିକୁ ନାନା ରାଗରେ ପ୍ରବାହିତ କରେ, ସେ ଧ୍ୱନିକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବେଶମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ ହୋଇ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନେ ମହାଜ୍ଞାନୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ତତ୍ତ୍ୱ ନିଶ୍ଚୟ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ତେଣୁ ମନ ଓ ମସ୍ତକ ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି।

Verse 15

विविधगोपचरणेषु विदग्धो वेणुवाद्य उरुधा निजशिक्षा: । तव सुत: सति यदाधरबिम्बे दत्तवेणुरनयत् स्वरजाती: ॥ १४ ॥ सवनशस्तदुपधार्य सुरेशा: शक्रशर्वपरमेष्ठिपुरोगा: । कवय आनतकन्धरचित्ता: कश्मलं ययुरनिश्चिततत्त्वा: ॥ १५ ॥

ହେ ସାଧ୍ବୀ ଯଶୋଦା! ତୁମ ପୁଅ ଗୋପଜୀବନର ସମସ୍ତ କଳାରେ ନିପୁଣ; ନିଜ ଶିକ୍ଷାରେ ସେ ବେଣୁବାଦନର ଅନେକ ନୂଆ ଶୈଳୀ ଗଢ଼ିଛି। ଯେତେବେଳେ ସେ ବିମ୍ବଫଳ ପରି ଲାଲ ଅଧରରେ ବେଣୁ ରଖି ସ୍ୱରଜାତିକୁ ନାନା ରାଗରେ ପ୍ରବାହିତ କରେ, ସେ ଧ୍ୱନିକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବେଶମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ ହୋଇ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନେ ମହାଜ୍ଞାନୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ତତ୍ତ୍ୱ ନିଶ୍ଚୟ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ତେଣୁ ମନ ଓ ମସ୍ତକ ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି।

Verse 16

निजपदाब्जदलैर्ध्वजवज्र- नीरजाङ्कुशविचित्रललामै: । व्रजभुव: शमयन् खुरतोदं वर्ष्मधुर्यगतिरीडितवेणु: ॥ १६ ॥ व्रजति तेन वयं सविलास- वीक्षणार्पितमनोभववेगा: । कुजगतिं गमिता न विदाम: कश्मलेन कवरं वसनं वा ॥ १७ ॥

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ପଦ୍ମପତ୍ର-ସଦୃଶ କୋମଳ ପାଦଦ୍ୱାରା—ଧ୍ୱଜ, ବଜ୍ର, ପଦ୍ମ ଓ ଅଙ୍କୁଶର ବିଚିତ୍ର ଚିହ୍ନ ଅଙ୍କିତ—ବ୍ରଜଭୂମିରେ ଚାଲି ଗୋବଂଶର ଖୁର ଆଘାତରୁ ଭୂମିକୁ ହେଉଥିବା ପୀଡ଼ା ଶମନ କରନ୍ତି। ପ୍ରଶଂସିତ ବେଣୁ ବଜାଇ ଗଜଗତି ପରି ମଧୁର ଚାଳରେ ସେ ଯାଆନ୍ତି। ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଲୀଳାମୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମନ୍ମଥବେଗରେ ଉତ୍ତେଜିତ ଆମେ ଗୋପୀମାନେ ଗଛ ପରି ନିଷ୍ପନ୍ଦ ହୋଇଯାଉ; ମୋହରେ ଆମ କେଶବିନ୍ୟାସ ଓ ବସନ ଢିଲା ହୋଇଛି ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଜାଣିନାହୁଁ।

Verse 17

निजपदाब्जदलैर्ध्वजवज्र- नीरजाङ्कुशविचित्रललामै: । व्रजभुव: शमयन् खुरतोदं वर्ष्मधुर्यगतिरीडितवेणु: ॥ १६ ॥ व्रजति तेन वयं सविलास- वीक्षणार्पितमनोभववेगा: । कुजगतिं गमिता न विदाम: कश्मलेन कवरं वसनं वा ॥ १७ ॥

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ପଦ୍ମପତ୍ର-ସଦୃଶ କୋମଳ ପାଦଦ୍ୱାରା—ଧ୍ୱଜ, ବଜ୍ର, ପଦ୍ମ ଓ ଅଙ୍କୁଶର ବିଚିତ୍ର ଚିହ୍ନ ଅଙ୍କିତ—ବ୍ରଜଭୂମିରେ ଚାଲି ଗୋବଂଶର ଖୁର ଆଘାତରୁ ଭୂମିକୁ ହେଉଥିବା ପୀଡ଼ା ଶମନ କରନ୍ତି। ପ୍ରଶଂସିତ ବେଣୁ ବଜାଇ ଗଜଗତି ପରି ମଧୁର ଚାଳରେ ସେ ଯାଆନ୍ତି। ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଲୀଳାମୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମନ୍ମଥବେଗରେ ଉତ୍ତେଜିତ ଆମେ ଗୋପୀମାନେ ଗଛ ପରି ନିଷ୍ପନ୍ଦ ହୋଇଯାଉ; ମୋହରେ ଆମ କେଶବିନ୍ୟାସ ଓ ବସନ ଢିଲା ହୋଇଛି ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଜାଣିନାହୁଁ।

Verse 18

मणिधर: क्‍वचिदागणयन् गा मालया दयितगन्धतुलस्या: । प्रणयिनोऽनुचरस्य कदांसे प्रक्षिपन् भुजमगायत यत्र ॥ १८ ॥ क्‍वणितवेणुरववञ्चितचित्ता: कृष्णमन्वसत कृष्णगृहिण्य: । गुणगणार्णमनुगत्य हरिण्यो गोपिका इव विमुक्तगृहाशा: ॥ १९ ॥

ଏବେ ମଣିମାଳାରେ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ଗଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କେଉଁଠି ଦାଉଁଛନ୍ତି। ପ୍ରିୟାର ସୁଗନ୍ଧ ଧାରିଥିବା ତୁଳସୀମାଳା ପିନ୍ଧି, ସ୍ନେହୀ ଗୋପସଖାର କାନ୍ଧରେ ଭୁଜ ରଖି ବେଣୁ ବଜାଇ ଗାଉଛନ୍ତି। ସେହି ନାଦରେ ମୋହିତ କଳା ହରିଣୀଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ଗୁଣସମୁଦ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି ବସନ୍ତି; ଗୋପୀମାନଙ୍କ ପରି ଗୃହସୁଖ ଆଶା ଛାଡ଼ନ୍ତି।

Verse 19

मणिधर: क्‍वचिदागणयन् गा मालया दयितगन्धतुलस्या: । प्रणयिनोऽनुचरस्य कदांसे प्रक्षिपन् भुजमगायत यत्र ॥ १८ ॥ क्‍वणितवेणुरववञ्चितचित्ता: कृष्णमन्वसत कृष्णगृहिण्य: । गुणगणार्णमनुगत्य हरिण्यो गोपिका इव विमुक्तगृहाशा: ॥ १९ ॥

ବେଣୁର କ୍ୱଣିତ ନାଦରେ ଚିତ୍ତ ମୋହିତ ହୋଇ କଳା ହରିଣୀଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ଗୁଣସମୁଦ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ଆସି ପାଖେ ବସନ୍ତି; ଗୋପୀମାନଙ୍କ ପରି ଗୃହସୁଖ ଆଶା ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି।

Verse 20

कुन्ददामकृतकौतुकवेषो गोपगोधनवृतो यमुनायाम् । नन्दसूनुरनघे तव वत्सो नर्मद: प्रणयिणां विजहार ॥ २० ॥ मन्दवायुरुपवात्यनुकूलं मानयन् मलयजस्पर्शेन । वन्दिनस्तमुपदेवगणा ये वाद्यगीतबलिभि: परिवव्रु: ॥ २१ ॥

ହେ ନିର୍ଦୋଷ ଯଶୋଦା! ନନ୍ଦସୁନୁ ତୁମ ଲାଡ଼ଲା କୁନ୍ଦଫୁଲ ମାଳାରେ ଉତ୍ସବୀୟ ବେଶ ଧରି, ଗୋପ ଓ ଗୋଧନ ସହ ଯମୁନାତଟରେ ବିହାର କରି ପ୍ରିୟ ସଖାମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛନ୍ତି।

Verse 21

कुन्ददामकृतकौतुकवेषो गोपगोधनवृतो यमुनायाम् । नन्दसूनुरनघे तव वत्सो नर्मद: प्रणयिणां विजहार ॥ २० ॥ मन्दवायुरुपवात्यनुकूलं मानयन् मलयजस्पर्शेन । वन्दिनस्तमुपदेवगणा ये वाद्यगीतबलिभि: परिवव्रु: ॥ २१ ॥

ମନ୍ଦ ପବନ ଅନୁକୂଳ ଭାବେ ବହି ମଲୟଜ ଚନ୍ଦନର ଶୀତଳ ସୁଗନ୍ଧସ୍ପର୍ଶରେ ମାନୋ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଛି। ଏବଂ ଉପଦେବଗଣ ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କ ପରି ଚାରିଦିଗରୁ ଘେରି ବାଦ୍ୟ, ଗୀତ ଓ ବଳି-ଭେଟିରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଛନ୍ତି।

Verse 22

वत्सलो व्रजगवां यदगध्रो वन्द्यमानचरण: पथि वृद्धै: । कृत्‍स्‍नगोधनमुपोह्य दिनान्ते गीतवेणुरनुगेडितकीर्ति: ॥ २२ ॥ उत्सवं श्रमरुचापि द‍ृशीना- मुन्नयन् खुररजश्छुरितस्रक् । दित्सयैति सुहृदासिष एष देवकीजठरभूरुडुराज: ॥ २३ ॥

ବ୍ରଜ ଗାଈମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅପାର ବାତ୍ସଲ୍ୟରୁ ସେ ଗୋବର୍ଧନଧାରୀ ହେଲେ। ଦିନାନ୍ତେ ସମସ୍ତ ଗୋଧନକୁ ଏକତ୍ର କରି ଫେରୁଥିବାବେଳେ ସେ ବେଣୁରେ ଗୀତ ବଜାନ୍ତି; ପଥରେ ବୃଦ୍ଧମାନେ ତାଙ୍କ ଚରଣ ବନ୍ଦନା କରନ୍ତି ଏବଂ ସହଚର ଗୋପବାଳକମାନେ ତାଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି ଗାଆନ୍ତି। ଖୁରର ଧୂଳିରେ ଛୁରିତ ମାଳା ଓ ଶ୍ରମରେ ଅଧିକ ଦୀପ୍ତ ରୂପ ଚକ୍ଷୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ସବ; ସୁହୃଦମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣକୁ ଉତ୍ସୁକ ଏହି କୃଷ୍ଣ ଯଶୋଦାଗର୍ଭରୁ ଉଦିତ ଚନ୍ଦ୍ର ସମାନ।

Verse 23

वत्सलो व्रजगवां यदगध्रो वन्द्यमानचरण: पथि वृद्धै: । कृत्‍स्‍नगोधनमुपोह्य दिनान्ते गीतवेणुरनुगेडितकीर्ति: ॥ २२ ॥ उत्सवं श्रमरुचापि द‍ृशीना- मुन्नयन् खुररजश्छुरितस्रक् । दित्सयैति सुहृदासिष एष देवकीजठरभूरुडुराज: ॥ २३ ॥

ବ୍ରଜର ଗାଈମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅପାର ବାତ୍ସଲ୍ୟରୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଗୋବର୍ଧନଧାରୀ ହେଲେ। ଦିନାନ୍ତେ ନିଜ ସମସ୍ତ ଗୋଧନକୁ ଏକତ୍ର କରି ଫେରୁଥିବାବେଳେ ସେ ବେଣୁରେ ମଧୁର ଗୀତ ବଜାନ୍ତି; ପଥରେ ବୃଦ୍ଧଜନ ଓ ଦେବଗଣ ତାଙ୍କ କମଳଚରଣକୁ ବନ୍ଦନା କରନ୍ତି, ସହଚର ଗୋପବାଳକମାନେ ତାଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି ଗାନ କରନ୍ତି। ଖୁରର ଧୂଳିରେ ତାଙ୍କ ମାଳା ଧୂସର; ଶ୍ରମରେ ବଢ଼ିଥିବା ଶୋଭା ଚକ୍ଷୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ସବ। ସୁହୃଦମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣକୁ ଉତ୍ସୁକ, ସେ ଯଶୋଦାଗର୍ଭୋଦ୍ଭବ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦୀପ୍ତ।

Verse 24

मदविघूर्णितलोचन ईषत्- मानद: स्वसुहृदां वनमाली । बदरपाण्डुवदनो मृदुगण्डं मण्डयन् कनककुण्डललक्ष्म्या ॥ २४ ॥ यदुपतिर्द्विरदराजविहारो यामिनीपतिरिवैष दिनान्ते । मुदितवक्त्र उपयाति दुरन्तं मोचयन् व्रजगवां दिनतापम् ॥ २५ ॥

ମଦ ଭଳି ହାଲୁକା ଘୂର୍ଣ୍ଣନରେ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଅଳ୍ପ ଘୁରେ; ତଥାପି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ସୁହୃଦମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ବନମାଳୀ। ବଦରଫଳ ରଙ୍ଗର ଶୁଭ୍ର ମୁଖ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କୁଣ୍ଡଳର ଦୀପ୍ତି ତାଙ୍କ ମୃଦୁ ଗଣ୍ଡକୁ ଅଧିକ ଶୋଭାୟିତ କରେ। ଦିନାନ୍ତେ ଯଦୁପତି ରାଜହସ୍ତୀର ଭଙ୍ଗୀରେ, ରାତ୍ରିନାଥ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ପ୍ରସନ୍ନମୁଖ ହୋଇ ଆସନ୍ତି ଏବଂ ବ୍ରଜଗାଈମାନଙ୍କୁ ଦିନତାପରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି।

Verse 25

मदविघूर्णितलोचन ईषत्- मानद: स्वसुहृदां वनमाली । बदरपाण्डुवदनो मृदुगण्डं मण्डयन् कनककुण्डललक्ष्म्या ॥ २४ ॥ यदुपतिर्द्विरदराजविहारो यामिनीपतिरिवैष दिनान्ते । मुदितवक्त्र उपयाति दुरन्तं मोचयन् व्रजगवां दिनतापम् ॥ २५ ॥

ମଦ ଭଳି ହାଲୁକା ଘୂର୍ଣ୍ଣନରେ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଅଳ୍ପ ଘୁରେ; ତଥାପି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ସୁହୃଦମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ବନମାଳୀ। ବଦରଫଳ ରଙ୍ଗର ଶୁଭ୍ର ମୁଖ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କୁଣ୍ଡଳର ଦୀପ୍ତି ତାଙ୍କ ମୃଦୁ ଗଣ୍ଡକୁ ଅଧିକ ଶୋଭାୟିତ କରେ। ଦିନାନ୍ତେ ଯଦୁପତି ରାଜହସ୍ତୀର ଭଙ୍ଗୀରେ, ରାତ୍ରିନାଥ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ପ୍ରସନ୍ନମୁଖ ହୋଇ ଆସନ୍ତି ଏବଂ ବ୍ରଜଗାଈମାନଙ୍କୁ ଦିନତାପରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି।

Verse 26

श्रीशुक उवाच एवं व्रजस्त्रियो राजन् कृष्णलीलानुगायती: । रेमिरेऽह:सु तच्चित्तास्तन्मनस्का महोदया: ॥ २६ ॥

ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍! ଏଭଳି ଭାବେ ବୃନ୍ଦାବନର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦିନବେଳେ ନିରନ୍ତର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲୀଳାଗାନ କରି ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ; ତାଙ୍କ ମନ ଓ ଚିତ୍ତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କରେ ଲୀନ ଥିଲା ଏବଂ ସେମାନେ ମହା ଉତ୍ସବର ଭାବରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।