Adhyaya 33

Verse 1

श्रीशुक उवाच इत्थं भगवतो गोप्य: श्रुत्वा वाच: सुपेशला: । जहुर्विरहजं तापं तदङ्गोपचिताशिष: ॥ १ ॥

ଶ୍ରୀଶୁକ କହିଲେ—ଭଗବାନଙ୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଧୁର ବାଣୀ ଶୁଣି ଗୋପୀମାନେ ବିରହଜନିତ ତାପକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଅଙ୍ଗସ୍ପର୍ଶରେ ସେମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମନୋରଥ ସିଦ୍ଧ ହେଲା ବୋଲି ଅନୁଭବ କଲେ।

Verse 2

तत्रारभत गोविन्दो रासक्रीडामनुव्रतै: । स्त्रीरत्नैरन्वित: प्रीतैरन्योन्याबद्धबाहुभि: ॥ २ ॥

ସେଠାରେ ଯମୁନାତଟେ ଗୋବିନ୍ଦ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରତ୍ନସ୍ୱରୂପ ପ୍ରୀତିମୟ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ସହ ରାସକ୍ରୀଡା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେମାନେ ହର୍ଷରେ ପରସ୍ପରଙ୍କ ବାହୁ ଜଡ଼ି ନୃତ୍ୟ କଲେ।

Verse 3

रासोत्सव: सम्प्रवृत्तो गोपीमण्डलमण्डित: । योगेश्वरेण कृष्णेन तासां मध्ये द्वयोर्द्वयो: । प्रविष्टेन गृहीतानां कण्ठे स्वनिकटं स्त्रिय: । यं मन्येरन् नभस्तावद् विमानशतसङ्कुलम् । दिवौकसां सदाराणामौत्सुक्यापहृतात्मनाम् ॥ ३ ॥

ରାସୋତ୍ସବ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଗୋପୀମଣ୍ଡଳ ଚକ୍ରାକାରେ ସଜି ତାହାକୁ ଶୋଭା ଦେଲା। ଯୋଗେଶ୍ୱର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜକୁ ବିସ୍ତାର କରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୁଇ ଗୋପୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ବାହୁ ରଖି ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ତେବେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୋପୀ ଭାବିଲେ—କୃଷ୍ଣ ମୋ ପାଖରେ ମାତ୍ର ଅଛନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀମାନେ ଏହି ରାସ ଦେଖିବା ଉତ୍ସୁକତାରେ, ଶତଶତ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଲେ।

Verse 4

ततो दुन्दुभयो नेदुर्निपेतु: पुष्पवृष्टय: । जगुर्गन्धर्वपतय: सस्त्रीकास्तद्यशोऽमलम् ॥ ४ ॥

ତେବେ ଆକାଶରେ ଦୁନ୍ଦୁଭି ନାଦିଲା, ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଲା। ଗନ୍ଧର୍ବପତିମାନେ ସ୍ତ୍ରୀସହିତ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିର୍ମଳ ଯଶ ଗାଇଲେ।

Verse 5

वलयानां नूपुराणां किङ्किणीनां च योषिताम् । सप्रियाणामभूच्छब्दस्तुमुलो रासमण्डले ॥ ५ ॥

ରାସମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରିୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ କ୍ରୀଡ଼ା କରୁଥିବା ଗୋପୀମାନଙ୍କ ବଳୟ, ନୂପୁର ଓ କିଙ୍କିଣୀରୁ ତୁମୁଳ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା।

Verse 6

तत्रातिशुशुभे ताभिर्भगवान् देवकीसुत: । मध्ये मणीनां हैमानां महामरकतो यथा ॥ ६ ॥

ସେଠାରେ ସେ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବକୀସୁତ ଭଗବାନ୍ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅତିଶୟ ଶୋଭିତ ହେଲେ; ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୀଳମଣି ପରି।

Verse 7

पादन्यासैर्भुजविधुतिभि: सस्मितैर्भ्रूविलासै- र्भज्यन्मध्यैश्चलकुचपटै: कुण्डलैर्गण्डलोलै: । स्विद्यन्मुख्य: कवररसनाग्रन्थय: कृष्णवध्वो गायन्त्यस्तं तडित इव ता मेघचक्रे विरेजु: ॥ ७ ॥

କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ଗାଇଗାଇ ସେମାନେ ପାଦନ୍ୟାସରେ ନୃତ୍ୟ କଲେ, ଭୁଜା ହଲାଇ ସଙ୍କେତ ଦେଲେ, ହସ ସହ ଭୃକୁଟି-ବିଲାସ କଲେ। କଟି ଭାଙ୍ଗିଲା, ଉରୋବସ୍ତ୍ର ଡୋଲିଲା, ଗଣ୍ଡରେ ଝୁଲୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ଚମକିଲା; ମୁଖରେ ଘାମ, କେଶବେଣୀ ଓ କଟିବନ୍ଧର ଗଠି ଟାଣି—ସେ କୃଷ୍ଣବଧୂମାନେ ମେଘମଣ୍ଡଳରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ରେଖା ପରି ଦୀପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 8

उच्चैर्जगुर्नृत्यमाना रक्तकण्ठ्यो रतिप्रिया: । कृष्णाभिमर्शमुदिता यद्गीतेनेदमावृतम् ॥ ८ ॥

ରତିସୁଖକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗରେ ରଞ୍ଜିତ କଣ୍ଠ ଥିବା ଗୋପୀମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗାଇ ନୃତ୍ୟ କଲେ। କୃଷ୍ଣସ୍ପର୍ଶରେ ସେମାନେ ପ୍ରମୋଦିତ ହେଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଗୀତରେ ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଆବୃତ ହେଲା।

Verse 9

काचित् समं मुकुन्देन स्वरजातीरमिश्रिता: । उन्निन्ये पूजिता तेन प्रीयता साधु साध्विति । तदेव ध्रुवमुन्निन्ये तस्यै मानं च बह्वदात् ॥ ९ ॥

ଜଣେ ଗୋପୀ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ସହ ସ୍ୱର ମିଳାଇ ଶୁଦ୍ଧ ମଧୁର ତାନ ଉଠାଇ ଗାଇଲା; କୃଷ୍ଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ “ସାଧୁ! ସାଧୁ!” କହି ତାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ପରେ ଆଉ ଜଣେ ଗୋପୀ ସେହି ଧ୍ରୁବ ସ୍ୱରକୁ ବିଶେଷ ଛନ୍ଦରେ ପୁନଃ ଉଠାଇଲା; ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାକୁ ମଧ୍ୟ ବହୁ ମାନ ଦେଲେ।

Verse 10

काचिद् रासपरिश्रान्ता पार्श्वस्थस्य गदाभृत: । जग्राह बाहुना स्कन्धं श्लथद्वलयमल्लिका ॥ १० ॥

ରାସନୃତ୍ୟରେ କ୍ଲାନ୍ତ ଜଣେ ଗୋପୀ ପାଖେ ଦାଁଡ଼ିଥିବା ଗଦାଧାରୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ତରଫକୁ ଘୁରି ନିଜ ବାହୁଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ କାନ୍ଧକୁ ଧରିଲା; ନୃତ୍ୟରେ ତା’ର କଙ୍କଣ ଓ କେଶଫୁଲ ଢିଲା ହୋଇଯାଇଥିଲା।

Verse 11

तत्रैकांसगतं बाहुं कृष्णस्योत्पलसौरभम् । चन्दनालिप्तमाघ्राय हृष्टरोमा चुचुम्ब ह ॥ ११ ॥

ସେଠାରେ ଜଣେ ଗୋପୀର କାନ୍ଧ ଉପରେ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ବାହୁ ରଖିଲେ; ସେ ବାହୁରେ ନୀଳୋତ୍ପଳ ସଦୃଶ ସ୍ୱାଭାବିକ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଚନ୍ଦନଲେପର ପରିମଳ ମିଶିଥିଲା। ସେହି ସୁଗନ୍ଧ ଆସ୍ୱାଦନ କରି ଗୋପୀ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲା ଏବଂ ତାଙ୍କ ବାହୁକୁ ଚୁମ୍ବନ କଲା।

Verse 12

कस्याश्‍चिन्नाट्यविक्षिप्त कुण्डलत्विषमण्डितम् । गण्डं गण्डे सन्दधत्या: प्रादात्ताम्बूलचर्वितम् ॥ १२ ॥

ଜଣେ ଗୋପୀ ନୃତ୍ୟରେ ଝଲମଲ କରୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳର ଦୀପ୍ତିରେ ଶୋଭିତ ନିଜ ଗାଲକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗାଲ ସହ ଲଗାଇଲା। ତେବେ କୃଷ୍ଣ ସାବଧାନରେ ତାକୁ ନିଜେ ଚବାଇଥିବା ତାମ୍ବୂଳ ଦେଲେ।

Verse 13

नृत्यती गायती काचित् कूजन्नूपुरमेखला । पार्श्वस्थाच्युतहस्ताब्जं श्रान्ताधात्स्तनयो: शिवम् ॥ १३ ॥

ଆଉ ଜଣେ ଗୋପୀ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ସମୟରେ ଗାଇଗାଇ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲା; ତା’ର ନୂପୁର ଓ ମେଖଳା ଝଙ୍କାର କରୁଥିଲା। ତେଣୁ ପାଖେ ଦାଁଡ଼ିଥିବା ଅଚ୍ୟୁତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶିବମୟ, ଶାନ୍ତିଦାୟକ ପଦ୍ମହସ୍ତକୁ ସେ ନିଜ ସ୍ତନ ଉପରେ ରଖିଲା।

Verse 14

गोप्यो लब्ध्वाच्युतं कान्तं श्रिय एकान्तवल्लभम् । गृहीतकण्ठ्यस्तद्दोर्भ्यां गायन्त्यस्तं विजह्रिरे ॥ १४ ॥

ଗୋପୀମାନେ ଅଚ୍ୟୁତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନିଜ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ କାନ୍ତ ଭାବେ ପାଇଲେ—ସେ ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କ ଏକାନ୍ତ ପ୍ରିୟ ସ୍ୱାମୀ। ତାଙ୍କ ବାହୁରେ କଣ୍ଠ ଆଲିଙ୍ଗିତ ହୋଇ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରି ପରମାନନ୍ଦରେ କ୍ରୀଡ଼ା କଲେ।

Verse 15

कर्णोत्पलालकविटङ्ककपोलघर्म- वक्त्रश्रियो वलयनूपुरघोषवाद्यै: । गोप्य: समं भगवता ननृतु: स्वकेश- स्रस्तस्रजो भ्रमरगायकरासगोष्ठ्याम् ॥ १५ ॥

କାନ ପଛରେ ଉତ୍ପଳ, ଗାଲରେ ଅଲକ, ଘାମର ବିନ୍ଦୁ—ଏହି ସବୁ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ମୁଖଶ୍ରୀକୁ ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କଲା। ବାଲା ଓ ନୂପୁରର ଝଙ୍କାର ମଧୁର ବାଦ୍ୟଧ୍ୱନି ହେଲା, ମାଳା ଛିଟିଗଲା; ଭ୍ରମରଗାନ ସହ ରାସମଣ୍ଡଳରେ ସେମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ସହ ନୃତ୍ୟ କଲେ।

Verse 16

एवं परिष्वङ्गकराभिमर्श- स्निग्धेक्षणोद्दामविलासहासै: । रेमे रमेशो व्रजसुन्दरीभि- र्यथार्भक: स्वप्रतिबिम्बविभ्रम: ॥ १६ ॥

ଏଭଳି ଆଲିଙ୍ଗନ, କରସ୍ପର୍ଶ, ସ୍ନିଗ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଉଦ୍ଦାମ କ୍ରୀଡାମୟ ହାସରେ ରମେଶ୍ୱର ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ବ୍ରଜସୁନ୍ଦରୀମାନଙ୍କ ସହ ରମଣ କଲେ—ଯେପରି ଜଣେ ଶିଶୁ ନିଜ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସହ ଖେଳେ।

Verse 17

तदङ्गसङ्गप्रमुदाकुलेन्द्रिया: केशान् दुकूलं कुचपट्टिकां वा । नाञ्ज: प्रतिव्योढुमलं व्रजस्त्रियो विस्रस्तमालाभरणा: कुरूद्वह ॥ १७ ॥

ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗସଙ୍ଗର ଆନନ୍ଦରେ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହେଲା। ସେମାନେ କେଶ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ବକ୍ଷାବରଣକୁ ସମ୍ଭାଳି ପାରିଲେ ନାହିଁ; ମାଳା ଓ ଆଭୂଷଣ ଛିଟିଗଲା, ହେ କୁରୁବଂଶଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 18

कृष्णविक्रीडितं वीक्ष्य मुमुहु: खेचरस्त्रिय: । कामार्दिता: शशाङ्कश्च सगणो विस्मितोऽभवत् ॥ १८ ॥

କୃଷ୍ଣଙ୍କ କ୍ରୀଡ଼ା ଦେଖି ଆକାଶଯାନରେ ଥିବା ଦେବପତ୍ନୀମାନେ ମୋହିତ ହେଲେ ଓ କାମରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲେ। ଚନ୍ଦ୍ରମା ମଧ୍ୟ ତାରାଗଣ ସହିତ ବିସ୍ମିତ ହେଲା।

Verse 19

कृत्वा तावन्तमात्मानं यावतीर्गोपयोषित: । रेमे स भगवांस्ताभिरात्मारामोऽपि लीलया ॥ १९ ॥

ଯେତେ ଗୋପୀ ଥିଲେ ସେତେ ରୂପରେ ନିଜକୁ ବିସ୍ତାର କରି, ଆତ୍ମାରାମ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହ ଲୀଳାରେ ରମିଲେ।

Verse 20

तासां रतिविहारेण श्रान्तानां वदनानि स: । प्रामृजत् करुण: प्रेम्णा शन्तमेनाङ्ग पाणिना ॥ २० ॥

ରତିବିହାରରେ କ୍ଲାନ୍ତ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ମୁହଁକୁ, ହେ ରାଜନ୍, କରୁଣାମୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପ୍ରେମରେ ନିଜ ଶାନ୍ତ ହାତରେ ପୋଛିଦେଲେ।

Verse 21

गोप्य: स्फुरत्पुरटकुण्डलकुन्तलत्विड्- गण्डश्रिया सुधितहासनिरीक्षणेन । मानं दधत्य ऋषभस्य जगु: कृतानि पुण्यानि तत्कररुहस्पर्शप्रमोदा: ॥ २१ ॥

ଚମକୁଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ କୁଣ୍ଡଳ, ଘୁଞ୍ଚା କେଶର ତେଜ ଓ ଗଣ୍ଡଶୋଭାରେ ମଧୁର ହସ-ଭରା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଗୋପୀମାନେ ନିଜ ନାୟକଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ; ତାଙ୍କ ନଖସ୍ପର୍ଶରେ ପ୍ରମୋଦିତ ହୋଇ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ସର୍ବମଙ୍ଗଳ ଲୀଳାଗୁଣ ଗାଇଲେ।

Verse 22

ताभिर्युत: श्रममपोहितुमङ्गसङ्ग- घृष्टस्रज: स कुचकुङ्कुमरञ्जिताया: । गन्धर्वपालिभिरनुद्रुत आविशद् वा: श्रान्तो गजीभिरिभराडिव भिन्नसेतु: ॥ २२ ॥

ଗୋପୀମାନଙ୍କ ସହ ରତିଲୀଳାରେ ଘଷି ଯାଇଥିବା ତାଙ୍କ ମାଳା ଗୋପୀମାନଙ୍କ କୁଚର କୁଙ୍କୁମରେ ରଞ୍ଜିତ ହୋଇଥିଲା। ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଶ୍ରମ ହଟାଇବାକୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଯମୁନାଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ପରି ଗାନ କରୁଥିବା ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଗଲେ। ସେ ସହଚରୀମାନଙ୍କ ସହ ଜଳରେ ନମୁଥିବା ଗଜେନ୍ଦ୍ରରାଜ ପରି ଦିଶିଲେ; ଏବଂ ବଳବାନ ହାତୀ ଧାନଖେତର ବନ୍ଧ ଭାଙ୍ଗିଦେବା ପରି, ଲୋକିକ ଓ ବୈଦିକ ମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ।

Verse 23

सोऽम्भस्यलं युवतिभि: परिषिच्यमान: प्रेम्णेक्षित: प्रहसतीभिरितस्ततोऽङ्ग । वैमानिकै: कुसुमवर्षिभिरीड्यमानो रेमे स्वयं स्वरतिरत्र गजेन्द्रलील: ॥ २३ ॥

ହେ ରାଜନ୍, ଜଳରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ହସୁଥିବା ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାରିଦିଗରୁ ଜଳଛିଟା ପାଉଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରେମଭରା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ବିମାନସ୍ଥ ଦେବତାମାନେ ପୁଷ୍ପବର୍ଷା କରି ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ସ୍ୱୟଂତୃପ୍ତ ଭଗବାନ ସେଠାରେ ଗଜେନ୍ଦ୍ର ପରି ଖେଳି ରମିଲେ।

Verse 24

ततश्च कृष्णोपवने जलस्थल- प्रसूनगन्धानिलजुष्टदिक्तटे । चचार भृङ्गप्रमदागणावृतो यथा मदच्युद् द्विरद: करेणुभि: ॥ २४ ॥

ତାପରେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଯମୁନାତଟର ଏକ ଛୋଟ ଉପବନରେ ବିହାର କଲେ। ଜଳ ଓ ସ୍ଥଳର ପୁଷ୍ପସୁଗନ୍ଧ ବହନ କରୁଥିବା ପବନ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ସୁବାସିତ କରୁଥିଲା। ଭୃଙ୍ଗଗଣ ଓ ସୁନ୍ଦରୀ ଗୋପୀମଣ୍ଡଳୀ ଘେରି ରହିଲେ, ସେ ମଦମତ୍ତ ହାତୀ ଯେପରି ହାତୀଣୀମାନଙ୍କ ସହ ଶୋଭେ, ସେପରି ଶୋଭିତ ହେଲେ।

Verse 25

एवं शशाङ्कांशुविराजिता निशा: स सत्यकामोऽनुरताबलागण: । सिषेव आत्मन्यवरुद्धसौरत: सर्वा: शरत्काव्यकथारसाश्रया: ॥ २५ ॥

ଏଭଳି ଶରତ୍କାଳର ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିବା ସେଇ ରାତ୍ରିଗୁଡ଼ିକରେ, ସତ୍ୟକାମ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅନୁରକ୍ତ ଗୋପୀମଣ୍ଡଳୀ ସହ ଲୀଳା କଲେ। ତାଙ୍କ ଅନ୍ତରେ କୌଣସି ଲୌକିକ କାମବାସନା ପ୍ରବେଶ କରିପାରିଲା ନାହିଁ; ତଥାପି ଦିବ୍ୟ ବିହାର ପାଇଁ ସେ ଚନ୍ଦ୍ରାଲୋକିତ ଶରଦ୍ରାତ୍ରିଗୁଡ଼ିକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ, ଯାହା ଅଲୌକିକ ପ୍ରେମକଥାର କାବ୍ୟରସ ଜାଗାଏ।

Verse 26

श्रीपरीक्षिदुवाच संस्थापनाय धर्मस्य प्रशमायेतरस्य च । अवतीर्णो हि भगवानंशेन जगदीश्वर: ॥ २६ ॥ स कथं धर्मसेतूनां वक्ता कर्ताभिरक्षिता । प्रतीपमाचरद् ब्रह्मन् परदाराभिमर्शनम् ॥ २७ ॥

ଶ୍ରୀପରୀକ୍ଷିତ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନା ଓ ଅଧର୍ମ ଶମନ ପାଇଁ ଜଗଦୀଶ୍ୱର ଭଗବାନ ନିଜ ଅଂଶ ସହ ପୃଥିବୀରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି। ସେ ଧର୍ମସେତୁମାନଙ୍କର ବକ୍ତା, କର୍ତ୍ତା ଓ ରକ୍ଷକ; ତେବେ, ହେ ବ୍ରହ୍ମନ, ପରଦାରାଭିମର୍ଶନ ଭଳି ଧର୍ମବିରୋଧୀ କାର୍ଯ୍ୟ ସେ କିପରି କଲେ?

Verse 27

श्रीपरीक्षिदुवाच संस्थापनाय धर्मस्य प्रशमायेतरस्य च । अवतीर्णो हि भगवानंशेन जगदीश्वर: ॥ २६ ॥ स कथं धर्मसेतूनां वक्ता कर्ताभिरक्षिता । प्रतीपमाचरद् ब्रह्मन् परदाराभिमर्शनम् ॥ २७ ॥

ଶ୍ରୀପରୀକ୍ଷିତ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନା ଓ ଅଧର୍ମ ଶମନ ପାଇଁ ଜଗଦୀଶ୍ୱର ଭଗବାନ ନିଜ ଅଂଶ ସହ ପୃଥିବୀରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି। ସେ ଧର୍ମସେତୁମାନଙ୍କର ବକ୍ତା, କର୍ତ୍ତା ଓ ରକ୍ଷକ; ତେବେ, ହେ ବ୍ରହ୍ମନ, ପରଦାରାଭିମର୍ଶନ ଭଳି ଧର୍ମବିରୋଧୀ କାର୍ଯ୍ୟ ସେ କିପରି କଲେ?

Verse 28

आप्तकामो यदुपति: कृतवान्वै जुगुप्सितम् । किमभिप्राय एतन्न: शंशयं छिन्धि सुव्रत ॥ २८ ॥

ହେ ସୁବ୍ରତ! ଆତ୍ମତୃପ୍ତ ଯଦୁପତି ଭଗବାନ ଯେ ଜୁଗୁପ୍ସିତ ଭଳି ଆଚରଣ କଲେ, ତାହାର ଅଭିପ୍ରାୟ କ’ଣ? ଦୟାକରି ଆମ ସନ୍ଦେହ ଛିନ୍ନ କରନ୍ତୁ।

Verse 29

श्रीशुक उवाच धर्मव्यतिक्रमो द‍ृष्ट ईश्वराणां च साहसम् । तेजीयसां न दोषाय वह्ने: सर्वभुजो यथा ॥ २९ ॥

ଶ୍ରୀଶୁକ କହିଲେ—ଇଶ୍ୱରସ୍ୱରୂପ ମହାଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଠାରେ ଧର୍ମବ୍ୟତିକ୍ରମ ପରି ଯେ ସାହସ ଦେଖାଯାଏ, ତାହା ଦୋଷ ନୁହେଁ; ଯେପରି ଅଗ୍ନି ସବୁ ଗ୍ରସିଲେ ମଧ୍ୟ ଅମଳ ରହେ।

Verse 30

नैतत् समाचरेज्जातु मनसापि ह्यनीश्वर: । विनश्यत्याचरन् मौढ्याद्यथारुद्रोऽब्धिजं विषम् ॥ ३० ॥

ଯେ ମହାନିୟନ୍ତା ନୁହେଁ, ସେ ଇଶ୍ୱରମାନଙ୍କ ଆଚରଣକୁ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଅନୁକରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୂଢତାରେ ଅନୁକରଣ କଲେ ସେ ନଶିଯାଏ; ଯେପରି ରୁଦ୍ର ନୁହେଁ ଥିଲେ ସମୁଦ୍ରବିଷ ପିଇଲେ ନଶିବ।

Verse 31

ईश्वराणां वच: सत्यं तथैवाचरितं क्‍वचित् । तेषां यत् स्ववचोयुक्तं बुद्धिमांस्तत् समाचरेत् ॥ ३१ ॥

ଇଶ୍ୱରଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ବଚନ ସଦା ସତ୍ୟ; ତାଙ୍କ ଆଚରଣ ମଧ୍ୟ ସେହି ବଚନ ସହ ସମଞ୍ଜସ ହେଲେ ଆଦର୍ଶ ହୁଏ। ତେଣୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ତାଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସରଣ କରୁ।

Verse 32

कुशलाचरितेनैषामिह स्वार्थो न विद्यते । विपर्ययेण वानर्थो निरहङ्कारिणां प्रभो ॥ ३२ ॥

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଅହଂକାରଶୂନ୍ୟ ମହାପୁରୁଷମାନେ ପୁଣ୍ୟ ଆଚରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାରେ କୌଣସି ସ୍ୱାର୍ଥ ନାହିଁ; ଧର୍ମବିପରୀତ ପରି ଦେଖାଗଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ପାପଫଳରେ ବନ୍ଧିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 33

किमुताखिलसत्त्वानां तिर्यङ्‌मर्त्यदिवौकसाम् । ईशितुश्चेशितव्यानां कुशलाकुशलान्वय: ॥ ३३ ॥

ତେବେ ପଶୁ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଦେବତା ସହ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ପ୍ରଭୁ, ଯାହାଙ୍କ ଅଧୀନ ସମସ୍ତେ ଅଧୀନ, ସେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ସହ ପୁଣ୍ୟ-ପାପର ସମ୍ପର୍କ କିପରି ହେବ?

Verse 34

यत्पादपङ्कजपरागनिषेवतृप्ता योगप्रभावविधुताखिलकर्मबन्धा: । स्वैरं चरन्ति मुनयोऽपि न नह्यमाना- स्तस्येच्छयात्तवपुष: कुत एव बन्ध: ॥ ३४ ॥

ଭଗବାନଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମର ରଜଃସେବାରେ ତୃପ୍ତ ଭକ୍ତମାନେ କର୍ମରେ ବନ୍ଧିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ଯୋଗପ୍ରଭାବରେ ସମସ୍ତ କର୍ମବନ୍ଧନ ଝାଡ଼ିଦେଇଥିବା ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଚରନ୍ତି। ତେବେ ନିଜ ମଧୁର ଇଚ୍ଛାରେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବନ୍ଧନ କେଉଁଠି?

Verse 35

गोपीनां तत्पतीनां च सर्वेषामेव देहिनाम् । योऽन्तश्चरति सोऽध्यक्ष: क्रीडनेनेह देहभाक् ॥ ३५ ॥

ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଓ ତାଙ୍କ ପତିମାନଙ୍କ ଭିତରେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀଙ୍କ ଭିତରେ ଯିଏ ସାକ୍ଷୀରୂପେ ଚରନ୍ତି, ସେଇ ପରମ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ; ସେଇ ଏହି ଜଗତରେ ଦେହ ଧାରଣ କରି ଦିବ୍ୟ ଲୀଳା ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି।

Verse 36

अनुग्रहाय भक्तानां मानुषं देहमास्थित: । भजते ताद‍ृशी: क्रीडा या: श्रुत्वा तत्परो भवेत् ॥ ३६ ॥

ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରଭୁ ମାନବସଦୃଶ ଦେହ ଧାରଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ଏମିତି ଲୀଳା କରନ୍ତି, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ଲୋକେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ପରାୟଣ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 37

नासूयन् खलु कृष्णाय मोहितास्तस्य मायया । मन्यमाना: स्वपार्श्वस्थान्स्वान्स्वान्दारान् व्रजौकस: ॥ ३७ ॥

କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମାୟାରେ ମୋହିତ ହୋଇ ବ୍ରଜବାସୀ ପୁରୁଷମାନେ ଭାବିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ଘରେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛନ୍ତି; ତେଣୁ ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି କୌଣସି ଈର୍ଷ୍ୟା ରଖିଲେ ନାହିଁ।

Verse 38

ब्रह्मरात्र उपावृत्ते वासुदेवानुमोदिता: । अनिच्छन्त्यो ययुर्गोप्य: स्वगृहान्भगवत्प्रिया: ॥ ३८ ॥

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏକ ରାତ୍ରି ସମାନ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅତିତ ହେବା ପରେ, ବାସୁଦେବ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଗୋପୀମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିବାକୁ କହିଲେ। ସେମାନେ ଫେରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁନଥିଲେ, ତଥାପି ଭଗବତ୍ପ୍ରିୟା ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମାନି ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ଗଲେ।

Verse 39

विक्रीडितं व्रजवधूभिरिदं च विष्णो: श्रद्धान्वितोऽनुश‍ृणुयादथ वर्णयेद् य: । भक्तिं परां भगवति प्रतिलभ्य कामं हृद्रोगमाश्वपहिनोत्यचिरेण धीर: ॥ ३९ ॥

ଯେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ବ୍ରଜର ଗୋପୀମାନଙ୍କ ସହ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଏହି କ୍ରୀଡା-ଲୀଳାକୁ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ, ସେ ଭଗବାନଙ୍କର ପରମ ଭକ୍ତି ପାଏ; ଧୀର ହୋଇ ହୃଦୟରୋଗ ରୂପ କାମକୁ ଶୀଘ୍ର ଜୟ କରେ।