Adhyaya 2

Verse 1

विदुर उवाच भवे शीलवतां श्रेष्ठे दक्षो दुहितृवत्सल: । विद्वेषमकरोत्कस्मादनाद‍ृत्यात्मजां सतीम् ॥ १ ॥

ବିଦୁର ପଚାରିଲେ—ଶୀଳବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରତି, କନ୍ୟା-ବତ୍ସଳ ଦକ୍ଷ କାହିଁକି ଦ୍ୱେଷ କଲେ? ଏବଂ ନିଜ କନ୍ୟା ସତୀଙ୍କୁ କାହିଁକି ଅନାଦର କଲେ?

Verse 2

कस्तं चराचरगुरुं निर्वैरं शान्तविग्रहम् । आत्मारामं कथं द्वेष्टि जगतो दैवतं महत् ॥ २ ॥

ଯିଏ ଚରାଚର ଜଗତର ଗୁରୁ, ନିର୍ବୈର, ଶାନ୍ତସ୍ୱରୂପ, ଆତ୍ମାରାମ ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାନ—ସେହି ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ଦକ୍ଷ କିପରି ଦ୍ୱେଷ କରିପାରିବେ?

Verse 3

एतदाख्याहि मे ब्रह्मन्जामातु: श्वशुरस्य च । विद्वेषस्तु यत: प्राणांस्तत्यजे दुस्त्यजान्सती ॥ ३ ॥

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୈତ୍ରେୟ, କୃପାକରି କହନ୍ତୁ—ଜାମାତା ଓ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି କେମିତି ଘୋର ଦ୍ୱେଷ ହେଲା ଯେ ଦୁଷ୍ଟ୍ୟଜ ପ୍ରାଣକୁ ମଧ୍ୟ ଦେବୀ ସତୀ ତ୍ୟାଗ କଲେ?

Verse 4

मैत्रेय उवाच पुरा विश्वसृजां सत्रे समेता: परमर्षय: । तथामरगणा: सर्वे सानुगा मुनयोऽग्नय: ॥ ४ ॥

ମୈତ୍ରେୟ କହିଲେ—ପୁରାତନ କାଳରେ ବିଶ୍ୱସୃଷ୍ଟିର ନେତାମାନଙ୍କ ମହାସତ୍ର ଯଜ୍ଞରେ ପରମର୍ଷି, ଦେବଗଣ, ଅନୁଚରସହିତ ମୁନିମାନେ ଓ ଅଗ୍ନିଦେବମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହୋଇଥିଲେ।

Verse 5

तत्र प्रविष्टमृषयो दृष्ट्वार्कमिव रोचिषा । भ्राजमानं वितिमिरं कुर्वन्तं तन्महत्सद: ॥ ५ ॥

ସେଠାରେ ଦକ୍ଷ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ଦେହକାନ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତ ଦେଖିଲେ; ତାଙ୍କ ତେଜରେ ସେଇ ମହାସଭା ଅନ୍ଧକାରହୀନ ହେଲା ଏବଂ ସମବେତ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମ୍ଲାନ ଲାଗିଲେ।

Verse 6

उदतिष्ठन्सदस्यास्ते स्वधिष्ण्येभ्य: सहाग्नय: । ऋते विरिञ्चां शर्वं च तद्भासाक्षिप्तचेतस: ॥ ६ ॥

ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଚିତ୍ତ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ, ବିରିଞ୍ଚି (ବ୍ରହ୍ମା) ଓ ଶର୍ବ (ଶିବ) ଛଡ଼ା, ଅଗ୍ନିଦେବମାନଙ୍କ ସହ ସଭାର ସମସ୍ତ ସଦସ୍ୟ ନିଜ ନିଜ ଆସନରୁ ଉଠି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।

Verse 7

सदसस्पतिभिर्दक्षो भगवान्साधु सत्कृत: । अजं लोकगुरुं नत्वा निषसाद तदाज्ञया ॥ ७ ॥

ସଭାପତି ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ସତ୍କାର କଲେ। ଦକ୍ଷ ଲୋକଗୁରୁ ଅଜ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଯଥାସ୍ଥାନେ ବସିଲେ।

Verse 8

प्राङ्‍‌निषण्णं मृडं दृष्ट्वा नामृष्यत्तदनाद‍ृत: । उवाच वामं चक्षुर्भ्यामभिवीक्ष्य दहन्निव ॥ ८ ॥

ଆସନ ଗ୍ରହଣ ପୂର୍ବରୁ ଦକ୍ଷ ଦେଖିଲେ ଯେ ଭଗବାନ ଶିବ ବସିଛନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉନାହାନ୍ତି; ଏଥିରେ ସେ ଭୟଙ୍କର ଅପମାନିତ ହେଲେ। କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲା ଓ ଶିବଙ୍କ ବିରୋଧରେ କଠୋର କଥା କହିଲେ।

Verse 9

श्रूयतां ब्रह्मर्षयो मे सहदेवा: सहाग्नय: । साधूनां ब्रुवतो वृत्तं नाज्ञानान्न च मत्सरात् ॥ ९ ॥

ହେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ, ଦେବମାନେ ଓ ଅଗ୍ନିଦେବମାନେ ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତେ, ମୋ କଥା ଧ୍ୟାନଦେଇ ଶୁଣନ୍ତୁ। ମୁଁ ସାଧୁଜନଙ୍କ ଆଚରଣ-ମର୍ଯ୍ୟାଦା କହୁଛି; ନ ଅଜ୍ଞାନରୁ, ନ ଇର୍ଷ୍ୟାରୁ।

Verse 10

अयं तु लोकपालानां यशोघ्नो निरपत्रप: । सद्‌भिराचरित: पन्था येन स्तब्धेन दूषित: ॥ १० ॥

ଏହି (ଶିବ) ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ଯଶକୁ ନାଶ କରୁଥିବା ନିର୍ଲଜ୍ଜ। ଏହି ଅହଂକାରୀ ଦ୍ୱାରା ସଦ୍ଜନମାନେ ଅନୁସରିଥିବା ଶିଷ୍ଟାଚାରର ପଥ ମଧ୍ୟ ଦୂଷିତ ହୋଇଛି।

Verse 11

एष मे शिष्यतां प्राप्तो यन्मे दुहितुरग्रहीत् । पाणिं विप्राग्निमुखत: सावित्र्या इव साधुवत् ॥ ११ ॥

ଅଗ୍ନି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସାକ୍ଷୀରେ ମୋ ଝିଅର ପାଣିଗ୍ରହଣ କରି ସେ ମନୋହରେ ନିଜକୁ ମୋ ଅଧୀନ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ଗାୟତ୍ରୀ ସମାନ ମୋ ଝିଅକୁ ବିବାହ କରି ସେ ସାଧୁ ଭଳି ଅଭିନୟ କରିଛି।

Verse 12

गृहीत्वा मृगशावाक्ष्या: पाणिं मर्कटलोचन: । प्रत्युत्थानाभिवादार्हे वाचाप्यकृत नोचितम् ॥ १२ ॥

ମୃଗଶାବକ ସଦୃଶ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ମୋ ଝିଅର ପାଣି ସେ ଗ୍ରହଣ କଲା, କିନ୍ତୁ ତାହାର ଚକ୍ଷୁ ତ ବାନର ସଦୃଶ। ତଥାପି ମୋ ପରି ଅତିଥିଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରିବାକୁ ସେ ଉଠିଲା ନାହିଁ, ମଧୁର ବାଣୀରେ ଅଭିବାଦନ ମଧ୍ୟ କଲା ନାହିଁ।

Verse 13

लुप्तक्रियायाशुचये मानिने भिन्नसेतवे । अनिच्छन्नप्यदां बालां शूद्रायेवोशतीं गिरम् ॥ १३ ॥

ଶିଷ୍ଟାଚାରର ସୀମା ଭଙ୍ଗ କରିଥିବା, କ୍ରିୟାହୀନ ଓ ଅଶୁଚି ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ମୁଁ କନ୍ୟା ଦେବାକୁ ଚାହୁଁନଥିଲି। ତଥାପି ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ମୋ ଝିଅକୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଲି—ଯେପରି ଶୂଦ୍ରକୁ ବେଦବାଣୀ ଶିଖାଯାଏ।

Verse 14

प्रेतावासेषु घोरेषु प्रेतैर्भूतगणैर्वृत: । अटत्युन्मत्तवन्नग्नो व्युप्तकेशो हसन् रुदन् ॥ १४ ॥ चिताभस्मकृतस्‍नान: प्रेतस्रङ्‌न्रस्थिभूषण: । शिवापदेशो ह्यशिवो मत्तो मत्तजनप्रिय: । पति: प्रमथनाथानां तमोमात्रात्मकात्मनाम् ॥ १५ ॥

ସେ ଭୟଙ୍କର ଶ୍ମଶାନସ୍ଥାନରେ ବସେ ଏବଂ ପ୍ରେତ-ଭୂତଗଣ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହନ୍ତି। ଉନ୍ମତ୍ତ ପରି ନଗ୍ନ, ଛିଟିଆ କେଶ, କେବେ ହସି କେବେ କାନ୍ଦି ଘୁରେ; ଚିତାଭସ୍ମ ଦେହରେ ଲେପି ସ୍ନାନ କରିଥିବା ପରି କରେ, ନିୟମିତ ସ୍ନାନ କରେନାହିଁ, କପାଳ ଓ ଅସ୍ଥିର ମାଳା-ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧେ। ତେଣୁ ନାମରେ ‘ଶିବ’, ଆସଲେ ଅଶିବ—ଅତ୍ୟୁନ୍ମତ୍ତ; ତମୋଗୁଣରେ ଡୁବିଥିବା ଉନ୍ମତ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ନାୟକ।

Verse 15

प्रेतावासेषु घोरेषु प्रेतैर्भूतगणैर्वृत: । अटत्युन्मत्तवन्नग्नो व्युप्तकेशो हसन् रुदन् ॥ १४ ॥ चिताभस्मकृतस्‍नान: प्रेतस्रङ्‌न्रस्थिभूषण: । शिवापदेशो ह्यशिवो मत्तो मत्तजनप्रिय: । पति: प्रमथनाथानां तमोमात्रात्मकात्मनाम् ॥ १५ ॥

ସେ ଭୟଙ୍କର ଶ୍ମଶାନରେ ବସେ ଏବଂ ପ୍ରେତ-ଭୂତଗଣ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହନ୍ତି। ଉନ୍ମତ୍ତ ପରି ନଗ୍ନ, ଛିଟିଆ କେଶ, କେବେ ହସି କେବେ କାନ୍ଦି ଘୁରେ; ଚିତାଭସ୍ମ ଦେହରେ ଲେପେ, ନିୟମିତ ସ୍ନାନ କରେନାହିଁ, କପାଳ ଓ ଅସ୍ଥିର ମାଳା-ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧେ। ତେଣୁ ନାମରେ ‘ଶିବ’, ଆସଲେ ଅଶିବ—ଅତ୍ୟୁନ୍ମତ୍ତ; ତମୋଗୁଣୀ ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ଓ ଉନ୍ମତ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ।

Verse 16

तस्मा उन्मादनाथाय नष्टशौचाय दुर्हृदे । दत्ता बत मया साध्वी चोदिते परमेष्ठिना ॥ १६ ॥

ଉନ୍ମାଦର ନାୟକ, ଶୌଚଶୁଦ୍ଧିହୀନ ଓ ଦୁଷ୍ଟହୃଦୟ ତାହାକୁ—ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶରେ—ମୁଁ ମୋ ସାଧ୍ବୀ କନ୍ୟାକୁ ଦେଇଦେଲି; ହାୟ, କି ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ!

Verse 17

मैत्रेय उवाच विनिन्द्यैवं स गिरिशमप्रतीपमवस्थितम् । दक्षोऽथाप उपस्पृश्य क्रुद्ध: शप्तुं प्रचक्रमे ॥ १७ ॥

ମୈତ୍ରେୟ କହିଲେ—ଏଭଳି ଗିରୀଶ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି, ଦକ୍ଷ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ପ୍ରତି ପ୍ରତିକୂଳ ଭାବେ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ; ପରେ ଆଚମନ କରି ହାତ-ମୁହଁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, କ୍ରୋଧରେ ଶାପ ଦେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 18

अयं तु देवयजन इन्द्रोपेन्द्रादिभिर्भव: । सह भागं न लभतां देवैर्देवगणाधम: ॥ १८ ॥

ଏହି ଯଜ୍ଞ ଇନ୍ଦ୍ର-ଉପେନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ; ଦେବଗଣରେ ଅଧମ ଭାବେ କୁହାଯାଉଥିବା ଭବ (ଶିବ) ଏଥିରେ ଭାଗ ନ ପାଉନ୍ତୁ।

Verse 19

निषिध्यमान: स सदस्यमुख्यै- र्दक्षो गिरित्राय विसृज्य शापम् । तस्माद्विनिष्क्रम्य विवृद्धमन्यु- र्जगाम कौरव्य निजं निकेतनम् ॥ १९ ॥

ସଭାର ମୁଖ୍ୟମାନେ ନିଷେଧ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦକ୍ଷ ଗିରିତ୍ର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ; ପରେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ସଭା ଛାଡ଼ି ନିଜ ଘରକୁ ଗଲେ।

Verse 20

विज्ञाय शापं गिरिशानुगाग्रणी- र्नन्दीश्वरो रोषकषायदूषित: । दक्षाय शापं विससर्ज दारुणं ये चान्वमोदंस्तदवाच्यतां द्विजा: ॥ २० ॥

ଗିରୀଶଙ୍କୁ ଶାପ ଦିଆଯାଇଛି ବୋଲି ଜାଣି, ଶିବଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ଅନୁଚର ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ ହେଲେ; ଦକ୍ଷ ଓ ଶିବ-ନିନ୍ଦାକୁ ସହିଥିବା ସେଠାର ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।

Verse 21

य एतन्मर्त्यमुद्दिश्य भगवत्यप्रतिद्रुहि । द्रुह्यत्यज्ञ: पृथग्दृष्टिस्तत्त्वतो विमुखो भवेत् ॥ २१ ॥

ଏହି ମର୍ତ୍ୟ (ଦକ୍ଷ)କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବି ଈର୍ଷ୍ୟାବଶେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ଦ୍ରୋହ କରେ, ସେ ଅଜ୍ଞ; ଦ୍ୱୈତଦୃଷ୍ଟି ହେତୁ ସେ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନରୁ ବିମୁଖ ହୁଏ।

Verse 22

गृहेषु कूटधर्मेषु सक्तो ग्राम्यसुखेच्छया । कर्मतन्त्रं वितनुते वेदवादविपन्नधी: ॥ २२ ॥

ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର କୂଟଧର୍ମରେ, ଗ୍ରାମ୍ୟ ସୁଖ ଇଚ୍ଛାରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ, ବେଦବାକ୍ୟର ଉପରିପଟ ଅର୍ଥରେ ମଗ୍ନ ଥିବା ଲୋକର ବୁଦ୍ଧି ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ସେ କର୍ମକାଣ୍ଡକୁ ହିଁ ସର୍ବସ୍ୱ ଭାବି ବିସ୍ତାର କରେ।

Verse 23

बुद्ध्या पराभिध्यायिन्या विस्मृतात्मगति: पशु: । स्त्रीकाम: सोऽस्त्वतितरां दक्षो बस्तमुखोऽचिरात् ॥ २३ ॥

ଦକ୍ଷ ଶରୀରକୁ ହିଁ ସର୍ବସ୍ୱ ବୋଲି ମାନିନେଇଛି। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରଣକୁ ଭୁଲି କେବଳ କାମବାସନାରେ ଲିପ୍ତ ରହିଥିବାରୁ, ଅଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ତା’ର ମୁହଁ ଛେଳି ପରି ହୋଇଯିବ।

Verse 24

विद्याबुद्धिरविद्यायां कर्ममय्यामसौ जड: । संसरन्त्विह ये चामुमनु शर्वावमानिनम् ॥ २४ ॥

ଯେଉଁମାନେ ଭୌତିକ ବିଦ୍ୟା ଓ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଜଡ଼ ପାଲଟି ଯାଇ ସକାମ କର୍ମରେ ଲିପ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଜାଣିଶୁଣି ଶିବଙ୍କୁ ଅପମାନିତ କରିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ ଚକ୍ରରେ ଘୂରୁଥାନ୍ତୁ।

Verse 25

गिर: श्रुताया: पुष्पिण्या मधुगन्धेन भूरिणा । मथ्ना चोन्मथितात्मान: सम्मुह्यन्तु हरद्विष: ॥ २५ ॥

ଯେଉଁମାନେ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରତି ଈର୍ଷାପରାୟଣ, ସେମାନେ ବେଦର ଆଳଙ୍କାରିକ ବାକ୍ୟରେ ମୋହିତ ହୋଇ ଏବଂ ଜଡ଼ବୁଦ୍ଧି ହୋଇ ସର୍ବଦା ସକାମ କର୍ମରେ ହିଁ ଲାଗିରହନ୍ତୁ।

Verse 26

सर्वभक्षा द्विजा वृत्त्यै धृतविद्यातपोव्रता: । वित्तदेहेन्द्रियारामा याचका विचरन्त्विह ॥ २६ ॥

ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କେବଳ ପେଟ ପୋଷିବା ପାଇଁ ବିଦ୍ୟା, ତପସ୍ୟା ଓ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିବେ। ସେମାନେ ଖାଦ୍ୟାଖାଦ୍ୟ ବିଚାର ନକରି ସବୁକିଛି ଖାଇବେ ଏବଂ ଧନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟସୁଖ ପାଇଁ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାର ବୁଲି ଭିକ ମାଗିବେ।

Verse 27

तस्यैवं वदत: शापं श्रुत्वा द्विजकुलाय वै । भृगु: प्रत्यसृजच्छापं ब्रह्मदण्डं दुरत्ययम् ॥ २७ ॥

ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର ବ୍ରାହ୍ମଣ କୁଳକୁ ଏପରି ଅଭିଶାପ ଦେବା ଶୁଣି, ଭୃଗୁ ମୁନି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସ୍ୱରୂପ ଶିବଙ୍କ ଅନୁଗାମୀମାନଙ୍କୁ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ (ପ୍ରତି-ଅଭିଶାପ) ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 28

भवव्रतधरा ये च ये च तान्समनुव्रता: । पाषण्डिनस्ते भवन्तु सच्छास्त्रपरिपन्थिन: ॥ २८ ॥

ଯେମାନେ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ରତ ଧରନ୍ତି ଓ ଯେମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ପାଷଣ୍ଡୀ ହୋଇ ସଦ୍‌ଶାସ୍ତ୍ର ମାର୍ଗରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 29

नष्टशौचा मूढधियो जटाभस्मास्थिधारिण: । विशन्तु शिवदीक्षायां यत्र दैवं सुरासवम् ॥ २९ ॥

ଯାହାଙ୍କର ଶୌଚ ନଷ୍ଟ, ବୁଦ୍ଧି ମୂଢ, ଯେମାନେ ଜଟା, ଭସ୍ମ ଓ ଅସ୍ଥି ଧରନ୍ତି—ସେମାନେ ଶିବଦୀକ୍ଷାରେ ପ୍ରବେଶ କରୁନ୍ତୁ; ସେଠାରେ ଦେବତାର ନାମରେ ସୁରାସବ ଆଦିକୁ ଦେବତ୍ୱ ମନାଯାଏ।

Verse 30

ब्रह्म च ब्राह्मणांश्चैव यद्यूयं परिनिन्दथ । सेतुं विधारणं पुंसामत: पाषण्डमाश्रिता: ॥ ३० ॥

ଭୃଗୁ ମୁନି କହିଲେ: ତୁମେ ବେଦ ଓ ବେଦନିଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରୁଛ; ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମ-ସେତୁ। ତେଣୁ ତୁମେ ପାଷଣ୍ଡମତକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛ।

Verse 31

एष एव हि लोकानां शिव: पन्था: सनातन: । यं पूर्वे चानुसन्तस्थुर्यत्प्रमाणं जनार्दन: ॥ ३१ ॥

ଏହି ହେଉଛି ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭକର ସନାତନ ପଥ, ଯାହାକୁ ପୂର୍ବଜମାନେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ। ଏହାର ପ୍ରମାଣ ସ୍ୱୟଂ ଜନାର୍ଦନ—ସର୍ବଜୀବହିତେଷୀ ପରମ ପୁରୁଷ।

Verse 32

तद्ब्रह्म परमं शुद्धं सतां वर्त्म सनातनम् । विगर्ह्य यात पाषण्डं दैवं वो यत्र भूतराट् ॥ ३२ ॥

ସେହି ବ୍ରହ୍ମ ହେଉଛି ପରମ ଶୁଦ୍ଧ, ସତ୍ଜନଙ୍କ ସନାତନ ପଥ। ତାହାକୁ ନିନ୍ଦା କରି, ଭୂତରାଟ୍ (ଭୂତପତି) ଶିବଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀମାନେ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ପାଷଣ୍ଡ ଅବସ୍ଥାକୁ ଅବତରିବ।

Verse 33

मैत्रेय उवाच तस्यैवं वदत: शापं भृगो: स भगवान् भव: । निश्चक्राम तत: किञ्चिद्विमना इव सानुग: ॥ ३३ ॥

ମୈତ୍ରେୟ କହିଲେ—ଭୃଗୁଙ୍କ ଶାପ ଓ ପ୍ରତିଶାପ ଚାଲିଥିବାବେଳେ ଭଗବାନ ଶିବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଷଣ୍ଣ ହେଲେ। କିଛି ନ କହି ଶିଷ୍ୟାନୁଚର ସହିତ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।

Verse 34

तेऽपि विश्वसृज: सत्रं सहस्रपरिवत्सरान् । संविधाय महेष्वास यत्रेज्य ऋषभो हरि: ॥ ३४ ॥

ମୈତ୍ରେୟ କହିଲେ—ହେ ମହାଧନୁର୍ଧର ବିଦୁର! ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱସୃଜ ପ୍ରଜାପତିମାନେ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ସତ୍ରଯଜ୍ଞ କଲେ; କାରଣ ଯଜ୍ଞ ହିଁ ଭଗବାନ ହରି, ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାସନା।

Verse 35

आप्लुत्यावभृथं यत्र गङ्गा यमुनयान्विता । विरजेनात्मना सर्वे स्वं स्वं धाम ययुस्तत: ॥ ३५ ॥

ହେ ମହାଧନୁର୍ଧର ବିଦୁର! ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତି ପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଗଙ୍ଗା-ଯମୁନା ସଙ୍ଗମରେ ଅବଭୃଥ-ସ୍ନାନ କଲେ। ହୃଦୟରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ଧାମକୁ ଗଲେ।