Adhyaya 9

Verse 1

श्रीशुक उवाच तेऽन्योन्यतोऽसुरा: पात्रं हरन्तस्त्यक्तसौहृदा: । क्षिपन्तो दस्युधर्माण आयान्तीं दद‍ृशु: स्त्रियम् ॥ १ ॥

ଶ୍ରୀ ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ: ତତ୍‌ପରେ ଅସୁରମାନେ ମିତ୍ରତା ତ୍ୟାଗ କରି ଦସ୍ୟୁ ପରି ଅମୃତ କଳସ ପାଇଁ ଟଣାଓଟରା ହେଉଥିବା ସମୟରେ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ଆସୁଥିବାର ଦେଖିଲେ ।

Verse 2

अहो रूपमहो धाम अहो अस्या नवं वय: । इति ते तामभिद्रुत्य पप्रच्छुर्जातहृच्छया: ॥ २ ॥

ସେହି ସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଅସୁରମାନେ କହିଲେ, "ଆହା! କି ରୂପ, କି କାନ୍ତି, କି ନବଯୌବନ!" ଏପରି କହି କାମାତୁର ହୋଇ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ପଚାରିବାକୁ ଲାଗିଲେ ।

Verse 3

का त्वं कञ्जपलाशाक्षि कुतो वा किं चिकीर्षसि । कस्यासि वद वामोरु मथ्नतीव मनांसि न: ॥ ३ ॥

ହେ କଞ୍ଜପଲାଶ-ନୟନୀ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ କିଏ? କେଉଁଠୁ ଆସିଛ? ଏଠାକୁ ଆସିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ, ତୁମେ କାହାର? ହେ ସୁନ୍ଦର ଉରୁଧାରିଣୀ, ତୁମକୁ ଦେଖିମାତ୍ରେ ଆମ ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଉଛି।

Verse 4

न वयं त्वामरैर्दैत्यै: सिद्धगन्धर्वचारणै: । नास्पृष्टपूर्वां जानीमो लोकेशैश्च कुतो नृभि: ॥ ४ ॥

ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ କଥା ତ ଛାଡ଼, ଦେବ, ଦୈତ୍ୟ, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଚାରଣ ଏବଂ ଲୋକପାଳ-ପ୍ରଜାପତିମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବେ କେବେ ତୁମକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିନାହାନ୍ତି। ତଥାପି ଆମେ ତୁମ ପରିଚୟ ନ ବୁଝୁ ଏମିତି ନୁହେଁ।

Verse 5

नूनं त्वं विधिना सुभ्रू: प्रेषितासि शरीरिणाम् । सर्वेन्द्रियमन:प्रीतिं विधातुं सघृणेन किम् ॥ ५ ॥

ହେ ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟିଧାରିଣୀ, ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବିଧାତା ନିଜ ନିର୍ହେତୁକ କୃପାରେ ଆମ ସମସ୍ତ ଶରୀରଧାରୀଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ତୁମକୁ ପଠାଇଛନ୍ତି। ଏହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ କି?

Verse 6

सा त्वं न: स्पर्धमानानामेकवस्तुनि मानिनि । ज्ञातीनां बद्धवैराणां शं विधत्स्व सुमध्यमे ॥ ६ ॥

ହେ ମାନିନୀ, ଏକମାତ୍ର ବସ୍ତୁ—ଅମୃତକଳଶ—ନିମିତ୍ତେ ଆମେ ପରସ୍ପର ସ୍ପର୍ଧା କରି ବୈର ବାନ୍ଧିଛୁ। ଏକେ କୁଳର ଜ୍ଞାତି ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଶତ୍ରୁତା ବଢ଼ୁଛି। ହେ ସୁମଧ୍ୟମା, କୃପାକରି ଆମ ମଙ୍ଗଳ କରି ଏହି ବିବାଦ ନିରାକରଣ କର।

Verse 7

वयं कश्यपदायादा भ्रातर: कृतपौरुषा: । विभजस्व यथान्यायं नैव भेदो यथा भवेत् ॥ ७ ॥

ଆମେ ସମସ୍ତେ—ଦେବ ଓ ଦୈତ୍ୟ—କଶ୍ୟପଙ୍କ ସନ୍ତାନ; ତେଣୁ ଭାଇ। କିନ୍ତୁ ଏବେ ନିଜ ଶୌର୍ୟ ଦେଖାଇ ମତଭେଦରେ ଲିପ୍ତ। ତେଣୁ ନ୍ୟାୟମତେ ଅମୃତ ବିଭାଜନ କର, ଯେପରି ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ ନ ହେଉ।

Verse 8

इत्युपामन्त्रितो दैत्यैर्मायायोषिद्वपुर्हरि: । प्रहस्य रुचिरापाङ्गैर्निरीक्षन्निदमब्रवीत् ॥ ८ ॥

ଦୈତ୍ୟମାନେ ଏଭଳି ଅନୁରୋଧ କରିବାରେ ମାୟା-ସ୍ତ୍ରୀରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଭଗବାନ୍ ହରି ହସିଲେ। ମନୋହର କଟାକ୍ଷରେ ଦେଖି ଏହିପରି କହିଲେ।

Verse 9

श्रीभगवानुवाच कथं कश्यपदायादा: पुंश्चल्यां मयि सङ्गता: । विश्वासं पण्डितो जातु कामिनीषु न याति हि ॥ ९ ॥

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ହେ କଶ୍ୟପଙ୍କ ବଂଶଜମାନେ! ମୁଁ ତ ମାତ୍ର ଏକ ପୁଂଶ୍ଚଳୀ; ତଥାପି ତୁମେ ମୋପରେ ଏତେ ବିଶ୍ୱାସ କିପରି କରୁଛ? ପଣ୍ଡିତ ବ୍ୟକ୍ତି କେବେ କାମିନୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ କରେନାହିଁ।

Verse 10

सालावृकाणां स्त्रीणां च स्वैरिणीनां सुरद्विष: । सख्यान्याहुरनित्यानि नूत्नं नूत्नं विचिन्वताम् ॥ १० ॥

ହେ ସୁରଦ୍ୱିଷ ଦୈତ୍ୟମାନେ! ଯେପରି ବାନର, ଶୃଗାଳ ଓ କୁକୁର କାମସମ୍ପର୍କରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ପ୍ରତିଦିନ ନୂଆ ନୂଆ ସାଥୀ ଖୋଜନ୍ତି, ସେପରି ସ୍ୱୈରିଣୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦିନେଦିନେ ନୂଆ ମିତ୍ର ଖୋଜନ୍ତି। ଏମିତି ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ସଖ୍ୟ ସ୍ଥାୟୀ ନୁହେଁ—ଏହା ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ମତ।

Verse 11

श्रीशुक उवाच इति ते क्ष्वेलितैस्तस्या आश्वस्तमनसोऽसुरा: । जहसुर्भावगम्भीरं ददुश्चामृतभाजनम् ॥ ११ ॥

ଶ୍ରୀଶୁକ କହିଲେ: ମୋହିନୀ-ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ମଜାକିଆ ପରି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଅସୁରମାନଙ୍କ ମନ ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହେଲା। ସେମାନେ ଗମ୍ଭୀର ଭାବରେ ହସିଲେ ଏବଂ ଶେଷରେ ଅମୃତର ପାତ୍ର ତାଙ୍କ ହାତରେ ଦେଲେ।

Verse 12

ततो गृहीत्वामृतभाजनं हरि- र्बभाष ईषत्स्मितशोभया गिरा । यद्यभ्युपेतं क्‍व च साध्वसाधु वा कृतं मया वो विभजे सुधामिमाम् ॥ १२ ॥

ତାପରେ ଭଗବାନ୍ ହରି ଅମୃତର ପାତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରି, ସ୍ୱଳ୍ପ ହସରେ ଶୋଭିତ ମଧୁର ବାଣୀରେ କହିଲେ: ହେ ଦୈତ୍ୟମାନେ! ମୁଁ ଯାହା କରିବି—ସାଧୁ ହେଉ କି ଅସାଧୁ—ତୁମେ ଯଦି ଗ୍ରହଣ କର, ତେବେ ଏହି ସୁଧାକୁ ତୁମମଧ୍ୟରେ ବିଭାଜନ କରିବାର ଭାର ମୁଁ ନେବି।

Verse 13

इत्यभिव्याहृतं तस्या आकर्ण्यासुरपुङ्गवा: । अप्रमाणविदस्तस्यास्तत् तथेत्यन्वमंसत ॥ १३ ॥

ମୋହିନୀ-ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ମଧୁର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ଅନଭିଜ୍ଞ ଅସୁରନାୟକମାନେ ତୁରନ୍ତ ସମ୍ମତି ଦେଲେ। “ହଁ, ଆପଣ କହିଥିବାଟି ଠିକ୍” ବୋଲି କହିଲେ।

Verse 14

अथोपोष्य कृतस्‍नाना हुत्वा च हविषानलम् । दत्त्वा गोविप्रभूतेभ्य: कृतस्वस्त्ययना द्विजै: ॥ १४ ॥ यथोपजोषं वासांसि परिधायाहतानि ते । कुशेषु प्राविशन्सर्वे प्रागग्रेष्वभिभूषिता: ॥ १५ ॥

ତାପରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଉପବାସ କରି ସ୍ନାନ କଲେ, ଘୃତାଦି ହବିଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଲେ। ଗୋ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ଦାନ କଲେ। ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ସ୍ୱସ୍ତ୍ୟୟନାଦି କ୍ରିୟା ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ପରେ ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ନୂଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଅଳଙ୍କାରରେ ସୁଶୋଭିତ ହୋଇ, କୁଶାସନରେ ପୂର୍ବମୁଖ ହୋଇ ବସିଲେ।

Verse 15

अथोपोष्य कृतस्‍नाना हुत्वा च हविषानलम् । दत्त्वा गोविप्रभूतेभ्य: कृतस्वस्त्ययना द्विजै: ॥ १४ ॥ यथोपजोषं वासांसि परिधायाहतानि ते । कुशेषु प्राविशन्सर्वे प्रागग्रेष्वभिभूषिता: ॥ १५ ॥

ତାପରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଉପବାସ କରି ସ୍ନାନ କଲେ, ଘୃତାଦି ହବିଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଲେ। ଗୋ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ଦାନ କଲେ। ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ସ୍ୱସ୍ତ୍ୟୟନାଦି କ୍ରିୟା ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ପରେ ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ନୂଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଅଳଙ୍କାରରେ ସୁଶୋଭିତ ହୋଇ, କୁଶାସନରେ ପୂର୍ବମୁଖ ହୋଇ ବସିଲେ।

Verse 16

प्राङ्‌मुखेषूपविष्टेषु सुरेषु दितिजेषु च । धूपामोदितशालायां जुष्टायां माल्यदीपकै: ॥ १६ ॥ तस्यां नरेन्द्र करभोरुरुशद्दुकूल- श्रोणीतटालसगतिर्मदविह्वलाक्षी । सा कूजती कनकनूपुरशिञ्जितेन कुम्भस्तनी कलसपाणिरथाविवेश ॥ १७ ॥

ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର! ଦେବତା ଓ ଦିତିଜମାନେ ପୂର୍ବମୁଖ ହୋଇ ବସିଥିବାବେଳେ, ଧୂପର ସୁଗନ୍ଧରେ ସୁବାସିତ ଏବଂ ମାଳା-ଦୀପରେ ସୁଶୋଭିତ ସେହି ସଭାମଣ୍ଡପରେ ସେ ନାରୀ ପ୍ରବେଶ କଲା। ଅତି ସୁନ୍ଦର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଭାରୀ ନିତମ୍ବ ହେତୁ ମନ୍ଦଗତିରେ ଚାଲୁଥିବା, ଯୌବନମଦରେ ଚଞ୍ଚଳ ନୟନବାଳୀ—ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନୂପୁରର ଝଙ୍କାର ସହ କୁଜନ କରୁଥିଲା। ତାହାର ସ୍ତନ କଳଶସଦୃଶ, ଜଂଘା ହାତୀର ଶୁଣ୍ଡସଦୃଶ, ଏବଂ ହାତରେ ଜଳକଳଶ ଥିଲା।

Verse 17

प्राङ्‌मुखेषूपविष्टेषु सुरेषु दितिजेषु च । धूपामोदितशालायां जुष्टायां माल्यदीपकै: ॥ १६ ॥ तस्यां नरेन्द्र करभोरुरुशद्दुकूल- श्रोणीतटालसगतिर्मदविह्वलाक्षी । सा कूजती कनकनूपुरशिञ्जितेन कुम्भस्तनी कलसपाणिरथाविवेश ॥ १७ ॥

ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର! ଦେବତା ଓ ଦିତିଜମାନେ ପୂର୍ବମୁଖ ହୋଇ ବସିଥିବାବେଳେ, ଧୂପର ସୁଗନ୍ଧରେ ସୁବାସିତ ଏବଂ ମାଳା-ଦୀପରେ ସୁଶୋଭିତ ସେହି ସଭାମଣ୍ଡପରେ ସେ ନାରୀ ପ୍ରବେଶ କଲା। ଅତି ସୁନ୍ଦର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଭାରୀ ନିତମ୍ବ ହେତୁ ମନ୍ଦଗତିରେ ଚାଲୁଥିବା, ଯୌବନମଦରେ ଚଞ୍ଚଳ ନୟନବାଳୀ—ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନୂପୁରର ଝଙ୍କାର ସହ କୁଜନ କରୁଥିଲା। ତାହାର ସ୍ତନ କଳଶସଦୃଶ, ଜଂଘା ହାତୀର ଶୁଣ୍ଡସଦୃଶ, ଏବଂ ହାତରେ ଜଳକଳଶ ଥିଲା।

Verse 18

तां श्रीसखीं कनककुण्डलचारुकर्ण- नासाकपोलवदनां परदेवताख्याम् । संवीक्ष्य सम्मुमुहुरुत्स्मितवीक्षणेन देवासुरा विगलितस्तनपट्टिकान्ताम् ॥ १८ ॥

ସୁବର୍ଣ୍ଣ କୁଣ୍ଡଳରେ ଶୋଭିତ କର୍ଣ୍ଣ, ମନୋହର ନାସିକା ଓ କପୋଳ ଦ୍ୱାରା ପରଦେବତା ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମୋହିନୀ-ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ମୁଖ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଥିଲା। ସେ ମୃଦୁ ହାସ୍ୟ ସହ କଟାକ୍ଷ କରି ଦେଖିବାମାତ୍ରେ, ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଶାଢ଼ୀର କିନାରା ଅଳ୍ପ ସରିଥିବା ଦେଖି ଦେବାସୁର ସମସ୍ତେ ମୋହିତ ହେଲେ।

Verse 19

असुराणां सुधादानं सर्पाणामिव दुर्नयम् । मत्वा जातिनृशंसानां न तां व्यभजदच्युत: ॥ १९ ॥

ଅସୁରମାନେ ସ୍ୱଭାବତଃ ସର୍ପ ପରି କୁଟିଳ; ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଅମୃତର ଭାଗ ଦେବା ସର୍ପକୁ ଦୁଧ ଦେବା ପରି ଭୟଙ୍କର। ତାଙ୍କର ଜାତିସହଜ ନିର୍ଦୟତା ଭାବି ଅଚ୍ୟୁତ ଭଗବାନ ସେମାନଙ୍କୁ ଅମୃତ ଦେଲେ ନାହିଁ।

Verse 20

कल्पयित्वा पृथक् पङ्क्तीरुभयेषां जगत्पति: । तांश्चोपवेशयामास स्वेषु स्वेषु च पङ्क्तिषु ॥ २० ॥

ଜଗତ୍ପତି ଭଗବାନ (ମୋହିନୀ-ରୂପେ) ଦେବ ଓ ଅସୁର ଉଭୟଙ୍କ ପାଇଁ ପୃଥକ୍ ପଙ୍କ୍ତି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ ନିଜ ପଙ୍କ୍ତିରେ ବସାଇଲେ।

Verse 21

दैत्यान्गृहीतकलसो वञ्चयन्नुपसञ्चरै: । दूरस्थान् पाययामास जरामृत्युहरां सुधाम् ॥ २१ ॥

ଅମୃତ-କଳଶ ହାତରେ ଧରି ସେ ପ୍ରଥମେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ; ମଧୁର ବଚନରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି ଠକି ସେମାନଙ୍କ ଅମୃତଭାଗ ନେଇନେଲେ। ପରେ ଦୂରେ ବସିଥିବା ଦେବମାନଙ୍କୁ ଜରା, ବ୍ୟାଧି ଓ ମୃତ୍ୟୁ ହରଣକାରୀ ସୁଧା ପାନ କରାଇଲେ।

Verse 22

ते पालयन्त: समयमसुरा: स्वकृतं नृप । तूष्णीमासन्कृतस्‍नेहा: स्त्रीविवादजुगुप्सया ॥ २२ ॥

ହେ ରାଜନ୍, ଅସୁରମାନେ ‘ଏହି ସ୍ତ୍ରୀ ନ୍ୟାୟ କରୁ କି ଅନ୍ୟାୟ, ଯାହା କରିବ ସେହି ଆମେ ମାନିବୁ’ ବୋଲି ଯେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲେ, ତାହା ପାଳନ କରିବାକୁ ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ବିବାଦକୁ ଘୃଣାଜନକ ଭାବି, ସେମାନେ ନିରବ ରହିଲେ।

Verse 23

तस्यां कृतातिप्रणया: प्रणयापायकातरा: । बहुमानेन चाबद्धा नोचु: किञ्चन विप्रियम् ॥ २३ ॥

ଅସୁରମାନେ ମୋହିନୀ ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅନୁରକ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ସେହି ସ୍ନେହ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଭୟରେ ଥିଲେ। ତେଣୁ ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନର ସହ କୌଣସି ଅପ୍ରିୟ କଥା କହିଲେ ନାହିଁ।

Verse 24

देवलिङ्गप्रतिच्छन्न: स्वर्भानुर्देवसंसदि । प्रविष्ट: सोममपिबच्चन्द्रार्काभ्यां च सूचित: ॥ २४ ॥

ରାହୁ ଦେବତାଙ୍କ ବେଶ ଧାରଣ କରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ସଭାରେ ପ୍ରବେଶ କଲା ଏବଂ ଅମୃତ ପାନ କଲା। କିନ୍ତୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ତାହାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରି ସୂଚନା ଦେଲେ।

Verse 25

चक्रेण क्षुरधारेण जहार पिबत: शिर: । हरिस्तस्य कबन्धस्तु सुधयाप्लावितोऽपतत् ॥ २५ ॥

ଭଗବାନ ହରି ନିଜର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ରାହୁର ମସ୍ତକ କାଟିଦେଲେ। ତାହାର ଶରୀର, ଯାହା ଅମୃତ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶ ହୋଇନଥିଲା, ତଳେ ପଡ଼ିଗଲା।

Verse 26

शिरस्त्वमरतां नीतमजो ग्रहमचीक्लृपत् । यस्तु पर्वणि चन्द्रार्कावभिधावति वैरधी: ॥ २६ ॥

ରାହୁର ମସ୍ତକ ଅମରତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା, ତେଣୁ ବ୍ରହ୍ମା ତାହାକୁ ଏକ ଗ୍ରହ ରୂପେ ସ୍ଥାନ ଦେଲେ। ଶତ୍ରୁତା କାରଣରୁ ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ।

Verse 27

पीतप्रायेऽमृते देवैर्भगवान् लोकभावन: । पश्यतामसुरेन्द्राणां स्वं रूपं जगृहे हरि: ॥ २७ ॥

ଯେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ଅମୃତ ପାନ କରିସାରିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଲୋକପାଳକ ଭଗବାନ ହରି ଅସୁରମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନିଜର ବାସ୍ତବ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 28

एवं सुरासुरगणा: समदेशकाल- हेत्वर्थकर्ममतयोऽपि फले विकल्पा: । तत्रामृतं सुरगणा: फलमञ्जसापु- र्यत्पादपङ्कजरज:श्रयणान्न दैत्या: ॥ २८ ॥

ଏହିପରି ଦେବ ଓ ଅସୁର—ଦେଶ, କାଳ, କାରଣ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, କର୍ମ ଓ ଆକାଙ୍କ୍ଷାରେ ସମାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ଫଳରେ ଭିନ୍ନ ହେଲେ। ଭଗବାନଙ୍କ ପଦପଦ୍ମର ରଜଃଶରଣରୁ ଦେବମାନେ ସହଜେ ଅମୃତ ପାନ କଲେ; ପଦାଶ୍ରୟ ନଥିବା ଦୈତ୍ୟମାନେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇଲେ ନାହିଁ।

Verse 29

यद् युज्यतेऽसुवसुकर्ममनोवचोभि- र्देहात्मजादिषु नृभिस्तदसत् पृथक्त्वात् । तैरेव सद् भवति यत् क्रियतेऽपृथक्त्वात् सर्वस्य तद् भवति मूलनिषेचनं यत् ॥ २९ ॥

ମନ, ବାଣୀ ଓ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ଦେହ, ପୁତ୍ରାଦି ଓ ଧନ-ପ୍ରାଣରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯାହା କରେ, ଭକ୍ତିସେବାରୁ ପୃଥକ୍ ଥିବାରୁ ସେସବୁ ନିଷ୍ଫଳ। କିନ୍ତୁ ସେଇ କାର୍ଯ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ତାହା ସତ୍ ହୋଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାଏ—ଗଛର ମୂଳକୁ ଜଳ ଦେଲେ ସମଗ୍ର ଗଛକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପରି।