Chapter 11: Wisdom

Verse 1

अष्टावक्र उवाच ॥ भावाभावविकारश्च स्वभावादिति निश्चयी । निर्विकारो गतक्लेशः सुखेनैवोपशाम्यति ॥ ११-१॥

ଅଷ୍ଟାବକ୍ର କହିଲେ—ଭାବ ଓ ଅଭାବର ବିକାର ସ୍ୱଭାବଜନ୍ୟ ବୋଲି ଯିଏ ନିଶ୍ଚିତ ଜାଣେ, ସେ ନିର୍ବିକାର ଓ କ୍ଳେଶହୀନ ହୋଇ ସହଜରେ ଶାନ୍ତି ପାଏ।

Verse 2

ईश्वरः सर्वनिर्माता नेहान्य इति निश्चयी । अन्तर्गलितसर्वाशः शान्तः क्वापि न सज्जते ॥ ११-२॥

ଈଶ୍ୱର ସର୍ବନିର୍ମାତା, ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ ବୋଲି ଯିଏ ନିଶ୍ଚିତ ଜାଣେ, ତାହାର ସମସ୍ତ ଆଶା ଅନ୍ତରେ ଗଳିଯାଏ; ସେ ଶାନ୍ତ ହୋଇ କାହାରେ ଆସକ୍ତ ହୁଏନାହିଁ।

Verse 3

आपदः सम्पदः काले दैवादेवेति निश्चयी । तृप्तः स्वस्थेन्द्रियो नित्यं न वाञ्छति न शोचति ॥ ११-३॥

ଆପଦ ଓ ସମ୍ପଦ କାଳ ଓ ଦୈବରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବୋଲି ଯାହାର ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ, ସେ ନିତ୍ୟ ତୃପ୍ତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟସ୍ଥିର ହୋଇ ନ ଇଚ୍ଛା କରେ, ନ ଶୋକ କରେ।

Verse 4

सुखदुःखे जन्ममृत्यू दैवादेवेति निश्चयी । साध्यादर्शी निरायासः कुर्वन्नपि न लिप्यते ॥ ११-४॥

ସୁଖ-ଦୁଃଖ ଓ ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ ଦୈବରେ ହିଁ ହୁଏ ବୋଲି ଯାହାର ନିଶ୍ଚୟ, ସେ ଅନିବାର୍ୟତାକୁ ଦେଖି ନିରାୟାସ ରହେ ଓ କର୍ମ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 5

चिन्तया जायते दुःखं नान्यथेहेति निश्चयी । तया हीनः सुखी शान्तः सर्वत्र गलितस्पृहः ॥ ११-५॥

ଦୁଃଖ ଚିନ୍ତାରୁ ହିଁ ଜନ୍ମେ, ଅନ୍ୟ କାରଣରୁ ନୁହେଁ ବୋଲି ଯାହାର ନିଶ୍ଚୟ, ସେ ଚିନ୍ତାରହିତ ହୋଇ ସୁଖୀ, ଶାନ୍ତ ଓ ସର୍ବତ୍ର ସ୍ପୃହାହୀନ ହୁଏ।

Verse 6

नाहं देहो न मे देहो बोधोऽहमिति निश्चयी । कैवल्यमिव सम्प्राप्तो न स्मरत्यकृतं कृतम् ॥ ११-६॥

ମୁଁ ଦେହ ନୁହେଁ, ଦେହ ମୋର ନୁହେଁ, ମୁଁ ଶୁଦ୍ଧ ବୋଧ ବୋଲି ଯାହାର ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ, ସେ କୈବଲ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ବୋଲି କୃତ ଓ ଅକୃତ କର୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରେ ନାହିଁ।

Verse 7

आब्रह्मस्तम्बपर्यन्तमहमेवेति निश्चयी । निर्विकल्पः शुचिः शान्तः प्राप्ताप्राप्तविनिर्वृतः ॥ ११-७॥

ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅତି କ୍ଷୁଦ୍ର ଜୀବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁ ମୁଁ ହିଁ ବୋଲି ଯାହାର ନିଶ୍ଚୟ, ସେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ, ଶୁଚି, ଶାନ୍ତ ଓ ପ୍ରାପ୍ତି-ଅପ୍ରାପ୍ତିରୁ ପରେ ରହେ।

Verse 8

नानाश्चर्यमिदं विश्वं न किञ्चिदिति निश्चयी । निर्वासनः स्फूर्तिमात्रो न किञ्चिदिव शाम्यति ॥ ११-८॥

ଏହି ବିଶ୍ୱ ନାନା ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତଥାପି ପରମାର୍ଥରେ କିଛି ନୁହେଁ ବୋଲି ଯାହାର ନିଶ୍ଚୟ, ସେ ବାସନାରହିତ, ଚୈତନ୍ୟସ୍ଫୂର୍ତ୍ତିମାତ୍ର ହୋଇ, କିଛି ନଥିବା ପରି ଶାନ୍ତି ପାଏ।