Shloka 21

Jabali Bound by the Monkey — Jabali Bound by the Monkey: Nandayanti’s Ordeal and the Yamuna–Hiranyavati Sacred Corridor

Devanagari script

तं दृष्ट्वा विपुलच्छायं विशश्राम वरानना उपविष्टा शिलवापट्टे ततो वाचं प्रशुश्रवे

Transliteration

taṃ dṛṣṭvā vipulacchāyaṃ viśaśrāma varānanā upaviṣṭā śilavāpaṭṭe tato vācaṃ praśuśrave

Translation

အရိပ်အလွန်ကျယ်ဝန်းသော သူ/အရာကို မြင်သောအခါ မျက်နှာလှသော မိန်းမသည် အနားယူလေ၏။ ကျောက်ပြားပေါ်တွင် ထိုင်ပြီးနောက် အသံတစ်သံကို ကြားလေ၏။

Word by Word

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; सर्वनाम

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकालिकक्रिया

• विपुलच्छायम्: of broad shade
• विपुलच्छायम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विपुल + छाया (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (तम् इति)

• विशश्राम: rested
• विशश्राम: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: श्रम् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• वरानना: the fair-faced woman
• वरानना: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वर + आनन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तृपदम्

• उपविष्टा: seated
• उपविष्टा: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: उप-विश् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; कर्तरि प्रयोगे ‘seated’

• शिलवापट्टे: on a stone slab/bench
• शिलवापट्टे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिला + वा/व (वाप/वापी?) + पट्ट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्; स्थानवाचक

• ततः: then/from there
• ततः: Avyaya (अव्यय-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रम/अपादानार्थक-प्रयोगः (then/from there)

• वाचम्: speech/voice
• वाचम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्रशुश्रवे: heard clearly
• प्रशुश्रवे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

Speakers

• Narrative voice; the woman becomes the listener to an unseen speaker.

Primary Deities

• Ishvara (implied presiding presence)

Key Themes

• Refuge at a sacred place
• Darśana leading to śravaṇa (hearing divine instruction)
• Tīrtha topography (tree + stone platform)
• Transition from grief to revelation

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }