Mantra 54
Rishi: Āditya-hymnic tradition (ṛṣi attribution varies by ancillary catalogues).
Devata: Ādityas: Mitra, Aryaman, Bhaga, Varuṇa, Dakṣa, Aṃśa.
Chandas: Triṣṭubh (invocatory).
Samhita Patha (Devanagari)
इ॒मा गिर॑ आदि॒त्येभ्यो॑ घृ॒तस्नू॑: स॒नाद्राज॑भ्यो जु॒ह्वा॒ जुहोमि । शृ॒णोतु॑ मि॒त्रो अ॑र्य॒मा भगो॑ नस्तुविजा॒तो वरु॑णो॒ दक्षो॒ अᳪश॑:
Transliteration
imā́ gíra ādityébhyo ghṛtásnūḥ sanā́drājabhyo juhvā́ juhomi | śṛṇótu mitró aryamā́ bhágo no’s tुविजātó váruṇo dákṣo áṃśaḥ
Translation
These utterances, ghee-dropping, do I offer with the juhū unto the Ādityas, the kings from of old. May Mitra hear, and Aryaman, and Bhaga for us; (may) Varuṇa, of mighty birth, (hear), and Dakṣa and Aṃśa.
Padapatha (Word Analysis)
इमाः । गिरः । आदित्येभ्यः । घृत-स्नूः । सनात्-राजभ्यः । जुह्वा । जुहोमि । शृणोतु । मित्रः । अर्यमा । भगः । नः । तुवि-जातः । वरुणः । दक्षः । अंशः
Word by Word
इमाःthese
इमाः:
कर्म (गिरः इत्यस्य विशेषणम्)
TypePronoun (used adjectivally)
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गिरःhymns/utterances
गिरः:
कर्म (जुहोमि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)
आदित्येभ्यःto the Ādityas
आदित्येभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
घृतस्नूःdripping with ghee
घृतस्नूः:
कर्ता (जुहोमि—अहं इत्यस्य विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootघृतस्नु (प्रातिपदिक)
सनात्from of old/ever
सनात्:
अधिकरण (कालवाचकः—‘from of old’)
TypeIndeclinable
Rootसनात् (अव्यय)
राजभ्यःto the kings/royal ones
राजभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
जुह्वाwith the ladle
जुह्वा:
करण
TypeNoun
Rootजुहू (प्रातिपदिक)
जुहोमिI offer (as oblation)
जुहोमि:
क्रिया
TypeVerb
Rootहु (धातु)
शृणोतुlet (him) hear
शृणोतु:
क्रिया
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
मित्रःMitra
मित्रः:
कर्ता (शृणोतु)
TypeNoun (deity)
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
अर्यमाAryaman
अर्यमा:
कर्ता (शृणोतु—समुच्चितः)
TypeNoun (deity)
Rootअर्यमन् (प्रातिपदिक)
भगःBhaga
भगः:
कर्ता (शृणोतु—समुच्चितः)
TypeNoun (deity)
Rootभग (प्रातिपदिक)
नःof us/our
नः:
सम्बन्ध (तुविजातः इत्यस्य)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तुविजातःwidely-born / of wide birth
तुविजातः:
कर्ता (शृणोतु—वरुणः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootतुवि-जात (प्रातिपदिक; जात = √जन् क्त)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्ता (शृणोतु—समुच्चितः)
TypeNoun (deity)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
दक्षःDakṣa / skill
दक्षः:
कर्ता (शृणोतु—समुच्चितः)
TypeNoun/Adjective (personified)
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
अंशःAṃśa / share
अंशः:
कर्ता (शृणोतु—समुच्चितः)
TypeNoun (deity/personified)
Rootअंश (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
Ā
Ādityas (collective)M
MitraA
AryamanB
BhagaV
VaruṇaD
DakṣaA
AṃśaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes