Mantra 38
Rishi: Traditional Aśvamedha transmission (often ascribed in the school to Yājñavalkya-lineage)
Devata: Aśva/Prajāpati (horse as the sacrificial embodiment)
Chandas: Mixed/prose-like yajus (non-metrical sacrificial formula with cadence)
Samhita Patha (Devanagari)
नि॒क्रम॑णं नि॒षद॑नं वि॒वर्त॑नं॒ यच्च॒ पड्वी॑श॒मर्व॑तः । यच्च॑ पपौ॒ यच्च॑ घा॒सिं ज॒घास॒ सर्वा॒ ता ते॒ अपि॑ दे॒वेष्व॑स्तु
Transliteration
ni̱krámaṇaṃ ni̱ṣádaṇaṃ vi̱vártaṇaṃ yác ca paḍvī́śam árvataḥ | yác ca papáu yác ca ghā̱síṃ jaghā́sa sárvā tā́ te ápi devéṣv astu
Translation
Thy stepping forth, thy lying down, thy turning round, and whatsoever is the track and footing of the courser; and what he hath drunk, and what fodder he hath eaten,—let all that of thine be accepted among the Gods.
Padapatha (Word Analysis)
नि-क्रमणम् । नि-सदनम् । वि-वर्तनम् । यत्-च । पड्वीशम् । अर्वतः । यत्-च । पपौ । यत्-च । घासिम् । जघास । सर्वाः । ताः । ते । अपि । देवेषु । अस्तु
Word by Word
निःक्रमणम्going out; stepping forth
निःक्रमणम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिः-क्रमण (प्रातिपदिक; √क्रम्) / निःक्रमण
निषदनम्sitting down; resting
निषदनम्:
Karma
TypeNoun
Rootनि-षदन (प्रातिपदिक; √सद्) / निषदन
विवर्तनम्turning about; wheeling
विवर्तनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवि-वर्तन (प्रातिपदिक; √वृत्/√वर्त्) / विवर्तन
यत्whatever (that which)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
पड्वीशम्the leader/guide of the path (paddhati-leader)
पड्वीशम्:
Karma
TypeNoun
Rootपड्वीश (प्रातिपदिक)
अर्वतःof the horse
अर्वतः:
Sambandha
TypeNoun
Rootअर्वत् (प्रातिपदिक)
यत्whatever
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
पपौdrank
पपौ:
Kriyā
TypeVerb
Root√पा (पिबति)
यत्whatever
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
घासिम्fodder; grass-feed
घासिम्:
Karma
TypeNoun
Rootघासि (प्रातिपदिक)
जघासate; devoured
जघास:
Kriyā
TypeVerb
Root√घस् (अत्ति)
सर्वाःall
सर्वाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसर्व (सर्वनाम-विशेषण-प्रातिपदिक)
ताःthose (things)
ताः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you; your
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अपिalso; indeed
अपि:
—
TypeIndeclinable
Rootअपि
देवेषुamong the gods
देवेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अस्तुlet it be
अस्तु:
Kriyā
TypeVerb
Root√अस् (अस्ति)
Entities Mentioned
A
Aśva (sacrificial horse)P
PrajāpatiD
Devas (the Gods collectively)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes