Mantra 8
Rishi: Śukla-Yajurveda tradition
Devata: Sarpāḥ (cosmically distributed)
Chandas: Yajus-style cadence
Samhita Patha (Devanagari)
ये वा॒मी रो॑च॒ने दि॒वो ये वा॒ सूर्य॑स्य र॒श्मिषु॑ । येषा॑म॒प्सु सद॑स्कृ॒तं तेभ्य॑: स॒र्पेभ्यो॒ नम॑:
Transliteration
yé vā́mī rócane divó yé vā sū́ryasya raśmíṣu | yéṣām apsú sadaskṛtáṃ tébhyaḥ sárpebhyo námaḥ ||
Translation
Whether those (serpents) are in the bright realm of heaven, or whether in the rays of the Sun, or those whose abode is made in the waters—to those Serpents be obeisance.
Padapatha (Word Analysis)
ये । वा । अमी । रोचने । दिवः । ये । वा । सूर्यस्य । रश्मिषु । येषाम् । अप्सु । सदः-कृतम् । तेभ्यः । सर्पेभ्यः । नमः ।
Word by Word
येwho (those who)
ये:
कर्तृ (सम्बन्ध-निर्देशकः) / विशेष्य-संबन्धः
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
वाम्of you two / you two
वाम्:
सम्बन्धः (षष्ठी) / कर्म (यदि द्वितीया-ग्रहणम्)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → वाम्
रोचनेin the two luminous regions (lights)
रोचने:
अधिकरणम् (सप्तमी) / कर्म (यदि द्वितीया)
TypeNoun
Rootरोचन (प्रातिपदिक) < √रुच् (दीप्तौ)
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्धः (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक) → दिव्
येwho
ये:
कर्तृ (सम्बन्ध-निर्देशकः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
वाor
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात) अव्यय
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
सम्बन्धः (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
रश्मिषुin (among) the rays
रश्मिषु:
अधिकरणम्
TypeNoun
Rootरश्मि (प्रातिपदिक)
येषाम्of whom
येषाम्:
सम्बन्धः (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
अप्सुin the waters
अप्सु:
अधिकरणम्
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक) बहुवचन-स्त्री
सदःकृतम्made a seat/abode (having a settled place)
सदःकृतम्:
कर्तृ/कर्म-सम्बन्धः (तेषां ‘सदःकृतम्’ = ‘आसनं/निवासः कृतः’)
TypeAdjective (past participle used nominally)
Rootसदस् (प्रातिपदिक) + कृत (कृदन्त, √कृ) → समास/कर्मधारय-भावः
तेभ्यःto them
तेभ्यः:
सम्प्रदानम्
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त-
सर्पेभ्यःto the serpents
सर्पेभ्यः:
सम्प्रदानम् (तेभ्यः इति विशेषण-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootसर्प (प्रातिपदिक)
नमःobeisance
नमः:
कर्म/भावः (नमस्कार-क्रिया-निरूपणम्)
TypeNoun (indeclinable-like in usage)
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
S
Sarpāḥ (Serpents)S
Sūrya (Sun)Ā
Āpaḥ (Waters)D
Dyauḥ / Rocanā Divāḥ (Bright heaven)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes