Śumbha–Niśumbha’s Mobilization After Devī’s Victories (Battle Muster and Omens)
ဤအဓျာယသည် မေးခွန်းဖြင့်ဆက်လက်သွားသည်။ ရာဇာက ရှိကို မေး၍ ဒေဝီက Dhūmrākṣa၊ Caṇḍa–Muṇḍa နှင့် Raktabīja တို့ကို သတ်ပြီးနောက် Śumbha သည် ဘာလုပ်သနည်းဟု နားထောင်လိုသည်။ ရှိ၏အဖြေတွင် Śumbha သည် အင်အားကြီးမားသော အဆုရမင်းအဖြစ် မဟာစစ်အတွက် မိတ်ဖက်နှင့် လက်အောက်ခံ အဆုရတပ်များအားလုံးကို စုစည်းရန် အမိန့်ပေးသည်။ ထို့နောက် စစ်တပ်စာရင်းကဲ့သို့ ဆင်တပ်၊ မြင်းတပ်၊ ရထားတပ်နှင့် ခြေလျင်တပ် အရေအတွက်မရေတွက်နိုင်အောင် ဖော်ပြသည်။ စစ်ဒရမ်များ၊ ကက်တယ်ဒရမ်များနှင့် စစ်တူရိယာသံများ တုန်လှုပ်စေကာ လက်နက်သံများ ထပ်ခါတလဲလဲကြားရ၍ ဒေဝတားတို့ စိတ်လှုပ်ရှားကြသည်။ အမှောင်က ပျံ့နှံ့လာပြီး နေရောင်တောင် ဖုံးကွယ်သကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ အတွင်းအဓိပ္ပါယ်အားဖြင့် အရှုံးများပြီးနောက် အဟင်္ကာရနှင့် အဓမ္မက ပိုမိုစုစည်းကာ သံနှင့် အလှပြမှုဖြင့် သဘောပေါက်မှုကို ဖုံးကွယ်ရန် ကြိုးစားခြင်းကို ညွှန်ပြသည်။ နောက်အခန်းတွင် ဒေဝီ၏ တုံ့ပြန်မှုသို့ ဦးတည်စေသည်။
Shlokas
Verse 1
राजोवाच । धूम्राक्षं चण्डमुण्डं च रक्तबीजासुरन्तथा । भगवन्निहतन्देव्या श्रुत्वा शुम्भः सुरार्दनः
ဘုရင်က မေးလျက်ဆို၏—“အရှင်မြတ်ဘုရား၊ ဒေဝီသည် ဓူမ္ရာက္ṣ၊ ချဏ္ဍနှင့် မုဏ္ဍတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရက္တဘီဇ အဆုရကိုလည်းကောင်း သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်ဟု ကြားသိပြီးနောက်၊ ဒေဝတားတို့ကို နှိပ်စက်သူ ရှုမ္ဘသည် ထိုအခါ ဘာလုပ်ခဲ့ပါသနည်း?”
Verse 2
किमकार्षीत्ततो ब्रह्मन्नेतन्मे ब्रूहि साम्प्रतम् । शुश्रूषवे जगद्योनेश्चरित्रं पापनाशनम्
အို ဗြဟ္မာ၊ ထိုနောက် သူဘာလုပ်ခဲ့သနည်း။ ယခု ကျွန်ုပ်အား ပြောပြပါ။ စကြဝဠာ၏ အရှင်သခင်၏ အပြစ်များကို ဖျက်ဆီးသော မြတ်သော အကြောင်းအရာကို နားထောင်လိုပါသည်။
Verse 3
ऋषिरुवाच । हतानेमान्दैत्यवरान्महासुरो निशम्य राजन्महनीयविक्रमः । अजिज्ञपत्स्वीयगणान्दुरासदान्रणाभिधोच्चारणज्जातसंमदान्
ရသေ့က မိန့်တော်မူသည်- အို မင်းကြီး၊ ဤဒေတျာတို့ အသတ်ခံရကြောင်း ကြားသိရသောအခါ၊ ထိုတန်ခိုးကြီးသော အသူရာသည် စစ်ပွဲဟူသော အမည်ကို ကြားရုံမျှဖြင့် ဝမ်းမြောက်နေသော မိမိ၏ စစ်သည်များကို မေးမြန်းလေသည်။
Verse 4
बलान्वितास्संमिलिता ममाज्ञया जयाशया कालकवंशसंभवाः । सकालकेयासुरमौर्य्यदौर्हृदास्तथा परेप्याशु प्रयाणयन्तु ते
အမိန့်တော်အရ စုဝေးလာသော အင်အားကြီးသူတို့သည် အောင်မြင်ခြင်းကို မျှော်လင့်၍ ကာလက မျိုးရိုးမှ ပေါက်ဖွားသူများဖြစ်ကြ၏။ ကာလကေယ အသူရများ၊ မော်ရိယများ၊ ဒေါဉ္ဟြဒများနှင့် အခြားသူတို့ပါ တစ်ပြိုင်နက် ချက်ချင်း ထွက်ခွာကြစေ။
Verse 5
निशुंभशुंभौ दितिजान्निदेश्य तान्रथाधिरूढौ निरयां बभूवतुः । बलान्यनूखुर्बलिनोस्तयोर्धराद्विनाशवन्तः शलभा इवोत्थिताः
ဒိတိမှ ပေါက်ဖွားသော အသူရတို့ကို အမိန့်ပေးပြီးနောက် နိရှုမ္ဘနှင့် ရှုမ္ဘတို့သည် ရထားပေါ်တက်ကာ စစ်မြေပြင်သို့ နရကသို့ သွားသကဲ့သို့ အလျင်အမြန် တိုးဝင်ကြ၏။ မြေပြင်မှ သူတို့၏ တပ်များသည် ဖျက်ဆီးခြင်းသို့ သတ်မှတ်ထားသကဲ့သို့ မီးတောက်သို့ ပျံတက်သော ပိုးဖလံအုပ်လို ထိုးထွက်လာကြ၏။
Verse 6
प्रसादयामास मृदंगमर्दलं सभेरिकाडिण्डिमझर्झरानकम् । रणस्थले संजहृषू रणप्रिया असुप्रियाः संगरतः पराययुः
စစ်မြေပြင်တွင် မৃদင်္ဂ၊ မရ္ဒလ၊ ဘေရိကာ၊ ဒိဏ္ဍိမ၊ ဈဈရ၊ အာနက စသည့် တီးဝိုင်းသံတို့ကို ဝမ်းမြောက်စွာ တီးခတ်ကြ၏။ စစ်ကိုချစ်သူတို့သည် ရင်ခုန်ပျော်ရွှင်ကြသော်လည်း အသက်ကိုချစ်၍ သေခြင်းကိုကြောက်သူတို့သည် လက်နက်ထိပ်တိုက်မှ ထွက်ပြေးကြ၏။
Verse 7
भटाश्च ते युद्धपटावृतास्तदा रणस्थलीं मापुरपापविग्रहाः । गृहीतशस्त्रास्त्रचया जिगीषया परस्परं विग्रहयन्त उल्बणम्
ထိုအခါ စစ်ဝတ်စုံအပြည့်ဝတ်ဆင်၍ အပြစ်ကံကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာကြမ်းတမ်းလာသော စစ်သည်တို့သည် စစ်မြေပြင်သို့ ဝင်ရောက်ကြ၏။ လက်နက်အစုအဝေးနှင့် ပစ်လက်နက်များကို ကိုင်ဆောင်ကာ အောင်မြင်လိုစိတ်ဖြင့် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးကို ကြမ်းကြုတ်စွာ တိုက်ခိုက်ကြ၏။
Verse 8
गजाधिरूढास्तुरगाधिरोहिणो रथाधिरूढाश्च तथापरेऽसुराः । अलक्षयन्तः स्वपराञ्जनान्मुदाऽसुरेशसंगे समरेऽभिरेभिरे
အချို့အသူရတို့သည် ဆင်စီး၊ အချို့သည် မြင်းစီး၊ အချို့သည် ရထားစီးကြ၏။ စစ်ပွဲ၏ ရုန်းရင်းဆန်ခတ်မှုအတွင်း မိမိဘက်နှင့် ရန်ဘက်ကို မခွဲခြားနိုင်ကြဘဲ အသူရဘုရင်နှင့် ဆုံဆည်းသော စစ်မြေပြင်တွင် ပျော်ရွှင်စွာ လှုပ်ရှားပြေးလွှားကြ၏။
Verse 9
ध्वनिः शतघ्नी जनितो मुहुर्मुहुर्बभूव तेन त्रिदशाः समेजिताः । महान्धकारः समपद्यताम्बरे विलोक्यते नो रथमण्डलं रवेः
ထပ်ခါထပ်ခါ ကြောက်မက်ဖွယ် ဟုန်းဟုန်းသံတစ်ရပ် ပေါ်ထွန်းလာ၍၊ ၎င်းသည် ရှတဂ္ဃနီ လက်နက်ထွက်သံကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ ထိုသံကြောင့် တြိဒသ (နတ်သုံးဆယ်) တို့ တုန်လှုပ်ကြပြီး၊ ကောင်းကင်၌ အမှောင်ကြီး ပျံ့နှံ့သဖြင့် နေရောင်၏ ရထားဝိုင်းကို မမြင်နိုင်တော့하였다။
Verse 10
पदातयो निर्व वजुर्हि कोटिशः प्रभूतमाना विजयाभिलाषिणः । रथाश्वगा वारणगा अथापरेऽसुरा निरीयुः कति कोटिशो मुदा
ခြေလျင်စစ်သည်တို့သည် ကောဋိပေါင်းများစွာဖြင့် တိုးထွက်လာကြ၍၊ မာနကြီးကာ အောင်ပွဲကို လိုလားကြ၏။ အခြားသော အဆုရတို့လည်း ပျော်ရွှင်စွာ အစုအဖွဲ့ကြီးကြီးဖြင့် ချီတက်ထွက်လာကြပြီး၊ အချို့သည် ရထားနှင့် မြင်းစီး၊ အချို့သည် အင်အားကြီး ဆင်စီးကြ၏။
Verse 11
अशुक्ल शैला एव मत्तवारणा अतानिषुश्चीत्कृतिशब्दमाहवे । क्रमेलकाश्चापि गलद्गलध्वनिं वितन्वते क्षुद्रमहीधरोपमाः
အမှောင်ရောင် တောင်တန်းများကဲ့သို့ မတ်တဝါရဏ (မူးယစ်သလို ရုတ်ထန်သော) ဆင်ကြီးများသည် စစ်မြေ၌ စူးရှသော အော်ဟစ်သံကို ထုတ်ကြ၏။ ကုမေလက (ကုလားအုတ်) များလည်း တောင်ငယ်များနှင့်တူကာ၊ ဂလဒ်ဂလ သံတုန်တုန်မြည်သံကို အနှံ့အပြား ဖြန့်ကျက်ကြ၏။
Verse 12
हयाश्च ह्रेषन्त उदग्रभूमिजा विशालकण्ठाभरणा गतेर्विदः । पदानि दन्तावलमूर्ध्नि बिभ्रतः सुडिड्यिरे व्योमपथा यथाऽवयः
မြင်းတို့သည် အသံကြီးစွာ ဟိန်းဟောက်၍ စိတ်အားထက်သန်ကာ ခြေလှမ်းမြင့်မြင့်ဖြင့် လှုပ်ရှားကြသည်။ လည်ပင်းကျယ်အလှဆင်များကို ဝတ်ဆင်၍ လျင်မြန်စွာ သွားလာတတ်ကြ၏။ ဆင်အုပ်၏ ခေါင်းပေါ်တွင် ခြေရာများကို ထားလျက် မိုးကောင်းကင်လမ်းကြောင်း၌ ငှက်ကဲ့သို့ လျင်မြန်စွာ ပျံသန်းသွားကြသည်။
Verse 13
समीक्ष्य शत्रोर्बलमित्थमापतच्चकार सज्यं धनुरम्बिका तदा । ननाद घण्टां रिपुसाददायिनी जगर्ज सिंहोऽपि सटां विधूनयन्
ရန်သူ၏အင်အားသည် ထိုသို့ တိုးဝင်လာသည်ကို မြင်သော် အမ္ဗိကာသည် ချက်ချင်း လေးကို ကြိုးတင်၍ အသင့်ပြု၏။ ရန်သူတို့၏ ပျက်စီးခြင်းကို ပေးတတ်သော ခေါင်းလောင်းကို တီးမြည်စေပြီး၊ မိမိ၏ စင်္ဟာသည် လည်ဆံကို လှုပ်ခါလျက် ဟိန်းဟောက်၏။
Verse 14
ततो निशुंभस्तुहिनाचलस्थितां विलोक्य रम्याभरणायुधां शिवाम् । गिरं बभाषे रसनिर्भरां परां विलासनीभावविचक्षणो यथा
ထို့နောက် နိရှုမ္ဘသည် ဟိမာလယတောင်ပေါ်၌ တည်နေသော သီဝါဒေဝီကို မြင်လျှင် လှပသော အလင်္ကာများဆင်ယင်ကာ တောက်ပသော လက်နက်များကို ကိုင်ဆောင်ထားသဖြင့် စိတ်ခံစားမှုအပြည့်နှင့် သာယာနူးညံ့သော စကားလုံးများဖြင့် ချစ်ရေးလှည့်ကွက်ကျွမ်းကျင်သူကဲ့သို့ ပြောဆို하였다။
Verse 15
भवादृशीनां रमणीयविग्रहे दुनोति कीर्णं खलु मालतीदलम् । कथं करालाहवमातनोष्यसे महेशि तेनैव मनोज्ञवर्ष्मणा
အို မဟေရှီ၊ သင်ကဲ့သို့ လှပသော ကိုယ်ရုပ်ပေါ်တွင် မာလတီပန်းရွက်တစ်ရွက် ပျံ့ကျဲနေသော်လည်း နာကျင်စေသကဲ့သို့ ထင်ရသည်။ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် ထိုအလွန်မိုဟ်မက်သော ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် ကြောက်မက်ဖွယ် စစ်ပွဲကို မည်သို့ ဆောင်ရွက်မည်နည်း။
Verse 16
इतीरयित्वा वचनं महासुरो बभूव मौनी तमुवाच चंडिका । वृथा किमात्थासुर मूढ संगरं कुरुष्व नागालयमन्यथा व्रज
ဤသို့ ပြောပြီးနောက် အာသူရကြီးသည် တိတ်ဆိတ်သွား၏။ ထိုအခါ ခဏ္ဍိကာက သူ့အား ပြောသည်—«အို မိုက်မဲသော အာသူရ၊ အလကားစကားကို အဘယ်ကြောင့် ပြောနေသနည်း။ စစ်ပွဲအတွက် ပြင်ဆင်လော့၊ မဟုတ်လျှင် မြွေတို့၏ နေအိမ် (သေခြင်း) သို့ သွားလော့»။
Verse 17
ततोतिरुष्टः समरे महारथश्चकार बाणावलिवृष्टिमद्भुताम् । घनाघनाः संववृषुर्यथोदकं रणस्थले प्रावृडिवागता तदा
ထို့နောက် စစ်မြေပြင်၌ အလွန်ဒေါသထွက်သော မဟာရထာသည် အံ့ဖွယ်ကောင်းသော မြားတန်းမိုးရွာကို လွှတ်ချလိုက်သည်။ စစ်ကွင်းပေါ်၌ ထူထပ်သော မိုးတိမ်များမှ ရေရွာသကဲ့သို့ မြားများက မိုးရာသီရောက်လာသလို တဖွဲဖွဲကျလာ၏။
Verse 18
शरैश्शितैश्शूलपरश्वधायुधैः सभिन्दिपालैः परिघैश्शरासनैः । भुशुण्डिकाप्रासक्षुरप्रसंज्ञकैर्महासिभिः संयुयुधे मदोद्धतैः
မာနထောင်လွှား၍ သူတို့သည် မြားချွန်များ၊ သုံးခွ၊ ပုဆိန်နှင့် အခြားလက်နက်များဖြင့် တိုက်ခိုက်ကြ၏။ ထို့ပြင် ဘိန္ဒိပာလ (လှံတံ)၊ သံတုတ်၊ လေးများနှင့်လည်းကောင်း၊ ဘုရှုဏ္ဍိကာ၊ လှံများ၊ ဓားသွားကဲ့သို့ ချွန်ထက်သော လက်နက်များနှင့် မဟာဓားကြီးများဖြင့်လည်းကောင်း မူးမောသလို ရန်ပွဲထဲသို့ အပြင်းအထန် ဝင်တိုက်ကြ၏။
Verse 19
विवभ्रमुस्तत्समरे महागजा विभिन्नकुंभाअसिताद्रिसन्निभाः । चलद्बलाकाधवला विकेतवो विसेतवः शुंभनिशुंभकेतवः
ထိုစစ်ပွဲတွင် အစွမ်းထက်သော ဆင်ပြောင်ကြီးများသည် တောင်နက်ကြီးများကဲ့သို့ နားထင်များ ကွဲအက်လျက် ယိမ်းယိုင်နေကြကုန်၏။ ကြိုးကြာငှက်အုပ်များကဲ့သို့ ဖြူဖွေးသော အလံတော်များသည် ရှုမ္ဘနှင့် နိရှုမ္ဘတို့၏ အမှတ်အသားများကို ဆောင်လျက် လွင့်ပျံနေကြကုန်၏။
Verse 20
विभिन्नदेहा दितिजा झषोपमा विकन्धरा वाजिगणा भयंकराः । परासवः कालिकया कृता रणे मृगारिणा चाशिषतापरेऽसुरा
ထိုစစ်ပွဲတွင် ဒိတိမှမွေးဖွားသော အသူရာများသည် အချို့မှာ ခန္ဓာကိုယ်များ ပျက်စီး၍၊ အချို့မှာ ငါးကြီးများကဲ့သို့၊ အချို့မှာ ခေါင်းမရှိဘဲ ကာလိကာဒေဝီ၏ လက်ချက်ဖြင့် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရ၏။ သို့သော် အခြားသောအသူရာတို့သည် ခိုလှုံရာရှာလျက် မရိဂါရိ (သီဝနတ်မင်း) ထံတွင် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုနှင့် ကောင်းချီးမင်္ဂလာကို တောင်းခံကြကုန်၏။
Verse 21
विसुस्रुवू रक्तवहास्तदन्तरे सरिच्च यास्तत्र विपुप्लुवे हतैः । कचा भटानां जलनीलिकोपमास्तदुत्तरीयं सितफेनसंनिभम्
ထိုစစ်မြေပြင်အလယ်တွင် သွေးချောင်းများ စီးဆင်းလာပြီး မြစ်တစ်စင်းသည် ကျဆုံးသူများဖြင့် ပြည့်လျှံနေ၏။ စစ်သည်တော်တို့၏ ဆံပင်များသည် ရေမှော်ပင်များကဲ့သို့ ဖြစ်နေပြီး ၎င်းတို့၏ အပေါ်ရုံအင်္ကျီများသည် ရေမြှုပ်ဖြူများကဲ့သို့ ထင်မှတ်ရ၏။
Verse 22
तुरंगसादी तुरगाधिरोहिणं गजस्थितानभ्यपतन्गजारुहः । रथी रथेशं खलु पत्तिरङ्घ्रिगान्समप्रतिद्वन्द्विकलिर्महानभूत्
မြင်းစီးသူရဲသည် မြင်းစီးသူရဲကို တိုက်ခိုက်သည်၊ ဆင်စီးသူရဲသည် ဆင်စီးသူရဲကို တိုက်ခိုက်သည်။ ရထားထိန်းသည် ရထားအရှင်ကို တိုက်ခိုက်ပြီး ခြေလျင်စစ်သည်သည် ခြေလျင်စစ်သည်ကို ရင်ဆိုင်၏။ ဤသို့ဖြင့် ကြီးကျယ်သော အပြန်အလှန် တိုက်ပွဲကြီး ဖြစ်ပွားလေသည်။
Verse 23
ततो निशुंभो हृदये व्यचिन्तयत्करालकालोयमुपागतोऽधुना । भवेद्दरिद्रोऽपि महाधनो महाधनो दरिद्रो विपरीतकालतः
ထိုအခါ နိသုမ္ဘသည် မိမိ၏နှလုံးသားထဲတွင် ဆင်ခြင်မိသည်မှာ- "ယခုအခါ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော အချိန်ကာလသည် ရောက်ရှိလာပြီဖြစ်သည်။ ကံကြမ္မာ၏ ပြောင်းပြန်ဖြစ်မှုကြောင့် ဆင်းရဲသောသူသည်ပင် အလွန်ချမ်းသာလာနိုင်ပြီး၊ အလွန်ချမ်းသာသောသူသည်လည်း ဆင်းရဲတွင်းသို့ ကျရောက်သွားနိုင်သည်" ဟု ဖြစ်သည်။
Verse 24
जडो भवेत्स्फीतमतिर्महामतिर्जडो नृशंसो बहुमन्तु संस्तुतः । पराजयं याति रणे महाबला जयंति संग्राममुखे च दुर्बलाः
ဉာဏ်မတတ်သူတစ်ယောက်သည် ဉာဏ်ပွင့်လင်းသကဲ့သို့ ထင်ရပြီး “အလွန်ပညာရှိ” ဟု ချီးမွမ်းခံရနိုင်သည်။ ကြမ်းတမ်း၍ မေတ္တာမဲ့သူတစ်ယောက်ပင် လူအများက ဂုဏ်ပြုနိုင်သည်။ သို့သော် စစ်မြေပြင်တွင် အင်အားကြီးသကဲ့သို့ ထင်ရသူက ရှုံးနိမ့်နိုင်ပြီး အားနည်းသကဲ့သို့ ထင်ရသူက တိုက်ပွဲရှေ့တန်းတွင် အနိုင်ရနိုင်သည်။
Verse 25
जयोऽजयो वा परमेश्वरेच्छया भवत्यनायासत एव देहिनाम् । न कालमुल्लंघ्य शशाक जीवितुं महेश्वरः पद्मजनी रमापतिः
အနိုင်အရှုံးသည် ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့အပေါ် အားထုတ်စရာမလိုဘဲ အမြင့်မြတ်သော အရှင်၏ အလိုတော်တစ်ပါးတည်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ အချိန် (ကာလ) ကို ကျော်လွန်၍ အသက်ရှင်နိုင်သူ မရှိ—မဟေရှဝရ၊ ပဒ္မဇ ဘြဟ္မာ၊ သို့မဟုတ် ရမာ (လက္ခမီ) ၏ ခင်ပွန်း ဗိဿဏုတောင် မဟုတ်။
Verse 26
उपेत्य संग्राममुखं पलायनं न साधुवीरा हृदयेऽनुमन्वते । परंतु युद्धे कथमेतया जयो विनाशितं मे सकलं बलं यथा
စစ်မျက်နှာသို့ ရောက်လာပြီးနောက် သမာဓိရှိသော သူရဲကောင်းတို့သည် နှလုံးသားထဲတွင် ထွက်ပြေးခြင်းကို မလက်ခံကြ။ သို့ရာတွင် ဤစစ်ပွဲ၌ အနိုင်သည် မည်သို့ သူမထံသို့ သွားရောက်သနည်း—ကျွန်ုပ်၏ အင်အားအားလုံး ပျက်စီးသွားသကဲ့သို့။
Verse 27
इयं हि नूनं सुरकर्म साधितुं समागता दैत्यबलं च बाधितुम् । पुराणमूर्तिः प्रकृतिः परा शिवा न लौकिकीयं वनिता कदापि वा
သူမသည် နတ်တို့၏ အလုပ်ကို ပြီးမြောက်စေရန်နှင့် အသူရတို့၏ အင်အားကို တားဆီးရန် အမှန်တကယ် ရောက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ သူမသည် ရှေးဦးမူလ ရုပ်သဏ္ဌာန်—ပရကృతိ ကိုယ်တိုင်—အမြင့်မြတ်သော ရှီဝါ (ဒေဝီမိခင်) ဖြစ်ပြီး၊ မည်သည့်အခါမျှ လောကီမိန်းမသာ မဟုတ်။
Verse 28
वधोऽपि नारीविहितोऽयशस्करः प्रगीयते युद्धरसं लिलिक्षुभिः । तथाप्यकृत्वा समरं कथं मुखं प्रदर्शयामोऽसुरराजसन्निधौ
မိန်းမ၏အမိန့်အတိုင်း ပြုသော သတ်ဖြတ်ခြင်းတောင် အရှက်အပျက်ကို ဆောင်တတ်သည်ဟု စစ်ရသကို နှစ်သက်သူတို့ သီဆိုကြ၏။ သို့ရာတွင် စစ်မတိုက်ဘဲ နေပါက အဆုရာဘုရင်၏ ရှေ့တော်၌ မျက်နှာကို မည်သို့ ပြနိုင်မည်နည်း။
Verse 29
विचारयित्वेति महारथो रथं महान्तमध्यास्य नियन्तृचोदितम् । ययौ द्रुतं यत्र महेश्वरांगना सुरांगनाप्रार्थितयौवनोद्गमा
ထိုသို့ စဉ်းစားပြီးနောက် မဟာရഥသူရဲကောင်းသည် ယာဉ်မောင်း၏ တိုက်တွန်းမှုဖြင့် မဟာရထားကို တက်စီးကာ၊ ကောင်းကင်နတ်သမီးများ ဆုတောင်းမေတ္တာဖြင့် တောင်းခံခဲ့သော ယောဝနရောင်ခြည် ထွန်းပေါ်နေသည့် မဟာဒေဝ၏ သင်္ခါရမိဖုရား (မဟေရှဝရအင်္ဂနာ) ရှိရာသို့ လျင်မြန်စွာ သွားလေ၏။
Verse 30
अवोचदेनां स महेशि किं भवेदेभिर्हतैर्वेतनजीविभिर्भटैः । तवास्ति कांक्षा यदि योद्धुमावयोस्तदा रणः स्याद्धृतयुद्धसत्पटैः
သူမအား မဟေရှီဟု ခေါ်၍ ပြောသည်– «လစာအတွက်သာ အသက်ရှင်သော ငှားရမ်းစစ်သည်တို့ကို သတ်လျှင် အကျိုးအမြတ် ဘာရှိမည်နည်း။ အကယ်၍ ငါတို့နှင့် တကယ်တမ်း တိုက်လိုသော်၊ ထိုအခါ စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာ၍ စစ်ပွဲကို အလေးအနက် ခံယူထားသော သူရဲကောင်းတို့အကြား တိုက်ပွဲ ဖြစ်စေ»။
Verse 31
उवाच कालीं प्रति कौशिकी तदा समीक्ष्यतामेष दुराग्रहोऽनयोः । करोति कालो विपदागमे मतिं विभिन्नवृत्तिं सदसत्प्रवर्तकः
ထို့နောက် ကೌသိကီ သည် ကာလီအား ပြောသည်– «ဤနှစ်ဦး၏ ခေါင်းမာသော အတင်းအကျပ်ကို သေချာစွာ စိစစ်ကြပါစို့။ အန္တရာယ် နီးကပ်လာသောအခါ ကာလ (အချိန်) သည် စိတ်ကို လှုပ်ရှားမတည်ငြိမ်စေ၍ လုပ်ရပ်များကို ကွဲပြားသွားစေကာ မှန်ကန်မှုနှင့် မှားယွင်းမှု နှစ်ဖက်စလုံးသို့ တွန်းပို့တတ်သည်»။
Verse 32
ततो निशुंभोऽभिजघान चण्डिकां शरैस्सहस्रैश्च तथैव कालिकाम् । बिभेद बाणानसुरप्रचोदितान्सहस्रखण्डं स्वशरोत्करैः शिवा
ထို့နောက် နိရှုမ္ဘ သည် စန္ဒိကာကို မြားထောင်ပေါင်းများစွာဖြင့် ပစ်ခတ်၍ ကာလိကာကိုလည်း ထိုနည်းတူ ပစ်ခတ်하였다။ သို့သော် ရှိဝါ—ဒေဝီမဟာမိခင်—သည် မိမိ၏ မြားအစုအဝေးများဖြင့် အဆုရတို့က လှုံ့ဆော်ပစ်လွှတ်သော မြားများကို ထောင်ပိုင်းကွဲအောင် ချိုးဖျက်ပစ်하였다။
Verse 33
ततः समुत्थाय कृपाणमुज्ज्वलं स चर्म्म कण्ठीरवमूर्ध्न्यताडयत् । बिभेद तं चापि महासिनाम्बिका यथा कुठारेण तरुं तरुश्छिदः
ထို့နောက် သူသည် ထ၍ တောက်ပသော ဓားကို ကိုင်ကာ ခေါင်းပေါ်ရှိ ခြင်္သေ့အရေချပ်ကို ထိုးနှက်하였다။ သို့သော် အမ္ဘိကာ သည် မဟာဓားဖြင့် သူ့ကို ခွဲဖြတ်ပစ်၍ သစ်ခုတ်သူက ပုဆိန်ဖြင့် သစ်ပင်ကို လှဲသကဲ့သို့ ဖြစ်하였다။
Verse 34
स भिन्नखड्गो निचखान मार्गणं पराम्बिका वक्षसि सोऽपि चिच्छिदे । पुनस्त्रिशूलं हृदयेऽक्षिपत्तदप्यचूर्ण यन्मुष्टिनिपातनेन सा
သူ၏ဓားက ကျိုးပဲ့သွားသဖြင့် အမြင့်မြတ်မိခင်တော်၏ ရင်ဘတ်သို့ မြားလက်နက်တစ်စင်း ပစ်လွှတ်ရာ၊ မိခင်တော်က ထိုအရာကိုလည်း ခွဲဖြတ်ပစ်တော်မူ၏။ ထို့နောက် သုံးခွံလှံကို မိခင်တော်၏ နှလုံးသို့ ပစ်ချရာ၊ မိခင်တော်က လက်သီးတစ်ချက်ဖြင့် ထိုအရာကိုပါ အမှုန့်အဖြစ် ချေမွတော်မူ၏။
Verse 35
ततोऽट्टहासं जगदम्बिका करोद्वितत्रसुस्तेन सुरारयोऽखिलाः । जयेति शब्दं जगदुस्तदा सुरा यदाम्बिकोवाच रणे स्थिरो भव
ထို့နောက် ကမ္ဘာမိခင်တော် ဂျဂဒမ္ဘိကာသည် အလွန်ကြီးမားစွာ ရယ်မောတော်မူ၏။ ထိုရယ်မောသံကြောင့် နတ်တို့၏ ရန်သူအားလုံး ကြောက်လန့်တုန်လှုပ်သွားကြ၏။ ထိုအခါ နတ်တို့က “အောင်မြင်ပါစေ” ဟု ကြွေးကြော်ကြပြီး၊ အမ္ဘိကာက စစ်မြေပြင်၌ “တည်ကြည်ခိုင်မာစွာ ရပ်တည်ကြ” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
Verse 36
ततोम्बिका भीमभुजंगमोपमैस्सुरद्विषां शोणितचूषणोचितैः । निशुम्भमात्मीयशिलीमुखै श्शितैर्निहत्य भूमीमनयद्विषोक्षितैः
ထို့နောက် အမ္ဘိကာသည် နတ်တို့၏ ရန်သူတို့၏ သွေးကို စုပ်သောက်ရန် သင့်လျော်ပြီး ကြောက်မက်ဖွယ် မြွေကြီးများကဲ့သို့ ထိတ်လန့်စေသော မိမိ၏ ထက်မြက်သော မြားများဖြင့် နိရှုမ္ဘကို သတ်ဖြတ်ကာ ရန်သူ၏ သွေးဖြင့် စိုစွတ်နေသော မြေပြင်ပေါ်သို့ လဲကျစေတော်မူ၏။
Verse 37
निपातितेऽमानबलेऽसुरप्रभुः कनीयसि भ्रातरि रोषपूरितः । रथस्थितो बाहुभिरष्ट भिर्वृतो जगाम यत्र प्रमदा महेशितुः
ညီငယ် မာနဘလကို လဲကျစေပြီးနောက် အဆုရတို့၏ အရှင်သည် ဒေါသဖြင့် ပြည့်နှက်သွား၏။ ရထားပေါ်၌ ရပ်တည်လျက် အင်အားကြီး လက်ရှစ်ဖက် (သို့မဟုတ် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ရှစ်ဖွဲ့) ဖြင့် ဝန်းရံခံကာ မဟေရှဝရ (ရှီဝ) ၏ ချစ်မြတ်နိုးရသော မိဖုရားတော်ရှိရာသို့ သွားရောက်၏။
Verse 38
अवादयच्छंखमरिन्दमं तदा धनुस्स्वनं चापि चकार दुःसहम् । ननाद सिंहोऽपि सटां विधूनयन्बभूव नादत्रयनादितन्नभः
ထိုအခါ ရန်သူကိုနှိမ်နင်းသူသည် သင်္ခကိုမှုတ်၍၊ ထို့ပြင် မြားတံကိုတင်းကျပ်စေသော လေးကြိုးသံကိုလည်း ကြောက်မက်ဖွယ် ဖြစ်အောင် ထုတ်လွှင့်하였다။ စင်္ဟာလည်း လည်ပင်းမွေးကို လှုပ်ခါကာ ဟိန်းဟောက်၍၊ ကောင်းကင်သည် ထိုသုံးမျိုးသော အသံကြောင့် တုန်လှုပ်ကာ ရွှင်လန်းသံဖြင့် ပြည့်နှက်သွား၏။
Verse 40
दैत्यराजो महतीं ज्वलच्छिखां मुमोच शक्तिं निहता च सोल्कया । बिभेद शुंभप्रहिताञ्छराच्छिवा शिवेरितान्सोपि सहस्रधा शरान्
ဒೈത്യတို့၏ မင်းသည် မီးလောင်တောက်ပသော လှံကြီးတစ်လက်ကို ပစ်လွှတ်သော်လည်း၊ သူမ၏ ဂဒါတံဖြင့် ထိုးချကာ ချိုးဖျက်ခံရ၏။ ထို့နောက် ရှုಂಭ ပို့လွှတ်သော မြားများကို ရှိဝါဒေဝီက ခွဲဖျက်하였다။ ထို့ပြင် ရှိဝက အားပေးစေသော မြားများကိုပင် သူသည် တစ်ထောင်ပိုင်းအဖြစ် ခွဲကွဲစေ하였다။
Verse 41
त्रिशूलमुत्क्षिप्य जघान चण्डिका महासुरं तं स पपात मूर्च्छितः । विभिन्नपक्षो हरिणा यथा नगः प्रकंपयन् द्यां वसुधां स वारिधिम्
ချဏ္ဍိကာသည် တ్రిశूलကို မြှောက်ကာ အာသုရကြီးကို ထိုးနှက်သဖြင့်၊ သူသည် မူးမေ့ကာ လဲကျသွား၏။ ဟရိက တောင်၏ အတောင်ပံကို ချိုးဖျက်သကဲ့သို့၊ ထိုသူသည် ပြိုကျကာ ကောင်းကင်၊ မြေပြင်နှင့် သမုဒ္ဒရာကို တုန်ခါစေ하였다။
Verse 42
ततो मृषित्वा त्रिशिखोद्भवां व्यथां विधाय बाहूनयुतं महाबलः । स कालिकां सिंहयुतां महेश्वरीं जघान चक्रैरमरक्षयंकरैः
ထို့နောက် သုံးချွန်လက်နက်မှ ပေါ်လာသော နာကျင်မှုကို ခံနိုင်ရည်ရှိကာ၊ အင်အားကြီးသူသည် လက်များစွာကို ပေါ်ထွန်းစေ하였다။ ထိုအခါ စင်္ဟာစီးသော မဟေရှွရီ ကာလိကာကို၊ အမရတို့၏ တပ်စုကိုပင် ဖျက်ဆီးနိုင်သော စက္ကရလက်နက်များဖြင့် ထိုးနှက်하였다။
Verse 43
तदस्तचक्राणि विभिद्य लीलया त्रिशूलमुद्गूर्य्य जघान सासुरम् । शिवा जगत्पावनपाणिपङ्कजादुपात्तमृत्यू परमं पदं गतौ
သူမထံသို့ ပစ်လွှတ်လာသော မစ်ဆိုင်လ်နှင့် စက်ရဝိုင်းလက်နက်များကို ကစားသလို ထိုးဖောက်ကာ၊ သီဝါဒေဝီသည် တြိရှူလကို မြှောက်၍ အဆုရကို ထိုးနှက်သတ်လိုက်သည်။ ကမ္ဘာကို သန့်စင်ပေးသော မိခင်ဒေဝီ၏ ကြာပန်းလက်မှ လက်ခံရသော မရဏကြောင့် ထိုနှစ်ဦးသည် အမြင့်ဆုံးသော ပဒ—အထွတ်အထိပ် နေရာသို့ ရောက်ကြသည်။
Verse 44
हते तस्मिन्महावीर्य्ये निशुंभे भीमविक्रमे । शुंभे च सकला दैत्या विविशुर्बलिसद्मनि
အလွန်တန်ခိုးကြီး၍ ကြောက်မက်ဖွယ် ရဲရင့်သော နိရှုမ္ဘကို သတ်ပြီးနောက်၊ ရှုမ္ဘနှင့်အတူ ဒိုင်တျာတို့အားလုံးသည် ဘလိ၏ နေအိမ်သို့ ဝင်ရောက်ကာ ခိုလှုံကြသည်။
Verse 45
भक्षिता अपरे कालीसिंहाद्यैरमरद्विषः । पलायितास्तथान्ये च दशदिक्षु भयाकुलाः
နတ်တို့၏ ရန်သူအချို့ကို ကာလီနှင့် ခြင်္သေ့သဏ္ဍာန် အစောင့်အရှောက်တို့က စားသောက်လိုက်ကြသည်။ အခြားသူတို့မူ ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်ကာ တစ်ဆယ်ဦးတည်ရာ အရပ်အားလုံးသို့ ထွက်ပြေးကြသည်။
Verse 46
बभूवुर्मार्गवाहिन्यस्सरितः स्वच्छपाथसः । ववुर्वाताः सुखस्पर्शा निर्मलत्वं ययौ नभः
မြစ်များသည် မိမိတို့၏ လမ်းကြောင်းမှန်အတိုင်း ပြန်လည်စီးဆင်းလာ၍ ရေစီးကြည်လင်သန့်ရှင်းသည်။ နူးညံ့သော လေညင်းများက သက်သာစွာ ထိတွေ့ကာ၊ ကောင်းကင်သည် အပြည့်အဝ သန့်စင်သွားသည်။
Verse 47
पुनर्यागः समारेभे देवैर्ब्रह्मर्षिभिस्तथा । सुखिनश्चाभवन्सर्वे महेन्द्राद्या दिवौकसः
ထို့နောက် နတ်တို့နှင့် ဘြဟ္မရ္ရှီတို့က ယဇ္ဉကို ထပ်မံ စတင်ကျင်းပကြသည်။ မဟာအိန္ဒြာမှစ၍ ကောင်းကင်ဘုံနေထိုင်သူ အားလုံးသည် ပြန်လည် ပျော်ရွှင်လာကြသည်။
Verse 48
पवित्रं परमं पुण्यमुमायाश्चरितं प्रभो । दैत्यराजवधोपेतं श्रद्धया यः समभ्य सेत्
အို အရှင်မြတ်၊ အကြင်သူသည် သဒ္ဓါတရားဖြင့် ဥမာဒေဝီ၏ အလွန်သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော အကြောင်းအရာကိုလည်းကောင်း၊ အသူရာမင်းကို နှိမ်နင်းခြင်းကိုလည်းကောင်း လေ့လာပါက ထိုရွတ်ဖတ်ပူဇော်မှုကြောင့် သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ခြင်းနှင့် ကုသိုလ်တရားတို့ကို ရရှိစေပါသည်။
Verse 49
स भुक्त्वेहाखिलान्भोगांस्त्रिदशैरपि दुर्लभान् । परत्रोमालयं गच्छेन्महामायाप्रसादतः
သူသည် ဤလောက၌ ဒေဝတားတို့တောင် ရခက်ခဲသော ပျော်ရွှင်မှုအပေါင်းကို ခံစားပြီးနောက်၊ မဟာမာယာ၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့် နောက်လောကတွင် ဥမာ၏ နေရာတော်သို့ ရောက်သွား၏။
Verse 50
ऋषिरुवाच । एवन्देवी समुत्पन्ना शुंभासुरनिबर्हिणी । प्रोक्ता सरस्वती साक्षादुमांशाविर्भवा नृप
ရသီက မိန့်ကြားသည်။ ထိုသို့ ဒေဝီသည် ပေါ်ထွန်းလာ၍ သုಂಭ အဆုရကို ဖျက်ဆီးသူ ဖြစ်၏။ ထိုဒေဝီကို စာရသွတီ မိမိတော်တိုင် အထင်အရှားပုံရိပ်ဟု ကြေညာကြပြီး၊ အုမာ၏ အစိတ်အပိုင်းမှ ပေါ်ထွန်းလာခြင်း ဖြစ်သည်၊ အို မင်းကြီး။
Frequently Asked Questions
It presents the immediate aftermath of Devī’s slaying of Dhūmrākṣa, Caṇḍa-Muṇḍa, and Raktabīja: Śumbha (with Niśumbha) responds by summoning and deploying massive asura forces, setting the stage for the next phase of the Devī–asura conflict.
The war-instruments and the spreading darkness function as symbolic diagnostics: adharma, when threatened, amplifies noise, speed, and scale, attempting to eclipse the ‘sun’ of clarity (viveka). The obscured solar chariot signifies a temporary dominance of tamas and confusion before divine reassertion of order.
The chapter foregrounds Devī (Gaurī/Umā) in her role as the victorious divine combatant—primarily through reported deeds rather than a new named form—while the narrative emphasis remains on the asuric mobilization provoked by her earlier manifestations and victories.