Adhyaya 3
Satarudra SamhitaAdhyaya 331 Verses

शिवस्यार्द्धनारीनरावतारवर्णनम् (Description of Shiva’s Ardhanārī-nara Manifestation)

ဤအဓ್ಯಾಯသည် နန္ဒီဣශ්වර၏ သင်ကြားချက်အဖြစ် စတင်ကာ၊ ရှိဝ၏ “အနုတ္တမ” (မလွန်ကဲနိုင်သော) ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြစ်သည့် အර්ဓနာရီ-နရ ကို ဖော်ပြသည်။ ဘြဟ္မာသည် သတ္တဝါများကို ဖန်ဆင်းသော်လည်း မျိုးဆက်မပွားပွားလာသဖြင့် စိတ်ပူပန်၍ အတွေးအခေါ်လည်း မတည်ငြိမ်ဖြစ်သည်။ မိုးကောင်းကင်မှ အသံ (နဘောဝါဏီ) က မိထုန-ဇာ စೃಷ್ಟိ၊ အတွဲအဖက် (ယောက်ျား-မိန်းမ) ဖြင့် ဖန်ဆင်းမှုကို တည်ထောင်ရန် ညွှန်ကြားသည်။ သို့ရာတွင် ဣရှာနမှ မိန်းမမျိုးရိုး မပေါ်ထွန်းသေးသဖြင့် ဘြဟ္မာသည် မိန်းမဘက်ကို တစ်ဖက်တည်း မဖန်ဆင်းနိုင်။ သမ္ဘု၏ ပရဘာဝ (အကျိုးသက်ရောက်သော အင်အား) မရှိလျှင် မျိုးဆက်မဖြစ်နိုင်ကြောင်း သိမြင်ကာ၊ ဘြဟ္မာသည် အမြင့်တင် တပသ်ကို ပြု၍ အမြတ်ဆုံး သက္တိနှင့် ပေါင်းစည်းသော ပရမေශ්වරကို သာမဏီတော်မူသည်။ ရှိဝသည် ချက်ချင်း ပီတိဖြစ်၍ ဆုတောင်းပြည့်စုံစေသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် ဝင်ရောက်ပေါ်ထွန်းကာ အර්ဓနာရီ-နရ အဖြစ် ဘြဟ္မာထံ ချဉ်းကပ်လာသည်။ ဘြဟ္မာသည် ပျပ်ဝပ်ကန်တော့၍ စတုတ္တိသီချင်းကဲ့သို့ ချီးမွမ်းကာ၊ ကမ္ဘာဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် ယဇ္ဉာ-ကర్మ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုသည် ရှိဝနှင့် သက္တိ၏ မခွဲမခွာ အတူတကွရှိမှုအပေါ် မူတည်ကြောင်းကို ကွက်ကွက်ကွင်းကွင်း သင်ခန်းစာအဖြစ် ဖော်ပြသည်။

Shlokas

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । शृणु तात महाप्राज्ञ विधिकामप्रपूरकम् । अर्द्धनारीनराख्यं हि शिवरूपमनुत्तमम्

နန္ဒီဣရှွရက ပြောသည်—“အို သားရေ၊ ဉာဏ်ကြီးသူရေ၊ ဓမ္မ၏စည်းကမ်းနှင့် သန့်ရှင်းသော ကာမကို ပြည့်စုံစေသော၊ ‘အර්ဓနာရီ-နရ’ ဟုခေါ်သော ရှီဝ၏ အထွတ်အမြတ်ရုပ်တော်ကို နားထောင်လော့။”

Verse 2

यदा सृष्टाः प्रजा सर्वाः न व्यवर्द्धंत वेधसा । तदा चिंताकुलोऽभूत्स तेन दुःखेन दुखितः

ဖန်ဆင်းထားသော သတ္တဝါအားလုံးသည် ဖန်ဆင်းရှင် ဝေဓသာ (ဗြဟ္မာ) အောက်တွင် မတိုးတက်ကြသော်၊ ထိုအခါ သူသည် စိုးရိမ်ပူပန်မှုဖြင့် ပြည့်နှက်သွားပြီး၊ ထိုဝမ်းနည်းမှုကြောင့် ကိုယ်တိုင်လည်း ဒုက္ခရောက်လေ၏။

Verse 3

इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां रुद्रसंहितायां शिवस्यार्द्धनारीनरावतारवर्णनं नाम तृतीयोऽध्यायः

ဤသို့ဖြင့် «သီဝ မဟာပုရာဏ» ၏ တတိယ သံဟိတာ (ရုဒြသံဟိတာ) အတွင်း၌ «သီဝ၏ အဓ္ဓနာရီနှင့် လူအဖြစ် အဝတားကို ဖော်ပြခြင်း» ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် တတိယ အခန်း ပြီးဆုံး၏။

Verse 4

नारीणां कुलमीशानान्निर्गतं न पुरा यतः । ततो मैथुनजां सृष्टिं कर्तुं शेके न पद्मभूः

အစဦးကာလ၌ အီရှာန (သီဝ) ထံမှ မိန်းမမျိုးရိုး မထွက်ပေါ်သေးသဖြင့်၊ ထို့ကြောင့် ပဒ္မဘူ (ကြာပန်းမွေး ဘြဟ္မာ) သည် မေထုန်မှ ဖြစ်သော ဖန်ဆင်းခြင်းကို မဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပါ။

Verse 5

प्रभावेण विना शंभोर्न जायेरन्निमाः प्रजाः । एवं संचिन्तयन्ब्रह्मा तपः कर्त्तुं प्रचक्रमे

ဗြဟ္မာသည် စဉ်းစားလျက်— «ရှမ္ဘု (Śambhu) ၏ အာနုဘော်နှင့် ကရုဏာမရှိလျှင် ဤသတ္တဝါတို့ မပေါ်ပေါက်နိုင်» ဟု ထင်မြင်၏။ ထို့ကြောင့် ဖန်ဆင်းရေးအတွက် ထိုသန့်ရှင်းသော အထောက်အပံ့ကို ရယူရန် တပဿ (အာစတေရီ) ကို စတင်ကျင့်၏။

Verse 6

शिवया परया शक्त्या संयुक्तं परमेश्वरम् । संचिंत्य हृदये प्रीत्या तेपे स परमं तपः

ချစ်ခင်သဒ္ဓါဖြင့် သူသည် နှလုံးသားအတွင်း၌ သီဝါ—အလွန်မြင့်မြတ်သော သက္တိ—နှင့် ပေါင်းစည်းတော်မူသော ပရမေရှွရကို စိတ်ကူးတော်မူ၍၊ ထို့နောက် အမြင့်ဆုံးသော တပဿကို ကျင့်၏။

Verse 7

तीव्रेण तपसा तस्य संयुक्तस्य स्वयंभुवः । अचिरेणैव कालेन तुतोष स शिवो द्रुतम्

အလွန်ပြင်းထန်သော တပဿနှင့် မလှုပ်မယှက် စူးစိုက်မှုဖြင့် ကျင့်သော သူ၏အာစတေရီကြောင့်၊ ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းတော်မူသော သီဝ (Śiva) သည် မကြာခင်ပင် သူ့အပေါ် ကျေနပ်နှစ်သက်တော်မူ၏။ အချိန်တိုအတွင်းမှာပင် သီဝသည် ချက်ချင်းပင် ပျော်ရွှင်တော်မူ၏။

Verse 8

ततः पूर्णचिदीशस्य मूर्तिमाविश्य कामदाम् । अर्द्धनारीनरो भूत्वा ततो ब्रह्मान्तिकं हरः

ထို့နောက် ပြည့်စုံသော သိတိရှိမှု၏ အရှင်၏ ဆန္ဒပြည့်စုံစေသော မూర్తိထဲသို့ ဟရ (ရှီဝ) ဝင်ရောက်ကာ၊ အာဓ္ဓနာရီ-နရ (Ardhanārī) အဖြစ် ပြောင်းလဲပြီးနောက် ဗြဟ္မာ၏ အနီးတော်သို့ သွားရောက်၏။

Verse 9

तं दृष्ट्वा शंकरं देवं शक्त्या प्ररमयान्वितम् । प्रणम्य दण्डवद्ब्रह्मा स तुष्टाव कृताञ्जलिः

အမြင့်ဆုံး ရှက္တိနှင့် ပေါင်းစည်းနေသော သင်္ကရဒေဝကို မြင်လျှင်၊ ဗြဟ္မာသည် ဒဏ္ဍဝတ် (တုတ်တန်းကဲ့သို့) အပြည့်အဝ လဲကျ၍ ဦးချကာ၊ လက်အုပ်ချီ၍ ချီးမွမ်းတော်မူ၏။

Verse 10

अथ देवो महादेवो वाचा मेघगभीरया । संभवाय सुसंप्रीतो विश्वकर्त्ता महेश्वरः

ထို့နောက် မဟာဒေဝ မဟေရှွရ—လောကကို ဖန်ဆင်းသော အရှင်—သည် သမ္ဘဝအား အလွန်နှစ်သက်၍ မိုးတိမ်မုန်တိုင်းကဲ့သို့ နက်ရှိုင်းသော အသံဖြင့် မိန့်တော်မူ၏။

Verse 11

ईश्वर उवाच । वत्सवत्स महाभाग मम पुत्र पितामह । ज्ञातवानस्मि सर्व तत्तत्त्वतस्ते मनोरथ

ဣရှွရ မိန့်တော်မူသည်– «ချစ်လှစွာသော ကလေးရေ၊ ကံကောင်းလှသူရေ၊ ငါ့သားရေ၊ အဘိုးကြီးရေ။ သင်၏ ဆန္ဒ၏ အတွင်းအနှစ်သာရကို ငါ အမှန်တကယ် သိမြင်ပြီးပြီ»။

Verse 12

प्रजानामेव वृद्ध्यर्थं तपस्तप्तं त्वयाधुना । तपसा तेन तुष्टोऽस्मि ददामि च तवेप्सितम्

«သင်သည် ယခု သတ္တဝါတို့၏ တိုးပွားကောင်းကျိုးအတွက်သာ တပဿာကို ကျင့်ခဲ့သည်။ ထိုတပဿာကြောင့် ငါနှစ်သက်၏; ထို့ကြောင့် သင်လိုအင်ဆန္ဒကို ငါပေးအပ်မည်»။

Verse 13

इत्युक्त्वा परमोदारं स्वभावमधुरं वचः । पृथक्चकार वपुषो भागाद्देवीं शिवां शिवः

ဤသို့ အလွန်ရက်ရော၍ သဘာဝအားဖြင့် ချိုမြိန်သော ဝစနာကို မိန့်တော်မူပြီးနောက်၊ သခင်ရှီဝသည် မိမိ၏ ကိုယ်တော်အပိုင်းတစ်စိတ်မှ မင်္ဂလာရှိသော ဒေဝီ ရှီဝာကို ခွဲထုတ်၍ ပေါ်ထွန်းစေတော်မူ၏။

Verse 14

तां दृष्ट्वा परमां शक्तिं पृथग्भूतां शिवागताम् । प्रणिपत्य विनीतात्मा प्रार्थयामास तां विधिः

ရှီဝမှ ပေါ်ထွန်းလာ၍ သီးခြားတော်မူသော အမြင့်မြတ်ဆုံး သက္တိကို မြင်သောအခါ၊ ဗြဟ္မာ (ဝိဓိ) သည် စိတ်နှိမ့်ချ၍ စည်းကမ်းတကျဖြစ်ကာ ဦးညွှတ်ပူဇော်ပြီး ထိုဒေဝီအား ဆုတောင်းလျှောက်ထားလေ၏။

Verse 15

ब्रह्मोवाच । देवदेवेन सृष्टोहमादौ त्वत्पतिना शिवे । प्रजाः सर्वा नियुक्ताश्च शंभुना परमात्मना

ဗြဟ္မာက မိန့်ဆိုသည်။ «အို ရှီဝာဒေဝီ၊ အစကာလ၌ ငါသည် သင်၏ သခင်ဖြစ်သော ဒေဝဒေဝ ရှမ္ဘု—အမြင့်မြတ်ဆုံး အတ္တမန်—၏ ဖန်ဆင်းခြင်းကို ခံခဲ့ရ၏။ ထိုအမြင့်မြတ်ဆုံး ရှမ္ဘုတော်တည်းဟူသော ပရမာတ္မာကပင် သတ္တဝါအားလုံးကို မိမိမိမိ တာဝန်နှင့် အစီအစဉ်အလိုက် ခန့်အပ်တော်မူ၏»။

Verse 16

मनसा निर्मिताः सर्वे शिवे देवादयो मया । न वृद्धिमुपगच्छंति सृज्यमानाः पुनःपुनः

«အို ရှီဝာ၊ ငါသည် ရှီဝအပေါ် အားထား၍ စိတ်ဖြင့်ပင် ဒေဝတော်တို့မှစ၍ အားလုံးကို ဖန်ဆင်းခဲ့၏။ သို့သော် ထပ်ခါထပ်ခါ ဖန်ဆင်းနေသော်လည်း သူတို့သည် အမှန်တကယ် တိုးတက်ခြင်း၊ ပြည့်စုံခြင်းသို့ မရောက်ကြ»။

Verse 17

मिथुनप्रभवामेव कृत्वा सृष्टिमतः परम् । संवर्द्धयितुमिच्छामि सर्वा एव मम प्रजाः

«အထွတ်အထိပ်သော ဖန်ဆင်းခြင်းကို အဖိုနှင့် အမ တို့၏ အတွဲဖြင့် ပေါက်ဖွားစေပြီးနောက်၊ ယခု ငါ၏ သားသမီးဖြစ်သော သတ္တဝါအားလုံးကို ပြုစုထိန်းသိမ်း၍ တိုးပွားစေလို၏»။

Verse 18

न निर्गतं पुरा त्वत्तो नारीणां कुलमव्ययम् । तेन नारीकुलं श्रेष्ठं मम शक्तिर्न विद्यते

အစဦးကာလ၌ သင်ထံမှ မိန်းမတို့၏ မပျက်မယွင်းသော မျိုးရိုး မထွက်ပေါ်ခဲ့။ ထို့ကြောင့် မိန်းမမျိုးရိုးသည် အထက်မြတ်ဆုံးဖြစ်ပြီး၊ ထိုမျိုးရိုးမရှိလျှင် ငါ၏ သက္တိ (śakti) သည် မပေါ်လွင်နိုင်။

Verse 19

सर्वासामेव शक्तीनां त्वत्तः खलु समुद्भवः । तस्मात्त्वं परमां शक्तिं प्रार्थयाम्यखिलेश्वरीम्

အမှန်တကယ် သက္တိ (śakti) အားလုံး၏ အစပြုရာသည် သင်ထံမှသာ ပေါ်ထွန်းသည်။ ထို့ကြောင့် အရာအားလုံး၏ အရှင်မိခင်တော်၊ အမြင့်ဆုံး သက္တိတော်ထံ ငါ ဆုတောင်းပန်ကြားပါ၏—ကရုဏာတော် ပေးသနားတော်မူပါ။

Verse 20

शिवे नारीकुलं स्रष्टुं शक्तिं देहि नमोऽस्तु ते । चराचरं जगद्विद्धि हेतोर्मातः शिवं प्रिये

အို သီဝါမယ်တော်၊ မိန်းမအစုအဝေးကို ဖန်ဆင်းနိုင်သော အင်အားကို ကျွန်ုပ်အား ပေးသနားပါ; သင့်အား နမസ്കာရပါ၏။ ချစ်မြတ်နိုးသော မိခင်တော်၊ လှုပ်ရှားသောနှင့် မလှုပ်ရှားသော စကြဝဠာတစ်ခုလုံးသည် အကြောင်းရင်းအဖြစ် သီဝမှ ပေါ်ထွန်းလာသည်ကို သိပါ—အို ချစ်သူမယ်တော်။

Verse 21

अन्यं त्वत्तः प्रार्थयामि वरं च वरदेश्वरि । देहि मे तं कृपां कृत्वा जगन्मातर्नमोऽस्तु ते

အို အလှူပေးရှင်၊ အလှူ၏ အရှင်မယ်တော်၊ သင့်ထံမှသာ နောက်ထပ် အလှူတစ်ပါးကို ကျွန်ုပ် တောင်းပန်ပါသည်။ ကရုဏာဖြင့် ကျွန်ုပ်အား ပေးသနားပါ၊ စကြဝဠာမိခင်တော်—သင့်အား နမಸ್ಕာရပါ၏။

Verse 22

चराचरविवृद्ध्यर्थमीशेनैकेन सर्वगे । दक्षस्य मम पुत्रस्य पुत्री भव भवाम्बिके

အို အလုံးစုံသို့ ပျံ့နှံ့သော အမ္ဗိကာ၊ တစ်ပါးတည်းသော အမြင့်ဆုံး အရှင်၏ အလိုတော်အရ လှုပ်ရှားသောနှင့် မလှုပ်ရှားသော သတ္တဝါအားလုံး တိုးပွားဖွံ့ဖြိုးစေရန်၊ ကျွန်ုပ်၏ သားဖြစ်သော ဒက္ခ၏ သမီးအဖြစ် ဖြစ်လာပါ၊ အို ဘဝအမ္ဗိကာ။

Verse 23

एवं संयाचिता देवी ब्रह्मणा परमेश्वरी । तथास्त्विति वचः प्रोच्य तच्छक्तिं विधये ददौ

ဤသို့ ဘြဟ္မာ၏ တောင်းပန်မှုကို ခံယူသော အမြင့်မြတ်သော ဒေဝီ ပရမေရှဝရီသည် «ထိုသို့ ဖြစ်စေ» ဟု မိန့်ကြားပြီး၊ သတ်မှတ်ထားသော ကర్మနှင့် ရည်ရွယ်ချက် ပြီးမြောက်စေရန် ထိုတန်ခိုးကို ပေးအပ်တော်မူ၏။

Verse 24

तस्माद्धि सा शिवा देवी शिवशक्तिर्जगन्मयी । शक्तिमेकां भ्रुवोर्मध्यात्ससर्जात्मसमप्रभाम्

ထို့ကြောင့် ဒေဝီ ရှီဝါသည်—ရှီဝ၏ ရှီဝ-ရှက္တိ၊ ကမ္ဘာလောကအနှံ့ ပြန့်နှံ့သော—မိမိ၏ မျက်ခုံးနှစ်ခုကြားမှ မိမိအတ္တ၏ တောက်ပမှုနှင့် တူညီသော တောက်ပရောင်ခြည်ရှိသည့် ရှက္တိ တစ်ပါးကို ဖန်ဆင်းထုတ်လွှတ်တော်မူ၏။

Verse 25

तामाह प्रहसन्प्रेक्ष्य शक्तिं देववरो हरः । कृपासिन्धुर्महेशानो लीलाकारी भवाम्बिकाम्

ဟရ (ဒေဝတို့အထက်မြတ်) သည် သက္တိကို နူးညံ့သောအပြုံးဖြင့် ကြည့်ရှု၍ မဟေရှာန—ကရုဏာသမုဒ္ဒရာ၊ လီလာဖြင့် ကစားတော်မူသော အရှင်—က ဘဝမ္ဗိကာ (မိခင် ဘဝာနီ) ကို မိန့်တော်မူ၏။

Verse 26

शिव उवाच । तपसाराधिता देवि ब्रह्मणा परमेष्ठिना । प्रसन्ना भव सुप्रीत्या कुरु तस्याखिलेप्सितम्

ရှီဝ မိန့်တော်မူသည်– “အို ဒေဝီ၊ ပရမေဋ္ဌိန ဘြဟ္မာ၏ တပသ် (အာစီတပ) ဖြင့် သင်ကို ပူဇော်ကာ စိတ်ကျေနပ်စေခဲ့ပြီ။ အလွန်ပျော်ရွှင်၍ ကရုဏာဖြင့် သူလိုအပ်သမျှ အလိုဆန္ဒအားလုံးကို ချစ်ခြင်းမေတ္တာဖြင့် ပေးတော်မူပါ။”

Verse 27

तामाज्ञां परमेशस्य शिरसा प्रतिगृह्य सा । ब्रह्मणो वचनाद्देवी दक्षस्य दुहिताभवत्

ထိုဒေဝီသည် ပရမေရှ (အမြင့်ဆုံးအရှင်) ၏ အမိန့်ကို ခေါင်းငုံ့၍ လက်ခံကာ၊ ဘြဟ္မာ၏ မိန့်ကြားချက်အတိုင်း ဒက္ရှ၏ သမီးအဖြစ် ဖြစ်လာ၏။

Verse 28

दत्त्वैवमतुलां शक्तिं ब्रह्मणो सा शिवा मुने । विवेश देहं शंभोर्हि शंभुश्चान्तर्दधे प्रभुः

အို မုနိ၊ ထိုသို့ ဘြဟ္မာအား မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော အင်အားကို ပေးအပ်ပြီးနောက်၊ သီဝါဒေဝီသည် သမ္ဘု၏ ကိုယ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်လေ၏။ ထို့နောက် အမြတ်ဆုံးအရှင် သမ္ဘုသည် မမြင်ရအောင် အလျှို့ဝှက်ကာ ပျောက်ကွယ်သွား၏။

Verse 29

तदाप्रभृति लोकेऽस्मिन्स्त्रिया भागः प्रकल्पितः । आनन्दं प्राप स विधिः सृष्टिर्जाता च मैथुनी

ထိုအချိန်မှစ၍ ဤလောက၌ မိန်းမ၏ အခွင့်အရေးနှင့် အပိုင်းအခွဲကို သင့်တော်စွာ သတ်မှတ်တည်ထောင်လေ၏။ ထို့နောက် စီမံခန့်ခွဲသူ ဘြဟ္မာသည် ပျော်ရွှင်ကျေနပ်မှုကို ရရှိကာ၊ ဖန်ဆင်းခြင်းသည် ယောက်ျားနှင့် မိန်းမ ပေါင်းစည်းမှုမှ ဖြစ်ပေါ်သော လိင်ဆိုင်ရာ ဖန်ဆင်းခြင်း ဖြစ်လာ၏။

Verse 30

एतत्ते कथितं तात शिवरूपं महोत्तमम् । अर्द्धनारीनरार्द्धं हि महामंगलदं सताम्

ချစ်လှစွာသောကလေးရေ၊ သင့်အား ငါသည် သီဝ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ဖော်ပြပြီးပြီ—မိန်းမတစ်ဝက် ယောက်ျားတစ်ဝက်ဖြစ်သော အර්ဓနာရီရှ్వర—သီလရှိသူတို့အား မဟာမင်္ဂလာကို ပေးသနားတတ်၏။

Verse 31

एतदाख्यानमनघं यः पठ्च्छृणुयादपि । स भुक्त्वा सकलान्भोगान्प्रयाति परमां गतिम्

အပြစ်ကင်းသူရေ၊ ဤအညစ်အကြေးမရှိသော သာသနာတော်ဇာတ်ကြောင်းကို ဖတ်သူ သို့မဟုတ် နားထောင်သူမည်သူမဆို၊ သင့်လျော်သော အပျော်အပါးတို့ကို အကုန်ခံစားပြီးနောက်၊ အမြင့်ဆုံးသော အခြေအနေ—သီဝဘုရားပေးသနားသော မောက္ခသို့ ရောက်၏။

Frequently Asked Questions

Brahmā’s creation fails to proliferate; instructed to create through paired generation, he realizes feminine lineage cannot arise without Śiva’s power. Through tapas, he gains Śiva’s appearance as Ardhanārī-nara, establishing that cosmogenesis requires Śiva-Śakti co-presence.

Ardhanārī-nara symbolizes non-dual complementarity: consciousness and power (Śiva and Śakti) are not two competing principles but a single integrated reality that makes both creation (sṛṣṭi) and ritual efficacy possible.

Śiva is highlighted in the Ardhanārī-nara form—Śiva visibly united with Parā Śakti—functioning as an iconographic theology of divine completeness and the source-condition for generative creation.