Adhyaya 17
Satarudra SamhitaAdhyaya 1720 Verses

Daśa-Śivāvatāra-Nirūpaṇa (Enumeration of Ten Prime Manifestations of Śiva with Their Śaktis)

အဓ್ಯಾಯ ၁၇ တွင် သီဝ၏ အဓိက အဝတာရပုံသဏ္ဌာန် ၁၀ မျိုးကို ဘက္တိနှင့် ဥပာသနာကျင့်စဉ်အတွက် သင့်တော်သကဲ့သို့ စာရင်းပုံစံဖြင့် ရှင်းလင်းဖော်ပြသည်။ ပုံသဏ္ဌာန်တိုင်းကို အမည်နှင့် အစဉ်လိုက် သတ်မှတ်ပြီး သက်ဆိုင်ရာ သက္တိ (ဒေဝီ) နှင့် တွဲဖက်ကာ ဘုက္တိ၊ မုက္တိ ပေးအပ်ခြင်း သို့မဟုတ် သဒ္ဓါရှင်တို့၏ ဆန္ဒပြည့်စုံစေခြင်း စသည့် ကယ်တင်ရေးအကျိုးကို ဖော်ညွှန်းသည်။ မဟာကာလ–မဟာကာလီ၊ တာရာ–တာရာ၊ ဘုဝနေရှ–ဘုဝနေရှီ၊ ရှရီဝိဒျေရှ–ရှရီဝိဒျာ၊ ဘဲရဝ–ဘဲရဝီ၊ ချင်နမஸ္တက–ချင်နမஸ္တကာ၊ ဓူမဝန်–ဓူမဝတီ၊ ဘဂလာမုခ–ဘဂလာမုခီ၊ မာတင်ဂ–မာတင်ဂီ တို့ပါဝင်သည်။ အတွင်းသဘောတရားမှာ သီဝ၏ ကယ်တင်တန်ခိုးသည် သက္တိနှင့် မခွဲမပြတ်ဖြစ်ပြီး ပုံရိပ်မျိုးစုံကို ဝတ်ပြုရေးမြေပုံအဖြစ် ရည်ရွယ်ချက်အလိုက် စီစဉ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

Shlokas

Verse 1

शृण्वथो गिरिशस्याद्यावतारान् दशसंख्यकान् । महाकलमुखान् भक्त्योपासनाकाण्डसेवितान्

ယခု ဂိရိရှ (သီဝဘုရား) ၏ အဓိကအဝတား ဆယ်ပါးကို—မဟာကာလမှ စ၍—ဘက္တိဖြင့် ပူဇော်ဝတ်ပြုခြင်းနှင့် သန့်ရှင်းသော အကျင့်အထုံးများကို လိုက်နာကာ ချဉ်းကပ်ကြသည့် အဝတားများကို နားထောင်ကြလော့။

Verse 2

तत्राद्यो हि महाकालो भुक्तिमुक्तिप्रदस्सताम् । शक्तिस्तत्र महाकाली भक्तेप्सितफलप्रदा

ထိုအဝတားများအနက် ပထမဆုံးမှာ မဟာကာလ ဖြစ်၍ သီလရှိသူတို့အား လောကီအကျိုးနှင့် မောက္ခကို ပေးတတ်သည်။ ထိုနေရာတွင် သူ၏ သက္တိ မဟာကာလီလည်း ရှိပြီး ဘက္တိရှိသူတို့ လိုချင်သည့် အကျိုးफलကို ပေးတတ်သည်။

Verse 3

तारनामा द्वितीयश्च तारा शक्तिस्तथैव सा । भुक्तिमुक्तिप्रदौ चोभौ स्वसेवकसुखप्रदौ

ဒုတိယအဝတားမှာ တာရ နာမဖြစ်ပြီး၊ ထိုနည်းတူ သူ၏ သက္တိလည်း တာရာ ဟု ခေါ်သည်။ နှစ်ပါးလုံးသည် လောကီအကျိုးနှင့် မောက္ခကို ပေးကာ မိမိတို့၏ ဆည်းကပ်သူများအား ချမ်းသာသုခကို ပေးတတ်သည်။

Verse 4

भुवनेशो हि बालाह्वस्तृतीयः परिकीर्तितः । भुवनेशी शिवा तत्र बालाह्वा सुखदा सताम्

တတိယ သရုပ်ကို ဘုဝနေရှ (Bhuvaneśa) ဟု ချီးကျူးကြေညာပြီး၊ ဘာလာ (Bāla) ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ထိုသရုပ်တွင်ပင် ရှီဝါ (Śivā) သည် ဘုဝနေရှီ (Bhuvaneśī) ဖြစ်၍ ဘာလာ ဟု ခေါ်ကာ သီလဝါသူတို့အား ချမ်းသာပျော်ရွှင်မှု ပေးသနားသူ ဖြစ်သည်။

Verse 5

श्रीविद्येशः षोडशाह्वः श्रीर्विद्या षोडशी शिवा । चतुर्थो भक्त सुखदो भुक्तिमुक्तिफलप्रदः

«ရှရီဝိဒ္ယေရှ» (Śrīvidyeśa) ဟု အမည်ရသော အရှင်သည် «ဆယ့်ခြောက်မြောက်» ဟုလည်း ကျော်ကြားပြီး၊ ရှရီဝိဒ္ယာ (Śrīvidyā) ကိုယ်တိုင်၊ ဆယ့်ခြောက်မြောက် သက္တိဖြစ်သော မင်္ဂလာရှီဝါ (Śivā) ဖြစ်သည်။ သူသည် စတုတ္ထ သရုပ်ဖြစ်၍ ဘက္တားတို့အား ပျော်ရွှင်မှု ပေးသနားကာ လောကီခံစားမှုနှင့် မောက္ခ အကျိုးफलတို့ကို ပေးတော်မူသည်။

Verse 6

पञ्चमो भैरवः ख्यातः सर्वदा भक्तकामदः । भैरवी गिरिजा तत्र सदुपासककामदा

ပဉ္စမ သရုပ်ကို ဘိုင်ရဝ (Bhairava) ဟု ကျော်ကြားကြပြီး၊ ဘက္တားတို့၏ အလိုဆန္ဒများကို အမြဲတမ်း ဖြည့်ဆည်းပေးသူ ဖြစ်သည်။ ထိုနေရာတွင် ဘိုင်ရဝီ (Bhairavī) ဖြစ်သော ဂီရိဇာ (Giri-jā၊ ပါရဝတီ) သည်လည်း မှန်ကန်စွာ ကိုးကွယ်သော သစ္စာရှိ အုပ်ပာသကတို့၏ လိုအင်အကျိုးကို ပေးသနားသည်။

Verse 7

छिन्नमस्तकनामासौ शिवः षष्ठः प्रकीर्तितः । भक्तकामप्रदा चैव गिरिजा छिन्नमस्तका

ရှီဝ၏ ဆဋ္ဌမရုပ်သဏ္ဍာန်ကို «ချိန္နမတ်စတက» ဟု ကြေညာ၏။ ထိုရုပ်သဏ္ဍာန်၌ပင် ဂီရီဇာ (ပါရဝတီ) ကိုလည်း «ချိန္နမတ်စတကာ» ဟု ခေါ်ကာ ဘက်တတို့၏ အလိုဆန္ဒကို ပေးသနားသူ ဖြစ်၏။

Verse 8

धूमवान् सप्तमः शम्भुस्सर्वकामफलप्रदः । धूमवती शिवा तत्र सदुपासककामदा

သတ္တမရုပ်သဏ္ဍာန်မှာ «ဓူမဝန်» ဟု ခေါ်သော သမ္ဘူ ဖြစ်၍ လိုအင်အားလုံး၏ အကျိုးफलကို ပေးသနားသူ ဖြစ်၏။ ထိုနေရာ၌ «ဓူမဝတီ» ဟု ခေါ်သော ဒေဝီ ရှီဝါသည် သစ္စာရှိ၍ ဘက်တိပြည့်ဝသော ပူဇော်သူတို့၏ ဆန္ဒကို ဖြည့်ဆည်းပေး၏။

Verse 9

शिवावतारः सुखदो ह्यष्टमो बगलामुखः । शक्तिस्तत्र महानन्दा विख्याता बगलामुखी

သီဝ၏ အဝတား အဋ္ဌမမြောက်၊ ကောင်းကျိုးချမ်းသာကို ပေးသနားသူမှာ ဘဂလာမုခ ဖြစ်သည်။ ထိုရုပ်သဏ္ဌာန်၌ သူ၏ သက္တိသည် မဟာအာနန္ဒာ ဖြစ်၍ ဘဂလာမုခီ ဟူ၍ ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။

Verse 10

शिवावतारो मातङ्गो नवमः परिकीर्तितः । मातंगी तत्र शर्वाणी सर्वकामफलप्रदा

ရှီဝ၏ ကိုးမြောက် အဝတာရသည် «မာတင်္ဂ» ဟု ကြေညာထားသည်။ ထိုရုပ်သဏ္ဌာန်၌ ရှရဝာဏီ (သခင်မတော်) သည် «မာတင်္ဂီ» ဖြစ်၍ ဆန္ဒအားလုံး၏ အကျိုးဖလကို ပေးသနားသူ ဖြစ်သည်။

Verse 11

दशमः कमलः शम्भुर्भुक्तिमुक्तिफलप्रदः । कमला गिरिजा तत्र स्वभक्तपरिपालिनी

ဒသမ အဝတာရသည် «ကမလ» ဟု ခေါ်သော ရှမ္ဘု ဖြစ်၍ လောကီအပျော်အပါးနှင့် မောက္ခ၏ အကျိုးဖလကို ပေးသနားသူ ဖြစ်သည်။ ထိုနေရာ၌ ဂိရိဇာ (ပါရဝတီ) သည် «ကမလာ» ဖြစ်ကာ မိမိ၏ ဘက္တများကို အမြဲ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူ ဖြစ်သည်။

Verse 12

एते दशमिताः शैवा अवतारास्सुखप्रदाः । भुक्तिमुक्तिप्रदाश्चैव भक्तानां सर्वदास्सताम्

ဤသို့ ရေတွက်ဖော်ပြထားသော ရှိုင်ဝ အဝတာရ ဆယ်ပါးသည် မင်္ဂလာသုခကို ပေးသနားသူများ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် သာသနာတော်ကို ချစ်မြတ်နိုးသော သုစရိုက် ဘက္တများအား လောကီအပျော်အပါးနှင့် မောက္ခကို အမြဲ ပေးသနားကြသည်။

Verse 13

एते दशावतारा हि शंकरस्य महात्मनः । नानासुखप्रदा नित्यं सेवतां निर्विकारतः

ဤတို့သည် မဟာအတ္တမန် ရှင်ကရာ၏ အဝတာရ ဆယ်ပါးပင် ဖြစ်သည်။ အလိုဆန္ဒကင်း၍ မပြောင်းလဲသော စိတ်ဖြင့် ထိုရုပ်များကို ပူဇော်ဝတ်ပြု၍ ဆောင်ရွက်သူတို့အား မျိုးစုံသော မင်္ဂလာသုခကို အမြဲ ပေးသနားကြသည်။

Verse 14

एतद्दशावताराणां माहात्म्यं वर्णितं मुने । सर्वकामप्रदं ज्ञेयं तंत्रशास्त्रादिगर्भितम्

အို မုနိ၊ ဤသို့ တန်ခိုးတော်မြတ်သော သီဝ၏ ဒေဝရုပ်ပေါင်း ဆယ်ပါး၏ မဟိမကို ဖော်ပြပြီးပြီ။ ဤအရာသည် ကောင်းမြတ်သော အလိုဆန္ဒအားလုံးကို ပေးစွမ်းသူဖြစ်၍ တန္တရ၊ ရှာစတြာနှင့် ဆက်စပ်သော သာသနာတော်အနှစ်သာရဖြင့် ပြည့်ဝသည်ဟု သိမှတ်လော့။

Verse 15

एतासामादिशक्तीनामद्भुतो महिमा मुने । सर्वकामप्रदो ज्ञेयस्तत्रंशास्त्रादिगर्भितः

အို မုနိ၊ ဤအာဒိ-ရှက္တိများ၏ မဟိမသည် အံ့ဩဖွယ်အလွန် ဖြစ်၏။ ဤအရာသည် ကောင်းမြတ်သော ရည်မှန်းချက်အားလုံးကို ပြည့်စုံစေသူဖြစ်ပြီး ရှာစတြာများနှင့် ရှေးဟောင်းသင်ကြားချက်တို့၏ အနှစ်သာရတွင် မြှုပ်နှံနေသည်ဟု သိမှတ်လော့။

Verse 16

शत्रुमारणकार्य्यादौ तत्तच्छक्तिः परा मता । खल दण्डकरी नित्यम्ब्रह्मतेजोविवर्द्धिनी

ရန်သူကို နှိမ်နင်းခြင်း (တခါတရံ ဖျက်ဆီးခြင်း) စသည့် လုပ်ရပ်များတွင် သက်ဆိုင်ရာ ရှက္တိသည် အမြင့်မြတ်ဆုံးဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ သူမသည် အကျင့်ဆိုးသူတို့ကို အမြဲတမ်း ဒဏ်ခတ်၍ ဘြဟ္မတေဇ (ဝိညာဉ်ရောင်ခြည်) ကို အစဉ်တိုးပွားစေသည်။

Verse 17

इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां शिवदशावतारवर्णनं नाम सप्तदशोऽध्यायः

ဤသို့ဖြင့် သီဝမဟာပုရာဏ၏ တတိယပိုင်း၊ ရှတရုဒ္ရသံဟိတာအတွင်းရှိ «သီဝ၏ ဒသအဝတာရ ဖော်ပြချက်» ဟူသော အမည်ရ ဆယ်ခုနှစ်မြောက် အခန်းသည် အဆုံးသတ်လေပြီ။

Verse 18

शैवपर्वसु सर्वेषु योऽधीते भक्तितत्परः । एतदाख्यानममलं सोतिशम्भुप्रियो भवेत्

ဘက္တိကို အဓိကထား၍ ရှိုင်ဝပရဝများ အားလုံးတွင် ဤသန့်ရှင်းသော အာখ্যာနကို လေ့လာဖတ်ရှုသူသည် သမ္ဘု (သီဝ) ရှင်၏ အလွန်ချစ်ခင်နှစ်သက်ရာ ဖြစ်လာမည်။

Verse 19

ब्रह्मणो ब्रह्मवर्चस्वी क्षत्रियो विजयी भवेत । धनाधिपो हि वैश्यः स्याच्छूद्रः सुखमवाप्नुयात्

သီဝ၏ အမိန့်တော်နှင့် ပူဇော်ဝတ်ပြုခြင်း၏ ကျေးဇူးကြောင့် ဘြာဟ္မဏသည် ဓမ္မတေဇဖြင့် တောက်ပလာမည်၊ က္ෂတ္တရိယသည် အောင်မြင်အနိုင်ရမည်၊ ဝိုင်ရှျသည် ငွေကြေးဥစ္စာ၏ အရှင်ဖြစ်လာမည်၊ ရှုဒ္ဒရသည် ချမ်းသာသုခကို ရရှိမည်။

Verse 20

शांकरा निजधर्मस्थाः शृण्वन्तश्चरितन्त्विदम् । सुखिनः स्युर्विशेषेण शिवभक्ता भवन्तु च

သံကရ (ရှင်သီဝ) ကို ကိုးကွယ်သူတို့သည် မိမိတို့၏ ဓမ္မတာဝန်၌ တည်ကြည်၍ ဤသန့်ရှင်းသော ဇာတ်ကြောင်းကို နားထောင်ကြသော် အထူးသဖြင့် ချမ်းသာသုခရှိကြပါစေ၊ ထို့ပြင် အမှန်တကယ် သီဝဘက္တား ဖြစ်ကြပါစေ။

Frequently Asked Questions

Rather than a single leelā-event, the chapter advances a theological taxonomy: Śiva manifests in an ordered set of forms, each paired with a Śakti, and each validated as an effective object of worship yielding defined results (especially bhukti and mukti).

The rahasya is the pairing principle: every Śiva-form is operationally complete only with its Śakti, implying that liberation/attainment is mediated through integrated consciousness-power (Śiva–Śakti) expressed as name, form, and worship-function.

Highlighted pairs (from the excerpt) include Mahākāla–Mahākālī, Tāra–Tārā, Bhuvaneśa/Bālāhvā–Bhuvaneśī/Bālāhvā, Śrīvidyeśa/Ṣoḍaśāhva–Śrīvidyā/Ṣoḍaśī, Bhairava–Bhairavī, Chinnamastaka–Chinnamastakā, Dhūmavān–Dhūmavatī, Bagalāmukha–Bagalāmukhī (Mahānandā), and Mātaṅga–Mātaṅgī (Śarvāṇī).