Adhyaya 8
Kotirudra SamhitaAdhyaya 826 Verses

महाबलमाहात्म्यवर्णनम् (Mahābala Māhātmya-varṇanam) — “Account of the Greatness of Mahābala (and Western Sacred Liṅgas)”

ဤအধ্যာယသည် စူတ၏ မိန့်ခွန်းအဖြစ် ဒွိဇများအား ရှေ့တန်းထားကာ အနောက်ဘက် (ပဿိမာ ဒိသ) ရှိ ထင်ရှားသော ရှိဝလင်္ဂများကို သတင်းအချက်အလက်စာရင်းပုံစံဖြင့် ဖော်ပြသည်။ ကပိလာနဂရီနှင့် ဆက်နွယ်သော ကာလာရာမေရှွရ ဟူသော အမည်တော်ရှိ “မဟာဒိဗ္ဗ” လင်္ဂကို မိတ်ဆက်ပြီး၊ ဒർശနသာဖြင့်ပင် အပြစ်များ ပျောက်ကင်းစေသည်ဟု ချီးမွမ်းသည်။ ရှိဝသည် မဟာဗလ ဟူသော အမည်ဖြင့် ထိုနေရာ၌ တည်ရှိကာ ဘြဟ္မာ၊ ဗိෂ္ဏုနှင့် အခြား ဒေဝများ၏ ကောင်းကျိုးအတွက် အကျိုးပြုတည်ထောင်မှုဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့နောက် ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းအထိ အနောက်ဘက်မြေပုံကို ဆက်လက်ဖော်ပြ၍ မဟာစိဒ္ဓေရှွရ လင်္ဂသည် ဓမ္မ၊ အရ္ထ၊ ကာမနှင့် မောက္ခကိုပါ ပေးတတ်ကြောင်း ပြောသည်။ ဂိုကර්ဏကို ကမ်းရိုးတန်းကေတ္တရအဖြစ် အထူးမြှောက်တင်ကာ ဘြဟ္မဟတ္ယာကဲ့သို့ အပြစ်ကြီးများကိုပါ ဖျက်ဆီးနိုင်ပြီး “ခြေလှမ်းတိုင်း” တွင် လင်္ဂများနှင့် တီရ္ထများ မရေတွက်နိုင်အောင် ပြည့်နှက်နေကြောင်း ဖော်ပြသည်။ အဆုံးတွင် ယုဂအလိုက် အရောင်ဖော်ပြချက် (အဖြူ/အနီ-အဝါ/အနက်) ဖြင့် အချိန်အလိုက် ပေါ်ထွန်းပုံကွဲပြားသော်လည်း ရှိဝ၏ ကယ်တင်နိုင်မှုသည် ဆက်လက်ရရှိနိုင်ကြောင်း သင်္ခန်းစာအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । द्विजाः शृणुत सद्भक्त्या शिवलिंगानि तानि च । पश्चिमायां दिशायां वै यानि ख्यातानि भूतले

စူတက ပြောသည်။ «ဒွိဇာတို့၊ စစ်မှန်သော ဘက္တိဖြင့် နားထောင်ကြလော့။ မြေပြင်ပေါ်၌ အနောက်ဘက်ဦးတည်ရာတွင် နာမည်ကြီးသော သီဝလင်္ဂများကို ငါဖော်ပြမည်»။

Verse 2

ब्रह्मविष्ण्वादिदेवानां शंकरो हित काम्यया । महाबलाभिधानेन देवः संनिहितस्सदा

ဗြဟ္မာ၊ ဗိဿနုနှင့် အခြားဒေဝတားတို့၏ အကျိုးချမ်းသာအတွက်၊ သူတို့၏ ကောင်းကျိုးကို လိုလားသော ရှင်ကရ (ရှီဝ) သည် “မဟာဗလ” ဟူသော နာမဖြင့် ထိုနေရာ၌ အမြဲတမ်း တည်ရှိနေသည်။

Verse 3

पश्चिमे सागरे चैव महासिद्धेश्वरः स्मृतः । धर्मार्थकामदश्चैव तथा मोक्षप्रदोऽपि हि

အနောက်ဘက်ပင်လယ်၌ ထို (ဇျိုးတိရလင်္ဂ) ကို «မဟာသိဒ္ဓေရှဝရ» ဟု မှတ်ယူကြသည်။ ၎င်းသည် ဓမ္မ၊ အဓ္ဓ (artha) နှင့် ကာမကို ပေးသကဲ့သို့ အမှန်တကယ် မောက္ခကိုလည်း ပေးတော်မူသည်။

Verse 5

गोकर्णे शिवलिंगानि विद्यन्ते कोटिकोटिशः । असंख्यातानि तीर्थानि तिष्ठन्ति च पदेपदे

ဂိုကဏ္ဏ၌ ရှိဝလင်္ဂများသည် ကောဋိကောဋိ အလွန်များစွာ တည်ရှိကြသည်။ ထို့ပြင် တီရ္ထ (tīrtha) များလည်း မရေတွက်နိုင်အောင် အဆင့်တိုင်း၌ တည်နေကြသည်။

Verse 6

बहुनात्र किमुक्तेन गोकर्णस्थानि सर्वशः । शिवप्रत्यक्षलिंगानि तीर्थान्यम्भांसि सर्वशः

ဤနေရာ၌ အများကြီး ပြောရန် အဘယ်လိုအပ်သနည်း။ ဂိုကဏ္ဏ၌ နေရာတိုင်းတွင် သန့်ရှင်းသော တီရ္ထများရှိပြီး၊ မျက်မြင်တော်မူနိုင်သော သီဝ၏ ပရတ്യക്ഷ လိင်္ဂများလည်း ရှိသည်။ ထို့ပြင် အရပ်ရပ်၌ သန့်စင်ပေးသော တီရ္ထရေများလည်း ပြည့်နှက်နေ၏။

Verse 7

गोकर्णे शिवलिंगानां तीर्थानामपि सर्वशः । वर्ण्यते महिमा तात पुराणेषु महर्षिभिः

ချစ်သားရေ၊ ဂိုကဏ္ဏ၌ သီဝလိင်္ဂများနှင့် တီရ္ထအပေါင်းတို့၏ မဟိမကို နေရာတိုင်းတွင် ချီးမွမ်းဖော်ပြကြသည်။ ပုရာဏများတွင် မဟာရ္ရှီတို့က ဖော်ပြထားသကဲ့သို့ပင်။

Verse 8

कृतेयुगे स हि श्वेतस्त्रेतायां सोतिलोहितः । द्वापरे पीतवर्णश्च कलौ श्यामो भविष्यति

ကృతယုဂ၌ အရှင်သည် အဖြူရောင်ဖြစ်၏။ တ్రေတাযုဂ၌ အလွန်နီရဲလာ၏။ ဒွာပရယုဂ၌ အဝါရောင်ဖြစ်ပြီး၊ ကလိယုဂ၌ မည်းညိုသော (ရှျာမ) အရောင်ဖြစ်လာမည်။

Verse 9

आक्रान्तसप्तपातालकुहरोपि महाबलः । प्राप्ते कलियुगे घोरे मृदुतामुपयास्यति

ပတ်တလ်အောက်လောက ခုနစ်ထပ်၏ အနက်ရှိုင်းသော ဂူဝင်္ကပါးများကိုတောင် ကျော်လွန်နိုင်သည့် မဟာဗလရှိသူတောင်၊ ကြောက်မက်ဖွယ် ကလိယုဂ် ရောက်လာသော် နူးညံ့၍ အားလျော့သွားမည်။

Verse 10

महापातकिनश्चात्र समभ्यर्च्य महाबलम् । शिवलिंगं च गोकर्णे प्रयाताश्शांकरम्पदम्

ဤနေရာ၌ အပြစ်အကြီးဆုံးကျူးလွန်သူများပင် မဟာဗလရှိသော ဂိုကဏ္ဏ (Gokarṇa) ရှိ သီဝလင်္ဂကို သင့်တော်စွာ ပူဇော်ကာ သင်္ကရ (Śaṅkara) ၏ အမြင့်မြတ်သော နေရာသို့ ရောက်ကြ၏။

Verse 11

गोकर्णे तत्र मुनयो गत्वा पुण्यर्क्षवासरे । येऽर्चयन्ति च तं भक्त्या ते रुद्राः स्युर्न संशय

ထိုဂိုကဏ္ဏ (Gokarṇa) သို့ မုနိတို့သည် သန့်ရှင်းသော လနက္ခတ်နှင့် ကိုက်ညီသည့် မင်္ဂလာနေ့တွင် သွားရောက်ကြ၏။ ထိုအရှင်ကို ဘက္တိဖြင့် ပူဇော်သူတို့သည် အမှန်တကယ် ရုဒြ (Rudra) များ ဖြစ်ကြမည်၊ သံသယမရှိ။

Verse 12

यदा कदाचिद्गोकर्णे यो वा को वापि मानवः । पूजयेच्छिवलिंगं तत्स गच्छेद्ब्रह्मणः पदम्

အချိန်မရွေး တစ်ခါတလေဖြစ်စေ၊ ဂိုကဏ္ဏ၌ ရှိသော သီဝလင်္ဂကို လူမည်သူမဆို တစ်ကြိမ်ပင် ပူဇော်လျှင်၊ ဗြဟ္မ၏ အမြင့်ဆုံး အဘောဒ် (ဗြဟ္မပဒ) သို့ ရောက်ကာ မုက္ခလွတ်မြောက်ခြင်းကို ရရှိသည်။

Verse 14

घोरेण तपसा लब्धं रावणाख्येन रक्षसा । तल्लिंगं स्थापयामास गोकर्ण गणनायकः

ထိုလင်္ဂသည် ရာဝဏဟု အမည်ရသော ရက္ခသက ပြင်းထန်သော တပသ (အာဓိဋ္ဌာန်တရား) ဖြင့် ရရှိခဲ့သည့်အရာဖြစ်ပြီး၊ သီဝ၏ ဂဏာတို့၏ ခေါင်းဆောင် ဂိုကဏ္ဏက ထိုလင်္ဂကို တည်ထောင်၍ ပူဇော်မှု အမြဲတည်မြဲစေရန် ပြုလုပ်하였다။

Verse 15

विष्णुर्ब्रह्मा महेन्द्रश्च विश्वदेवो मरुद्गणाः । आदित्या वसवो दस्रौ शशांकश्च सतारकः

ဗိဿနု၊ ဗြဟ္မာ၊ မဟေန္ဒြ (အိန္ဒြ) နှင့် ဝိශ්ဝဒေဝတို့၊ မရုတ်ဂဏာတို့; အာဒိတျာများ၊ ဝသုများ၊ အရှွင်နှစ်ပါးနှင့် ကြယ်များနှင့်အတူ လမင်း—ဤသတ္တဝါသမိုင်းဝင် နတ်တော်များအားလုံးသည် ထိုနေရာ၌ ရှိနေကာ သီဝဘုရား၏ အမြင့်မြတ်သော ဂုဏ်တော်ကို သက်သေခံကြသည်။

Verse 16

एते विमानगतयो देवाश्च सह पार्षदैः । पूर्वद्वारं निषेवन्ते तस्य वै प्रीतिकारणात्

ဤဒေဝတများသည် ကောင်းကင်ယာဉ် (ဝိမာန) ပေါ်တွင် စီးနင်း၍ အပါအဝင် ပါရ္ရှဒများနှင့်အတူ၊ ထိုအရှင် (သီဝ) အတွက် ပီတိဖြစ်စေသော အကြောင်းကြောင့် အရှေ့တံခါးကို အမြဲတမ်း သွားရောက်ဆည်းကပ်ကြ၏။

Verse 17

यमो मृत्युः स्वयं साक्षाच्चित्रगुप्तश्च पावकः । पितृभिः सह रुद्रैश्च दक्षिणद्वारमाश्रितः

ယမမင်း—မရဏကိုယ်တိုင်—နှင့် စိတ္တရဂုပ္တ၊ မီးဘုရားတို့သည် ပိတೃများနှင့် ရုဒြများနှင့်အတူ တောင်ဘက်တံခါး၌ တည်နေရာယူ၍ ရပ်တည်ကြ၏။

Verse 18

वरुणः सरितां नाथो गंगादिसरिता गणैः । महाबलं च सेवन्ते पश्चिमद्वारमाश्रिताः

ရေဘုရား ဝရုဏ—မြစ်များ၏ အရှင်—သည် ဂင်္ဂါစသည့် မြစ်အစုအဝေးများနှင့် အင်အားကြီး မဟာဗလတို့နှင့်အတူ အနောက်ဘက်တံခါး၌ တည်နေရာယူကာ ထိုသန့်ရှင်းရာကို စောင့်ရှောက်၍ ဝတ်ပြုကြ၏။

Verse 19

तथा वायुः कुबेरश्च देवेशी भद्रकालिका । मातृभिश्चण्डिकाद्याभिरुत्तरद्वारमाश्रिताः

ထို့အတူ လေဘုရား ဝါယုနှင့် ကုဗေရ၊ ထို့ပြင် ဒေဝီ—ဘဒ္ရကာလီ (ဒေဝတို့၏ အရှင်မ)—သည် မာတೃများနှင့် ခဏ္ဍိကာစသည့် ဒေဝီများနှင့်အတူ မြောက်ဘက်တံခါး၌ တည်နေရာယူကြ၏။

Verse 20

सर्वे देवास्सगन्धर्वाः पितरः सिद्धचारणाः । विद्याधराः किंपुरुषाः किन्नरा गुह्यकाः खगाः

ဒေဝတားအားလုံးသည် ဂန္ဓဗ္ဗများနှင့်အတူ၊ ပိတೃများ၊ စိဒ္ဓများနှင့် စာရဏများ၊ ဝိဒ္ဓာဓရများ၊ ကിംပုရုෂများ၊ ကိန္နရများ၊ ဂုဟျကများနှင့် အတောင်ပံရှိသတ္တဝါများ (ငှက်များ) တို့ပါဝင်၍ ထိုနေရာ၌ စုဝေးကြ၏။

Verse 21

नानापिशाचा वेताला दैतेयाश्च महाबलाः । नागाश्शेषादयस्सर्वे सिद्धाश्च मुनयोऽखिलाः

ပိသာစာ အမျိုးမျိုးနှင့် ဝေတාලာများ၊ အင်အားကြီးသော ဒೈတျာများ; ရှေရှာမှ စ၍ နာဂါအားလုံး; ထို့အပြင် စိဒ္ဓများနှင့် မုနိ (ရိရှိ) အားလုံး—သူတို့အားလုံးလည်း ထိုနေရာ၌ စုဝေးရှိနေကြသည်။

Verse 22

प्रणुवन्ति च तं देवं प्रणमन्ति महाबलम् । लभन्त ईप्सितान्कामान्रमन्ते च यथासुखम्

သူတို့သည် ထိုဘုရားကို သီချင်းတော်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ အင်အားကြီးသော အရှင်တော်အား ဦးချကန်တော့ကြသည်။ ထို့နောက် လိုအင်ဆန္ဒတို့ကို ရရှိပြီး စိတ်ချမ်းသာစွာ နေထိုင်ကာ သင့်လျော်သမျှ ပျော်ရွှင်ကြသည်။

Verse 23

बहुभिस्तत्र सुतपस्तप्तं सम्पूज्य तं विभुम् । लब्धा हि परमा सिद्धिरिहामुत्रापि सौख्यदा

ထိုနေရာတွင် များစွာသော ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်သူတို့သည် ပြင်းထန်သော အကျင့်တို့ကို ကျင့်ကြံအားထုတ်ကြကုန်၏။ အနှံ့အပြား တည်ရှိတော်မူသော အရှင် (သျှိဝ) ကို ပူဇော်ခြင်းဖြင့်၊ ဤလောကနှင့် နောင်ဘဝ နှစ်မျိုးလုံးတွင် ချမ်းသာကို ပေးစွမ်းနိုင်သော အမြင့်မြတ်ဆုံးသော အောင်မြင်မှုကို ရရှိခဲ့ကြလေသည်။

Verse 24

गोकर्णे शिवलिंगं तु मोक्षद्वार उदाहृतः । महाबलाभिधानोऽसौ पूजितः संस्तुतो द्विजाः

ဂေါကဏ္ဏ၌ ထိုသျှိဝလိင်္ဂသည် "မောက္ခ" (လွတ်မြောက်ရာ) ၏ တံခါးပေါက်ဟု ကြေညာအပ်၏။ မဟာဗလ ဟူသော အမည်ဖြင့် ထင်ရှားသော ထိုလိင်္ဂကို ပူဇော်ချီးမွမ်းကြကုန်၏—အို နှစ်ကြိမ်မွေးသော ရသေ့တို့။

Verse 25

माघासितचतुर्दश्यां महाबलसमर्चनम् । विमुक्तिदं विशेषेण सर्वेषां पापिनामपि

မာဃလ၏ လဆုတ် တစ်ဆယ့်လေးရက်နေ့တွင် မဟာဗလကို ပူဇော်ခြင်းသည် အထူးသဖြင့် လွတ်မြောက်ခြင်းကို ပေးစွမ်းနိုင်၏—အပြစ်ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး ရှိသူအားလုံးအတွက်ပင် ဖြစ်၏။

Verse 26

अस्यां शिवतिथौ सर्वे महोत्सवदिदृक्षवः । आयांति सर्वदेशेभ्यश्चातुर्वर्ण्यमहाजनाः

ဤသီဝတိထိ သန့်ရှင်းသောနေ့၌ မဟာပွဲတော်ကို မြင်လိုသူအားလုံးသည် လာရောက်ကြပြီး နိုင်ငံအရပ်ရပ်မှ စတုဝဏ္ဏ၏ ထင်ရှားသော မဟာလူထုတို့လည်း စုဝေးလာကြသည်။

Verse 27

स्त्रियो वृद्धाश्च बालाश्च चतुराश्रमवासिनः । दृष्ट्वा तत्रेत्य देवेशं लेभिरे कृतकृत्यताम्

မိန်းမများ၊ အိုမင်းသူများ၊ ကလေးများနှင့် အာရှ్రమလေးပါး၌ နေထိုင်သူတို့သည် ထိုနေရာသို့ လာရောက်ကာ ဒေဝေရှ—နတ်တို့၏အရှင်ကို မြင်တွေ့သဖြင့် ဘဝ၏ရည်မှန်းချက် ပြည့်စုံသကဲ့သို့ ကൃതကೃತ్యతကို ရရှိကြသည်။

Verse 28

महाबलप्रभावात्तु तच्च लिंगं शिवस्य तु । सम्पूज्यैकाथ चाण्डाली शिवलोकं गता द्रुतम्

ထိုသီဝလင်္ဂ၏ မဟာဗလနှင့် ပြောင်းလဲစေသော အာနုဘော်ကြောင့်၊ ချန်ဍာလီသည် ထိုလင်္ဂကို ကောင်းစွာ ပူဇော်ပြီးနောက် လျင်မြန်စွာ သီဝလောကသို့ ရောက်ရှိ하였다။

Frequently Asked Questions

Rather than a single extended myth, the chapter advances a theological geography: Sūta argues for Śiva’s constant accessibility by identifying named western liṅgas and asserting their salvific efficacy—especially that darśana itself can be pāpa-hāraka and that certain liṅgas grant all four puruṣārthas.

The liṅga functions as a stable axis of divine presence (saṃnidhāna) while the yuga-based color schema encodes a doctrine of adaptive manifestation: the form-signs may vary with cosmic time, yet Śiva’s liberating agency remains continuous, accessible through place, sight, and devotion.

The chapter highlights Śiva primarily through kṣetra-linked liṅga epithets—Kālarāmeśvara, Mahāsiddheśvara, and the Mahābala designation—emphasizing Śiva as the ever-present deity at these sites; Devī is not foregrounded in the cited passage.