Adhyaya 6
Kotirudra SamhitaAdhyaya 666 Verses

ब्राह्मणीस्वर्गतिवर्णनम् (Brāhmaṇī-Svargati-Varṇana: Account of a Brāhmaṇa Woman’s Ascent to Heaven)

ဤအধ্যာယသည် နန္ဒိကေရှဝရ-လင်္ဂ မဟာတ္မယ အစဉ်အလာအတွင်း စူတက ပြောသော သင်ခန်းစာပုံပြင်ဖြစ်သည်။ ညအချိန် အိမ်ဝင်းထဲတွင် နွားကိုချည်ထားပြီး၊ နွားနို့လိုသော ဘြာဟ္မဏက နို့ညှစ်ရန် နွားကလေးကိုခေါ်ကာ ချည်နှောင်၍ တားဆီးရာတွင် ကလေးနွား၏ တုန့်ပြန်မှုကြောင့် ဒေါသ (krodha) ပေါ်လာပြီး ကြမ်းတမ်းစွာ ပြုမူသွားသည်။ နွားက ငိုကြွေးသကဲ့သို့ ပြသပြီး၊ နွားကလေးက အကြောင်းရင်းကို မေးမြန်းရာမှ ဖြစ်ရပ်ကို သာမန်မဟုတ်ဘဲ သဘောတရားအဖြစ် ဖော်ထုတ်သည့် သင်ကြားရေးဆွေးနွေးမှု ဖြစ်လာသည်။ ပုရာဏသဘောတရားအရ အပြုအမူ၊ ရည်ရွယ်ချက်နှင့် အကျိုးဆက်တို့ ဆက်စပ်နေပြီး၊ သန့်ရှင်းသော နွားနှင့်ပတ်သက်သည့် သာမန်လုပ်ရပ်တောင် ဝိညာဉ်ရေးအာနိသင်ရှိသဖြင့် ကရုဏာနှင့် သည်းခံမှုက မင်္ဂလာအတွက် အခြေခံဖြစ်ကြောင်း ညွှန်ပြသည်။ အဆုံးတွင် «ဘြာဟ္မဏီ၏ စွဝဂ္ဂသို့ ရောက်ခြင်း» ကို ဖော်ပြကာ နန္ဒိကေရှဝရ-လင်္ဂ၏ သီဝဘုရားအာနိသင်နှင့် ဆက်နွယ်သော ကယ်တင်ရေးဆုလာဘ်ကို ပြသသည်။

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । गौश्चैकाप्यभवत्तत्र ह्यंगणे बंधिता शुभा । तदैव ब्राह्मणो रात्रावाजगाम बहिर्गतः

စူတက ပြောသည်— «အဲဒီနေရာမှာ အိမ်ဝင်းအတွင်း မင်္ဂလာရှိသော နွားတစ်ကောင်ကို ချည်ထား၏။ ထိုအခါ ညအချိန်တွင် ပြင်ပမှ ပြန်လာသော ဘြာဟ္မဏတစ်ဦး ရောက်လာ၏»။

Verse 2

स उवाच प्रियां स्वीयां दृष्ट्वा गामंगणे स्थिताम् । अदुग्धां खेदनिर्विण्णो दोग्धुकामो मुनीश्वराः

အိမ်ဝင်းထဲတွင် မိမိချစ်မြတ်နိုးသော နွားကို မြင်ရာ၌ မနို့ညှစ်ရသေးသဖြင့် မောပန်း၍ စိတ်ညစ်နေသော မဟာမုနိသည် နို့ညှစ်လိုစိတ်ဖြင့် ပြောလေ၏။

Verse 3

गौः प्रिये नैव दुग्धा ते सेत्युक्ता वत्समानयत् । दोहनार्थं समाहूय स्त्रियं शीघ्रतरं तदा

နွားက ပြောသည်— «ချစ်သူရေ၊ ငါ့ကို မနို့ညှစ်ရသေးဘူး» ဟု။ ထိုသို့ဆိုပြီးနောက် နွားက နွားကလေးကို ခေါ်လာ၏။ ထို့နောက် နို့ညှစ်ရန်အတွက် မိန်းမကို အလျင်အမြန် ခေါ်လိုက်၏။

Verse 4

वत्सं कीले स्वयं बद्धुं यत्नं चैवाकरोत्तदा । ब्राह्मणस्स गृहस्वामी मुनयो दुग्धलालसः

ထိုအခါ အိမ်ရှင်ဘြာဟ္မဏသည် ကိုယ်တိုင်ပင် နွားကလေးကို တိုင်တံတစ်ခု၌ ချည်ရန် ကြိုးစားလေ၏။ ထိုစဉ် မုနိတို့သည် နို့ကို တောင့်တလျက် ကြည့်ရှုနေကြပြီး မိမိတို့၏ ယဇ္ဉာနှင့် ဧည့်ဝတ်ပြုမှုအတွက် လိုအပ်သမျှကို ရယူလိုစိတ်ဖြင့် စောင့်ဆိုင်းကြ၏။

Verse 5

वत्सोपि कर्षमाणश्च पादे वै पादपीडनम् । चकार ब्राह्मणश्चैव कष्टं प्राप्तश्च सुव्रताः

နွားကလေးတောင် ဆွဲငင်နေစဉ် သူ၏ခြေကို ဖိနင်းသွား၏။ ဗြာဟ္မဏလည်း နာကျင်မှုကို ခံရ၏။ ထို့ကြောင့် သီလကောင်းသောသူသည် ဒုက္ခကို ကြုံတွေ့ရ၏။

Verse 6

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां नंदिकेश्वरलिंगमाहात्म्यवर्णने ब्राह्मणीस्वर्गतिवर्णनं नाम षष्ठोऽध्यायः

ဤသို့ဖြင့် «သရီ-ရှီဝ မဟာပုရာဏ» အတွဲ(၄) «ကိုဋိရုဒ္ရသံဟိတာ» တွင်—နန္ဒိကေရှဝရ လင်္ဂ၏ မဟာတန်ခိုးကို ဖော်ပြရာအတွင်း—«ဗြာဟ္မဏီမ၏ ကောင်းကင်သို့ ရောက်ခြင်းကို ဖော်ပြခြင်း» ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ဆဋ္ဌမအခန်း ပြီးဆုံး၏။

Verse 7

वत्सोपि पीडितस्तेन श्रांतश्चैवाभवत्तदा । दुग्धा गौर्मोचितो वत्सो न क्रोधेन द्विजन्मना

ထိုအခါ သူ၏နှိပ်စက်ခြင်းကြောင့် နွားကလေးပင် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်လာ၏။ နွားမကို နို့ညှစ်ပြီးသော်လည်း နွားကလေးကို လွှတ်ပေးခဲ့ရာတွင်ပင်၊ ဒွိဇ (ဗြာဟ္မဏ) သည် ဒေါသကို မလျှော့နိုင်သေး။

Verse 8

गौर्दोग्धुं महत्प्रीत्या रोदनं चाकरोत्तदा । दृष्ट्वा च रोदनं तस्या वत्सो वाक्यमथाब्रवीत्

ထိုအခါ နွားမသည် ချစ်ခင်မြတ်နိုးမှုကြီးစွာဖြင့် နို့ညှစ်ပေးစေလို၍ ငိုကြွေးလေ၏။ သူမ၏ မျက်ရည်ကို မြင်သော် နွားကလေးသည် ထိုစကားများကို ပြောဆို၏။

Verse 9

वत्स उवाच । कथं च रुद्यते मातः किन्ते दुःखमुपस्थितम् । तन्निवेदय मे प्रीत्या तच्छ्रुत्वा गौरवोचत

နွားကလေးက ပြောသည်—“အမေ၊ ဘာကြောင့် ငိုနေရသနည်း။ သင့်ထံသို့ မည်သည့်ဒုက္ခ ရောက်လာသနည်း။ ချစ်ခင်စွာဖြင့် ကျွန်ုပ်အား ပြောပြပါ” ဟု။ ထိုစကားကို ကြားသော် ဂေါရီ (နွားမ) က ပြန်လည်ပြော၏။

Verse 10

श्रूयतां पुत्र मे दुःखं वक्तुं शक्नोम्यहं न हि । दुष्टेन ताडितत्वं च तेन दुःखं ममाप्यभूत्

သားရေ၊ ငါ့ဒုက္ခကို နားထောင်ပါ။ အပြည့်အစုံ ပြောနိုင်မည်မဟုတ်။ မကောင်းသူတစ်ယောက်က ငါကို ထိုးနှက်ခဲ့သဖြင့် ထိုကြောင့် ငါ့အတွင်း၌လည်း ဝမ်းနည်းဒုက္ခ ပေါ်ပေါက်လာ၏။

Verse 11

सूत उवाच । स्वमातुर्वचनं श्रुत्वा स वत्सः प्रत्यबोधयत् । प्रत्युवाच स्वजननीं प्रारब्धपरिनिष्ठितः

စူတက ပြောသည်။ မိခင်၏စကားကို ကြားသော် ထိုသား (ဝတ္ဆ) သည် အဓိပ္ပါယ်ကို သိမြင်လေ၏။ ပရာရဘ္ဓ (ကံအကျိုးအကြောင်း) အတိုင်း တည်ကြည်စွာ ရပ်တည်၍ မိခင်ကို ပြန်လည်ဖြေကြားလေ၏။

Verse 12

किं कर्त्तव्यं क्व गंतव्यं कर्मबद्धा वयं यतः । कृतं चैव यथापूर्वं भुज्यते च तथाधुना

«ဒါဆို ငါတို့ ဘာလုပ်ရမလဲ၊ ဘယ်သို့ သွားရမလဲ၊ ကံကြောင့် ချည်နှောင်ခံထားရသောကြောင့်။ အရင်က ပြုခဲ့သမျှကိုပင် ယခုလည်း ထိုနည်းတူ ခံစားနေရသည်»။

Verse 13

हसता क्रियते कर्म रुदता परिभुज्यते । दुःखदाता न कोप्यस्ति सुखदाता न कश्चन

ရယ်မောနေစဉ်ပင် ကံကို ပြုလုပ်ရ၏၊ ငိုကြွေးနေစဉ်ပင် ထိုကံ၏အကျိုးကို မလွဲမသွေ ခံစားရ၏။ ဒုက္ခပေးသူ အခြားမရှိ၊ သုခပေးသူလည်း အခြားမရှိ—ဤအရာတို့သည် မဟာဒေဝ (ရှီဝ) ၏ မလွဲမသွေသော အမိန့်အောက်၌ ကိုယ့်ကံမှ ပေါ်လာသည်။

Verse 14

सुखदुःखे परो दत्त इत्येषा कुमतिर्मता । अहं चापि करोम्यत्र मिथ्याज्ञानं तदोच्यते

«သုခဒုက္ခကို အခြားသူက ပေးသည်» ဟု ထင်ခြင်းသည် မိုက်မဲသော အယူအဆဟု ဆို၏။ ထို့ပြင် «ဒီမှာ ငါလည်း လုပ်သူပဲ» ဟု ထင်ခြင်းသည် မမှန်ကန်သော ဗဟုသုတ (မိဿာဉာဏ်) ဟု ခေါ်သည်။

Verse 15

स्वकर्मणा भवेद्दुखं सुखं तेनैव कर्मणा । तस्माच्च पूज्यते कर्म सर्वं कर्मणि संस्थितम

မိမိ၏ ကမ္မကြောင့် ဒုက္ခလည်း ဖြစ်ပေါ်၍ ထိုကမ္မတူညီသောကြောင့်ပင် သုခလည်း ဖြစ်ပေါ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကမ္မကို ပူဇော်လေးစားသင့်သည်၊ အရာအားလုံးသည် ကမ္မပေါ်တွင် တည်ရှိနေသည်။

Verse 16

त्वं चैवाहं च जननी इमे जीवादयश्च ये । ते सर्वे कर्मणा बद्धा न शोच्याः कर्हिचित्त्वया

နင်လည်း ငါလည်း မိခင်လည်း၊ ဤသတ္တဝါများနှင့် ဇီဝတို့အစရှိသမျှအားလုံးသည် ကမ္မဖြင့် ချည်နှောင်ထားကြသည်။ ထို့ကြောင့် မည်သည့်အချိန်တွင်မဆို သူတို့အတွက် မင်း မဝမ်းနည်းသင့်။

Verse 17

सूत उवाच । एवं श्रुत्वा स्वपुत्रस्य वचनं ज्ञानगर्भितम् । पुत्रशोकान्विता दीना सा च गौरब्रवीदिदम्

စူတက ပြောသည်။ ထိုသို့ ဉာဏ်သဘောပါဝင်သော မိမိသား၏ စကားကို ကြားပြီးနောက်၊ သားအပေါ် ဝမ်းနည်းခြင်းနှင့် စိတ်မသာခြင်းတို့ဖြင့် နွမ်းနယ်နေသော ဂေါရီသည် ဤစကားများကို ပြော하였다။

Verse 18

गौरुवाच । वत्स सर्वं विजानामि कर्माधीनाः प्रजा इति । तथापि मायया ग्रस्ता दुःखं प्राप्नोम्यहं पुनः

ဂေါရီမယ်တော်က မိန့်တော်မူသည်။ «ချစ်သားရေ၊ ငါသည် အရာအားလုံးကို သိ၏—ကိုယ်ခန္ဓာရှိသတ္တဝါတို့သည် မိမိတို့၏ ကံကြမ္မာအောက်တွင် ချည်နှောင်ထားကြသည်။ သို့သော်လည်း မာယာ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံရသဖြင့် ငါသည် ထပ်မံ ဝမ်းနည်းဒုက္ခကို ခံစားရ၏»။

Verse 19

रोदनं च कृतं भूरि दुःखशान्तिर्भवेन्नहि । इत्येतद्वचनं श्रुत्वा प्रसूं वत्सोऽब्रवीदिदम्

«အလွန်အမင်း ငိုကြွေးသော်လည်း ဒုက္ခသည် အမှန်တကယ် မငြိမ်းချမ်းနိုင်» ဟူသော စကားကို ကြားသော်၊ သားသည် မိခင်ထံသို့ ဤသို့ ပြောလေ၏။

Verse 20

वत्स उवाच । यद्येवं च विजानामि पुनश्च रुदनं कुतः । कृत्वा च साध्यते किञ्चित्तस्माद्दुःखं त्यजाधुना

ဝတ္ဆက ပြောသည်– «ဤသို့ နားလည်ပြီးလျှင် ထပ်မံ ငိုကြွေးရခြင်း ဘာကြောင့်နည်း။ တစ်စုံတစ်ရာ လုပ်ဆောင်လျှင် ကုထုံးတစ်ခု မလွဲမသွေ ရနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ယခုမှစ၍ ဝမ်းနည်းမှုကို စွန့်လွှတ်ပါ»။

Verse 21

सूत उवाच । एवं पुत्रवचः श्रुत्वा तन्माता दुःखसंयुता । निःश्वस्याति तदा धेनुर्वत्सं वचनमब्रवीत्

စူတက ပြောသည်– သား၏ စကားကို ထိုသို့ ကြားပြီးနောက် မိခင်သည် ဝမ်းနည်းခြင်းဖြင့် ဖိစီးကာ အနက်ရှိုင်းစွာ သက်ပြင်းချသည်။ ထို့နောက် နွားမသည် နွားကလေးအား ဤစကားများကို ပြောလေ၏။

Verse 22

गौरुवाच । मम दुःखं तदा गच्छेद्यथा दुखं तथाविधम् । भवेद्धि ब्राह्मणस्यापि सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

ဂေါရီက ပြောသည်– «ထိုအခါ ငါ၏ ဝမ်းနည်းမှုသည် ထိုသို့သော ဝမ်းနည်းမှုကဲ့သို့ပင် ဖယ်ရှားသင့်သလို ပျောက်ကွယ်သွားမည်။ အမှန်ပင် ဘြာဟ္မဏတစ်ဦးအတွက်တောင် ထိုကဲ့သို့သော ဒုက္ခသည် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ဤသည်ကို ငါ အမှန်တရားအဖြစ် ကြေညာ၏»။

Verse 23

प्रातश्चैव मया पुत्र शृंगाभ्यां हि हनिष्यते । हतस्य जीवितं सद्यो यास्यत्यस्य न संशयः

သားတော်၊ မိုးသောက်ယံ၌ ငါသည် ငါ၏ဦးချိုနှစ်ခုဖြင့် သူ့ကို အမှန်ပင် တိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းမည်။ အသတ်ခံရသူ၏ အသက်သည် ချက်ချင်းပင် ချုပ်ငြိမ်းသွားလိမ့်မည်၊ ဤအရာ၌ သံသယမရှိပေ။

Verse 24

वत्स उवाच । प्रथमं यत्कृतं कर्म तत्फलं भुज्यतेऽधुना । अस्याश्च ब्रह्महत्याया मातः किं फलमाप्स्यसे

ဝတ်သက ဆိုသည်မှာ- "အစောပိုင်းက ပြုခဲ့သော ကံ၏အကျိုးကို ယခု ခံစားနေရပြီ။ မိခင်၊ ဤဗြဟ္မဟတ္တယ (ဗြာဟ္မဏကို သတ်ခြင်း) ကံကြောင့် သင်သည် အဘယ်အကျိုးကို ရရှိမည်နည်း။"

Verse 25

समाभ्यां पुण्यपापाभ्यां भवेज्जन्म च भारते । तयोः क्षये च भोगेन मातर्मुक्तिरवाप्यते

အို ဘာရတရေ၊ ကိုယ်ခန္ဓာဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် ကုသိုလ်နှင့် အကုသိုလ် တန်းတူရောနှောမှုကြောင့် ဖြစ်၏။ ထိုနှစ်ပါး၏ အကျိုးကို ခံစားခြင်းဖြင့် ကုန်ခမ်းသွားသောအခါ၊ အို မိခင်ရေ၊ မုတ်တိ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို ရရှိ၏။

Verse 26

कदापि कर्मणो नाशः कदा भोगः प्रजायते । तस्माच्च पुनरेवं त्वं कर्म मा कर्तुमुद्यता

ကမ္မသည် မည်သည့်အခါမျှ မပျက်စီးနိုင်၊ အချိန်မရွေး နောက်ဆုံးတွင် ၎င်း၏ အကျိုးကို ပျော်ရွှင်မှု သို့မဟုတ် ဒုက္ခအဖြစ် မလွဲမသွေ ခံစားရမည်။ ထို့ကြောင့် ချည်နှောင်သော ကမ္မမျိုးကို ထပ်မံလုပ်ရန် စိတ်အားထက်သန်မနေပါနှင့်။

Verse 27

अहं कुतस्ते पुत्रोद्य त्वं माता कुत एव च । वृथाभिमानः पुत्रत्वे मातृत्वे च विचार्य्यताम्

«ငါသည် သင်၏သားဟု မည်သို့ဖြစ်နိုင်သနည်း။ သင်သည် ငါ၏မိခင်ဟု မည်သို့ဖြစ်နိုင်သနည်း။ “သားဖြစ်ခြင်း”“မိခင်ဖြစ်ခြင်း” ဟူသော အလဟသမာန်ကို စိစစ်၍ ပယ်ရှားကြလော့»။

Verse 28

क्व माता क्व पिता विद्धि क्व स्वामी क्व कलत्रकम् । न कोऽपि कस्य चास्तीह सर्वेपि स्वकृतं भुजः

သေချာစွာ သိလော့—မိခင်ဘယ်မှာနည်း၊ ဖခင်ဘယ်မှာနည်း၊ ခင်ပွန်းဘယ်မှာနည်း၊ ဇနီးဘယ်မှာနည်း။ ဤလောက၌ မည်သူမျှ မည်သူ၏ပိုင်ဆိုင်မှုမဟုတ်၊ သတ္တဝါအားလုံးသည် ကိုယ်ပြုကံ၏ အကျိုးကိုသာ ခံစားကြ၏။

Verse 29

एवं ज्ञात्वा त्वया मातर्दुःखं त्याज्यं सुयत्नतः । सुभगाचरणं कार्यं परलोकसुखेप्सया

ထို့ကြောင့် မိခင်ရေ၊ ဤသို့ သိမြင်ပြီးနောက် ဒုက္ခကို အလွန်ကြိုးစား၍ စွန့်ပယ်လော့။ နောက်လောက၏ သုခကို လိုလားသဖြင့် မင်္ဂလာရှိသော အကျင့်နှင့် မှန်ကန်သော လေ့ကျင့်မှုကို ဆောင်ရွက်လော့။

Verse 30

गौरुवाच । एवं जानाम्यहं पुत्र माया मां न जहात्यसौ । त्वद्दुःखेन सुदुःखं मे तस्मै दास्ये तदेव हि

ဂေါရီက မိန့်တော်မူသည်—“သားရေ၊ ငါသည် ဤသို့ သိမြင်၏။ ဤ မာယာသည် ငါ့ကို မစွန့်ခွာ။ သင်၏ ဝမ်းနည်းမှုကြောင့် ငါလည်း အလွန်ဝမ်းနည်း၏။ ထို့ကြောင့် သူ့အား ထိုအတိုင်းပင် အဖြေ/အပေးအယူကို ငါပေးမည်” ဟု။

Verse 31

पुनश्च ब्रह्महत्याया नाशो यत्र भवेदिह । तत्स्थलं च मया दृष्टं हत्या मे हि गमिष्यति

“ထို့ပြင် ဤနေရာ၌ ဗြာဟ္မဏဟတ္ယာ (ဗြာဟ္မဏကို သတ်ခြင်း) အပြစ် ပျက်စီးသွားရာ သန့်ရှင်းသော အရပ်ကို ငါမြင်ပြီးပြီ။ ထိုအရပ်သို့ ဤ ဗြာဟ္မဏဟတ္ယာ အပြစ်သည် ငါ့ထံမှ အမှန်တကယ် ထွက်ခွာသွားလိမ့်မည်” ဟု။

Verse 32

सूत उवाच । इत्येतद्वचनं श्रुत्वा स्वमातुर्गोर्द्विजोत्तमाः । मौनत्वं स्वीकृतं तत्र वत्सेनोक्तं न किञ्चन

သုတက ပြောသည်။ အို ဒွိဇအထွတ်အမြတ်တို့၊ မိမိမိခင်ဖြစ်သော နွားမအကြောင်း ထိုစကားကို ကြားပြီးနောက်၊ နွားကလေးသည် ထိုနေရာ၌ တိတ်ဆိတ်ခြင်းကို လက်ခံကာ စကားတစ်လုံးမျှ မပြောခဲ့။

Verse 33

तयोस्तदद्भुतं वृत्तं श्रुत्वा पान्थो द्विजस्तदा । हृदा विचारयामास विस्मितो हि मुनीश्वराः

ထိုနှစ်ဦးနှင့်ပတ်သက်သော အံ့ဩဖွယ်ဖြစ်ရပ်ကို ကြားသိပြီးနောက်၊ ခရီးသွား ဘြာဟ္မဏသည် ထိုအကြောင်းကို နှလုံးထဲတွင် စဉ်းစားဆင်ခြင်လေ၏။ မုနိရှင်ကြီးသည် အံ့အားသင့်လျက်ရှိ၏။

Verse 34

इदमत्यद्भुतं वृत्तं दृष्ट्वा प्रातर्मया खलु । गंतव्यं पुनरेवातो गंतव्यं तत्स्थलं पुनः

“မနက်ခင်း၌ ဤအလွန်အံ့ဩဖွယ်ဖြစ်ရပ်ကို မြင်တွေ့ပြီးနောက်၊ အမှန်ပင် ငါသည် ထပ်မံသွားရမည်။ ထို့ကြောင့် ထိုနေရာသို့ ပြန်သွားရမည်။”

Verse 35

सूत उवाच । विचार्येति हृदा विप्रः स द्विजाः सेवकेन च । सुष्वाप तत्र जननीभक्तः परमविस्मितः

စူတက ပြောသည်—ဤသို့ နှလုံးသား၌ စဉ်းစားပြီးနောက် ထိုဗြာဟ္မဏသည် အခြား ဒွိဇများနှင့် အစေခံတစ်ဦးနှင့်အတူ ထိုနေရာ၌ အလွန်အံ့ဩလျက် မိခင်ကို ဘက်တိဖြင့် ရိုသေချစ်ခင်သောစိတ်ဖြင့် အိပ်ပျော်သွား하였다။

Verse 36

प्रातःकाले तदा जाते गृहस्वामी समुत्थितः । बोधयामास तं पान्थं वचनं चेदमब्रवीत्

နံနက်ရောက်သော် အိမ်ရှင်သည် ထ၍ ခရီးသွားကို နှိုးကာ ထိုသူအား ဤစကားတို့ကို ပြောလေ၏။

Verse 37

द्विज उवाच । स्वपिषि त्वं किमर्थं हि प्रातःकालो भवत्यलम् । स्वयात्रां कुरु तं देशं गमनेच्छा च यत्र ह

ဗြာဟ္မဏက ပြောလေ၏—“နံနက်ဖြစ်နေပြီ၊ အဘယ်ကြောင့် အိပ်နေသနည်း။ ထ၍ ကိုယ့်သဒ္ဓါဖြင့် ယာတရာ(ဘုရားဖူးခရီး)ကို ဆောင်ရွက်လော့။ စိတ်အမှန်တကယ် ထွက်ခွာလိုသော နယ်မြေသို့ သွားလော့။”

Verse 38

तेनोक्तं श्रूयताम्ब्रह्मञ्च्छरीरे सेवकस्य मे । वर्तते हि व्यथा स्थित्वा मुहूर्तं गम्यते ततः

ထို့နောက် သူက ပြောလေ၏—“အို ဗြဟ္မာဘုရား၊ နားထောင်ပါ။ ကျွန်ုပ်၏ အမှုထမ်း၏ ကိုယ်ခန္ဓာ၌ အမှန်တကယ် နာကျင်မှုရှိသည်။ ခဏမျှ နေပြီးနောက် ထိုနေရာမှ ထွက်ခွာသွားလိမ့်မည်။”

Verse 39

सूत उवाच । इत्येवं च मिषं कृत्वा सुष्वाप पुरुषस्तदा । तद्वृत्तमखिलं ज्ञातुमद्भुतं विस्मयावहम्

စူတက ပြောလေ၏—ဤသို့ အကြောင်းပြချက်တစ်ခုကို ဖန်တီးပြီးနောက် ထိုယောက်ျားသည် ထိုအခါ အိပ်ပျော်သွား၏။ အံ့ဩဖွယ်ကောင်း၍ အလွန်အမင်း အံ့အားသင့်စေသော အဖြစ်အပျက် အစုံလင်ကို သိလိုသောကြောင့်ပင်။

Verse 40

दोहनस्य तदा काले ब्राह्मणः स्वसुतं प्रति । उवाच गंतुकामश्च कार्यार्थं कुत्रचिच्च सः

ထို့နောက် နို့ညှစ်ချိန်တွင် ထိုဗြာဟ္မဏသည် လိုအပ်သောကိစ္စတစ်ခုကြောင့် တစ်နေရာသို့ သွားလိုစိတ်ဖြင့် မိမိသားကို စကားပြော하였다။

Verse 41

पितोवाच । मया तु गम्यते पुत्र कार्यार्थं कुत्रचित्पुनः । धेनुर्दोह्या त्वया वत्स सावधानादियं निजा

အဖေက ပြောသည်—“သားရေ၊ အရေးကြီးသောကိစ္စကြောင့် ငါသည် ထပ်မံ တစ်နေရာသို့ သွားရမည်။ ချစ်သောသား၊ သတိထား၍ ဤနွားကို နို့ညှစ်လော့—ဤသည် ငါတို့၏ ကိုယ်ပိုင်နွားပင် ဖြစ်သည်။”

Verse 42

सूत उवाच । इत्युक्त्वा ब्राह्मणवरस्स जगाम च कुत्रचित् । पुत्रः समुत्थितस्तत्र वत्सं च मुक्तवांस्तदा

စူတက ပြောသည်—ဤသို့ဆိုပြီးနောက် ထိုဗြာဟ္မဏအထူးမြတ်သည် တစ်နေရာသို့ ထွက်ခွာသွား၏။ ထို့နောက် သားသည် ထိုနေရာ၌ ထ၍ ထိုခဏတည်းက နွားကလေးကို လွှတ်လိုက်၏။

Verse 43

माता च तस्य दोहार्थमाजगाम स्वयन्तदा । द्विजपुत्रस्तदा वत्सं खिन्नं कीलेन ताडितम्

ထိုခဏတွင် မိခင်သည် နွားနို့ညှစ်ရန် ကိုယ်တိုင်လာ၏။ ထိုအချိန်၌ ဗြာဟ္မဏသားသည် အားနည်းနေသော နွားကလေးကို မြင်၍ တိုင်တစ်ချောင်းဖြင့် ထိုးနှက်လိုက်၏။

Verse 44

बंधनार्थं हि गोः पार्श्वमनयद्दुग्धलालसः । पुनर्गौश्च तदा क्रुद्धा शृंगेनाताडयच्च तम्

နို့ကိုလိုချင်လို့ သူသည် နွား၏ဘေးသို့ နီးကပ်ကာ ချည်ရန် ကြိုးစား하였다။ သို့ရာတွင် နွားသည် ဒေါသထွက်ပြီး ချိုဖြင့် သူ့ကို ထပ်မံ ထိုးနှက်하였다။

Verse 45

पपात मूर्च्छां संप्राप्य सोपि मर्मणि ताडितः । लोकाश्च मिलितास्तत्र गवा बालो विहिंसितः

အရေးကြီးသော နေရာ၌ ထိခိုက်အောင် တိုက်ခိုက်ခံရသဖြင့် သူလည်း မူးမေ့ကာ လဲကျသွား၏။ ထိုနေရာသို့ လူများ စုဝေးလာကြပြီး၊ နွားကြောင့် ကလေးငယ်သည် ထိခိုက်နာကျင်ခဲ့၏။

Verse 46

जलं जलं वदन्तस्ते पित्राद्या यत्र संस्थिताः । यत्नश्च क्रियते यावत्तावद्बालो मृतस्तदा

ပိတೃ (ဘိုးဘွားဝိညာဉ်) တို့နှင့် အခြားဘိုးဘွားများ တည်ရှိရာအရပ်၌ သူတို့က «ရေ! ရေ!» ဟု အဆက်မပြတ်အော်ဟစ်ကြ၏။ ကယ်တင်ရန် ကြိုးစားနေစဉ်အတွင်းပင် ထိုကလေးသည် ထိုခဏအတွင်း သေဆုံးသွားလေ၏။

Verse 47

मृते च बालके तत्र हाहाकारो महानभूत् । तन्माता दुःखिता ह्यासीद्रुरोद च पुनः पुनः

ထိုနေရာ၌ ကလေးသေဆုံးသွားသောအခါ ကြေကွဲအော်ဟစ်သံကြီး ပေါ်ပေါက်လာ၏။ မိခင်သည် ဝမ်းနည်းပူဆွေး၍ ထပ်ခါထပ်ခါ ငိုကြွေးလေ၏။

Verse 48

किं करोमि क्व गच्छामि को मे दुःखं व्यपोहति । रुदित्वेति तदा गां च ताडयित्वा व्यमोचयत्

«ငါ ဘာလုပ်ရမလဲ။ ဘယ်ကို သွားရမလဲ။ ငါ့ဒုက္ခကို ဘယ်သူ ဖယ်ရှားပေးမလဲ» ဟု ငိုကြွေးလျက်၊ ထိုအခါ သူသည် နွားကို ရိုက်ပြီး ထွက်သွားစေ하였다။

Verse 49

श्वेतवर्णा तदा सा गौर्द्रुतं श्यामा व्यदृश्यत । अहो च दृश्यतां लोकाश्चुक्रुशुश्च परस्परम्

ထိုအခါ အဖြူရောင်နွားသည် ချက်ချင်း အမဲရောင်အဖြစ် ပေါ်ထွက်လာသည်။ «အိုဟို၊ ကြည့်ပါဦး!» ဟု လူတို့သည် အံ့အားသင့်ကာ တစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက် အော်ဟစ်ပြောကြ၏။

Verse 50

ब्राह्मणश्च तदा पान्र्थौ दृष्ट्वाश्चर्यं विनिर्गतः । यत्र गौश्च गतस्तत्र तामनु ब्राह्मणो गतः

ထိုအခါ လမ်းခရီးသွားနေသော ဗြာဟ္မဏသည် အံ့ဩဖွယ်အဖြစ်ကို မြင်၍ ထွက်လာ၏။ နွားသွားရာနေရာတိုင်းသို့ ဗြာဟ္မဏသည် ထိုနွားနောက်လိုက်သွား၏။

Verse 51

ऊर्ध्वपुच्छं तदा कृत्वा शीघ्रं गौर्नर्मदां प्रति । आगत्य नन्दिकस्यास्य समीपे नर्मदाजले

ထို့နောက် နွားမသည် အမြီးကို မြင့်မြင့်တင်ကာ နာမဒာမြစ်သို့ အလျင်အမြန် သွားလေ၏။ နာမဒာ၏ ရေထဲသို့ ရောက်လာပြီး နန္ဒိကေရှဝရ (နန္ဒိ) အနီးသို့ ချဉ်းကပ်ကာ ထိုနေရာတွင် သူ့ဘေး၌ နေ၏။

Verse 52

संनिमज्य त्रिवारं तु श्वेतत्वं च गता हि सा । यथागतं गता सा च ब्राह्मणो विस्मयं गतः

သူမသည် ရေထဲသို့ သုံးကြိမ် မြုပ်နှံချိုးကာ အဖြူရောင်တောက်ပသန့်စင်သွားလေ၏။ ထို့နောက် လာသကဲ့သို့ပင် ပြန်သွားရာ ဘြာဟ္မဏသည် အံ့ဩလွန်စွာ ဖြစ်လေ၏။

Verse 53

अहो धन्यतमं तीर्थं ब्रह्महत्यानिवारणम् । स्वयं ममज्ज तत्रासौ ब्राह्मणस्सेवकस्तथा

«အဟော! ဤတီရ္ထသည် အလွန်ကံကောင်းမြတ်သော သန့်ရှင်းရာနေရာတည်း၊ ဘြာဟ္မဏသတ်မှု၏ အပြစ်ကိုပင် ဖယ်ရှားပေးသော ပရాయశ္စိတ္တ ဖြစ်၏။ ထိုနေရာ၌ ဘြာဟ္မဏ၏ စေဝကတည်းဟူသော သူကိုယ်တိုင်လည်း ရေချိုးမြုပ်နှံလေ၏»။

Verse 54

निमज्ज्य हि गतौ तौ च प्रशंसन्तौ नदी च ताम् । मार्गे च मिलिता काचित्सुन्दरी भूषणान्विता

ရေထဲသို့ မြုပ်နှံချိုးပြီးနောက် သူတို့နှစ်ဦးသည် ထိုမြစ်ကို ချီးမွမ်းလျက် လမ်းခရီးကို ဆက်လက်သွားကြ၏။ လမ်းတွင် အလှအပနှင့် အလှဆင်ပစ္စည်းများ ဝတ်ဆင်ထားသော မိန်းမလှတစ်ဦးနှင့် တွေ့ဆုံကြ၏။

Verse 55

तयोक्तं तं च भोः पांथ कुतो यासि सुविस्मितः । सत्यं ब्रूहि च्छलं त्यक्त्वा विप्रवर्य ममाग्रतः

သူမက “အို ခရီးသွားရေ၊ အဘယ်သို့သွားမည်နည်း၊ အလွန်အံ့ဩ၍ မိမိစိတ်ရှုပ်ထွေးနေသလား။ အို ဗြာဟ္မဏအမြတ်၊ လှည့်စားမှုကို စွန့်၍ ငါ့ရှေ့တွင် အမှန်ကို ပြောပါ” ဟု ဆို၏။

Verse 56

सूत उवाच । एवं वचस्तदा श्रुत्वा द्विजेनोक्तं यथातथम् । पुनश्चायं द्विजस्तत्र स्त्रियोक्तः स्थीयतां त्वया

စူတက ပြော၏။ ထိုစကားကို ကြားပြီးနောက် ဗြာဟ္မဏသည် အဖြစ်အပျက်အတိုင်း တိတိကျကျ ပြောလေ၏။ ထို့နောက် ထိုနေရာ၌ပင် မိန်းမက ဗြာဟ္မဏကို ထပ်မံ၍ “သင် ဒီမှာပဲ နေပါ” ဟု ဆို၏။

Verse 57

तयोक्तं च समाकर्ण्य स्थितस्य ब्राह्मणस्ततः । प्रत्युवाच विनीतात्मा कथ्यते किं वदेति च

သူတို့နှစ်ဦး ပြောသောစကားကို ကြားပြီးနောက် ထိုနေရာ၌ ရပ်နေသော ဗြာဟ္မဏသည် စိတ်နှိမ့်ချ၍ ပြန်လည်ဆို၏—“ဘာကို ပြောနေကြသနည်း။ ဘာကို ကြေညာလိုသနည်း” ဟု။

Verse 58

सा चाह पुनरेवात्र त्वया दृष्टं स्थलं च यत् । तत्राधुना क्षिपास्थीनि मातुः किं गम्यतेऽन्यतः

သူမက ထပ်မံ၍ ဆို၏—“ဒီနေရာကို သင် မြင်ပြီးသား၊ သင့်အား ပြထားပြီးသားပင်။ ယခု မိခင်၏ အရိုးများကို ဒီမှာပဲ ချထားပါ; အခြားနေရာသို့ ဘာကြောင့် သွားရမည်နည်း” ဟု။

Verse 59

तव माता पान्थवर्य्य साक्षाद्दिव्यमयं वरम् । देहं धृत्वा द्रुतं साक्षाच्छंभोर्यास्यति सद्गतिम्

အို မြတ်သော ခရီးသွားရေ၊ သင်၏ မိခင်သည် တကယ်တမ်း ဒေဝမယ အမြတ်သော ကိုယ်ခန္ဓာကို ချက်ချင်း ခံယူကာ၊ သမ္ဘူ (ရှီဝ) ကိုယ်တိုင်၏ ကရုဏာဖြင့် အလျင်အမြန် ကောင်းမြတ်သော အမြင့်ဆုံး အခြေအနေသို့ ရောက်လိမ့်မည်။

Verse 60

वैशाखे चैव संप्राप्ते सप्तम्याश्च दिने शुभे । सितेपक्षे सदा गंगा ह्यायाति द्विजसत्तम

အို ဗြာဟ္မဏအမြတ်၊ ဝိုင်သာခ လရောက်လာသောအခါ လင်းပက္ခ၏ မင်္ဂလာရှိသော သတ္တမီနေ့တွင် ဂင်္ဂါမြစ်သမီးတော်သည် အမြဲတမ်း ထင်ရှားပေါ်လွင်လာ၏။

Verse 61

अद्यैव सप्तमी या सा गंगारूपास्ति तत्र वै । इत्युक्त्वान्तर्दधे देवी सा गंगा मुनिसत्तमाः

“ယနေ့၏ သတ္တမီနေ့ဟူသည် ထိုနေရာ၌ ဂင်္ဂါ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် တကယ်ရှိနေသည်” ဟု ဆိုပြီးနောက်၊ ထိုဒေဝီ ဂင်္ဂါသည် မျက်စိရှေ့မှ ပျောက်ကွယ်သွား၏၊ အို မုနိအရှင်မြတ်တို့။

Verse 62

निवृत्तश्च द्विजः सोपि मात्रस्थ्यर्द्धं स्ववस्त्रतः । क्षिपेद्यावत्तत्र तीर्थे तावच्चित्रमभूत्तदा

ထိုဗြာဟ္မဏလည်း ပြန်လာပြီး မိမိအဝတ်ထုပ်မှ ရနိုင်သမျှ အနည်းငယ်စီကို ထိုတီရ္ထသန့်ရှင်းရာသို့ ပစ်ချလေ၏။ သူပစ်ချနေသမျှကာလပတ်လုံး ထိုနေရာ၌ အံ့ဖွယ်အ чуд္ဓာ ဖြစ်ပေါ်နေခဲ့သည်။

Verse 63

दिव्यदेहत्वमापन्ना स्वमाता च व्यदृश्यत । धन्योसि कृतकृत्योसि पवित्रं च कुलं त्वया

ထို့နောက် သူ၏မိခင်ကိုယ်တိုင်သည် ဒိဗ္ဗကိုယ်တော်ကို ရရှိကာ ပေါ်ထွန်းလာပြီး ဆို၏— «သင်သည် ကံကောင်းမြတ်နိုးသူ ဖြစ်၏; သင်၏ဘဝရည်မှန်းချက် ပြည့်စုံပြီးပြီ။ သင်ကြောင့် ဤမျိုးရိုးလည်း သန့်ရှင်းပဝါဖြစ်လာ၏»။

Verse 64

धनं धान्यं तथा चायुर्वंशो वै वर्द्धतां तव । इत्याशिषं मुहुर्दत्त्वा स्वपुत्राय दिवं गता

«သင်၏ ဥစ္စာဓနနှင့် စပါးသီးနှံတို့ အမြဲတိုးပွားပါစေ; သင်၏ အသက်တမ်းနှင့် မျိုးရိုးလည်း အမှန်တကယ် ရှင်သန်တိုးတက်ပါစေ» ဟု မကြာခဏ ကောင်းချီးပေးပြီး မိမိသားထံသို့ ပြောကာ နတ်ပြည်သို့ ထွက်ခွာသွား၏။

Verse 65

तत्र भुक्त्वा सुखं भूरि चिरकालं महोत्तमम् । शंकरस्य प्रसादेन गता सा ह्युत्तमां गतिम्

ထိုနေရာ၌ နាងသည် အလွန်များပြား၍ အထွဋ်အမြတ်သော သုခကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ ခံစားခဲ့၏။ ထို့နောက် သင်္ကရ၏ ကရုဏာတော်ကြောင့် နាងသည် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော အခြေအနေ (မောက္ခ) သို့ အမှန်တကယ် ရောက်ရှိခဲ့၏။

Verse 66

ब्राह्मणश्च सुतस्तस्याः क्षिप्त्वास्थीनि पुनस्ततः । प्रसन्नमानसोऽभूत्स शुद्धात्मा स्वगृहं गतः

ထို့နောက် ထိုမိန်းမ၏သားဖြစ်သော ဗြာဟ္မဏသည် အရိုးတို့ကို ထုံးတမ်းအတိုင်း ထပ်မံပြုလုပ်၍ စွန့်ချလိုက်၏။ စိတ်နှလုံးငြိမ်းချမ်း၍ အတ္တမနာသန့်စင်ကာ မိမိအိမ်သို့ ပြန်သွားလေ၏။

Frequently Asked Questions

A didactic household narrative: a brāhmaṇa’s attempt to milk a cow leads to conflict with the calf and a moment of anger, after which the cow’s lament and the calf’s questioning frame the moral-theological point that everyday actions—especially involving sacred animals—carry karmic weight within the Nandikeśvara-liṅga māhātmya context.

The cow and calf function as moral-ritual symbols: gauḥ signifies auspiciousness and sanctity, the calf embodies dependency and innocence, and the act of milking represents extraction of sustenance that must be governed by dharmic restraint. The narrative uses rodana (weeping) and krodha (anger) to mark the boundary between ritually legitimate action and ethically corrosive impulse.

No anthropomorphic manifestation is foregrounded in the sampled verses; the chapter is embedded in the Nandikeśvara-liṅga-māhātmya frame (per the colophon), indicating Śiva’s presence primarily through the liṅga as the sacral axis that contextualizes merit, expiation, and the promised svarga-gati outcome.