Śiva–Hari–Rudra–Vidhīnāṃ Tattva-nirṇayaḥ (Identity of Śiva, Viṣṇu, Rudra, and Brahmā; Nirguṇa–Saguṇa Reconciliation)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । शिवः को वा हरिः को वा रुद्रः को वा विधिश्च कः । एतेषु निर्गुणः को वा ह्येतं नश्छिन्धि संशयम्

ရသီတို့က ဆိုကြသည်။ “ရှီဝသည် မည်သူနည်း။ ဟရီ(ဗိဿနု) သည် မည်သူနည်း။ ရုဒြသည် မည်သူနည်း။ ဗိဓီ(ဗြဟ္မာ) သည် မည်သူနည်း။ ဤတို့အနက် ဂုဏ်မဲ့ နိရ္ဂုဏ—ဂုဏ်အားလုံးကို ကျော်လွန်သူသည် မည်သူနည်း။ ကျွန်ုပ်တို့၏ သံသယကို ဖြတ်တောက်ပေးပါ”။

Verse 2

सूत उवाच । यच्चादौ हि समुत्पन्नं निर्गुणात्परमात्मनः । तदेव शिवसंज्ञं हि वेदवेदांतिनो विदुः

စူတက ဆိုသည်။ “အစဦး၌ ဂုဏ်မဲ့ နိရ္ဂုဏ ပရမအတ္တမန်မှ ပေါ်ထွန်းလာသော အရာကိုပင်၊ ဝေဒနှင့် ဝေဒာန္တကို သိမြင်သူတို့က ‘ရှီဝ’ ဟူသော နာမဖြင့် သိကြ၏”။

Verse 3

तस्मात्प्रकृतिरुत्पन्ना पुरुषेण समन्विता । ताभ्यान्तपः कृतं तत्र मूलस्थे च जले सुधीः

ထိုသူမှ ပရကృతိ ပေါ်ထွန်းလာ၍ ပုရုသနှင့် ပေါင်းစည်း၏။ ထို့နောက် ထိုနှစ်ပါးသည် ထိုနေရာ၌—အမြစ်တည်ရာ ရေထဲ၌—တပ (အာစေတစ်) ကို ပြုကြ၏၊ ဉာဏ်ရှိသူရေ။

Verse 4

पञ्चकोशीति विख्याता काशी सर्वातिवल्लभा । व्याप्तं च सकलं ह्येतत्तज्जलं विश्वतो गतम्

«ပဉ္စကိုသီ» ဟုကျော်ကြားသော ကာရှီသည် အရာအားလုံးထက် အလွန်ချစ်မြတ်နိုးဖွယ် ဖြစ်၏။ ဤဒေသတစ်လျှောက်လုံးကို သီဝ၏ သန့်ရှင်းသက္ကာ ပျံ့နှံ့လွှမ်းမိုးထားပြီး၊ ၎င်း၏ သန့်ရှင်းရေများသည် အရပ်ရပ်သို့ ပျံ့နှံ့ကာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းသို့ ရောက်ရှိ၏။

Verse 5

संभाव्य मायया युक्तस्तत्र सुप्तो हरिस्स वै । नारायणेति विख्यातः प्रकृतिर्नारायणी मता

ထိုနေရာ၌ ဟရီ (ဗိဿနု) သည် မာယာနှင့် ပေါင်းစည်းကာ ၎င်း၏ အင်အားဖြင့် ထိန်းသိမ်းခံရ၍ ယောဂနိဒ္ဒရာ၌ အိပ်စက်နေ၏။ ထို့ကြောင့် «နာရာယဏ» ဟုကျော်ကြားလာပြီး၊ ဤသင်ကြားချက်အရ ပရကృతိ (သဘာဝ) ကို «နာရာယဏီ» ဟု သတ်မှတ်ကြ၏။

Verse 6

तन्नाभिकमले यो वै जातस्स च पितामहः । तेनैव तपसा दृष्टस्स वै विष्णुरुदाहृतः

ထို (ဘုရား၏) နာဘီမှ ပေါက်ဖွားလာသော ကြာပန်းပေါ်၌ မွေးဖွားသူသည် အဘိုးကြီး (ပိတာမဟ) ဘြဟ္မာပင် ဖြစ်၏။ ထိုတပသ (အာစီတပ) အားဖြင့် မြင်တွေ့ရသော ဘုရားကိုပင် «ဗိဿနု» ဟု ကြေညာကြ၏။

Verse 7

उभयोर्वादशमने यद्रूपं स दर्शितं बुधाः । महादेवेति विख्यातं निर्गुणेन शिवेन हि

ပညာရှိတို့ရေ၊ နှစ်ဖက် (အမြင်/လမ်းစဉ်) ၏ အဆုံးသတ်၌ ထင်ရှားပြသသော ရုပ်သဏ္ဍာန်သည် «မဟာဒေဝ» ဟု ကျော်ကြား၏။ အကြောင်းမူကား ၎င်းသည် ဂုဏ်လက္ခဏာကင်းသော (နိရ္ဂုဏ) အမြင့်ဆုံး သီဝပင် ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။

Verse 8

तेन प्रोक्तमहं शम्भुर्भविष्यामि कभालतः । रुद्रो नाम स विख्यातो लोकानुग्रहकारकः

ထို့ကြောင့် သူ၏ ကြေညာချက်အတိုင်း ငါ—ရှမ္ဘု—သည် ခေါင်းခွံမှ ထွက်ပေါ်လာမည်။ ငါသည် «ရုဒ္ဒရ» ဟူသော နာမဖြင့် ကျော်ကြားကာ လောကတို့ကို ကရုဏာဖြင့် ကောင်းကျိုးပေးသူ ဖြစ်မည်။

Verse 9

ध्यानार्थं चैव सर्वेषामरूपो रूपवानभूत् । स एव च शिवस्साक्षाद्भक्तवात्सल्यकारकः

သတ္တဝါအားလုံး၏ ဓ్యာနအတွက် အရုပ်မရှိသော အရှင်သည် ကိုယ်တိုင် ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ဆောင်ယူတော်မူ၏။ ထိုအရှင်တော်ပင် သီဝဖြစ်တော်မူ၍ ဘက္တများအပေါ် ချစ်ကြင်နာသနားမှုနှင့် ကရုဏာတရား၏ အရင်းအမြစ်ဖြစ်သည်။

Verse 10

शिवे त्रिगुणसम्भिन्ने रुद्रे तु गुणधामनि । वस्तुतो न हि भेदोऽस्ति स्वर्णे तद्भूषणे यथा

သီဝသည် တြိဂုဏနှင့် ဆက်နွယ်သော်လည်း၊ ရုဒြသည် ဂုဏတို့၏ အာသရယဖြစ်သော်လည်း၊ အမှန်တကယ် အကွာခြားမှု မရှိပါ။ မုန့်မဟုတ်၊ ရွှေနှင့် ရွှေဖြင့်လုပ်သော အလှဆင်ပစ္စည်းတို့ကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။

Verse 11

समानरूपकर्माणौ समभक्तगतिप्रदौ । समानाखिलसंसेव्यौ नानालीलाविहारिणौ

သူတို့နှစ်ပါးသည် ရုပ်သဏ္ဌာန်နှင့် သာသနာတော်လုပ်ငန်းတို့တွင် တူညီကြပြီး၊ ဘက္တတို့အား အမြင့်ဆုံးသော လမ်းဆုံးတိုင်ကို တူညီစွာ ပေးတော်မူကြသည်။ အားလုံးက တူညီစွာ ဝတ်ပြုထိုက်ကြပြီး၊ အံ့ဩဖွယ် လီလာများစွာဖြင့် ကစားပျော်မြူးကြသည်။

Verse 12

सर्वथा शिवरूपो हि रुद्रो रौद्रपराक्रमः । उत्पन्नो भक्तकार्यार्थं हरिब्रह्मसहायकृत्

ရုဒြသည် အရာအားလုံးတွင် သီဝ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်တော်ပင် ဖြစ်၍၊ ရုဒြအာနုဘော်၏ ကြောက်မက်ဖွယ် ပါရမီဖြင့် အင်အားကြီးတော်မူသည်။ ဘက္တတို့၏ အကျိုးကိစ္စ ပြည့်စုံစေရန် ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ ဟရီ (ဗိဿနု) နှင့် ဘြဟ္မာတို့နှင့် အတူ ကူညီဆောင်ရွက်တော်မူ၏။

Verse 14

ते वै रुद्रं मिलित्वा तु प्रयान्ति प्रकृता इमे । इमान्रुद्रो मिलित्वा तु न याति श्रुतिशासनम्

ရုဒြာကို တွေ့ဆုံပြီးနောက်၊ ကိုယ်ပိုင်အလေ့အထအခြေအနေသဘာဝကြောင့် လှုံ့ဆော်ခံရသော သတ္တဝါတို့သည် ထပ်မံ ထွက်ခွာသွားကြသည်။ သို့သော် ရုဒြာသည် သူတို့ကို တွေ့ဆုံပြီးနောက်တောင် သြတိ (ဝေဒ) ၏ အမိန့်တော်မှ မလွဲမသွေ မထွက်ခွာပါ။

Verse 15

सर्वे रुद्रं भजन्त्येव रुद्रः कञ्चिद्भजेन्न हि । स्वात्मना भक्तवात्सल्याद्भजत्येव कदाचन

အားလုံးသည် ရုဒြကိုသာ ပူဇော်ကြ၏။ သို့သော် ရုဒြသည် မည်သူ့ကိုမျှ မပူဇော်။ သို့ရာတွင် မိမိ၏ भक्त များအပေါ် ချစ်ခင်ကြင်နာမှုကြောင့်၊ တခါတရံ မိမိဆန္ဒအလိုက် ကိုယ်တိုင်ပင် भक्तကဲ့သို့ သဒ္ဓါနှင့် ဝန်ဆောင်မှုကို ပြသတတ်၏။

Verse 16

अन्यं भजन्ति ये नित्यं तस्मिंस्ते लीनतां गताः । तेनैव रुद्रं ते प्राप्ताः कालेन महता बुधाः

အခြားတစ်ပါးကို အမြဲတမ်း ပူဇော်သူတို့သည် ထိုအရာ၌ပင် လုံးဝ လိမ်းဝင်သွားကြ၏။ သို့သော် ထိုပူဇော်မှုတည်းဟူသော ဘက္တိကြောင့်ပင် အချိန်အတော်ကြာလျှင် ပညာရှိတို့သည် နောက်ဆုံးတွင် ရုဒြ (ရှီဝ) ကို ရောက်ရှိကြ၏။

Verse 17

रुद्रभक्तास्तु ये केचित्तत्क्षणं शिवतां गताः । अन्यापेक्षा न वै तेषां श्रुतिरेषा सनातनी

ရုဒြကို भक्तဖြစ်သူတို့မူ ခဏချင်းပင် ရှီဝဖြစ်ခြင်းသို့ ရောက်ကြ၏။ သူတို့အတွက် အခြားအရာတစ်စုံတစ်ခုကို မမှီခိုရ—ဤသည်ကား ဝေဒ၏ ထာဝရ သင်ကြားချက် ဖြစ်၏။

Verse 18

अज्ञानं विविधं ह्येतद्विज्ञानं विविधं न हि । तत्प्रकारमहं वक्ष्ये शृणुतादरतो द्विजाः

အမှန်တကယ် ဤအဝိဇ္ဇာသည် အမျိုးမျိုးရှိသော်လည်း စစ်မှန်သော ဗိဇ္ဇာ (အသိပညာ) သည် မျိုးစုံမဟုတ်။ ထိုအဝိဇ္ဇာ၏ ပုံစံမျိုးစုံကို ငါရှင်းပြမည်; အာရုံစိုက်၍ နားထောင်ကြလော့၊ ဒွိဇာ ပညာရှိတို့။

Verse 19

ब्रह्मादि तृणपर्यंतं यत्किंचिद्दृश्यते त्विह । तत्सर्वं शिव एवास्ति मिथ्या नानात्वकल्पना

ဗြဟ္မာမှ စ၍ မြက်တစ်စင်းအထိ ဤနေရာ၌ မြင်ရသမျှ—အားလုံးသည် သီဝတစ်ပါးတည်း ဖြစ်ကြောင်း သိပါ။ မျိုးစုံကွဲပြားသည်ဟု စိတ်ကူးခြင်းသည် မုသာဖြစ်၏။

Verse 20

सृष्टेः पूर्वं शिवः प्रोक्तः सृष्टेर्मध्ये शिवस्तथा । सृष्टेरन्ते शिवः प्रोक्तस्सर्वशून्ये तदा शिवः

ဖန်ဆင်းခြင်းမတိုင်မီ ရှိဝသည်ဟု ကြေညာ၏။ ဖန်ဆင်းခြင်းအတွင်း၌လည်း ရှိဝပင် ဖြစ်၏။ ဖန်ဆင်းခြင်းအဆုံး၌လည်း ရှိဝဟု ကြေညာ၏။ အရာအားလုံး သုညဖြစ်သည့်အခါ၌ပင် ရှိဝတစ်ပါးတည်းသာ ဖြစ်၏။

Verse 21

तस्माच्चतुर्गुणः प्रोक्तः शिव एव मुनीश्वराः । स एव सगुणो ज्ञेयः शक्तिमत्त्वाद्द्विधापि सः

ထို့ကြောင့် မုနိအရှင်မြတ်တို့၊ ရှိဝတစ်ပါးတည်းကို လေးမျိုးအဖြစ် ကြေညာထား၏။ ထိုအရှင်တော်တည်းကိုပင် စဂုဏ (ဂုဏ်သတ္တိရှိ) ဟု သိမြင်ရမည်၊ ရှက္တိကို ပိုင်ဆိုင်သဖြင့် သူသည် ပေါ်ထွန်းမှု၌ နှစ်မျိုးလည်း ဖြစ်၏။

Verse 22

येनैव विष्णवे दत्तास्सर्वे वेदास्सनातनाः । वर्णा मात्रा ह्यनैकाश्च ध्यानं स्वस्य च पूजनम्

ထိုသခင်တော်တစ်ပါးတည်းကြောင့်သာ အနန္တ ဝေဒများအားလုံးကို ဗိဿနုသို့ ပေးအပ်တော်မူ၏။ ထိုသခင်တော်မှပင် သာသနာ့အသံ၏ အက္ခရာနှင့် မာထရာအမျိုးမျိုး၊ ကိုယ်တော်၏ ရုပ်သဏ္ဍာန်ကို သမาธိပြုခြင်းနှင့် ကိုယ်တော်ကို ပူဇော်ခြင်းတို့ ပေါ်ထွန်းလာသည်။

Verse 23

ईशानः सर्वविद्यानां श्रुतिरेषा सनातनी । वेदकर्ता वेदपतिस्तस्माच्छंभुरुदाहृतः

ဣရှာနသည် ဗိဒ္ဓာအားလုံး၏ အရှင်ဖြစ်တော်မူ၏ဟု အနန္တ သြုတိဤတရားတော်က ကြေညာတော်မူသည်။ ဝေဒကို ဖန်ဆင်းသူ၊ ဝေဒ၏ အရှင်ဖြစ်တော်မူသဖြင့် ထိုကြောင့်ပင် ကရုဏာမင်္ဂလာရှင် «ရှမ္ဘု» ဟု ချီးကျူးခေါ်ဆိုကြသည်။

Verse 24

स एव शंकरः साक्षात्सर्वानुग्रहकारकः । कर्ता भर्ता च हर्ता च साक्षी निर्गुण एव सः

ထိုသခင်တော်တစ်ပါးတည်းပင် အမှန်တကယ် ရှင်ကရာဖြစ်၍ အားလုံးအပေါ် ကရုဏာကျေးဇူး ပေးသနားတော်မူသော အထွတ်အမြတ်တော် ဖြစ်သည်။ သူသည် ပြုလုပ်သူ၊ ထိန်းသိမ်းသူ၊ ပြန်လည်သိမ်းယူသူ ဖြစ်ပြီး၊ သက်သေတော်လည်း ဖြစ်ကာ နိရ္ဂုဏ (ဂုဏ်သတ္တိကန့်သတ်မှုကင်း) ဖြစ်တော်မူသည်။

Verse 25

अन्येषां कालमानं च कालस्य कलना न हि । महाकालस्स्वयं साक्षान्महाकालीसमाश्रितः

အခြားသူတို့အတွက် အချိန်ကာလကို တိုင်းတာနိုင်သော်လည်း “ကာလ” ကိုယ်တိုင်ကို မတိုင်းတာနိုင်။ မဟာကာလသည် ကိုယ်တိုင်ထင်ရှားသော အရှင်တော်ဖြစ်၍ မဟာကာလီကို အားထားကာ အတူတကွ တည်ရှိတော်မူသည်။

Verse 26

तथा च ब्राह्मणा रुद्रं तथा कालीं प्रचक्षते । सर्वं ताभ्यान्ततः प्राप्तमिच्छया सत्यलीलया

ထို့ကြောင့် ဗြာဟ္မဏတို့သည် ရုဒြကိုလည်းကောင်း၊ ထိုနည်းတူ ကာလီကိုလည်းကောင်း ကြေညာကြသည်။ အမှန်အားဖြင့် အရာအားလုံးသည် နောက်ဆုံးတွင် ထိုနှစ်ပါးထံမှပင် ရရှိလာသည်—အရှင်တို့၏ အာဏာပိုင်ဆန္ဒနှင့် အမှန်တရားဖြစ်သော လီလာတော်အားဖြင့်။

Verse 27

न तस्योत्पादकः कश्चिद्भर्ता हर्ता न तस्य हि । स्वयं सर्वस्य हेतुस्ते कार्यभूताच्युतादयः

ထိုအရှင်တော်အတွက် ဖန်ဆင်းသူမရှိ—အမှန်တကယ်ပင် ထိန်းသိမ်းသူလည်း မရှိ၊ ဖျက်ဆီးသူလည်း မရှိ။ အရှင်တော်ကိုယ်တိုင်သည် အရာအားလုံး၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်ပြီး၊ အချျုတ (ဗိဿဏု) နှင့် အခြားတို့ပင် အရှင်တော်၏ အာနုဘော်ကြောင့် ပေါ်ထွန်းလာသော အကျိုးဖြစ်ကြသည်။

Verse 28

स्वयं च कारणं कार्यं स्वस्य नैव कदाचन । एकोव्यनेकतां यातोप्यनेकोप्येकतां व्रजेत्

အတ္တမန်သည် မည်သည့်အခါမျှ ကိုယ်တိုင်၏ အကြောင်းရင်းလည်း မဟုတ်၊ အကျိုးလည်း မဟုတ်။ တစ်ပါးတည်းသော အရာသည် များပြားမှုသို့ ဝင်သကဲ့သို့ ထင်ရနိုင်ပြီး၊ များပြားသောအရာများလည်း တစ်ပါးတည်းသို့ ပြန်လည်ရောက်နိုင်သည်။

Verse 29

एकं बीजं बहिर्भूत्वा पुनर्बीजं च जायते । बहुत्वे च स्वयं सर्वं शिवरूपी महेश्वरः

တစ်စေ့တည်းသော မျိုးစေ့မှ အပြင်သို့ ပေါ်ထွန်းလာပြီး နောက်တဖန် မျိုးစေ့သည် ပြန်လည် မွေးဖွား၏။ များပြားသဖြင့် ပေါ်လာသောအခါ အားလုံးသည်—အမှန်တကယ်—ရှီဝရုပ်သဏ္ဌာန် မဟေရှ္ဝရ မိမိတော်တည်း။

Verse 30

एतत्परं शिवज्ञानं तत्त्वतस्तदुदाहृतम् । जानाति ज्ञानवानेव नान्यः कश्चिदृषीश्वराः

ဤသည်မှာ တတ္တဝ (အမှန်တရား၏ သဘောတရား) အတိုင်း ကြေညာထားသော အမြင့်မြတ်ဆုံး ရှိဝ ဉာဏ်ပညာ ဖြစ်သည်။ အို ရှိသီတို့အကြား အရှင်တို့၊ အမှန်တကယ် ပညာရှိသူသာ နားလည်နိုင်ပြီး အခြားမည်သူမျှ မနားလည်နိုင်။

Verse 31

मुनय ऊचुः । ज्ञानं सलक्षणं ब्रूहि यज्ज्ञात्वा शिवताम्व्रजेत् । कथं शिवश्च तत्सर्वं सर्वं वा शिव एव च

မုနိတို့က ပြောကြသည်— «သိလျှင် ရှိဝတား (Śiva-hood) သို့ ရောက်နိုင်သော ဉာဏ်ပညာကို ၎င်း၏ လက္ခဏာများနှင့်တကွ ရှင်းပြပါ။ ထို့ပြင် ရှိဝသည် အရာအားလုံးဖြစ်သည်ဟု မည်သို့ဆိုနိုင်သနည်း၊ အရာအားလုံးသည်လည်း ရှိဝတစ်ပါးတည်း ဖြစ်သည်ဟု မည်သို့နည်း?»

Verse 32

व्यास उवाच । एतदाकर्ण्य वचनं सूतः पौराणिकोत्तमः । स्मृत्वा शिवपदाम्भोजं मुनींस्तानब्रवीद्वचः

ဗျာသက ပြောသည်— ထိုစကားကို ကြားသော် စူတသည် ပုရာဏကထာပြောသူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်၍ သခင် ရှိဝ၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို သတိရကာ ထိုမုနိတို့အား စကားကို ပြောလေ၏။

Verse 42

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां सगुणनिर्गुणभेदवर्णनं नाम द्विचत्वारिंशोऽध्यायः

ဤသို့ဖြင့် «သရီ ရှိဝ မဟာပုရာဏ» အတွင်း၊ စတုတ္ထ စံဟိတာဖြစ်သော «ကိုဋိရုဒြ စံဟိတာ» တွင် “သဂုဏ–နိရ္ဂုဏ ခွဲခြားဖော်ပြချက်” ဟူသော အခန်းခေါင်းစဉ်ပါ ၄၂ မြောက် အခန်းသည် ပြီးဆုံး၏။

Verse 43

अन्ये च ये समुत्पन्ना यथानुक्रमतो लयम् । यांति नैव तथा रुद्रः शिवे रुद्रो विलीयते

ပေါ်ပေါက်လာသော သတ္တဝါအပေါင်းတို့သည် အစဉ်အလာအတိုင်း လယ (ပျက်သိမ်းခြင်း) သို့ ဝင်ရောက်ကြ၏။ သို့ရာတွင် ရုဒြသည် ထိုသို့မဟုတ်၊ ရုဒြသည် ရှိဝထဲသို့သာ လုံးဝလျော်ဝင်ပျော်လဲ၏။