
ဤအဓ္ယာယတွင် ရှိသမျှ ရှင်တော်များက စူတာအား ယခင်က ဖော်ပြခဲ့သော «အထူးမြတ်သော ဝရတ» ကို အပြည့်အစုံ ရှင်းလင်းပေးရန် တောင်းဆိုကြသည်။ အထူးသဖြင့် ထိုဝရတကို ပထမဦးဆုံး ကျင့်သူ မည်သူနည်း၊ မသိမသာ (အဇ္ဉာနတಃ) ကျင့်မိသော်လည်း အမြင့်ဆုံး အကျိုးရလဒ် မည်သို့ ရရှိနိုင်သနည်းဟု မေးမြန်းကြသည်။ စူတာက အကြမ်းဖက်မှု၊ ခိုးယူမှုနှင့် ကုသိုလ်ကောင်းမှု မရှိသကဲ့သို့ နေထိုင်လာသော နိသာဒ/ဘီလ္လာ မုဆိုးတစ်ဦး၏ ရှေးဟောင်း အီတိဟာသကို ပြောပြသည်။ အလှည့်အပြောင်းသည် မသိမသာ ရောက်လာသည်—ရှီဝရာထရီည ဖြစ်လာခြင်းပင်။ မိသားစု၏ ဆာလောင်မှုကြောင့် မုဆိုးသည် တောထဲသို့ သားကောင်ရှာထွက်သော်လည်း ကံကြမ္မာ (ဒైవ-ယောဂ) ကြောင့် နေဝင်ချိန်အထိ မရနိုင်ဘဲ စိတ်ပူပန် ဝမ်းနည်းရသည်။ ဤအခန်း၏ အတွင်းသဘောမှာ ရှီဝရာထရီနှင့် ထိတွေ့ခြင်းက—ညလုံးနိုးနေခြင်း၊ ထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် ရှီဝ၏ သန့်ရှင်းသော အစီအစဉ်နှင့် နီးကပ်လာခြင်းတို့ကြောင့်—ပာပကရှယ (အပြစ်လျော့ပါးခြင်း) နှင့် ဝိညာဉ်တိုးတက်မှု၏ လမ်းကြောင်း ဖြစ်နိုင်ကြောင်း၊ ဝရတ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအတွင်းမှ အနုဂ္ဂဟ (ကရုဏာတော်) သက်ရောက်သည်ဟု ပူရာဏသဘောတရားကို ပြသသည်။
Verse 1
ऋषय ऊचुः । सूत ते वचनं श्रुत्वा परानन्दं वयं गताः । विस्तरात्कथय प्रीत्या तदेव व्रतमुत्तमम्
ရိရှီတို့က ဆိုကြသည်– «အို စူတ၊ သင်၏စကားကို ကြားသော် ကျွန်ုပ်တို့သည် အမြင့်ဆုံးသော အာနန္ဒကို ရရှိကြ၏။ ချစ်ခင်မေတ္တာဖြင့် ထိုအထူးကောင်းမြတ်သော ဝရတ—အမြင့်ဆုံးသော အကျင့်တရားကို အသေးစိတ် ပြောပြပါ»။
Verse 2
कृतं पुरा तु केनेह सूतैतद्व्रतमुत्तमम् । कृत्वाप्यज्ञानतश्चैव प्राप्तं किं फलमुत्तमम्
«အို စူတ၊ ရှေးကာလ၌ ဤနေရာတွင် ဤအထူးကောင်းမြတ်သော ဝရတကို မည်သူ ပြုလုပ်ခဲ့သနည်း။ ထို့ပြင် မသိမသာဖြင့် ပြုလုပ်သော်လည်း ၎င်းကို ပြုလုပ်ခြင်းမှ အမြင့်ဆုံးသော အကျိုးဖလသည် အဘယ်နည်း»။
Verse 3
सूत उवाच । श्रूयतामृषयस्सर्वे कथयामि पुरातनम् । इतिहासं निषादस्य सर्वपापप्रणाशनम्
စူတက ဆိုသည်– «အို ရိရှီတို့အားလုံး၊ နားထောင်ကြပါ။ အလွန်ရှေးဟောင်းသော ပုံပြင်တစ်ပုဒ်—နိသာဒ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ပြောပြမည်။ ၎င်းသည် အပြစ်အားလုံးကို ဖျက်ဆီးပေး၏»။
Verse 4
पुरा कश्चिद्वने भिल्लो नाम्ना ह्यासीद्गुरुद्रुहः । कुटुम्बी बलवान्क्रूरः क्रूरकर्मपरायणः
ရှေးကာလတုန်းက တောအုပ်တစ်ခုတွင် ဂုရုဒြုဟ ဟုခေါ်သော ဘီလ္လ (မျိုးနွယ်စု မုဆိုး) တစ်ဦး နေထိုင်ခဲ့သည်။ သူသည် အိမ်ထောင်ရှင်ဖြစ်၍ အားကောင်းကြမ်းတမ်းကာ ရက်စက်သော အလုပ်များကို အမြဲလိုက်နာသူ ဖြစ်သည်။
Verse 5
निरन्तरं वने गत्वा मृगान्हन्ति स्म नित्यशः । चौर्य्यं च विविधं तत्र करोति स्म वने वसन्
သူသည် အမြဲတမ်း တောထဲသို့ သွားကာ နေ့စဉ် သမင်တို့ကို သတ်လေ့ရှိ၏။ တောတွင် နေထိုင်စဉ် အမျိုးမျိုးသော ခိုးယူမှုများကိုလည်း ပြုလုပ်လေ့ရှိ၏။
Verse 6
बाल्यादारभ्य तेनेह कृतं किंचिच्छुभं नहि । महान्कालो व्यतीयाय वने तस्य दुरात्मनः
ကလေးဘဝမှစ၍ ဤလောက၌ ကောင်းမြတ်သည့် အကျင့်တစ်စုံတစ်ရာကိုပင် မပြုခဲ့။ တောတွင်နေထိုင်သော ထိုမကောင်းစိတ်ရှိသူအတွက် အချိန်ကာလရှည်ကြာစွာ ကုန်လွန်သွား၏။
Verse 7
कदाचिच्छिवरात्रिश्च प्राप्तासीत्तत्र शोभना । न दुरात्मा स्म जानाति महद्वननिवासकृत्
တစ်ခါတစ်ရံ၌ အလှပဆုံးသော သီဝရాత్రီ (Śivarātri) သည် ထိုနေရာသို့ ရောက်လာ၏။ သို့သော် တောကြီးတွင် နေထိုင်သော ထိုမကောင်းစိတ်ရှိသူသည် ၎င်း၏ သန့်ရှင်းမြတ်နိုးဖွယ်ကို မသိခဲ့။
Verse 8
एतस्मिन्समये भिल्लो मात्रा पित्रा स्त्रिया तथा । प्रार्थितश्च क्षुधाऽविष्टैर्भक्ष्यं देहि वनेचर
ထိုအချိန်တည်းမှာပင် တောနေသူ ဘိလ္လ (Bhilla) ကို မိခင်၊ ဖခင်နှင့် ဇနီးတို့က ဆာလောင်မှုကြောင့် ဒုက္ခရောက်လျက် “အို တောလှည့်သူ၊ စားစရာတစ်စုံတစ်ရာ ပေးပါ” ဟု တောင်းပန်ကြ၏။
Verse 9
इति संप्रार्थितः सोऽपि धनुरादाय सत्वरम् । जगाम मृगहिंसार्थं बभ्राम सकलं वनम्
ဤသို့ တောင်းပန်ခံရသဖြင့် သူလည်း အလျင်အမြန် လေးကိုယူကာ သမင်လိုက်ရန် ထွက်သွား၍ တောအနှံ့ လှည့်လည်သွားလာ하였다။
Verse 10
दैवयोगात्तदा तेन न प्राप्तं किंचिदेव हि । अस्तप्राप्तस्तदा सूर्यस्स वै दुःखमुपागतः
ကံကြမ္မာ၏ လှည့်ကွက်ကြောင့် ထိုအခါ သူသည် အရာတစ်စုံတစ်ရာမျှ မရခဲ့။ နေဝင်ခါနီးသော်လည်း သူသည် အမှန်တကယ် ဝမ်းနည်းပူဆွေးသို့ ကျရောက်하였다။
Verse 11
किं कर्तव्यं क्व गंतव्यं न प्राप्तं मेऽद्य किंचन । बालाश्च ये गृहे तेषां किं पित्रोश्च भविष्यति
“အခု ငါ ဘာလုပ်ရမလဲ၊ ဘယ်ကို သွားရမလဲ။ ဒီနေ့ ငါ ဘာမှ မရခဲ့ဘူး။ အိမ်မှာရှိတဲ့ ကလေးငယ်တွေက ဘယ်လိုဖြစ်မလဲ၊ သူတို့ရဲ့ မိဘတွေကလည်း ဘယ်လိုဖြစ်မလဲ” ဟု စိုးရိမ်하였다။
Verse 12
मदीयं वै कलत्रं च तस्याः किंचिद्भविष्यति । किंचिद्गृहीत्वा हि मया गंतव्यं नान्यथा भवेत्
“သူမက ငါ့ဇနီးပဲ၊ သူမရဲ့ ဥစ္စာထဲက တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းက ငါ့အတွက်လည်း ဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် ငါဟာ တစ်စုံတစ်ရာယူပြီးမှ ထွက်သွားရမယ်၊ မဟုတ်ရင် မဖြစ်နိုင်ဘူး” ဟု ဆို하였다။
Verse 13
इत्थं विचार्य स व्याधो जलाशय समीपगः । जलावतरणं यत्र तत्र गत्वा स्वयं स्थितः
ဤသို့ စဉ်းစားပြီးနောက် မုဆိုးသည် ရေကန်အနီးသို့ သွား하였다။ ရေထဲဆင်းရာနေရာသို့ ရောက်သွားကာ ထိုနေရာတွင် ကိုယ်တိုင် ရပ်တည်နေ하였다။
Verse 14
अवश्यमत्र कश्चिद्वै जीवश्चैवागमिष्यति । तं हत्वा स्वगृहं प्रीत्या यास्यामि कृतकार्यकः
“ဤနေရာသို့ အသက်ရှိသူ တစ်ယောက်ယောက် မဖြစ်မနေ လာမည်။ သူ့ကို သတ်ပြီးလျှင် ငါသည် မိမိအိမ်သို့ ပျော်ရွှင်စွာ ပြန်မည်၊ ငါ့ရည်ရွယ်ချက် ပြီးမြောက်လိမ့်မည်။”
Verse 15
इति मत्वा स वै वृक्षमेकं बिल्वेतिसंज्ञकम् । समारुह्य स्थितस्तत्र जलमादाय भिल्लकः
ထိုသို့ စဉ်းစားကာ ဘီလ္လကသည် “ဘိလွ” ဟုခေါ်သော သစ်ပင်တစ်ပင်ပေါ်သို့ တက်၍ ထိုနေရာ၌ ရပ်နေကာ လက်ထဲတွင် ရေကို ကိုင်ထား၏။
Verse 16
कदा यास्यति कश्चिद्वै कदा हन्यामहं पुनः । इति बुद्धिं समास्थाय स्थितोऽसौ क्षुत्तृषान्वितः
“ဘယ်အချိန်မှာ တစ်ယောက်ယောက် လာမလဲ။ ဘယ်အချိန်မှာ ငါ ထပ်မံ ထိုးနှက်သတ်မလဲ” ဟု စိတ်ကူးကို တည်မြဲစွာ ထား၍၊ သူသည် ဆာလောင်ခြင်းနှင့် ရေငတ်ခြင်း ခံစားကာ ထိုနေရာ၌ ရပ်နေ၏။
Verse 17
तद्रात्रौ प्रथमे यामे मृगी त्वेका समागता । तृषार्ता चकिता सा च प्रोत्फालं कुर्वती तदा
ထိုည၌ ပထမယာမအချိန်တွင် မိခင်သမင်တစ်ကောင်သာ ထိုနေရာသို့ ရောက်လာ၏။ ရေငတ်ဒဏ်ကြောင့် ပင်ပန်း၍ ကြောက်လန့်သဖြင့် ထိုအခါ မငြိမ်မသက် ခုန်ပေါက်လှုပ်ရှားနေ၏။
Verse 18
तां दृष्ट्वा च तदा तेन तद्वधार्थमथो शरः । संहृष्टेन द्रुतं विष्णो धनुषि स्वे हि संदधे
ထိုသမင်မကို မြင်သောအခါ ဗိဿဏုသည် ဝမ်းမြောက်လျက် လျင်မြန်စွာ လုပ်ဆောင်၍ ထိုကို သတ်ရန် ရည်ရွယ်ကာ မိမိ၏ လေးပေါ်သို့ မြားကို တင်လိုက်၏။
Verse 19
इत्येवं कुर्वतस्तस्य जलं बिल्वदलानि च । पतितानि ह्यधस्तत्र शिवलिंगमभूत्ततः
သူသည် ထိုသို့ ဆက်လက်ပြုလုပ်နေစဉ် ရေတော်နှင့် ဘိလွာရွက်များသည် အောက်ဘက်သို့ ကျသွားကြ၏။ ထိုနေရာမှပင် သီဝလိင်္ဂတော် ပေါ်ထွန်းလာ၏။
Verse 20
यामस्य प्रथमस्यैव पूजा जाता शिवस्य च । तन्महिम्ना हि तस्यैव पातकं गलितन्तदा
ည၏ ပထမယာမ၌ပင် သခင်သီဝ၏ ပူဇော်ပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုပူဇော်ခြင်း၏ မဟိမကြောင့် သူ၏ အပြစ်သည် ချက်ချင်း ပျော်လျက် ပျောက်ကွယ်သွား၏။
Verse 21
तत्रत्यं चैव तच्छब्दं श्रुत्वा सा हरिणी भिया । व्याधं दृष्ट्वा व्याकुला हि वचनं चेदमब्रवीत्
ထိုနေရာ၌ ထိုအသံကို ကြားသဖြင့် မိခင်သမင်မသည် ကြောက်လန့်သွား၏။ မုဆိုးကို မြင်လျှင် စိတ်လှုပ်ရှား၍ ဤစကားကို ပြောလေ၏။
Verse 22
मृग्युवाच । किं कर्तुमिच्छसि व्याध सत्यं वद ममाग्रतः । तच्छुत्वा हरिणीवाक्यं व्याधो वचनमब्रवीत्
သမင်မက ပြောသည်—“မုဆိုးရေ၊ သင် ဘာလုပ်လိုသနည်း။ ငါ့ရှေ့တွင် အမှန်တရားကို ပြောပါ။” သမင်မ၏ စကားကို ကြားပြီးနောက် မုဆိုးက ပြန်လည်ပြောဆိုလေ၏။
Verse 23
कुटुम्बं पोषितं नित्यं कृत्वा पापान्यनेकशः । एवं पापानि हा कृत्वा का गतिर्मे भविष्यति
«ကျွန်မသည် မိသားစုကို အမြဲတမ်း ပြုစုထောက်ပံ့လာရင်း အကြိမ်ကြိမ် အပြစ်များစွာ ကျူးလွန်ခဲ့သည်။ အို… အပြစ်ဤမျှ ပြုလုပ်ပြီးနောက် ကျွန်မ၏ အနာဂတ်ကံကြမ္မာ မည်သို့ ဖြစ်မည်နည်း?»
Verse 24
किं करोमि क्व गच्छामि ह्युपायं रचयाम्यहम् । इत्थं विचार्यं सा तत्र वचनं चेदमब्रवीत्
«ကျွန်မ ဘာလုပ်ရမလဲ။ ဘယ်ကို သွားရမလဲ။ အမှန်တကယ်ပင် နည်းလမ်းတစ်ခုကို ကျွန်မ ဘယ်လို စီမံရမလဲ?» ဟု ထိုသို့ စဉ်းစားပြီးနောက်၊ အဲဒီနေရာမှာပင် ဤစကားကို ပြောလေသည်။
Verse 25
मृग्युवाच । मन्मांसेन सुखं ते स्याद्देहस्यानर्थकारिणः । अधिकं किं महत्पुण्यं धन्याहं नात्र संशयः
မೃဂီက ပြောသည်– «ကျွန်မ၏ အသားဖြင့် သင် စိတ်ချမ်းသာပါစေ—ဤကိုယ်ခန္ဓာသည် အနာဂတ်အန္တရာယ်ကို ဖြစ်စေတတ်သော်လည်း။ ဤထက် မြင့်မြတ်သော ကုသိုလ်ကြီး ဘာရှိနိုင်မည်နည်း။ ကျွန်မသည် ကံကောင်းသူ—သံသယမရှိပါ»။
Verse 27
परं तु शिशवो मेऽद्य वर्तंते स्वाश्रमेऽखिलाः । भगिन्यै तान्समर्प्यैव प्रायास्ये स्वामिनेऽथ वा
သို့သော် ယနေ့တွင် ငါ၏ကလေးများအားလုံးသည် ငါ၏အာရှရမ်၌ပင် နေထိုင်လျက်ရှိကြသည်။ သူတို့ကို ငါ၏ညီမထံ အပ်နှံပြီးနောက် ငါသည် ထွက်ခွာမည်—အမှန်တကယ် ငါ၏သခင်ထံသို့ သွားမည်။
Verse 28
न मे मिथ्यावचस्त्वं हि विजानीहि वनेचर । आयास्येह पुनश्चेह समीपं ते न संशयः
တောနေသူရေ၊ ငါ့စကားသည် မုသာမဟုတ်ကြောင်း သေချာစွာ သိထားပါ။ ငါသည် ဤနေရာသို့ ထပ်မံလာမည်၊ ထို့ပြင် သင်၏ အနီးသို့ ပြန်လာမည်မှာ မသံသယရှိပါ။
Verse 29
स्थिता सत्येन धरणी सत्येनैव च वारिधिः । सत्येन जलधाराश्च सत्ये सर्वम्प्रतिष्ठितम्
သစ္စာကြောင့် မြေကြီးသည် တည်မြဲ၏။ သစ္စာကြောင့်ပင် သမုဒ္ဒရာသည် မပျက်မယွင်း တည်တံ့၏။ သစ္စာကြောင့် ရေစီးရေလျှံတို့ စီးဆင်း၏—လောကရှိ အရာအားလုံးသည် သစ္စာပေါ်တွင် တည်ရှိ၏။
Verse 30
सूत उवाच । इत्युक्तोऽपि तया व्याधो न मेने तद्वचो यदा । तदा सुविस्मिता भीता वचनं साब्रवीत्पुनः
စူတာက ပြောသည်။ ထိုသို့ သူမပြောခဲ့သော်လည်း မုဆိုးသည် သူမ၏စကားကို မလက်ခံသည့်အခါ၊ သူမသည် အလွန်အံ့သြ၍ ကြောက်ရွံ့ကာ စကားကို ထပ်မံပြောလေ၏။
Verse 31
मृग्युवाच । शृणु व्याध प्रवक्ष्यामि शपथं हि करोम्यहम् । आगच्छेयं यथा ते न समीपं स्वगृहाद्गता
မိခင်သမင်က ပြောသည်။ «နားထောင်ပါ မုဆိုးရေ၊ ငါပြောမည်—ငါကတိသစ္စာ ပြုမည်။ ငါ့အိမ်မှ ထွက်သွားပြီးနောက် သင့်အနီးသို့ ပြန်မလာနိုင်ပါစေ» ဟု။
Verse 32
ब्राह्मणो वेदविक्रेता सन्ध्याहीनस्त्रिकालकम् । स्त्रियस्स्वस्वामिनो ह्याज्ञां समुल्लंघ्य क्रियान्विताः
ဝေဒကို ရောင်းစားသော ဗြာဟ္မဏ၊ တစ်နေ့သုံးကြိမ် ဆန္ဓျာကర్మကို လျစ်လျူရှုသူ၊ ထို့ပြင် ဘာသာရေးကိစ္စများကို လုပ်ဆောင်နေသော်လည်း မိမိခင်ပွန်း၏ အမိန့်ကို ကျော်လွန်သော မိန်းမတို့—ဤသူတို့ကို သင့်လျော်သော ဓမ္မကို ချိုးဖောက်သူဟု ကြေညာသည်။
Verse 33
कृतघ्ने चैव यत्पापं तत्पापं विमुखे हरे । द्रोहिणश्चैव यत्पापं तत्पापं धर्मलंघने
ကျေးဇူးမသိသူ၏ အပြစ်သည် မည်သို့ရှိသနည်း၊ ထိုအပြစ်တည်းဟူသော အပြစ်သည် ဟရ (ရှီဝ) ကို မျက်နှာလွှဲသူအပေါ် ကျရောက်၏။ ထို့အတူ သစ္စာဖောက်သူ၏ အပြစ်သည် မည်သို့ရှိသနည်း၊ ထိုအပြစ်တည်းဟူသော အပြစ်သည် ဓမ္မကို လွန်ကျူးသူအပေါ် ကျရောက်၏။
Verse 34
विश्वासघातके तच्च तथा वै छलकर्तरि । तेन पापेन लिम्पामि यद्यहं नागमे पुनः
«ငါ ပြန်မလာတော့လျှင် ယုံကြည်မှုကိုဖောက်ဖျက်ခြင်းနှင့် လှည့်ဖြားလိမ်လည်ခြင်း၏ အပြစ်တရားတည်းဟူသော အပြစ်က ငါ့ကို စွဲကပ်စေပါစေ»။
Verse 35
इत्याद्यनेकशपथान्मृगी कृत्वा स्थिता यदा । तदा व्याधस्य विश्वस्य गच्छेति गृहमब्रवीत्
ဤသို့ အမျိုးမျိုးသော ကျိန်ဆိုချက်များဖြင့် သူ့ကို ကျိန်စေပြီးနောက်၊ မိန်းမသည် မိဂီ (မေ့) အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲကာ ထိုနေရာ၌ ရပ်တည်နေ하였다။ ထို့နောက် မုဆိုး ဝိශ්ဝအား «အိမ်သို့ သွားလော့» ဟု ပြော하였다။
Verse 36
मृगी हृष्टाजलं पीत्वा गता स्वाश्रममण्डलम् । तावच्च प्रथमो यामस्तस्य निद्रां विना गतः
မိဂီသည် ရေကို ပျော်ရွှင်စွာ သောက်ပြီး မိမိ၏ အာရှရမ်အဝန်းအဝိုင်းသို့ ပြန်သွား하였다။ ထိုအချိန်တွင် သူ့အတွက် ည၏ ပထမယာမသည် အိပ်မပျော်ဘဲ ကုန်လွန်သွား하였다။
Verse 37
तदीया भगिनी या वै मृगी च परिभाविता । तस्या मार्गं विचिन्वन्ती ह्याजगाम जलार्थिनी
ထို့နောက် စိတ်နာကျင်အောင့်အယှက်ဖြစ်နေသော သူမ၏ အစ်မ/ညီမဖြစ်သည့် မိဂီသည် ရေလိုအပ်၍ လမ်းကြောင်းကို ရှာဖွေကာ ရောက်လာ하였다။
Verse 38
तां दृष्ट्वा च स्वयं भिल्लोऽकार्षीद्बाणस्य कर्षणम् । पूर्ववज्जलपत्राणि पतितानि शिवोपरि
သူမကို မြင်သော် မုဆိုးသည် ကိုယ်တိုင် မြားကို ပြန်ဆုတ်၍ ဆွဲယူလိုက်သည်။ အရင်ကကဲ့သို့ ရေစိုနေသော ရွက်များသည် ရှီဝအပေါ်သို့ ကျသွား하였다။
Verse 39
यामस्य च द्वितीयस्य तेन शंभोर्महात्मनः । पूजा जाता प्रसंगेन व्याधस्य सुखदायिनी
ထို့နောက် ဒုတိယယာမအတွင်း ကံကြမ္မာအလှည့်အပြောင်းကြောင့် မုဆိုးသည် မဟာအတ္တမရှိသော သမ္ဘုဘုရားကို ပူဇော်ကန်တော့ခဲ့ပြီး ထိုပူဇော်မှုသည် သူ့အတွက် ဝမ်းမြောက်ခြင်းနှင့် ကုသိုလ်အကျိုးကို ပေးစွမ်း하였다။
Verse 40
मृगी सा प्राह तं दृष्ट्वा किं करोषि वनेचर । पूर्ववत्कथितं तेन तच्छ्रुत्वाह मृगी पुनः
သူ့ကိုမြင်သောအခါ မိခင်သမင်က “အို တောနေသူ၊ မင်းဘာလုပ်နေလဲ” ဟုမေး၏။ သူက အရင်ကပြောသကဲ့သို့ ပြန်ဖြေရာ၊ ထိုစကားကိုကြားပြီး မိခင်သမင်က ထပ်မံပြော하였다။
Verse 41
मृग्युवाच । धन्याहं श्रूयतां व्याध सफलं देहधारणम् । अनित्येन शरीरेण ह्युपकारो भविष्यति
မိခင်သမင်က ပြောသည်—“ငါသည် ကံကောင်းသူပင်။ နားထောင်ပါ မုဆိုးရေ—ဤကိုယ်ခန္ဓာကို ထမ်းဆောင်ထားခြင်းသည် အကျိုးရှိလာပြီ။ မတည်မြဲသော ကိုယ်ခန္ဓာဖြင့်ပင် သန့်ရှင်းသော အကူအညီနှင့် အကျိုးပြုမှု တည်ဆောက်နိုင်မည်။”
Verse 42
परन्तु मम बालाश्च गृहे तिष्ठन्ति चार्भकाः । भर्त्रे तांश्च समर्प्यैव ह्यागमिष्याम्यहं पुनः
«သို့သော် ငါ့ကလေးငယ်များသည် အိမ်၌ရှိနေကြသေး၏—အရွယ်မရောက်သေးသော ကလေးလေးများပင်။ သူတို့ကို ငါ့ခင်ပွန်းထံ အပ်နှံပြီးမှ ငါသည် ဤနေရာသို့ ပြန်လာမည်»။
Verse 43
व्याध उवाच । त्वया चोक्तं न मन्येहं हन्मि त्वां नात्र संशयः । तच्छुत्वा हरिणी प्राह शपथं कुर्वती हरे
မုဆိုးက ပြော၏—«နင်ပြောသမျှကို ငါမယုံ။ နင့်ကို ငါသတ်မည်—သံသယမရှိ»။ ထိုစကားကို ကြားသော် မိသမင်သည် သစ္စာကတိပြုကာ ပြော၏—«အို မုဆိုးရေ!»
Verse 44
मृग्युवाच । शृणु व्याध प्रवक्ष्यामि नागच्छेयं पुनर्यदि । वाचा विचलितो यस्तु सुकृतं तेन हारितम्
ဒေါင်းမက ပြော၏ — «နားထောင်ပါ၊ အမဲလိုက်သူရေ၊ ငါပြောမည်။ ငါပြန်မလာတော့လျှင် သိထားပါ—စကားကြောင့် လှုပ်ရှားမတည်ငြိမ်၍ ပေးထားသော ကတိကို ချိုးဖောက်သူသည် စုဆောင်းထားသော ကုသိုလ်ပုဏ္ဏာကို ကိုယ်တိုင်ပျက်စီးစေသည်»။
Verse 45
परिणीता स्त्रियं हित्वा गच्छत्यन्यां च यः पुमान् । वेदधर्मं समुल्लंघ्य कल्पितेन च यो व्रजेत्
တရားဝင်လက်ထပ်ထားသော ဇနီးကို စွန့်ပစ်၍ အခြားမိန်းမထံ သွားသော ယောက်ျား၊ ထို့ပြင် ဝေဒဓမ္မ၏ စည်းကမ်းကို ကျော်လွန်ကာ ကိုယ်တိုင်တီထွင်ထားသည့် အယူအဆအတိုင်း လိုက်သွားသူသည် သတ်မှတ်ထားသော လမ်းမှ လွဲချော်၍ အဓမ္မသို့ ကျရောက်သည်။
Verse 46
विष्णुभक्तिसमायुक्तः शिवनिन्दां करोति यः । पित्रोः क्षयाहमासाद्य शून्यं चैवाक्रमेदिह
ဗိဿနုကို ဘက်တော်မူ၍ ဘက္တိရှိနေသော်လည်း ရှိဝကို မနာလိုစော်ကားသူသည် မိဘဘိုးဘွားမျိုးရိုး ကျဆင်းပျက်စီးလာသည့်အခါ ဤလောက၌ပင် ပျက်စီး၍ ဝိညာဉ်ရေးအလွတ်အပျက် (အလွတ်တရား) သို့ ကျရောက်သည်။
Verse 47
कृत्वा च पारतापं हि करोति वचनं पुनः । तेन पापेन लिंपामि नागच्छेयं पुनर्यदि
“ဤကဲ့သို့ ပြင်းထန်သော အပြစ်ကို ကျူးလွန်ပြီးနောက် သူက ထပ်မံ အာမခံစကားများ ပြောလာသည်။ ထိုအပြစ်ကြောင့်ပင် ငါသည် အညစ်အကြေးကပ်လျက်ရှိ၏—ငါ ထိုနေရာသို့ ပြန်သွားမည်ဆိုလျှင်။”
Verse 48
सूत उवाच । इत्युक्तश्च तया व्याधो गच्छेत्याह मृगीं च सः । सा मृगी च जलं पीत्वा हृष्टाऽगच्छत्स्वमाश्रमम्
စူတာက ပြောသည်—ထိုသို့ သူမက ပြောဆိုပြီးနောက် မုဆိုးက သမင်မကို “သွားလော့” ဟုဆို၏။ သမင်မသည် ရေသောက်ပြီး ဝမ်းမြောက်စွာ မိမိ၏ အာရှရမ်သို့ ပြန်သွား하였다။
Verse 49
तावद्द्वितीयो यामो वै तस्य निद्रां विना गतः । एतस्मिन्समये तत्र प्राप्ते यामे तृतीयके
ထို့ကြောင့် သူ့အတွက် ည၏ ဒုတိယယာမသည် အိပ်မပျော်ဘဲ ကုန်လွန်သွား၏။ ထိုအချိန်တည်းမှာပင် ထိုနေရာ၌ တတိယယာမ ရောက်လာသောအခါ နောက်ဖြစ်ရပ်သည် ပေါ်ပေါက်လာ၏။
Verse 50
ज्ञात्वा विलंबं चकितस्तदन्वेषणतत्परः । तद्यामे मृगमद्राक्षीज्जलमार्गगतं ततः
နှောင့်နှေးနေသည်ကို သိသဖြင့် စိုးရိမ်ထိတ်လန့်ကာ ရှာဖွေရန် အာရုံစိုက်လေ၏။ ထိုယာမတည်းမှာပင် ရေကြောင်းတစ်လျှောက် သွားလာနေသော သမင်ကို တွေ့မြင်လေ၏။
Verse 51
पुष्टं मृगं च तं दृष्ट्वा हृष्टो वनचरस्स वै । शरं धनुषि संधाय हन्तुं तं हि प्रचक्रमे
အာဟာရပြည့်ဝသော သမင်ကို မြင်သော် တောနေသူသည် ဝမ်းမြောက်လေ၏။ မြားကို လေးပေါ်တွင် တင်ကာ ထိုသမင်ကို သတ်ရန် ချက်ချင်း စတင်လေ၏။
Verse 52
तदैवं कुर्वतस्तस्य बिल्वपत्राणि कानिचित् । तत्प्रारब्धवशाद्विष्णो पतितानि शिवोपरि
ထိုအချိန်၌ သူက ထိုသို့ ပြုလုပ်နေစဉ်၊ ကံကြမ္မာ၏ စတင်လှုပ်ရှားမှုအင်အားကြောင့် ဘိလွာရွက် အချို့သည် ဗိဿဏုထံမှ ကျ၍ ရှီဝပေါ်သို့ ကျရောက်သွား၏။
Verse 53
तेन तृतीययामस्य तद्रात्रौ तस्य भाग्यतः । पूजा जाता शिवस्यैव कृपालुत्वं प्रदर्शितम्
သူ၏ ကံကောင်းမှုကြောင့် ထိုည၏ တတိယယာမအချိန်တွင် ရှီဝဘုရားအား ပူဇော်မှုသည် အမှန်တကယ် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး၊ ထို့ကြောင့် ရှီဝ၏ ကရုဏာတော်ကို ထင်ရှားစွာ ပြသခဲ့၏။
Verse 54
श्रुत्वा तत्र च तं शब्दं किं करोषीति प्राह सः । कुटुम्बार्थमहं हन्मि त्वां व्याधश्चेति सोब्रवीत्
အဲဒီနေရာမှာ ထိုအသံကို ကြားသဖြင့် သူက “မင်း ဘာလုပ်နေတာလဲ” ဟု မေး၏။ မုဆိုးက “မိသားစုအတွက် ငါ သတ်တယ်—မင်းကိုပါ—ငါက မုဆိုးမို့” ဟု ပြန်ဆို၏။
Verse 55
तच्छ्रुत्वा व्याधवचनं हरिणो हृष्टमानसः । द्रुतमेव च तं व्याधं वचनं चेदमब्रवीत्
မုဆိုး၏ စကားကို ကြားသဖြင့် သမင်သည် စိတ်နှလုံးပျော်ရွှင်လာ၏။ ချက်ချင်းပင် ထိုမုဆိုးထံသို့ မိန့်ဆိုကာ ဤစကားများကို ပြောလေ၏။
Verse 56
हरिण उवाच । धन्योहं पुष्टिमानद्य भवत्तृप्तिर्भविष्यति । यस्यांगं नोपकाराय तस्य सर्वं वृथा गतम्
ဟရိဏာက ပြောသည်။ «ယနေ့ ငါသည် ကံကောင်းမြတ်နိုး၍ အာဟာရပြည့်ဝ၏—သင်၏ဆာလောင်မှုကို ပြည့်စုံစေမည်။ အခြားသူတို့အကျိုးအတွက် မသုံးသော ကိုယ်ခန္ဓာရှိသူ၏ အရာအားလုံးသည် အလဟသနှင့် အကျိုးမဲ့သွားသည်»။
Verse 57
यो वै सामर्थ्ययुक्तश्च नोपकारं करोति वै । तत्सामर्थ्यं भवेद्व्यर्थं परत्र नरकं व्रजेत्
စွမ်းအားရှိလျက်နှင့် ကူညီအကျိုးပြုမှု မပြုသူ၏ စွမ်းအားသည် အကျိုးမဲ့ ဖြစ်သွားပြီး၊ နောက်ဘဝ၌ နရကသို့ သွားရ၏။
Verse 58
परन्तु बालकान् स्वांश्च समर्प्य जननीं शिशून् । आश्वास्याप्यथ तान् सर्वानागमिष्याम्यहं पुनः
«သို့သော် အရင်ဆုံး မိမိ၏ ကလေးငယ်များကို မိခင်ထံ အပ်နှံ၍ အားပေးနှစ်သိမ့်ကာ၊ ထို့နောက် ငါ ပြန်လည်လာမည်» ဟု ဆို၏။
Verse 59
इत्युक्तस्तेन स व्याधो विस्मितोतीव चेतसि । मनाक् शुद्धमनानष्टपापपुंजो वचोऽब्रवीत्
ထိုသို့ သူက ပြောဆိုသဖြင့် မုဆိုးသည် စိတ်ထဲ၌ အလွန်အံ့ဩသွား၏။ စိတ်သည် အနည်းငယ် သန့်စင်လာကာ အပြစ်အစုအပုံလည်း ပျော်လျော့စပြု၍ ထိုစကားများကို ပြောလေ၏။
Verse 60
व्याध उवाच । ये ये समागताश्चात्र तेते सर्वे त्वया यथा । कथयित्वा गता ह्यत्र नायान्त्यद्यापि वंचकाः
မုဆိုးက ပြောသည်။ «ဒီနေရာသို့ လာရောက်သူ အားလုံးကို သင်က သင့်တော်သလို ပြောကြားပြီး သူတို့လည်း ထွက်သွားကြသည်။ သို့သော် ယခုထိပင် လှည့်စားသူများက ပြန်မလာသေးပါ» ဟု ဆို၏။
Verse 61
त्वं चापि संकटे प्राप्तो व्यलीकं च गमिष्यसि । मम सञ्जीवनं चाद्य भविष्यति कथं मृग
သင်လည်း အန္တရာယ်ထဲသို့ ကျရောက်ပြီး အရှက်ကွဲရမည်။ အို သမင်ရေ၊ ယနေ့ ငါ၏ အသက်ပြန်ရှင်ခြင်း—ပြန်လည်အသက်ဝင်ခြင်း—သည် မည်သို့ ဖြစ်နိုင်မည်နည်း။
Verse 62
मृग उवाच । शृणु व्याध प्रवक्ष्यामि नानृतं विद्यते मयि । सत्येन सर्वं ब्रह्माण्डं तिष्ठत्येव चराचरम्
သမင်က ပြောသည်။ «အို မုဆိုး၊ နားထောင်လော့၊ ငါပြောမည်။ ငါ့ထဲ၌ မုသားမရှိ။ သစ္စာကြောင့်ပင် ဤဘ्रह္မာဏ္ဍ အလုံးစုံ—လှုပ်ရှားသည့်အရာနှင့် မလှုပ်ရှားသည့်အရာ—တည်တံ့ရပ်တည်နေ၏»။
Verse 63
यस्य वाणी व्यलीका हि तत्पुण्यं गलितं क्षणात् । तथापि शृणु वै सत्यां प्रतिज्ञां मम भिल्लक
စကားမုသားရှိသူ၏ ကုသိုလ်သည် ခဏချင်းပင် လျော့ယိုပျောက်ကွယ်သွား၏။ သို့သော်လည်း အို ဘိလ္လက၊ ငါ၏ သစ္စာပြုကတိကို နားထောင်လော့။
Verse 64
सन्ध्यायां मैथुने घस्रे शिवरात्र्यां च भोजने । कूटसाक्ष्ये न्यासहारे संध्याहीने द्विजे तथा
သန္ဓျာဝန္ဒနာအချိန်၌ မေထုန်ပြုခြင်း၊ ရှိဝရాత్రီနေ့တွင် နေ့ခင်းစားသောက်ခြင်း၊ မုသားသက်သေခံခြင်း၊ အပ်နှံထားသော ငွေကြေးကို ခိုးယူသုံးစွဲခြင်း၊ ထို့အပြင် သန္ဓျာပူဇာကို လျစ်လျူရှုသော ဒွိဇတို့—ဤအရာတို့သည် ရှိဝဘက္တများအတွက် သင်ကြားထားသော ဝိနယ၌ အလွန်ကြီးမားသော အပြစ်အနာတရများ ဖြစ်သည်။
Verse 65
शिवहीनं मुखं यस्य नोपकर्ता क्षमोऽपि सन् । पर्वणि श्रीफलस्यैव त्रोटनेऽभक्ष्यभक्षणे
အခြားအရာများတွင် စွမ်းနိုင်သော်လည်း၊ ပါးစပ်၌ ရှိဝ၏ သတိမေတ္တာမရှိသူသည် အမှန်တကယ် အကျိုးပြုမနိုင်။ မင်္ဂလာနေ့၌ သရက်သီးမဟုတ်ဘဲ အုန်းသီးကို ခွဲဖောက်သော်လည်း မစားသင့်သည့်အရာကို စားသကဲ့သို့ အလွတ်အပျက် ဖြစ်၏။
Verse 66
असंपूज्य शिवं भस्मरहितश्चान्नभुक् च यः । एतेषां पातकं मे स्यान्नागच्छेयं पुनर्यदि
«သခင်ရှီဝကို အရင်မပူဇော်ဘဲ အစာစားမိလျှင်၊ သို့မဟုတ် သန့်ရှင်းသော ဘတ်စမာ (bhasma) မလိမ်းဘဲ အစာစားမိလျှင်၊ ထိုအပြစ်၏ အကုသိုလ်သည် ငါ့အပေါ် ကျရောက်ပါစေ—ထိုသို့သော အခြေအနေသို့ နောက်တစ်ဖန် မပြန်ရပါစေနှင့်»။
Verse 67
शिव उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य गच्छ शीघ्रं समाव्रज । स व्याधेनैवमुक्तस्तु जलं पीत्वा गतो मृगः
ရှီဝက မိန့်တော်မူသည်—“ထိုသူ၏စကားကို ကြားပြီးနောက် ‘သွားပါ၊ မြန်မြန်ပြန်လာပါ’ ဟု”။ ထို့ကြောင့် မုဆိုးက ထိုသို့ပြောသောအခါ သမင်သည် ရေကို သောက်ပြီး ထွက်ခွာသွား၏။
Verse 68
ते सर्वे मिलितास्तत्र स्वाश्रमे कृतसुप्रणाः । वृत्तांतं चैव तं सर्वं श्रुत्वा सम्यक् परस्परम्
သူတို့အားလုံးသည် မိမိတို့၏ အာရှရမ်၌ ထိုနေရာတွင် စုဝေးကာ မင်္ဂလာသော ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ခိုင်မာစွာ ချမှတ်ထားကြ၏။ ထို့နောက် အဖြစ်အပျက်အလုံးစုံကို တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မှန်ကန်စွာ ကြားနာပြီး အပြည့်အဝ သိမြင်လာကြ၏။
Verse 69
गन्तव्यं निश्चयेनेति सत्यपाशेन यंत्रिताः । आश्वास्य बालकांस्तत्र गन्तुमुत्कण्ठितास्तदा
“အဲဒီကို မဖြစ်မနေ သွားရမည်” ဟု ဆုံးဖြတ်ကာ သစ္စာ၏ ကြိုးဖြင့် ချည်နှောင်ခံထားသကဲ့သို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုနေရာတွင် ကလေးများကို အားပေးနှစ်သိမ့်ပြီးနောက် သွားလိုစိတ်ပြင်းပြကာ ထွက်ခွာရန် အဆင်သင့် ဖြစ်လာကြ၏။
Verse 70
मृगी ज्येष्ठा च या तत्र स्वामिनं वाक्यमब्रवीत् । त्वां विना बालका ह्यत्र कथं स्थास्यंति वै मृग
ထိုနေရာတွင် အကြီးဆုံး သမင်မသည် မိမိ၏ အရှင်သမင်ထံ ဤသို့ ပြော၏—“အို သမင်ရေ၊ သင်မရှိဘဲ ဒီမှာ ကလေးတွေက ဘယ်လို နေနိုင်မလဲ၊ အသက်ရှင်နိုင်မလဲ?”
Verse 71
प्रथमं तु मया तत्र प्रतिज्ञा च कृता प्रभो । तस्मान्मया च गन्तव्यं भवद्भ्यां स्थीयतामिह
အရှင်ဘုရား၊ အရင်ဆုံး အဲဒီနေရာမှာ ကျွန်ုပ်က သစ္စာကတိကို ပြုခဲ့ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ် သွားရမည်၊ သင်တို့နှစ်ဦးက ဒီမှာ နေကြပါ။
Verse 72
इति तद्वचनं श्रुत्वा कनिष्ठा वाक्यमब्रवीत् । अहं त्वत्सेविका चाद्य गच्छामि स्थीयतां त्वया
ထိုစကားကို ကြားသော် အငယ်မသည် ပြန်ဆို၏—“ကျွန်မသည် သင်၏ အမှုထမ်းဖြစ်၏။ ယနေ့ ကျွန်မ သွားမည်၊ သင်သည် ဤနေရာ၌ နေပါ။”
Verse 73
तच्छ्रुत्वा च मृगः प्राह गम्यते तत्र वै मया । भवत्यौ तिष्ठतां चात्र मातृतः शिशुरक्षणम्
ထိုစကားကိုကြားသော် သမင်ကဆို၏—«ငါသည် အမှန်တကယ် ထိုနေရာသို့ သွားမည်။ သင်တို့နှစ်ဦးသည် ဤနေရာ၌ နေကြ၍ မိခင်ဘက်မှ ကလေးငယ်ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ကြလော့»။
Verse 74
तत्स्वामिवचनं श्रुत्वा मेनाते तन्न धर्मतः । प्रोचुः प्रीत्या स्वभर्तारं वैधव्ये जीवितं च धिक्
ခင်ပွန်း၏စကားကိုကြားသော် မေနာသည် ထိုစကားကို ဓမ္မတရားဟု မခံယူနိုင်ခဲ့။ ချစ်ခင်မေတ္တာဖြင့် မိမိခင်ပွန်းအား ဆို၏—«မုဆိုးမဘဝဖြင့် အသက်ရှင်ရခြင်းကို အရှက်တရားတည်း!»
Verse 75
बालानाश्वास्य तांस्तत्र समर्प्य सहवासिनः । गतास्ते सर्व एवाशु यत्रास्ते व्याधसत्तमः
ကလေးတို့ကို နှစ်သိမ့်ပေးပြီး ထိုနေရာ၌ အတူနေသူတို့ထံ အပ်နှံကာ၊ သူတို့အားလုံးသည် ချက်ချင်းပင် အမဲလိုက်သူတို့အထဲ အမြတ်ဆုံးသောသူ နေထိုင်ရာသို့ အလျင်အမြန် သွားကြ၏။
Verse 76
ते बाला अपि सर्वे वै विलोक्यानुसमागताः । एतेषां या गतिः स्याद्वै ह्यस्माकं सा भवत्विति
ထိုကလေးတို့ပင်လျှင် မြင်ပြီးနောက် အားလုံးစုဝေးလာကာ ဆိုကြ၏—«ဤသူတော်ကောင်းတို့အပေါ် ကျရောက်မည့် ကံကြမ္မာ၊ သို့မဟုတ် အဆုံးသတ်ဝိညာဉ်ရေးရာ အခြေအနေသည် မည်သို့ရှိစေကာမူ၊ ထိုအခြေအနေတူတူပင် ကျွန်ုပ်တို့အတွက်လည်း ဖြစ်ပါစေ»။
Verse 77
तान् दृष्ट्वा हर्षितो व्याधो बाणं धनुषि संदधे । पुनश्च जलपत्राणि पतितानि शिवोपरि
ထိုတို့ကိုမြင်၍ မုဆိုးသည် ဝမ်းမြောက်လှ၍ လေးပေါ်သို့ မြားတင်လိုက်သည်။ ထို့နောက် ထပ်မံ၍ ရေစိုနေသော ရွက်များသည် အထက်ရှိ သီဝပေါ်သို့ ကျလာ하였다။
Verse 78
तेन जाता चतुर्थस्य पूजा यामस्य वै शुभा । तस्य पापन्तदा सर्वं भस्मसादभवत् क्षणात्
ထိုအမှုကြောင့် စတုတ္ထယာမ (ညအချိန်တစ်ပိုင်း) ၏ မင်္ဂလာရှိသော ပူဇော်မှုသည် ပြည့်စုံကောင်းမွန်ခဲ့သည်။ ထိုခဏတည်းတွင်ပင် သူ၏ အပြစ်အားလုံးသည် ချက်ချင်း ပြာဖြစ်သွား하였다။
Verse 79
मृगी मृगी मृगश्चोचुश्शीघ्रं वै व्याधसत्तम । अस्माकं सार्थकं देहं कुरु त्वं हि कृपां कुरु
မိခင်သမင်၊ သမင်မနှင့် သမင်ထီးတို့က အော်ဟစ်ကြသည်—“မြန်မြန်ပါ၊ မုဆိုးတို့အထဲ အမြတ်ဆုံးရေ! ကရုဏာပြ၍ ကျွန်ုပ်တို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို အဓိပ္ပါယ်ရှိစေပါ—ကျေးဇူးတော်ပေးပါ။”
Verse 80
शिव उवाच । इति तेषां वचश्श्रुत्वा व्याधो विस्मयमागतः । शिवपूजाप्रभावेण ज्ञानं दुर्लभमाप्तवान्
သီဝဘုရားမိန့်တော်မူသည်—“ထိုသို့ သူတို့၏စကားကို ကြားသော် မုဆိုးသည် အံ့ဩသွား၏။ သီဝကို ပူဇော်သည့် အာနုဘော်ကြောင့် ရခဲလှသော ဉာဏ် (jñāna) ကို ရရှိ하였다။”
Verse 81
एते धन्या मृगाश्चैव ज्ञानहीनास्सुसंमताः । स्वीयेनैव शरीरेण परोपकरणे रताः
ဤသမင်တို့သည် အမှန်တကယ် ကံကောင်းသူများဖြစ်ကြ၏။ သဒ္ဓါသဘောတရားဆိုင်ရာ ဉာဏ်မရှိသော်လည်း အလွန်ချီးမွမ်းထိုက်ကြ၏။ မိမိတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတည်းဖြင့်ပင် အခြားသူတို့၏ အကျိုးပြုရာ၌ စိတ်အားထက်သန်နေကြသည်။
Verse 82
मानुष्यं जन्म संप्राप्य साधितं किं मयाधुना । परकायं च संपीड्य शरीरं पोषितं मया
«လူ့ဘဝကို ရရှိပြီးနောက် ယခုတိုင် ငါ ဘာသော သာသနာရေး အောင်မြင်မှုကို ရရှိခဲ့သနည်း။ အခြားသူ၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို နှိပ်စက်၍ ငါ့ကိုယ်ခန္ဓာကိုသာ ပျိုးထောင်ခဲ့သည်»။
Verse 84
कां वा गतिं गमिष्यामि पातकं जन्मतः कृतम् । इदानीं चिंतयाम्येवं धिग्धिक् च जीवनं मम
«မွေးကတည်းက ငါပြုခဲ့သော အပြစ်ရှိနေသော် ငါ ဘယ်လိုကံကြမ္မာသို့ ရောက်နိုင်မည်နည်း။ ယခု ငါ ဤသို့ စဉ်းစားမိသည်—အရှက်တကွ! အရှက်တကွ! ငါ့ဘဝပင်»။
Verse 85
इति ज्ञानं समापन्नो बाणं संवारयंस्तदा । गम्यतां च मृगश्रेष्ठा धन्याः स्थ इति चाब्रवीत्
ဤသို့ စစ်မှန်သော ဉာဏ်ကို ရရှိပြီးနောက်၊ ထိုအခါ သူသည် မြားကို ထိန်းချုပ်၍ ရပ်တန့်စေ၏။ ထို့နောက် «သွားလော့၊ သမင်တို့အထဲက အကောင်းဆုံးရေ; သင်တို့သည် ကောင်းချီးခံရသူများ ဖြစ်ကြသည်» ဟု ပြော၏။
Verse 86
शिव उवाच । इत्युक्ते च तदा तेन प्रसन्नश्शंकरस्तदा । पूजितं च स्वरूपं हि दर्शयामास संमतम्
ရှီဝ မိန့်တော်မူသည်။ ထိုသူက ဤသို့ ပြောပြီးနောက်၊ သင်္ကရသည် အလွန်ပျော်ရွှင်တော်မူ၏။ ထို့နောက် သင့်လျော်စွာ ပူဇော်ခံရသော အရှင်သည် မိမိ၏ အနှစ်သက်တော်မူသော ကရုဏာပြည့်ဝသည့် သဘောရုပ်ကို ထင်ရှားပြသတော်မူ၏။
Verse 87
संस्पृश्य कृपया शंभुस्तं व्याधं प्रीतितोऽब्रवीत् । वरं ब्रूहि प्रसन्नोऽस्मि व्रतेनानेन भिल्लक
ကရုဏာဖြင့် ထိတွေ့ကာ သမ္ဘူ (ရှီဝဘုရား) သည် ဝမ်းမြောက်စွာ ထိုမုဆိုးအား မိန့်တော်မူ၏— «အလိုရှိသော အပေးအယူကို ပြောလော့။ ဤဝရတ (အကျင့်သီလ) ကြောင့် အို ဘိလ္လက၊ ငါသည် သင်ကို နှစ်သက်ပြီ»။
Verse 88
व्याधोऽपि शिवरूपं च दृष्ट्वा मुक्तोऽभवत्क्षणात् । पपात शिवपादाग्रे सर्वं प्राप्तमिति बुवन्
မုဆိုးတောင်မှ ရှိဝ၏ အစစ်အမှန်ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို မြင်လိုက်သည်နှင့် ခဏချင်း လွတ်မြောက်သွား၏။ ရှိဝ၏ ခြေတော်ရှေ့၌ လဲကျကန်တော့ကာ «အရာအားလုံးကို ငါရရှိပြီ» ဟု ဆိုလေ၏။
Verse 89
शिवोऽपि सुप्रन्नात्मा नाम दत्वा गुहेति च । विलोक्य तं कृपादृष्ट्या तस्मै दिव्यान्वरानदात्
ရှီဝသည်လည်း မေတ္တာကရုဏာပြည့်ဝသော သဘောဖြင့် သူ့အား «Suprannātmā» ဟူသော အမည်ကို ပေးကာ «Guha» ဟုလည်း ခေါ်တော်မူ၏။ ထို့နောက် ကရုဏာမျက်စိဖြင့် ကြည့်ရှု၍ သူ့အား ဒိဗ္ဗဗရများကို ပေးတော်မူ၏။
Verse 90
शिव उवाच । शृणु व्याधाद्य भोगांस्त्वं भुंक्ष्व दिव्यान्यथेप्सितान् । राजधानीं समाश्रित्य शृंगवेरपुरे पराम्
ရှီဝက မိန့်တော်မူသည်– «နားထောင်လော့၊ မုဆိုးရေ။ ယနေ့မှစ၍ သင်လိုသမျှအတိုင်း ဒိဗ္ဗအပျော်အပါးများကို ခံစားလော့။ ထိုအမြင့်မြတ်သော ရာဇဌာနီ—Śṛṅgaverapura တွင် အားကိုး၍ နေထိုင်လော့»။
Verse 91
अनपाया वंशवृद्धिश्श्लाघनीयः सुरैरपि । गृहे रामस्तव व्याध समायास्यति निश्चितम्
မုဆိုးရေ၊ သင်၏ မျိုးဆက်သည် မကျဆင်းဘဲ တိုးပွားမည်—နတ်တို့ကပင် ချီးမွမ်းထိုက်၏။ ထို့ပြင် ရာမသည် သင်၏အိမ်သို့ မလွဲမသွေ လာမည်ဟု အတည်ပြု၏။
Verse 92
करिष्यति त्वया मैत्री मद्भक्तस्नेहकारकः । मत्सेवासक्तचेतास्त्वं मुक्तिं यास्यसि दुर्लभाम्
သင်ကြောင့် မိတ်သဟာယဖြစ်ပေါ်လာမည်၊ ထိုမိတ်သဟာယသည် ငါ၏ဘက္တများအပေါ် ချစ်ခင်သနားသည့် စိတ်ကို နှိုးဆော်ပေးမည်။ ငါ့ကို ဆေဝာပြုခြင်း၌ စိတ်တည်မြဲလျှင် ရခဲသော မောက္ခကို သင်ရောက်လိမ့်မည်။
Verse 93
एतस्मिन्नंतरे ते तु कृत्वा शंकरदर्शनम् । सर्वे प्रणम्य सन्मुक्तिं मृगयोनेः प्रपेदिरे
ထိုအချိန်အတွင်း၌ သူတို့သည် သင်္ကရ၏ မင်္ဂလာဒർശနကို ရရှိပြီး၊ အားလုံး ဦးချကန်တော့ကာ စစ်မှန်သော မုက္ခတိကို ရောက်ရှိကြ၍ တိရစ္ဆာန်ယောနိ၌ ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်းမှ လွတ်မြောက်ကြ၏။
Verse 94
विमानं च समारुह्य दिव्यदेहा गतास्तदा । शिवदर्शनमात्रेण शापान्मुक्ता दिवं गताः
ထို့နောက် သူတို့သည် ဒိဗ္ဗဗိမာန်ကို တက်စီးကာ တောက်ပသော ဒိဗ္ဗကိုယ်တော်များဖြင့် ထွက်ခွာသွားကြသည်။ သခင်ရှီဝ၏ ဒർശနသာဖြင့်ပင် ကျိန်စာမှ လွတ်မြောက်ကာ ကောင်းကင်ဘုံသို့ တက်ရောက်ကြသည်။
Verse 95
व्याधेश्वरः शिवो जातः पर्वते ह्यर्बुदाचले । दर्शनात्पूजनात्सद्यो भुक्तिमुक्तिप्रदायकः
အာဗုဒတောင်ပေါ်၌ သခင်ရှီဝသည် ဗျာဓေရှ္ဝရအဖြစ် ပေါ်ထွန်းတော်မူ၏။ သူ့ကို မြင်ဒർശနပြုခြင်းနှင့် ပူဇော်ခြင်းသာဖြင့်ပင် ဘုက္တိနှင့် မုက္တိကို ချက်ချင်းရရှိစေတော်မူ၏။
Verse 96
व्याधोपि तद्दिनान्नूनं भोगान्स सुरसत्तम । भुक्त्वा रामकृपां प्राप्य शिवसायुज्यमाप्तवान्
အို နတ်တို့အထဲမှ အမြတ်ဆုံးရေ၊ ထိုမုဆိုးသည်လည်း ထိုနေ့တင်ပင် ကောင်းကင်ဘုံ၏ အာနန္ဒများကို ခံစားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ရာမ၏ ကရုဏာကို ရရှိကာ ရှီဝ-သာယုဇျ (ရှီဝနှင့် တစ်လုံးတစ်ဝတည်းဖြစ်ခြင်း) ကို ရောက်ရှိ하였다။
Verse 97
अज्ञानात्स व्रतञ्चैतत्कृत्वा सायुज्यमाप्तवान् । किं पुनर्भक्तिसंपन्ना यान्ति तन्मयतां शुभाम्
မသိမမြင်ကြောင့်ပင် ထိုဝရတကို ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း သူသည် သာယုဇျ—ရှီဝနှင့် ပေါင်းစည်းခြင်းကို ရရှိ하였다။ ထို့ကြောင့် ဘက္တိပြည့်ဝသူတို့သည် မည်မျှပို၍ ကောင်းမြတ်သော တန်မယတာ—သူ့အတွင်း လုံးဝလျော်ဝင်ခြင်းသို့ ရောက်ကြမည်နည်း။
Verse 98
विचार्य्य सर्वशास्त्राणि धर्मांश्चैवाप्यनेकशः । शिवरात्रिव्रतमिदं सर्वोत्कृष्टं प्रकीर्तितम्
သမ္မာကျမ်းများအားလုံးနှင့် ဓမ္မလမ်းစဉ်အမျိုးမျိုးကို အလေးအနက် စိစစ်ပြီးနောက်၊ ဤ သီဝရာထရီ ဝရတသည် အားလုံးထဲတွင် အထူးကောင်းမြတ်ဆုံးဟု ကြေညာထားသည်။
Verse 99
व्रतानि विविधान्यत्र तीर्थानि विविधानि च । दानानि च विचित्राणि मखाश्च विविधास्तथा
ဤနေရာ၌ ဝရတအမျိုးမျိုး၊ တီရ္ထ (သန့်ရှင်းသော ဘုရားဖူးနေရာ) အမျိုးမျိုးလည်း ရှိ၏။ ထို့ပြင် အံ့ဩဖွယ် ဒါနအမျိုးမျိုးနှင့် မခ (ယဇ္ဉ) အမျိုးမျိုးလည်း ထိုနည်းတူ ရှိ၏။
Verse 100
तपांसि विविधान्येव जपाश्चैवाप्य नेकशः । नैतेन समतां यान्ति शिवरात्रिव्रतेन च
တပဿ (အာစတေရီတီ) အမျိုးမျိုးနှင့် ဂျပ (မန္တရ) အရေအတွက်မကလည်း၊ သီဝရာထရီ ဝရတနှင့် တန်းတူမရောက်နိုင်ကြ။ သီဝရာထရီ ဝရတကို စောင့်ထိန်းခြင်း၏ ကုသိုလ်နှင့် ဓမ္မအာနုဘော်ကို မမီနိုင်ကြ။
Verse 101
तस्माच्छुभतरं चैतत्कर्तव्यं हितमीप्सुभिः । शिवरात्रिव्रतन्दिव्यं भुक्ति मुक्तिप्रदं सदा
ထို့ကြောင့် အကျိုးစီးပွားအမှန်ကို လိုလားသူတို့သည် ဤအလွန်မင်္ဂလာရှိသော အကျင့်ကို မဖြစ်မနေ ဆောင်ရွက်သင့်၏—ဒေဝီယ သီဝရာထရီ ဝရတသည် အစဉ်တစိုက် ဘုဂ္ဂ (လောကီစည်းစိမ်) နှင့် မုတ္တိ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို ပေးတော်မူ၏။
Verse 102
एतत्सर्वं समाख्यातं शिवरात्रिव्रतं शुभम् । व्रतराजेति विख्यातं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि
ဤသို့ဖြင့် မင်္ဂလာရှိသော ရှိဝရာထရီ ဝရတကို အပြည့်အစုံ ရှင်းလင်းပြောကြားပြီးပြီ။ ဝရတတို့၏ မင်းဟု ကျော်ကြားသည်။ နောက်ထပ် ဘာကို ကြားလိုသနည်း။
The chapter advances a theological argument via an itihāsa: a morally compromised hunter becomes the narrative test-case to show that Śivarātri-vrata possesses intrinsic purificatory efficacy, such that even inadvertent alignment with its disciplines can generate transformative merit.
The forest (vana) represents unmanaged instinctual life, while the arrival of Śivarātri functions as sacral time interrupting ordinary karma. ‘Daiva-yoga’ signals providential convergence, and the hunter’s enforced restraint and wakefulness (implied by the night setting and failed hunt) model how vrata-structure can redirect agency from harm to purification.
Rather than emphasizing a named iconographic form, the adhyāya highlights Śiva’s functional manifestation as Vrata-adhīśa—the lord who becomes accessible through Śivarātri’s ritual-temporal presence—foregrounding grace and purification over visual theophany.