Adhyaya 4
Kotirudra SamhitaAdhyaya 461 Verses

अत्रीश्वरमाहात्म्यवर्णनम् (Atrīśvara-māhātmya-varṇanam) — “Account of the Greatness of Atrīśvara”

ဤအধ্যာယကို စူတာ၏ပြောကြားချက်ဖြင့် စတင်ရာတွင် ဗြဟ္မဝိဒ်တို့အနက် အထူးမြတ်သော ရှင်အတြီ၏ အိမ်တွင်း-တပသီဘဝကို ဖော်ပြသည်။ အတြီက ရေတောင်းသဖြင့် ဇနီး အနသူယာသည် ကမဏ္ဍလုကိုင်ကာ တောထဲဝင်ပြီး ရေကို ဘယ်မှာ ရယူရမည်နည်းဟူသော လက်တွေ့နှင့် ဓမ္မဆိုင်ရာ အခက်အခဲကို ကြုံတွေ့သည်။ ထိုအလယ်အလတ်နေရာတွင် ဂင်္ဂါမြစ်သည် မြစ်တော်ဒေဝီအဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာကာ စကားပြောဆိုသည်။ ဤဆွေးနွေးမှုသည် မာဟာတ္မယ ပုရောဂဖြစ်ပြီး ဂင်္ဂါက မိမိရောက်လာခြင်းသည် ရှိဝ၏ စေဝာကို မြင်တွေ့ခြင်းနှင့် အနသူယာ၏ သာဓဝီဓမ္မကို အသိအမှတ်ပြုခြင်းကြောင့်ဟု ထင်ရှားစွာ ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် ရှင်တပသီ-ဂೃಹಸ್ಥ အကောင်းဆုံးဘဝ၊ သန့်ရှင်းသော ပထဝီဝင် (ဂင်္ဂါကို လှုပ်ရှားသော တီရ္ထအဖြစ်) နှင့် ရှိုင်ဝ သဒ္ဓာဗေဒ (ရှိဝကို ပရအာတ္မန်ဟု မြတ်နိုးကာ ပူဇော်ခြင်းက ဒေဝတားအင်အားကို ဆွဲဆောင်သည်) တို့ကို ချိတ်ဆက်ထားသည်။ အနက်အဓိပ္ပါယ်အားဖြင့် သန့်ရှင်းသော အကျင့်နှင့် ဘက္တိက တီရ္ထအင်အားကို ဆွဲဆောင်နိုင်ကြောင်းကို ဖော်ညွှန်းကာ အတြီဣရှ္ဝရကို ဂင်္ဂါ၏ သန့်ရှင်းမှုနှင့် လင်္ဂအပေါ် အနုဂ्रह ပေါင်းဆုံသည့် ရှိုင်ဝ သာသနာတည်ရာအဖြစ် အတည်ပြုသည်။

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । कदाचित्स ऋषिश्रेष्ठो ह्यत्रिर्ब्रह्मविदां वरः । जागृतश्च जलं देहि प्रत्युवाच प्रियामिति

စူတက ပြောသည်—တစ်ခါတစ်ရံ ရှင်အတရီ မုနိမြတ်၊ ဗြဟ္မဗိဒ်တို့အနက် အမြင့်မြတ်ဆုံးသည် နိုးထလာပြီး ချစ်ဇနီးအား “ရေ ပေးပါ” ဟု ပြန်လည်မိန့်ကြား하였다။

Verse 2

सापि साध्वी त्ववश्यं च गृहीत्वाथ कमण्डलुम् । जगाम विपिने तत्र जलं मे नीयते कुतः

အဲဒီ သီလရှင်မက သင်၏ အတင်းအကျပ် တိုက်တွန်းမှုကြောင့် ကမဏ္ဍလု (ရေခွက်) ကိုယူကာ တောထဲသို့ သွားလေ၏။ သို့ရာတွင် ထိုနေရာ၌ “ငါ့အတွက် ရေကို ဘယ်ကနေ ယူလာရမလဲ” ဟု စဉ်းစားလေ၏။

Verse 3

किं करोमि क्व गच्छामि कुतो नीयेत वै जलम् । इति विस्मयमापन्ना तां गंगां हि ददर्श सा

အံ့ဩစိတ်ဝင်၍ မသိမသာဖြစ်ကာ “ငါ ဘာလုပ်ရမလဲ၊ ဘယ်ကို သွားရမလဲ၊ ရေကို အမှန်တကယ် ဘယ်ကနေ ယူလာနိုင်မလဲ” ဟု တွေးတောနေစဉ်၊ ထိုအံ့ဩခြင်းအတွင်း၌ပင် သန့်ရှင်းသော ဂင်္ဂါမြစ်တော်ကို မြင်တွေ့လေ၏။

Verse 4

तामनुव्रजती यावत् साब्रवीच्च सदा हि ताम् । गंगा सरिद्वरा देवी बिभ्रती सुन्दरां तनुम्

သူမ လိုက်လံသွားနေသမျှ၊ မြစ်တို့အထွဋ်အမြတ် ဒေဝီ ဂင်္ဂါတော်သည် လှပသော ရုပ်သဏ္ဍာန်ကို ဆောင်ထားလျက် အမြဲတမ်း သူမအား ခေါ်ပြော၍ မိန့်ကြားလေ၏။

Verse 5

गंगोवाच । प्रसन्नास्मि च ते देवि कुत्र यासि वदाधुना । धन्या त्वं सुभगे सत्यं तवाज्ञां च करोम्यहम्

ဂင်္ဂါဒေဝီ မိန့်သည်။ “အို ဒေဝီ၊ ငါသည် သင်အပေါ် ပျော်ရွှင်နှစ်သက်၏။ ယခု သင် ဘယ်သို့ သွားမည်နည်း၊ ပြောပါ။ အို ကံကောင်းသူ၊ သင်သည် အမှန်တကယ် ကောင်းချီးခံရသူဖြစ်၏။ သင်၏ အမိန့်ကို ငါ ဆောင်ရွက်မည်။”

Verse 6

सूत उवाच । तद्वचश्च तदा श्रुत्वा ऋषिपत्नी तपस्विनी । प्रत्युवाच वचः प्रीत्या स्वयं सुचकिता द्विजाः

စူတက ပြော၏—ထိုစကားတို့ကို ထိုအခါ ကြားသိပြီးနောက်၊ တပသ္စဝင် ရှိသော ရှင်ရသီ၏ ဇနီးသည် မိမိလည်း အံ့အားသင့်လျက်၊ နှစ်ကြိမ်မွေး (ဗြာဟ္မဏ) တို့အား ချစ်ခင်ပျော်ရွှင်စွာ ပြန်လည်ဖြေကြားလေ၏။

Verse 7

अनसूयोवाच । का त्वं कमलपत्राक्षि कुतो वा त्वं समागता । तथ्यं ब्रूहि कृपां कृत्वा साध्वी सुप्रवदा सती

အနသူယာက ပြော၏—“ကြာရွက်မျက်လုံးရှိသော မိန်းမရေ၊ သင်သည် မည်သူနည်း။ သင်သည် ဘယ်ကနေ ဒီကို ရောက်လာသနည်း။ ကရုဏာပြု၍ အမှန်တရားကို ပြောပါ။ သီလရှင်၊ သစ္စာပြောသူ မိန်းမရေ၊ ရှင်းလင်းစွာ ပြောပါ။”

Verse 8

सूत उवाच । इत्युक्ते च तया तत्र मुनिपत्न्या मुनीश्वराः । सरिद्वरा दिव्यरूपा गंगा वाक्यमथाब्रवीत्

စူတက ပြော၏—အို မုနိအရှင်တို့၊ ထိုနေရာ၌ မုနိ၏ ဇနီးက ထိုသို့ ပြောပြီးနောက်၊ မြစ်တို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ ဒိဗ္ဗရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသော ဂင်္ဂါသည် စကားကို စတင်ပြောလေ၏။

Verse 9

गंगोवाच । स्वामिनः सेवनं दृष्ट्वा शिवस्य च परात्मनः । साध्वि धर्मं च ते दृष्ट्वा स्थितास्मि तव सन्निधौ

ဂင်္ဂါက ပြော၏—“သီလရှင်မရေ၊ အမြင့်မြတ်သော အတ္တမဟာ (ပရမာတ္မ) ဖြစ်တော်မူသည့် သခင်ရှီဝအား သင်၏ သဒ္ဓါဖြင့် ဆောင်ရွက်သော အမှုတော်ကို မြင်တွေ့၍၊ သင်၏ ဓမ္မတရားတည်ကြည်မှုကိုလည်း မြင်တွေ့သဖြင့်၊ ငါသည် သင်၏ အနီးအနားသို့ လာရောက်ကာ ဤနေရာ၌ နေထိုင်လျက်ရှိ၏။”

Verse 10

अहं गंगा समायाता भजनात्ते शुचिस्मिते । वशीभूता ह्यहं जाता यदिच्छसि वृणीष्व तत्

ငါသည် ဂင်္ဂါမြစ်၏ ဒေဝီဖြစ်၏။ သင်၏ ပူဇော်ဝတ်ပြုမှုကြောင့် ဤနေရာသို့ လာရောက်ခဲ့သည်၊ အပြစ်ကင်းသန့်ရှင်းသော အပြုံးရှိသူရေ။ အမှန်တကယ် ငါသည် သင်၏ အလိုတော်အောက်၌ နာခံလာပြီ—သင်လိုချင်သမျှကို ပရသဒအဖြစ် ရွေးယူလော့။

Verse 11

सूत उवाच । इत्युक्ते गंगया साध्वी नमस्कृत्य पुरः स्थिता । उवाचेति जलं देहि चेत्प्रसन्ना ममाऽधुना

သုတက ပြော၏။ ဂင်္ဂါဒေဝီ သီလရှင်က ထိုသို့ဆိုပြီးနောက် ဂုဏ်ပြုနမസ്കာရပြု၍ သူ၏ရှေ့တွင်ရပ်ကာ «ယခု ကျွန်မအပေါ် သနားကြင်နာ၍ ကျေနပ်ပါက ရေကို ပေးပါ» ဟုဆို၏။

Verse 12

इत्येतद्वचनं श्रुत्वा गर्तं कुर्ष्विति साऽब्रवीत् । शीघ्रं चायाच्च तत्कृत्वा स्थिता तत्क्षणमात्रतः

ထိုစကားကို ကြားသော် နာရီက «အပေါက်တစ်ခု တူးပါ» ဟုဆို၏။ သူသည် အလျင်အမြန်လာ၍ ထိုအတိုင်းလုပ်ပြီးနောက် နာရီသည် ထိုနေရာ၌ ခဏမျှသာ ရပ်နေ၏။

Verse 13

तत्र सा च प्रविष्टा च जलरूपमभूत्तदा । आश्चर्य्यं परमं गत्वा गृहीतं च जलं तया

ထိုနေရာသို့ ဝင်ရောက်သွားပြီးနောက် ထိုအချိန်တွင် သူမသည် ရေရုပ်သဏ္ဌာန် ဖြစ်လာ၏။ အလွန်အံ့ဩသွားကာ သူမသည် ထိုရေကို ယူဆောင်ခဲ့၏။

Verse 14

उवाच वचनं चैतल्लोकानां सुखहेतवे । अनसूया मुनेः पत्नी दिव्यरूपां सरिद्वराम्

လောကရှိ သတ္တဝါအားလုံး၏ ချမ်းသာသုခအတွက် မုနိ၏ ဇနီး အနသုယာသည် ဒိဗ္ဗရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် တောက်ပသော မြစ်အမြတ်ဆုံးကို ရည်ညွှန်းကာ ဤစကားများကို ဆို၏။

Verse 15

अनसूयोवाच । यदि त्वं सुप्रसन्ना मे वर्तसे च कृपामयि । स्थातव्यं च त्वया तावन्मत्स्वामी यावदा व्रजेत्

အနသုယာက ဆို၏။ «ကရုဏာပြည့်ဝသူရေ၊ ကျွန်မအပေါ် အမှန်တကယ် ကျေနပ်၍ ကရုဏာရှိပါက၊ ကျွန်မ၏ အရှင် (ခင်ပွန်း) ထွက်ခွာသွားသည်အထိ ဤနေရာ၌ နေရမည်» ဟုဆို၏။

Verse 16

सूत उवाच । इति श्रुत्वानसूयाया वचनं सुखदं सताम् । गंगोवाच प्रसन्नाति ह्यत्रेर्दास्यसि मेऽनघे

စူတာက ပြောသည်။ အနစုယာ၏ သာဓုတို့ကို ပျော်ရွှင်စေသော မင်္ဂလာရှိသည့် စကားကို ကြားပြီးနောက် ဂင်္ဂါသည် အလွန်ပျော်ရွှင်ကာ “အပြစ်ကင်းသူရေ၊ သင်သည် အတြိ၏ ဇနီးအဖြစ် ငါ့ထံသို့ အမှန်တကယ် ပေးအပ်ခံရမည်” ဟု ဆို၏။

Verse 17

इत्युक्ते च तया तत्र ह्यनपायि कृतन्तथा । स्वामिने तज्जलं दिव्यं दत्त्वा तत्पुरतः स्थिता

ထိုသို့ သူမက ထိုနေရာတွင် ပြောဆိုပြီးနောက် မလွဲမသွေသူမသည် ထိုအတိုင်း ဆောင်ရွက်하였다။ မိမိ၏ သခင်ထံသို့ ဒိဗ္ဗရေကို ပေးအပ်ကာ သူ၏ ရှေ့တွင် ရပ်နေ၏။

Verse 18

स ऋषिश्चापि सुप्रीत्या स्वाचम्य विधिपूर्वकम् । पपौ दिव्यं जलं तच्च पीत्वा सुखमवाप ह

ထိုရိရှိသည်လည်း အလွန်ပီတိဖြင့် ဗိဓိအတိုင်း အာစမနကို အရင်ပြုလုပ်ပြီးနောက် ဒိဗ္ဗရေကို သောက်၏။ သောက်ပြီးသော် သက်သာချမ်းသာမှုကို ရရှိ하였다။

Verse 19

अहो नित्यं जलं यच्च पीयते तज्जलं न हि । विचार्येति च तेनाशु परितश्चावलोकितम्

“အဟို! နေ့စဉ် ‘ရေ’ ဟု သောက်နေသော အရာသည် တကယ်တော့ ရေမဟုတ်ပါလား။” ဟု စဉ်းစားကာ သူသည် အမှန်တရားကို သိရန် အနားပတ်လုံးကို လျင်မြန်စွာ ကြည့်ရှု하였다။

Verse 20

शुष्कान्वृक्षान्समालोक्य दिशो रूक्षतरास्तथा । उवाच तामृषिश्रेष्ठो न जातं वर्षणं पुनः

သစ်ပင်တို့ ခြောက်သွေ့ကာ လောကဦးတည်ရာအရပ်တို့လည်း ပိုမိုခြောက်ကပ်လာသည်ကို မြင်၍ ရှင်ရသီအထူးမြတ်က “ထပ်မံ၍ မိုးရွာခြင်း မဖြစ်သေး” ဟု မိန့်တော်မူ၏။

Verse 21

तदुक्तं तत्समाकर्ण्य नेतिनेति प्रियान्तदा । तामुवाच पुनः सोऽपि जलं नीतं कुतस्त्वया

ထိုစကားကို ကြားသိပြီးနောက် ချစ်မြတ်နိုးသူမက ထိုအခါ «မဟုတ်ပါ၊ မဟုတ်ပါ» ဟု ပြန်ဆိုသည်။ ထို့နောက် သူကလည်း ထပ်မံ၍ မေးသည်— «ဤရေကို သင် ဘယ်ကနေ ယူလာသနည်း»။

Verse 22

इत्युक्ते तु तदा तेन विस्मयं परमं गता । अनसूया स्वमनसि सचिन्ता तु मुनीश्वराः

သူက ထိုသို့ ပြောသောအခါ အနသုယာသည် အလွန်အံ့ဩသွားသည်။ ထို့ပြင် မုနိအရှင်ကြီးတို့လည်း မိမိတို့စိတ်အတွင်း၌ စဉ်းစားတွေးခေါ်၍ တိတ်တဆိတ် အာရုံစိုက်နေကြသည်။

Verse 23

निवेद्यते मया चेद्वै तदोत्कर्षो भवेन्मम । निवेद्यते यदा नैव व्रतभङ्गो भवेन्मम

ငါသည် ဤအရာကို ထုံးတမ်းအတိုင်း မိမိကိုယ်ကို ဆက်ကပ်လျှင် ထိုသည် ငါ၏ ဓမ္မမြင့်တင်မှု ဖြစ်မည်။ မဆက်ကပ်လျှင်လည်း ငါ၏ ဝ్రတ (သစ္စာကတိ) မပျက်စီးပါ။

Verse 24

नोभयं च तथा स्याद्वै निवेद्यं तत्तथा मम । इति यावद्विचार्येत तावत्पृष्टा पुनः पुनः

“မကြောက်ပါနှင့်; ထိုအကြောင်းအရာကို ငါ့ထံသို့ အမှန်တကယ် တင်ပြရမည်” ဟုဆို၏။ ထိုသို့ စဉ်းစားနေသမျှကာလပတ်လုံး သူမကို ထပ်ခါထပ်ခါ မေးမြန်းကြ၏။

Verse 25

अथानुग्रहतः शंभोः प्राप्तबुद्धिः पतिव्रता । उवाच श्रूयतां स्वामिन्यज्जातं कथयामि ते

ထို့နောက် သမ္ဘု (Śambhu) ၏ ကရုဏာကြောင့် ပတိဝြတာ မယားသန့်ရှင်းသူမသည် မှန်ကန်သော ဉာဏ်ကို ပြန်လည်ရရှိ၍ “အရှင်မ၊ နားထောင်ပါ; ယခုတင် ဖြစ်ပွားသမျှကို သင့်အား ပြောမည်” ဟုဆို၏။

Verse 26

अनसूयोवाच । शंकरस्य प्रतापाच्च तवैव सुकृतैस्तथा । गंगा समागतात्रैव तदीयं सलिलन्त्विदम्

အနသုယာက ပြောသည်— “ရှင်ကာရာ (Śaṅkara) ၏ တန်ခိုးတော်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ သင်၏ စုဆောင်းထားသော ကုသိုလ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဂင်္ဂါမြစ်မယ်တော်သည် ဤနေရာသို့ ကိုယ်တိုင် ရောက်လာခဲ့သည်။ ဤရေသည် သူမ၏ သန့်ရှင်းသော စီးဆင်းရေတော်ပင် ဖြစ်သည်။”

Verse 27

सूत उवाच । एवं वचस्तदा श्रुत्वा मुनिर्विस्मयमानसः । प्रियामुवाच सुप्रीत्या शंकरं मनसा स्मरन्

စူတက ပြောသည်— ထိုစကားကို ကြားပြီးနောက် မုနိသည် စိတ်အံ့ဩလျက်၊ အတွင်းစိတ်၌ ရှင်ကာရာ (Śaṅkara) ကို သတိရနေစဉ်၊ ချစ်မြတ်နိုးစွာဖြင့် မိမိချစ်သူဇနီးအား ပြောကြား하였다။

Verse 28

अत्रिरुवाच । प्रिये सुन्दरि त्वं सत्यमथ वाचं व्यलीककाम् । ब्रवीषि च यथार्थं त्वं न मन्ये दुर्लभन्त्विदम्

အတြိက ပြောသည်— “ချစ်သူလှလှ၊ သင်ပြောသောစကားသည် အမှန်တရားဖြစ်၍ လိမ်လည်မှုကင်းသည်။ သင်သည် တကယ်တမ်း မှန်ကန်စွာ ပြော၏။ သို့သော် ဤအရာကို လွယ်လွယ်ကူကူ ရနိုင်သည်ဟု ငါမထင်။”

Verse 29

असाध्यं योगिभिर्यच्च देवैरपि सदा शुभे । तच्चैवाद्य कथं जातं विस्मयः परमो मम

အို မင်္ဂလာရှိသူရေ၊ ယောဂီတို့နှင့် နတ်ဒေဝတို့တောင် အမြဲမရောက်မီ မရနိုင်သော အရာသည် ယနေ့ မည်သို့ ဖြစ်ပေါ်လာသနည်း။ အံ့ဩခြင်းသည် အလွန်ကြီးမား၏။

Verse 30

यद्येवं दृश्यते चेद्वै तन्मयेहं न चान्यथा । इति तद्वचनं श्रुत्वा प्रत्युवाच पतिप्रिया

“ဤသို့ပင် မြင်ရသည်မှန်လျှင်၊ ငါသည် ထို ‘တတ်’ တည်းဟူသော အရာတစ်ခုတည်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်၊ အခြားမဟုတ်” ဟု။ ထိုစကားကို ကြားသော် ခင်ပွန်းချစ်သော ဇနီးသည် ပြန်လည်ဖြေကြား하였다။

Verse 31

अनसूयोवाच । आगम्यतां मया सार्द्धं त्वया नाथ महामुने । सरिद्वराया गंगाया द्रष्टुमिच्छा भवेद्यदि

အနသူယာက ပြောသည်—“အလွန်လေးစားအပ်သော မဟာမုနိ၊ အရှင်ကျွန်မ၏ အရှင်၊ ဂင်္ဂါမြစ်တော်—မြစ်တို့၏ အမြတ်ဆုံးကို မြင်လိုပါက ကျွန်မနှင့်အတူ လာပါလော့။”

Verse 32

सूत उवाच । इत्युक्त्वा तु समादाय पतिं तं सा पतिव्रता । गता द्रुतं शिवं स्मृत्वा यत्र गंगा सरिद्वरा

စူတက ပြောသည်—ထိုသို့ဆိုပြီးနောက် ပတိဝြတားဖြစ်သော မိန်းမသည် မိမိခင်ပွန်းကို ခေါ်ယူကာ၊ သီဝဘုရားကို သတိရလျက် အမြန်သွား၍ မြစ်တို့၏ အမြတ်ဆုံး ဂင်္ဂါရှိရာသို့ ရောက်하였다။

Verse 33

दर्शयामास तां तत्र गंगां पत्ये पतिव्रता । गर्ते च संस्थितां तत्र स्वयं दिव्यस्वरूपिणीम्

ထိုနေရာ၌ ပတိဝြတားဖြစ်သော မိန်းမသည် မိမိခင်ပွန်းအား ဒေဝီဂင်္ဂါကို ပြသ하였다။ ဒေဝီဂင်္ဂါသည် မိမိအလိုအလျောက် တောက်ပသော ဒိဗ္ဗရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် ထိုအပေါက်အတွင်း၌ ရပ်နေ하였다။

Verse 34

तत्र गत्वा ऋषिश्रेष्ठो गर्तं च जलपूरितम् । आकण्ठं सुन्दरं दृष्ट्वा धन्येयमिति चाब्रवीत्

ထိုနေရာသို့ ရောက်သွားသော ရှင်ရသီအထွတ်အမြတ်သည် လည်ပင်းအထိ ရေပြည့်နေသော လှပသည့် ချိုင့်တစ်ခုကို မြင်၏။ ထိုကို မြင်ပြီး «အကျွန်ုပ်သည် အလွန်ကံကောင်းပါ၏» ဟု ဆို၏။

Verse 35

किं मदीयं तपश्चैव किमन्येषां पुनस्तदा । इत्युक्तो मुनिशार्दूलो भक्त्या तुष्टाव तां तदा

«အကျွန်ုပ်၏ တပဿာက ဘာလဲ၊ ထိုအခါ အခြားသူတို့၏ တပဿာကလည်း ဘာလဲ» ဟု ဆိုသော်၊ ရသီတို့အနက် ကျားတော်ကဲ့သို့ သတ္တိရှိသူသည် ဘက္တိဖြင့် ပြည့်ဝကာ ထိုခဏ၌ မိခင်ဒေဝီကို ချီးမွမ်း၏။

Verse 36

ततो हि स मुनिस्तत्र सुस्नातः सुभगे जले । आचम्य पुनरेवात्र स्तुतिं चक्रे पुनः पुनः

ထို့နောက် မုနိသည် ထိုနေရာရှိ မင်္ဂလာရေ၌ ကောင်းစွာ ရေချိုးလေ၏။ ထို့ပြင် အာစမနကို ထပ်မံပြုလုပ်ပြီး ထိုသန့်ရှင်းရာနေရာ၌ စတုတ္တိတော်များကို ထပ်ခါထပ်ခါ ချီးမွမ်းပူဇော်လေ၏။

Verse 37

अनसूयापि संस्नाता सुन्दरे तज्जले तदा । नित्यं चक्रे मुनिः कर्म सानसूयापि सुव्रता

ထို့နောက် အနသုယာလည်း ထိုလှပသောရေ၌ ရေချိုးလေ၏။ မုနိသည် နေ့စဉ်ကမ္မကို အမြဲတမ်း ဆောင်ရွက်လေပြီး၊ သီလဝတီ အနသုယာလည်း ဝရတကို တည်ကြည်စွာ ထိုနည်းတူ ဆောင်ရွက်လေ၏။

Verse 38

ततस्सोवाच तां गंगा गम्यते स्वस्थलं मया । इत्युक्ते च पुनः साध्वी तामुवाच सरिद्वराम्

ထို့နောက် သူသည် ဂင်္ဂါဒေဝီအား «ငါသည် မိမိ၏ သင့်လျော်သော နေရာသို့ သွားမည်» ဟု ဆိုလေ၏။ ထိုသို့ ပြောပြီးနောက် သာဓွီမဟာသီလရှင်သည် မြစ်တို့အထဲ၌ အမြတ်ဆုံးသော မြစ်တော်အား ထပ်မံ၍ မိန့်ကြားလေ၏။

Verse 39

अनसूयोवाच । यदि प्रसन्ना देवेशि यद्यस्ति च कृपा मयि । त्वया स्थेयं निश्चलत्वादस्मिन्देवि तपोवने

အနသုယာက ဆိုသည်— «ဒေဝေရှီမယ်၊ သင် ပျော်ရွှင်နှစ်သက်ပါက၊ ထို့ပြင် ကျွန်မအပေါ် ကရုဏာရှိပါက၊ ဒေဝီမယ်၊ ဤတပောဝန သန့်ရှင်းသော တပဿာတော၌ မလှုပ်မယှက် တည်နေပါစေ» ဟု။

Verse 40

महतां च स्वभावश्च नांगीकृत्य परित्यजेत् । इत्युक्ता च करौ बद्ध्वा तां तुष्टाव पुनःपुनः

«မဟာသူတော်တို့၏ သဘာဝကို မလက်ခံဘဲ စွန့်ပစ်မသင့်» ဟု ဆိုလေ၏။ ထိုသို့ ပြောကြားခံရပြီးနောက် သူသည် လက်နှစ်ဖက်ကို ချိတ်ကပ်၍ ထိုဒေဝီအား ဘက္တိဖြင့် ထပ်ခါထပ်ခါ ချီးမွမ်းလေ၏။

Verse 41

ऋषिश्चापि तथोवाच त्वया स्थेयं सरिद्वरे । सानुकूला भव त्वं हि सनाथान्देवि नः कुरु

ထိုအခါ ရှင်ပညာရှိက ဤသို့ မိန့်ကြား၏— «အို ဒေဝီ၊ ဤမြစ်ကူးအကောင်းဆုံးနေရာ၌ သင်နေထိုင်ရမည်။ ကျွန်ုပ်တို့အပေါ် သနားကြင်နာ၍ အထောက်အကူပြုပါ၊ ကျွန်ုပ်တို့ကို အကာအကွယ်ရှိသူများ၊ ခိုလှုံရာသေချာသူများ ဖြစ်စေပါ»။

Verse 42

तदीयं तद्वचः श्रुत्वा रम्यं गंगा सरिद्वरा । प्रसन्नमानसा गंगाऽनसूयां वाक्यमब्रवीत्

သူမ၏ အလှပသော စကားကို ကြားသော် မြစ်တို့အထက်မြတ်သော လှပသည့် ဂင်္ဂါသည် စိတ်နှလုံးကြည်နူးတည်ငြိမ်လာပြီးနောက် အနသုယာအား ဤစကားကို ပြောကြား하였다။

Verse 43

गंगोवाच । शंकरार्चनसंभूतफलं वर्षस्य यच्छसि । स्वामिनश्च तदा स्थास्ये देवानामुपकारणात

ဂင်္ဂါက မိန့်ကြား၏— «အို သခင်၊ သင်သည် ရှင်ကရာ (ရှင်ကရ) ကို ပူဇော်ခြင်းမှ ဖြစ်ပေါ်သော အကျိုးကို တစ်နှစ်ပတ်လုံး ပေးအပ်သဖြင့်၊ နတ်တို့၏ အကျိုးအတွက် ထိုကာလ၌ ငါလည်း ထိုနေရာတွင် တည်နေမည်»။

Verse 44

तथा दानैर्न मे तुष्टिस्तीर्थस्नानैस्तथा च वै । यज्ञैस्तथाथ वा योगैर्यथा पातिव्रतेन च

«အလှူဒါနဖြင့်လည်း မိမိသည် ထိုမျှ မနှစ်သက်၊ သန့်ရှင်းသော တီရ္ထ၌ ရေချိုးခြင်းဖြင့်လည်း မနှစ်သက်၊ ယဇ္ဉပူဇာဖြင့်လည်း မနှစ်သက်၊ ယောဂကျင့်စဉ်များဖြင့်တောင် မနှစ်သက်၊ သို့သော် သီလသန့်ရှင်း၍ ပတိဝရတ (pātivratya) ဖြင့် ခင်ပွန်းအပေါ် သစ္စာတည်ကြည်သော ဇနီး၏ သစ္စာတရားကြောင့်သာ အလွန်နှစ်သက်၏»။

Verse 45

पतिव्रतां यथा दृष्ट्वा मनसः प्रीणनं भवेत् । तथा नान्यैरुपायैश्च सत्यं मे व्याहृतं सति

«အို စတီရေ၊ ခင်ပွန်းအပေါ် သစ္စာတည်ကြည်သော ပတိဝရတ ဇနီးကို မြင်ရုံဖြင့် စိတ်နှလုံး ပျော်ရွှင်သကဲ့သို့၊ ထိုနည်းတူ ငါ၏စိတ်လည်း ထိုသို့ပင် နှစ်သက်၏—အခြားနည်းလမ်းများဖြင့် မဟုတ်။ ဤသည်ကို ငါသည် သင့်အား အမှန်တရားအဖြစ် ပြောကြားလိုက်သည်၊ အို သီလရှင်မ»။

Verse 46

पतिव्रतां स्त्रियं दृष्ट्वा पापनाशो भवेन्मम । शुद्धा जाता विशेषेण गौरीतुल्या पतिव्रता

“ပတိဝြတ မိန်းမတစ်ဦးကို မြင်ရသဖြင့် ငါ၏ အပြစ်များ ပျက်စီးပါစေ။ အထူးသဖြင့် ငါ သန့်စင်လာပါစေ—သူမသည် ဂေါရီဒေဝီနှင့် တူညီသော ပတိဝြတ ဖြစ်၏။”

Verse 47

तस्माच्च यदि लोकस्य हिताय तत्प्रयच्छसि । तर्ह्यहं स्थिरतां यास्ये यदि कल्याणमिच्छसि

“ထို့ကြောင့် လောက၏ အကျိုးအတွက် အဲဒါကို ပေးအပ်မည်ဆိုလျှင်၊ ငါသည် တည်ကြည်ခိုင်မာမှုကို ရရှိမည်—သင် အမှန်တကယ် မင်္ဂလာကို လိုလားပါက။”

Verse 48

सूत उवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वाऽनसूया सा पतिव्रता । गंगायै प्रददौ पुण्यं सर्वं तद्वर्षसंभवम्

စူတက ပြောသည်– ထိုစကားကို ကြားပြီးနောက် ပတိဝြတ အနသုယာသည် တစ်နှစ်တာအတွင်း စုဆောင်းလာသော ကုသိုလ်ပုဏ္ဏအားလုံးကို ဂင်္ဂါဒေဝီထံ ပေးအပ်လှူဒါန်း하였다။

Verse 49

महतां च स्वभावो हि परेषां हितमावहेत् । सुवर्णं चन्दनं चेक्षुरसस्तत्र निदर्शनम्

အမှန်တကယ် မဟာပုရుషတို့၏ သဘာဝသည် အခြားသူတို့၏ အကျိုးကို ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ရွှေ၊ စန္ဒကူးနှင့် ကြံရည်တို့ကို ထိုကရုဏာသဘော၏ ဥပမာအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။

Verse 50

एतद्दृष्ट्वानसूयं तत्कर्म पातिव्रतं महत् । प्रसन्नोभून्महादेवः पार्थिवादाविराशु वै

အနသူယာနှင့် အိမ်ထောင်သစ္စာတည်ကြည်မှု (ပာတိဗြတ) အလွန်ကြီးမြတ်သော ကုသိုလ်ကံကို မြင်တော်မူသဖြင့် မဟာဒေဝသည် ပီတိဖြစ်ကာ ပာရ္ထိဝ (မြေဓာတ်) ရုပ်မှ လျင်မြန်စွာ ပေါ်ထွန်းတော်မူ၏။

Verse 51

शंभुरुवाच । दृष्ट्वा ते कर्म साध्व्येतत् प्रसन्नोऽस्मि पतिव्रते । वरं ब्रूहि प्रिये मत्तो यतः प्रियतरासि मे

ရှမ္ဘုက မိန့်တော်မူသည်—«သင်၏ သီလပြည့်ဝသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို မြင်၍၊ အိမ်ထောင်သစ္စာတည်ကြည်သူမ၊ ငါသည် ပျော်ရွှင်နှစ်သက်၏။ ချစ်သူမ၊ ငါထံမှ ဆုတောင်းတစ်ပါးကို ပြောလော့၊ သင်သည် ငါအတွက် အရာအားလုံးထက် ပိုချစ်မြတ်နိုးရသူ ဖြစ်၏»။

Verse 52

अथ तौ दम्पती शंभुमभूतां सुन्दराकृतिम् । पञ्चवक्त्रादिसंयुक्तं हरं प्रेक्ष्य सुविस्मितौ

ထို့နောက် ထိုလင်မယားနှစ်ဦးသည် အလွန်လှပအံ့ဩဖွယ် ရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသော သမ္ဘုကို မြင်ကြ၏။ မျက်နှာငါးပါးနှင့် အခြားသိဒ္ဓိလက္ခဏာများပါဝင်သော ဟရကို မြင်သဖြင့် သူတို့သည် အံ့အားသင့်၍ ကြောက်မက်သလို ထိတ်လန့်ကြ၏။

Verse 53

नत्वा स्तुत्वा करौ बद्ध्वा महाभक्तिसमन्वितौ । अवोचेतां समभ्यर्च्य शंकरं लोकशंकरम्

သူတို့သည် ဦးညွှတ်ကန်တော့၍ ချီးမွမ်းကာ လက်အုပ်ချီ၍ မဟာဘက္တိဖြင့် ပြည့်ဝလျက်၊ လောကတို့၏ ကောင်းကျိုးရှင် သင်္ကရ (ရှီဝ) ကို သေချာစွာ ပူဇော်ပြီးနောက် ပြောကြသည်။

Verse 54

दम्पती ऊचतुः । यदि प्रसन्नो देवेश प्रसन्ना जगदम्बिका । अस्मिंस्तपोवने तिष्ठ लोकानां सुखदो भव

ဇနီးမောင်နှံက ပြောကြသည်—“အို ဒေဝတို့၏ အရှင်၊ သင် ပျော်ရွှင်နှစ်သက်တော်မူ၍၊ ကမ္ဘာမိခင် ဇဂဒမ္ဗိကာလည်း ပျော်ရွှင်နှစ်သက်တော်မူပါက၊ ဤတပေါဝန၌ တည်နေတော်မူပြီး လောကအားလုံးအတွက် ချမ်းသာပေးရှင် ဖြစ်တော်မူပါ။”

Verse 55

प्रसन्ना च तदा गंगा प्रसन्नश्च शिवस्तदा । उभौ तौ च स्थितौ तत्र यत्रासीदृषिसत्तमः

ထိုအခါ ဂင်္ဂါမြစ်သည်လည်း သာယာငြိမ်းချမ်း၍ ကရုဏာပြည့်ဝလာပြီး၊ ရှီဝလည်း ပျော်ရွှင်နှစ်သက်တော်မူ၏။ ထိုနှစ်ပါးသည် အမြတ်ဆုံး ရှင်ရသီရှိရာ နေရာတည်းဟူသော ထိုနေရာ၌ပင် တည်နေကြ၏။

Verse 56

अत्रीश्वरश्च नाम्नासीदीश्वरः परदुःखहा । गंगा सापि स्थिता तत्र तदा गर्तेथ मायया

ထိုနေရာ၌ အတရီဣශ්ဝရ ဟူသော နာမဖြင့် အရှင်တော်တစ်ပါး ရှိ၍၊ အခြားသူတို့၏ ဒုက္ခကို ဖယ်ရှားပေးတော်မူသူ ဖြစ်၏။ ဂင်္ဂါမြစ်လည်း ထိုနေရာ၌ ရှိနေပြီး၊ ထိုအခါ အရှင်၏ မာယာကြောင့် ထိုနေရာရှိ ချိုင့်တစ်ခုအတွင်းသို့ ဝင်သွားလေသည်။

Verse 57

तद्दिनं हि समारभ्य तत्राक्षय्यजलं सदा । हस्तमात्रे हि तद्गर्ते गंगा मन्दाकिनी ह्यभूत्

ထိုနေ့မှစ၍ ထိုနေရာ၌ ရေမခန်းမခြောက် အမြဲတည်ရှိလေ၏။ လက်တစ်လက်အရွယ်သာရှိသော အပေါက်ငယ်အတွင်း၌ပင် သန့်ရှင်းသော ဂင်္ဂါမြစ်သည် မန္ဒာကိနီ အဖြစ် ထင်ရှားပေါ်ထွန်းလာ၏။

Verse 58

तत्रैव ऋषयो दिव्याः समाजग्मुस्सहांगनाः । तीर्थात्तीर्थाच्च ते सर्वे ते पुरा निर्गता द्विजाः

ထိုနေရာတည်း၌ပင် တောက်ပသော ရှင်ရသီတို့သည် မိမိတို့၏ ဇနီးများနှင့်အတူ ရောက်လာကြ၏။ ယခင်က ထွက်ခွာခဲ့သော ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) များအားလုံးသည် တီရ္ထမှ တီရ္ထသို့ ဘုရားဖူးလှည့်လည်ကာ ဤနေရာသို့ ရောက်ရှိလာကြ၏။

Verse 59

यवाश्च व्रीहयश्चैव यज्ञयागपरायणाः । युक्ता ऋषिवरैस्तैश्च होमं चक्रुश्च ते जनाः

မုယောနှင့် ဆန်တို့ကို ယူဆောင်၍ ယဇ္ဉပူဇာ၌ အလွန်အမင်း အားထုတ်သူများဖြစ်သော ထိုလူတို့သည် အမြတ်ဆုံး ရှင်ရသီတို့၏ မှန်ကန်သော ညွှန်ကြားမှုအောက်တွင် ဟိုးမ (မီးပူဇာ) ကို ပြုလုပ်ကြ၏။

Verse 60

कर्मभिस्तैश्च संतुष्टा वृष्टिं चक्रुर्घनास्तदा । आनन्दः परमो लोके बभूवातिमुनीश्वराः

ထိုကောင်းမြတ်သော ကర్మများကြောင့် ကျေနပ်သဖြင့် မိုးတိမ်တို့သည် ထိုအခါ မိုးရွာချလေ၏။ ထို့ကြောင့် အမြတ်ဆုံး မုနိရှင်တို့အို၊ လောကတစ်လွှား၌ အလွန်မြင့်မြတ်သော ပျော်ရွှင်မှု ပေါ်ပေါက်လာ၏။

Verse 61

अत्रीश्वरस्य माहात्म्यमित्युक्तं वः सुखावहम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं सर्वकामदं भक्ति वर्द्धनम्

ထို့ကြောင့် အတရီဣශ්ဝရ၏ မဟာတန်ခိုးကို သင်တို့အား ပြောကြားပြီးပြီ၊ ၎င်းသည် သုခနှင့် ပျော်ရွှင်မှုကို ပေးစွမ်း၏။ လောကီအကျိုး (ဘုဂ္ဂ) နှင့် မုက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို ပေးတတ်ပြီး ကောင်းမွန်သော ဆန္ဒအားလုံးကို ဖြည့်ဆည်းကာ ဘက္တိကို တိုးပွားစေ၏။

Frequently Asked Questions

The chapter presents Anasūyā’s forest encounter with Gaṅgā, who declares she is drawn by the sight of devotion to Śiva and by Anasūyā’s righteous conduct—an argument that tīrtha-power and divine proximity are activated by Śaiva bhakti and ethical purity.

The kamaṇḍalu signifies portable ascetic authority and ritual readiness; the forest marks a liminal testing-ground; Gaṅgā as a speaking deity symbolizes tīrtha as conscious grace, implying that sacred waters are not merely physical but embodiments of Śiva-aligned purity and anugraha.

Śiva is highlighted primarily as parātman—the supreme inner reality whose worship and service regulate the movement of divine agencies (here, Gaṅgā). No distinct iconographic form of Śiva or explicit Gaurī manifestation is foregrounded in the sampled verses, though the episode prepares the theological ground for Atrīśvara as a Śaiva sacred locus.