Adhyaya 29
Kotirudra SamhitaAdhyaya 2953 Verses

Nāgeśa-jyotirliṅga-prādurbhāvaḥ — The Manifestation of the Nāgeśa Jyotirliṅga

ဤအခန်းကို စူတာက မိတ်ဆက်၍ အလင်းရုပ် (jyoti-rūpa) အဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာသော အမြတ်ဆုံး လင်္ဂကို နာဂေရှဟု သတ်မှတ်ကာ ရှင်းပြသည်။ ထို့နောက် အကြောင်းရင်းဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်းတစ်ရပ် ပေါ်လာသည်—ပါရဝတီနှင့် ဆက်နွယ်သော ကောင်းချီးကြောင့် အင်အားရသော ရက္ခသီ ဒာရုကာနှင့် သူမ၏ ခင်ပွန်း ဒာရုကာတို့က ယဇ္ဉာများကို ဖျက်ဆီး၍ ဓမ္မကို လှုပ်ခတ်စေသည်။ သူတို့၏ အင်အားသည် အနောက်ဘက် သမုဒ္ဒရာအတွင်းရှိ သစ်တောကြီးတစ်ခုတွင် တည်ရှိပြီး ယောဇနာအတိုင်းအတာများဖြင့် အသေးစိတ် ဖော်ပြထားသည်။ နှိပ်စက်ခံရသော သတ္တဝါများသည် အခြားနေရာတွင် လုံခြုံမှုမတွေ့သဖြင့် ရှင်အော်ရဝထံ သဒ္ဓါဖြင့် ချဉ်းကပ်ကာ ကာကွယ်ပေးရန် တောင်းပန်ကြသည်။ ဤအခန်း၏ အတွင်းသဘောမှာ အဓမ္မကြောင့် အမြင့်ဆုံး ဝိညာဉ်အာဏာထံ အားကိုးရခြင်းဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံးတွင် ရှိဝ၏ jyotirliṅga ပေါ်ထွန်းခြင်းက ကမ္ဘာ့စည်းကမ်းကို ပြန်လည်တည်ဆောက်စေသည်။

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । अथातः संप्रवक्ष्यामि नागेशाख्यं परात्मनः । ज्योतीरूपं यथा जातं परमं लिंगमुत्तमम्

သုတက ပြောသည်။ ယခုမှစ၍ ပရမအတ္တမန်၏ “နာဂေရှ” ဟုခေါ်သော ပေါ်ထွန်းခြင်းကို ရှင်းလင်းစွာ ပြောကြားမည်။ အမြင့်မြတ်ဆုံး ပရမလင်္ဂသည် အလင်း (ဇျောတိ) အဖြစ် မည်သို့ ပေါ်ပေါက်လာသည်ကို ဆိုလိုသည်။

Verse 2

दारुका राक्षसी काचित्पार्वती वरदर्पिता । दारुकश्च पतिस्तस्या बभूव बलवत्तरः

ပါရဝတီ၏ ကရုဏာပေးသော ဝရဒာနကြောင့် မာန်တက်လာသော ဒါရုကာ ဟူသော ရက္ခသီတစ်ဦး ရှိ၏။ သူမ၏ ခင်ပွန်း ဒါရုကာလည်း အလွန်အမင်း အင်အားကြီးမားလာ၏။

Verse 3

बहुभी राक्षसैस्तत्र चकार कदनं सताम् । यज्ञध्वंसं च लोकानां धर्मध्वंसं तदाकरोत्

ထိုနေရာ၌ ရက္ခသများ အများနှင့်အတူ သူသည် သီလရှိသူတို့အပေါ် သတ်ဖြတ်မှုကြီးကို ပြုလုပ်하였다။ လူတို့၏ ယဇ္ဉပူဇော်မှုများကို ဖျက်ဆီးကာ ထိုအချိန်၌ ဓမ္မကိုပါ ပျက်စီးစေ하였다။

Verse 4

पश्चिमे सागरे तस्य वनं सर्वसमृद्धिमत् । योजनानां षोडशभिर्विस्तृतं सर्वतो दिशम्

အနောက်ဘက် သမုဒ္ဒရာ၌ ထိုသန့်ရှင်းသောဒေသ၏ တောအုပ်တစ်ခု ရှိ၍ အမျိုးမျိုးသော စည်းစိမ်ပြည့်စုံသည်။ ၎င်းသည် အရပ်ရပ်သို့ ယောဇနာ ဆယ့်ခြောက်အထိ ကျယ်ပြန့်နေသည်။

Verse 5

दारुका स्वविलासार्थं यत्र गच्छति तद्वनम् । भूम्या च तरुभिस्तत्र सर्वोपकरणैर्युतम्

ဒာရုကာသည် မိမိအပျော်အပါးအတွက် သွားလေ့ရှိသော ထိုတောအုပ်သည် အရာရာပြည့်စုံစွာ စီမံထားသည်။ မြေဩဇာကောင်း၍ သစ်ပင်များပေါများကာ လိုအပ်သမျှ အထောက်အကူပစ္စည်းများလည်း ပါဝင်သည်။

Verse 6

दारुकायै ददौ देवी तद्वनस्यावलोकनम् । प्रयाति तद्वनं सा हि पत्या सह यदृच्छया

ဒေဝီသည် ဒာရုကာအား ထိုသန့်ရှင်းသော တောအုပ်ကို မြင်သိနိုင်သော အမြင်နှင့် အသိဉာဏ်ကို ပေးတော်မူ하였다။ ထို့နောက် ကံတော်အလိုအလျောက်ဖြင့် နာင်းသည် မိမိခင်ပွန်းနှင့်အတူ ထိုတောသို့ ထွက်ခွာသွားသည်။

Verse 7

तत्र स्थित्वा तदा सोपि सर्वेषां च भयं ददौ । दारुको राक्षसः पत्न्या तया दारुकया सह

ထိုအရပ်၌ သူသည် လူအပေါင်းတို့အား ကြောက်ရွံ့ခြင်းကို ဖြစ်စေခဲ့သည်—ဒါရုကမည်သော ရက္ခိုသ်သည် သူ၏ဇနီး ဒါရုကာနှင့်အတူတကွ ဖြစ်၏။

Verse 8

ते सर्वे पीडिता लोका और्वस्य शरणं ययुः । नत्वा प्रीत्या विशेषेण तमूचुर्नतमस्तकाः

ထိုသတ္တဝါလောကအားလုံးသည် နှိပ်စက်ခံရ၍ ဒုက္ခရောက်သဖြင့် အော်ဝ (Aurva) ထံသို့ ခိုလှုံရန် သွားကြ၏။ အထူးသဖြင့် ချစ်ခင်လေးစားသော ဘက္တိဖြင့် ဦးညွှတ်ကန်တော့ကာ ခေါင်းငုံ့လျက် သူ့အား လျှောက်ထားကြ၏။

Verse 9

लोका ऊचुः । महर्षे शरणं देहि नो चेद्दुष्टैश्च मारिताः । सर्वं कर्तुं समर्थोसि तेजसा दीप्तिमानसि

လူတို့ကဆိုကြသည်။ «အို မဟာရသီ၊ ကျွန်ုပ်တို့အား ခိုလှုံရာ ပေးတော်မူပါ; မဟုတ်လျှင် မကောင်းသူတို့၏ လက်ဖြင့် သတ်ဖြတ်ခံရမည်။ သင်သည် တေဇောဓာတ်ဝိညာဉ်၏ အလင်းဖြင့် တောက်ပ၍ အရာအားလုံးကို ဆောင်ရွက်နိုင်သူ ဖြစ်သည်»။

Verse 10

पृथ्व्यां न वर्तते कश्चित्त्वां विना शरणं च नः । यामो यस्य समीपे तु स्थित्वा सुखमवाप्नुमः

ဤမြေပြင်ပေါ်တွင် သင်မပါဘဲ ကျွန်ုပ်တို့အတွက် ခိုလှုံရာဖြစ်နိုင်သူ မရှိပါ။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ထိုအရှင်ထံ သွားရောက်၍ ထိုအရှင်အနီး၌ နေထိုင်ခြင်းဖြင့် ငြိမ်းချမ်းမှုနှင့် ကောင်းကျိုးကို ရရှိပါသည်။

Verse 11

त्वां दृष्ट्वा राश्रसास्सर्वे पला यंते विदूरतः । त्वयि शैवं सदा तेजो विभाति ज्वलनो यथा

သင့်ကို မြင်လျှင် ရန်သူအင်အားအားလုံး ဝေးဝေးသို့ ထွက်ပြေးကြသည်။ သင့်အတွင်း၌ ရှైవတေဇော အမြဲတမ်း တောက်ပနေသည်၊ မီးလောင်တောက်ပသကဲ့သို့။

Verse 12

सूत उवाच । इत्येवं प्रार्थितो लोकैरौर्वो हि मुनिसत्तमः । शोचमानः शरण्यश्च रक्षायै हि वचोऽब्रवीत्

စူတာကဆိုသည်။ ထိုသို့ လူတို့က တောင်းပန်ကြသဖြင့် မဟာမုနိ အော်ဝရသည် အတွင်း၌ ဝမ်းနည်းနေသော်လည်း ခိုလှုံသူတို့၏ အားကိုးရာဖြစ်၍ သူတို့ကို ကာကွယ်ရန် စကားတော်ကို ပြောကြား하였다။

Verse 13

और्व उवाच । पृथिव्यां यदि रक्षांसि हिंस्युर्वै प्राणिनस्तदा । स्वयं प्राणैर्वियुज्येयू राक्षसा बलवत्तराः

အော်ဝ ရှင်ရသေ့က မိန့်ကြားသည်– “မြေပြင်ပေါ်တွင် ရက္ခသတို့သည် သတ္တဝါတို့ကို အမှန်တကယ် ထိခိုက်စေမည်ဆိုလျှင်၊ အင်အားပိုမိုကြီးသော ထိုရက္ခသတို့ကပင် သူတို့ကို အသက်ရှူသက် (ပရာဏ) မှ ခွဲထုတ်စေလိမ့်မည်”။

Verse 14

यदा यज्ञा न हन्येरंस्तदा प्राणैर्वियोजिताः । भवंतु राक्षसास्सर्वे सत्यमेतन्मयोच्यते

“ယဇ္ဉာ (ပူဇာယဇ္ဉ) များကို မထိခိုက်စေရန် ဖြစ်သည့်အခါ၊ ထိုအတားအဆီးပြုသူတို့အားလုံးကို အသက်ရှူသက် (ပရာဏ) မှ ခွဲထုတ်စေကြပါစေ။ သူတို့အားလုံး ရက္ခသ ဖြစ်ကြပါစေ—ဤသည်ကို ငါ အမှန်တရားအဖြစ် ကြေညာသည်”။

Verse 15

सूत उवाच । इत्युक्त्वा वचनं तेभ्यस्समाश्वास्य प्रजाः पुनः । तपश्चकार विविधमौर्वो लोकसुखावहः

စူတက မိန့်ကြားသည်– “ထိုသို့ ပြောဆိုပြီးနောက် သူတို့ကို နှစ်သိမ့်ကာ ပြည်သူတို့ကို ထပ်မံ အားပေးသက်သာစေပြီး၊ လောကအကျိုးချမ်းသာကို ဆောင်ကြဉ်းပေးသော အော်ဝသည် အမျိုးမျိုးသော တပသ (အာတပ) များကို ဆောင်ရွက်하였다”။

Verse 16

देवास्तदा ते विज्ञाय शापस्य कारणं हि तत् । युद्धाय च समुद्योगं चक्रुर्देवारिभिस्सह

ထိုနောက် ဒေဝတားတို့သည် ထိုကျိန်စာ၏ အကြောင်းရင်းမှန်ကို သိမြင်ပြီး၊ ဒေဝတို့၏ ရန်သူများနှင့်အတူ စစ်ပွဲအတွက် ပြင်ဆင်ကာ စစ်ရေးအဆင်သင့် ပြုလုပ်하였다။

Verse 17

सर्वैश्चैव प्रयत्नैश्च नानायुधधरास्सुराः । सर्वे शक्रादयस्तत्र युद्धार्थं समुपागताः

ထို့နောက် လက်နက်အမျိုးမျိုးကို ကိုင်ဆောင်၍ အားလုံးသောကြိုးပမ်းမှုဖြင့် နတ်တို့သည် အားလုံး စုဝေးလာကြ၏—အင်ဒြာနှင့် အခြားနတ်များလည်း စစ်ပွဲအတွက် ထိုနေရာသို့ ရောက်လာကြသည်။

Verse 18

तान्दृष्ट्वा राक्षसास्तत्र विचारे तत्पराः पुनः । बभूवुस्तेऽखिला दुष्टा मिथो ये यत्र संस्थिताः

ထိုသူတို့ကို အဲဒီမှာ မြင်လျှင်၊ ရက္ခသာတို့သည် ထပ်မံ၍ စိစစ်ဆင်ခြင်ရန် အာရုံစိုက်လာကြ၏။ မကောင်းသောသူတို့အားလုံးသည် မိမိတည်နေရာတစ်ခုချင်းစီမှ အချင်းချင်းကို မျက်နှာချင်းဆိုင်ကာ လှုပ်ရှားသော အကြံပေးဆွေးနွေးမှု၌ ဝင်ရောက်ကြ၏။

Verse 19

राक्षसा ऊचुः । किं कर्तव्यं क्व गंतव्यं संकटं समुपागताः । युद्ध्यते म्रियते चैव युद्ध्यते न विहन्यते

ရက္ခသာတို့က ပြောကြသည်—“ဘာလုပ်ရမလဲ၊ ဘယ်ကို သွားရမလဲ။ ငါတို့သည် အလွန်ကြီးမားသော အန္တရာယ်ထဲသို့ ကျရောက်လာပြီ။ စစ်ပွဲတွင် ထိုးနှက်ခံရ၍ သေတတ်သော်လည်း၊ ဒီမှာတော့ တိုက်ခိုက်နေသော်လည်း ရန်သူကို မသတ်နိုင်ကြ” ဟု။

Verse 20

तथैव स्थीयते चेद्वै भक्ष्यते किं परस्परम् । दुःखं हि सर्वथा जातं क एनं विनिवारयेत्

ဒီအတိုင်းပဲ ဆက်ဖြစ်နေမယ်ဆိုရင်၊ အချင်းချင်းကို ဘာကြောင့် စားသောက်ရမလဲ။ ဒုက္ခသည် အရပ်ရပ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာပြီ။ ဒီအပြန်အလှန် ထိခိုက်မှု ဆက်ရှိနေသရွေ့ ဘယ်သူက တားဆီးနိုင်မလဲ။

Verse 21

सूत उवाच । विचार्येति च ते तत्र दारुकाद्याश्च राक्षसाः । उपायं न विजानन्तो दुःखं प्राप्तास्सदा हि वै

စူတက ပြောသည်—ထိုနေရာတွင် ဒါရုကာတို့ ဦးဆောင်သော ရက္ခသာတို့သည် ဆင်ခြင်ဆွေးနွေးကြသော်လည်း၊ ကုစားနည်းကို မသိနိုင်ကြသဖြင့် အမြဲတမ်း ဒုက္ခဝေဒနာသို့ ကျရောက်ကြ၏။

Verse 22

दारुका राक्षसी चापि ज्ञात्वा दुःखं समागतम् । भवान्याश्च वरं तञ्च कथयामास सा तदा

ထိုအခါ ဒါရုကာ ရက္ခသီမသည် သူတို့အပေါ် ဒုက္ခရောက်လာသည်ကို သိမြင်၍၊ ဘဝာနီ (ပါရဝတီ) ထံမှ ရရှိခဲ့သော ဝရ (ကောင်းချီး) နှင့် ၎င်း၏ အကြောင်းအရာကို ထိုချိန်တွင် ပြောကြားလေ၏။

Verse 23

दारुकोवाच । मया ह्याराधिता पूर्वं भवपत्नी वरं ददौ । वनं गच्छ निजैः सार्धं यत्र गंतुं त्वमिच्छसि

ဒါရုက (Dāruka) က ပြောသည်– «အရင်က ငါသည် ဘဝ (Bhava) ၏ မဟာဒေဝီ၊ အိမ်ရှင်မကို ပူဇော်ခဲ့ရာ၊ မဟာဒေဝီက ကောင်းချီးတစ်ပါး ပေးတော်မူ၏– ‘သင်လိုချင်သည့် နေရာသို့ မိမိလူများနှင့်အတူ တောသို့ သွားလော့’»။

Verse 24

तद्वरश्च मया प्राप्तः कथं दुःखं विषह्यते । जलं वनं च नीत्वा वै सुखं स्थेयं तु राक्षसैः

«အဲဒီကောင်းချီးကို ငါရပြီးပြီ။ ဒါဆို ဒုက္ခကို ဘယ်လို ဆက်ခံနိုင်မလဲ။ ရေကိုယူ၍ တောထဲသို့ သွားကြစို့—ရာක්ෂသတို့သည် အမှန်တကယ် သက်သာစွာ နေရမည်»။

Verse 25

भूत उवाच । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा राक्षस्या हर्षमागताः । उचुस्सर्वे मिथस्ते हि राक्षसा निर्भयास्तदा

ဘူတ (Bhūta) က ပြောသည်– ရာක්ෂသမ (rākṣasī) ၏ ထိုစကားကို ကြားသော် ရာක්ෂသအားလုံး ဝမ်းမြောက်လှ၏။ ထိုအခါ အကြောက်ကင်းစွာ သူတို့အားလုံး အချင်းချင်း ပြောဆိုကြ၏။

Verse 26

धन्येयं कृतकृत्येयं राज्ञ्या वै जीवितास्स्वयम् । नत्वा तस्यै च तत्सर्वं कथयामासुरादरात्

«ဤမိဖုရားသည် အမှန်တကယ် ကံကောင်းမြတ်နိုးသူ ဖြစ်၏။ သူမ၏အသက်တာလည်း အမှန်တကယ် ပြည့်စုံပြီး ကိစ္စပြီးမြောက်လေပြီ။ ထို့နောက် သူမအား ဦးညွှတ်ကန်တော့၍ အရာအားလုံးကို လေးစားစွာ အပြည့်အစုံ ပြောကြားလေ၏»။

Verse 27

यदि गंतुं भवेच्छक्तिर्गम्यतां किं विचार्यते । तत्र गत्वा जले देवि सुखं स्थास्याम नित्यशः

«သွားနိုင်သော အင်အားရှိလျှင် သွားကြစို့—ဘာကို စဉ်းစားနေမလဲ။ ထိုနေရာသို့ ရောက်လျှင်၊ အို ဒေဝီ၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် ရေထဲ၌ အမြဲတမ်း သက်သာစွာ နေထိုင်မည်»။

Verse 28

एतस्मिन्नंतरे लोका देवैस्सार्द्धं समागताः । युद्धाय विविधैर्दुःखैः पीडिता राक्षसैः पुरा

ထိုအချိန်တွင် လောကများ၏ သတ္တဝါတို့သည် ဒေဝတားတို့နှင့်အတူ စုဝေးလာကြသည်။ ယခင်ကတည်းက ရာක්ෂသတို့ကြောင့် ဒုက္ခမျိုးစုံဖြင့် နှိပ်စက်ခံခဲ့ရသဖြင့် စစ်ပွဲအတွက် ရည်ရွယ်ကာ ရောက်လာကြသည်။

Verse 29

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्र संहितायां नागेश्वरज्योतिर्लिंगमाहात्म्ये दारुकावनराक्षसोपद्रववर्णनंनामैकोनत्रिंशोऽध्यायः

ဤသို့ဖြင့် «သီရှီဝ မဟာပုရာဏ» စတုတ္ထစာအုပ်၊ «ကိုဋိရုဒ္ရ သံဟိတာ» အတွင်းရှိ «နာဂေရှွရ ဂျျိုတိရ္လင်္ဂ» ၏ မဟာတ్మျ အခန်းကဏ္ဍတွင် “ဒါရုကာဝန ရာක්ෂသတို့၏ အနှောင့်အယှက် ဖော်ပြချက်” ဟူသော အမည်ရှိ အခန်း ၂၉ သည် အဆုံးသတ်၏။

Verse 30

जयजयेति देव्यास्तु स्तुतिमुच्चार्य राक्षसी । तत उड्डीयनं कृत्वा सपक्षो गिरिराड्यथा

နတ်မယ်ဒေဝီကို «အောင်မြင်ပါစေ၊ အောင်မြင်ပါစေ» ဟု ချီးမွမ်းသံထွက်ဆိုပြီးနောက် ရက္ခသီမသည် တောင်မင်းကြီးကဲ့သို့ အတောင်ရှိသကဲ့သို့ ပျံတက်သွား၏။

Verse 31

समुद्रस्य च मध्ये सा संस्थिता निर्भया तदा । सकलैः परिवारैश्च मुमुदेति शिवानुगा

ထို့နောက် သမုဒ္ဒရာအလယ်၌ မကြောက်မရွံ့ တည်နေ၍၊ အဖော်အပါအဝင် အားလုံးနှင့်တကွ ရှိဝ၏ သစ္စာရှိလိုက်နာသူမသည် ဝမ်းမြောက်လှ၏။

Verse 32

तत्र सिंधौ च ते स्थित्वा नगरे च विलासिनः । राक्षसाश्च सुखं प्रापु्र्निर्भयाश्च विजह्रिरे

ထိုနေရာ၌ စင်ဓုအနီးနှင့် မြို့အတွင်း၌ တည်နေကြသော ပျော်ပါးလိုသူ ရက္ခသများသည် သက်သာချမ်းသာကို ရရှိ၍၊ မကြောက်မရွံ့ စိတ်ကြိုက် ကစားပျော်မြူးကြ၏။

Verse 33

राक्षसाश्च पृथिव्यां वै नाजग्मुश्च कदाचन । मुनेश्शापभयादेव बभ्रमुस्ते चले तदा

မုနိ၏ ကျိန်စာကို ကြောက်ရွံ့သဖြင့် ရက္ခသတို့သည် မြေပြင်သို့ မည်သည့်အခါမျှ မလာတော့ဘဲ၊ ထိုအချိန်၌ လှုပ်ရှားနေသော လောကများအတွင်းသာ လှည့်လည်နေကြ၏။

Verse 34

नौषु स्थिताञ्जनान्नीत्वा नगरे तत्र तांस्तदा । चिक्षिपुर्बन्धनागारे कांश्चिज्जघ्नुस्तदा हि ते

လှေများပေါ်ရှိ လူတို့ကို ဖမ်းဆောင်၍ ထိုမြို့သို့ ခေါ်သွားပြီးနောက်၊ အချို့ကို အကျဉ်းခန်းထဲသို့ ပစ်ချကာ၊ ထိုအချိန်၌ အချို့ကိုလည်း သတ်ဖြတ်ကြ၏။

Verse 35

यथायथा पुनः पीडां चक्रुस्ते राक्षसास्तदा । तत्रस्थिता भवान्याश्च वरदानाच्च निर्भयाः

ရက္ခသတို့က ထပ်မံနှိပ်စက်သမျှအခါတိုင်း ဘဝါနီသည် ထိုနေရာ၌ပင် တည်နေ၏။ ပေးအပ်ထားသော ဝရဒာန်ကြောင့် မကြောက်မရွံ့ ဖြစ်၏။

Verse 36

यथापूर्वं स्थले लोके भयं चासीन्निरन्तरम् । तथा भयं जले तेषामासीन्नित्यं मुनीश्वराः

အို မုနိအရှင်တို့၊ ယခင်က မြေပြင်ပေါ်ရှိ လူတို့အတွက် ကြောက်ရွံ့မှု မပြတ်ရှိသကဲ့သို့၊ ထိုသူတို့အတွက် ရေထဲ၌လည်း အမြဲတမ်း ကြောက်ရွံ့မှု ရှိနေ၏။

Verse 37

कदाचिद्राक्षसी सा च निस्सृता नगराज्जले । रुद्ध्वा मार्गं स्थिता लोकपीडार्थं धरणौ च हि

တစ်ခါတစ်ရံ ထို ရာක්ෂသီမသည် မြို့အနီးရှိ ရေဒေသမှ ထွက်ပေါ်လာ၍၊ လမ်းကို ပိတ်ဆို့ကာ မြေပေါ်၌ ရပ်တည်လျက် လူထုကို နှိပ်စက်ရန် ရည်ရွယ်하였다။

Verse 38

एतस्मिन्नंतरे तत्र नावो बहुतराः शुभाः । आगता बहुधा तत्र सर्वतो लोकसंवृताः

ထိုအချိန်အတွင်း ထိုနေရာသို့ ကောင်းမြတ်သော လှေများ အလွန်များစွာ ရောက်လာကြပြီး၊ အရပ်ရပ်မှ ထပ်တလဲလဲ လာရောက်သဖြင့် နေရာတစ်ဝိုက်လုံး လူများဖြင့် ပြည့်နှက်သွား하였다။

Verse 39

ता नावश्च तदा दृष्ट्वा हर्षं संप्राप्य राक्षसाः । द्रुतं गत्वा हि तत्रस्थान्वेगात्संदध्रिरे खलाः

ထိုလှေများကို ထိုအခါ မြင်သော် ရာක්ෂသများသည် ဝမ်းမြောက်လွန်စွာ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုမကောင်းသူတို့သည် အလျင်အမြန် သွားရောက်ကာ အရှိန်ပြင်းပြင်းဖြင့် ထိုနေရာရှိ လူများအပေါ်သို့ ဝိုင်းကာ နီးကပ်လာကြ하였다။

Verse 40

आजग्मुर्नगरं ते च तानादाय महाबलाः । चिक्षिपुर्बन्धनागारे बद्ध्वा हि निगडैर्दृढैः

ထိုအခါ ခွန်အားကြီးသော ထိုသူတို့သည် မြို့သို့သွား၍ သူတို့ကို ဖမ်းဆီးကာ ခိုင်ခံ့သော သံခြေကျင်းများဖြင့် တင်းကျပ်စွာ ချည်နှောင်ပြီးနောက် ထောင်ထဲသို့ ပစ်ချလိုက်ကြသည်။

Verse 41

बद्धास्ते निगडैर्लोका संस्थिता बंधनालये । अतीव दुःखमाजग्मुर्भर्त्सितास्ते मुहुर्मुहुः

ထိုသူတို့သည် ခြေကျင်းခတ်ခံရပြီး ထောင်ထဲတွင် ပိတ်လှောင်ခံထားရသည်။ ထပ်တလဲလဲ ဆဲဆိုကြိမ်းမောင်းခြင်း ခံရသဖြင့် အလွန်တရာ ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်ကြရသည်။

Verse 42

तेषां मध्ये च योऽधीशस्स वैश्यस्सुप्रियाभिधः । शिवप्रियश्शुभाचारश्शैवश्चासीत्सदातनः

«သူတို့အထဲတွင် ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သူမှာ စုပရိယ အမည်ရှိသော ဝိုင်ရှျယ တစ်ဦးဖြစ်၏။ သူသည် သီဝကို ချစ်မြတ်နိုး၍ မင်္ဂလာသော အကျင့်၌ တည်ပြီး၊ ရှိုင်ဝ မာဂ်ဂကို အမြဲတမ်း တည်ကြည်စွာ လိုက်နာသူ ဖြစ်လေ၏»။

Verse 43

विना च शिवपूजां वै न तिष्ठति कदाचन । सर्वथा शिवधर्मा हि भस्मरुद्राक्षभूषणः

«သီဝဘုရားကို ပူဇော်ခြင်းမရှိလျှင် မည်သူမျှ မည်သည့်အခါမျှ မှန်ကန်သောလမ်း၌ မတည်နိုင်။ သီဝဓမ္မဟူသည် အစဉ်အမြဲ ဘဟ္စမ (သန့်ရှင်းသောပြာ) နှင့် ရုဒ္ရాక్ష မဏိများကို အလှဆင်ဝတ်ဆင်ခြင်းပင် ဖြစ်၏»။

Verse 44

यदि पूजा न जाता चेन्न भुनक्ति तदा तु सः । अतस्तत्रापि वैश्योऽसौ चकार शिवपूजनम्

«“ပူဇော်ပွဲ မပြုရသေးလျှင် အစာမစားသင့်” ဟု စိတ်တွင်ယူဆ၍ ထိုဝိုင်ရှျယသည် ထိုနေရာ၌ပင် သီဝဘုရားကို ပူဇော်ခြင်းကို ဆောင်ရွက်လေ၏»။

Verse 45

कारागृहगतस्सोपि बहूंश्चाशिक्षयत्तदा । शिवमंत्रं च पूजां च पार्थिवीमृषिसत्तमाः

အို မုနိသတ္တမတို့၊ ထောင်အတွင်း၌ပင် ရှိနေသော်လည်း ထိုအခါ သူသည် လူအများကို သီဝမန်တရားနှင့် မြေဖြင့်ပြုသော ပါရ္ထိဝ လင်္ဂ ပူဇာကို သင်ကြားပေး하였다။

Verse 46

ते सर्वे च तदा तत्र शिवपूजां स्वकामदाम् । चक्रिरे विधिवत्तत्र यथादृष्टं यथाश्रुतम्

ထို့နောက် သူတို့အားလုံးသည် ထိုနေရာ၌ ထိုအချိန်တည်းကပင် ပူဇာသူတို့၏ ဆန္ဒကို ပေးသနားတော်မူသော သီဝဘုရားအား ပူဇာကို မြတ်နိုးစွာ စည်းကမ်းတကျ၊ မြင်ခဲ့သကဲ့သို့ ကြားခဲ့သကဲ့သို့ ပြုလုပ်ကြ하였다။

Verse 47

केचित्तत्र स्थिता ध्याने बद्ध्वासनमनुत्तमम् । मानसीं शिवपूजां च केचिच्चक्रुर्मुदान्विताः

အချို့သည် ထိုနေရာ၌ အလွန်ကောင်းမြတ်သော အာသနကို တည်ငြိမ်စွာ ချည်ကပ်၍ သမาธိ၌ စူးစိုက်နေကြ၏။ အချို့သည် ဝမ်းမြောက်ပျော်ရွှင်လျက် စိတ်ဖြင့် ရှင်ဗပူဇာ (မနသီပူဇာ) ကို ပြုလုပ်ကြ၏။

Verse 48

तदधीशेन तत्रैव प्रत्यक्षं शिवपूजनम् । कृतं च पार्थिवस्यैव विधानेन मुनीश्वराः

ဟေ မုနိအရှင်တို့၊ ထိုနေရာ၌ပင် အုပ်စိုးသူသည် ပါရ္ထိဝ (မြေသား) လင်္ဂ ပူဇာ၏ သတ်မှတ်ထားသော နည်းစနစ်အတိုင်း တိတိကျကျ လိုက်နာ၍ ရှင်ဗကို တိုက်ရိုက် (ထင်ရှားစွာ) ပူဇော်ခဲ့၏။

Verse 49

अन्ये च ये न जानन्ति विधानं स्मरणं परम् । नमश्शिवाय मंत्रेण ध्यायंतश्शंकरं स्थिताः

အခြားအချို့သည် သတ်မှတ်ထားသော နည်းစနစ်များနှင့် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော သတိရခြင်း၏ လမ်းစဉ်ကို မသိကြသော်လည်း၊ “နမးရှိဝါယ” မန္တရဖြင့် ရှင်ကရကို သမาธိဖြင့် စူးစိုက်ကာ တည်ကြည်စွာ နေကြ၏။

Verse 50

सुप्रियो नाम यश्चासीद्वैश्यवर्यश्शिवप्रियः । ध्यायंश्च मनसा तत्र चकार शिवपूजनम्

သုပြိယ ဟု အမည်ရသော ဗေဿယအထက်တန်းတစ်ဦး ရှိ၍ ရှင်ဗကို အလွန်ချစ်မြတ်နိုးသော ဘက္တ ဖြစ်၏။ ထိုနေရာ၌ စိတ်ဖြင့် သမาธိ၌ စူးစိုက်လျက် ရှင်ဗပူဇာကို ပြုလုပ်ခဲ့၏။

Verse 51

यथोक्तरूपी शंभुश्च प्रत्यक्षं सर्वमाददे । सोपि स्वयं न जानाति गृह्यते न शिवेन वै

ဖော်ပြထားသည့်ပုံသဏ္ဍာန်အတိုင်း သမ္ဘုသည် ကိုယ်တိုင်ထင်ရှားပေါ်လာ၍ မျက်မှောက်ရှိအရာအားလုံးကို ခံယူတော်မူ၏။ သို့ရာတွင် ထိုသခင်ကို အာရုံခံအရာဝတ္ထုတစ်ခုအဖြစ် “သိ” မရနိုင်၊ ရှိဝသည် မည်သူမျှ မဖမ်းဆီးမထိန်းချုပ်နိုင်သကဲ့သို့—ရှိဝကိုယ်တိုင်အတွက်တောင် အရာဝတ္ထုအဖြစ် မဖမ်းယူနိုင်ပါ။

Verse 52

एवं च क्रियमाणस्य वैश्यस्य शिवपूजनम् । व्यतीयुस्तत्र षण्मासा निर्विघ्नेन मुनीश्वराः

ဤသို့ ထိုဝိုင်ရှျယသည် သီဝဘုရားကို ဆက်လက်ပူဇော်နေစဉ်၊ အို မုနိအရှင်မြတ်တို့၊ အတားအဆီးမရှိဘဲ ထိုနေရာ၌ ခြောက်လ ပြည့်လွန်သွား၏။

Verse 53

अतः परं च यज्जातं चरितं शशिमौलिनः । तच्छृणुध्वमृषिश्रेष्ठाः सावधानेन चेतसा

ထို့ကြောင့် အို ရှိအရှင်မြတ်တို့၊ လမောက်ကို ဦးထိပ်၌ ဆင်ယင်ထားသော သီဝ၏ သန့်ရှင်းသော ဇာတ်ကြောင်းနှင့် ထို့နောက် ဖြစ်ပွားသမျှကို စိတ်အာရုံပြည့်ဝစွာ နားထောင်ကြလော့။

Frequently Asked Questions

It sets up the Nāgeśa jyotirliṅga origin by narrating the rise of Dārukā–Dāruka’s adharma (yajña and dharma destruction), the localization of their power in a western-ocean forest, and the collective appeal of the afflicted to Aurva Ṛṣi for protection—preparing the ground for Śiva’s intervention.

The liṅga appearing as jyotis encodes a dual register: Śiva is formless, self-luminous reality (beyond attributes) while also becoming ritually accessible through an emblem anchored to a place. The forest-in-the-ocean motif functions as a liminal ‘outside dharma’ zone, where disorder concentrates until reabsorbed by divine luminosity and reordering.

Śiva is highlighted as the parātman manifested as the Nāgeśa jyotirliṅga (jyotīrūpaṃ paramaṃ liṅgam), while Pārvatī appears indirectly through the boon-context that emboldens Dārukā, underscoring how boons require dharmic containment and ultimate Śaiva oversight.