Gautama–Ahalyā-Upākhyāna: Durbhikṣa, Tapas, and Varuṇa’s Boon (गौतमाहल्योपाख्यानम्)

Verse 1

सूत उवाच । श्रूयतामृषयः श्रेष्ठाः कथां पापप्रणाशिनीम् । कथयामि यथा व्यासात्सद्गुरोश्च श्रुता मया

စူတက ပြောသည်— «အို အရိသီအထူးမြတ်တို့၊ အပြစ်ပျက်စီးစေသော သန့်ရှင်းသည့် ပုံပြင်တော်ကို နားထောင်ကြပါ။ ငါသည် ဗျာသမှလည်းကောင်း၊ ငါ၏ စစ်မှန်သော ဂုရုထံမှလည်းကောင်း ကြားနာခဲ့သကဲ့သို့ တိတိကျကျ ပြောပြမည်»။

Verse 2

पुरा ऋषिवरश्चासीद्गौतमो नाम विश्रुतः । अहल्या नाम तस्यासीत्पत्नी परमधार्मिकी

ရှေးကာလတုန်းက ဂေါတမဟု အမည်ကျော်ကြားသော အထူးမြတ် ရိသီတစ်ပါး ရှိခဲ့သည်။ သူ၏ဇနီးမှာ အဟလျာဟု ခေါ်၍ ဓမ္မကို အလွန်တရာ ထိန်းသိမ်းသော သီလရှင်မဖြစ်၏။

Verse 3

दक्षिणस्यां दिशि हि यो गिरिर्ब्रह्मेति संज्ञकः । तत्र तेन तपस्तप्तं वर्षाणाम युतं तथा

တောင်ဘက်အရပ်၌ «ဗြဟ္မာ» ဟု အမည်ပေးထားသော တောင်တစ်လုံး ရှိ၏။ ထိုနေရာ၌ သူသည် တပသ (တပဿ) ကို တင်းကျပ်စွာ ကျင့်၍ နှစ်တစ်သောင်းတိုင်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြ၏။

Verse 4

कदाचिच्च ह्यनावृष्टिरभवत्तत्र सुव्रताः । वर्षाणां च शतं रौद्री लोका दुःखमुपागताः

တစ်ခါတစ်ရံ၌၊ အကျင့်သီလကောင်းမြတ်သူတို့ရေ၊ ထိုနေရာတွင် ကြောက်မက်ဖွယ် မိုးခေါင်ခြင်း ပေါ်ပေါက်လာ၏။ နှစ်တစ်ရာပြည့်လုံး ကမ္ဘာလောကတို့သည် ဒုက္ခသို့ ကျရောက်ကြ၏။

Verse 5

आर्द्रं च पल्लवं न स्म दृश्यते पृथिवीतले । कुतो जलं विदृश्येत जीवानां प्राणधारकम्

မြေပြင်ပေါ်တွင် စိုစွတ်သော နုရွက်တစ်ရွက်တောင် မမြင်ရ။ ထို့ကြောင့် သက်ရှိတို့၏ အသက်ရှူကို ထိန်းသိမ်းပေးသော ရေကို မည်သို့ပင် တွေ့မြင်နိုင်မည်နည်း။

Verse 6

गौतमोऽपि स्वयं तत्र वरुणार्थे तपश्शुभम् । चकार चैव षण्मासं प्राणायामपरायणः

ထိုနေရာ၌ ဂေါတမမုနိသည်လည်း ဝရုဏာ၏အကျိုးအတွက် မင်္ဂလာတပသကို ကိုယ်တိုင်ပြုလုပ်၍ ခြောက်လပတ်လုံး ပရာဏာယာမ (အသက်ရှုစည်းကမ်း) ကိုသာ အပြည့်အဝ အားထားလေ၏။

Verse 7

तां दृष्ट्वा चर्षयो विप्राः प्राणायामपरायणाः । ध्यानेन च तदा केचित्कालं निन्युस्सुदारुणम्

ထိုအံ့ဩဖွယ် ပုံသဏ္ဌာန်ကို မြင်ကြသော ရှင်ရသေ့ဗြာဟ္မဏတို့သည် ပရာဏာယာမကို အဓိကထား၍၊ အချို့ကလည်း နက်ရှိုင်းသော ဓျာနဖြင့် ရှီဝ၌ စိတ်တည်ကာ ယောဂသမာဓိဖြင့် အလွန်ကြမ်းတမ်းသော အချိန်ကာလကို ကျော်လွန်ခဲ့ကြသည်။

Verse 9

ततश्च वरुणस्तस्मै वरं दातुं समागताः । प्रसन्नोऽस्मि वरं ब्रूहि ददामि च वचोऽब्रवीत्

ထို့နောက် ဝရုဏသည် သူ့ထံသို့ လာရောက်၍ ကောင်းချီးတစ်ပါး ပေးရန် ဆိုကာ—“ငါ ပျော်ရွှင်နှစ်သက်၏။ သင်လိုချင်သော ကောင်းချီးကို ပြောလော့; ငါ ပေးမည်” ဟု မိန့်တော်မူ하였다။

Verse 10

ततश्च गौतमस्तं वै वृष्टिं च प्रार्थयत्तदा । ततस्स वरुणस्तं वै प्रत्युवाच मुनिं द्विजाः

ထို့နောက် ဂေါတမမုနိသည် မိုးရွာစေရန် ထိုဘုရားထံ ဆုတောင်းလေ၏။ ထို့နောက် ဝရုဏဒေဝသည် ထိုမုနိအား—အို ဒွိဇတို့—ဟူ၍ ပြန်လည်ဖြေကြားလေ၏။

Verse 11

वरुण उवाच । देवाज्ञां च समुल्लंघ्य कथं कुर्यामहं च ताम् । अन्यत्प्रार्थय सुज्ञोऽसि यदहं करवाणि ते

ဝရုဏဒေဝက မိန့်တော်မူသည်– «ဒေဝတို့၏ အမိန့်ကို ကျော်လွန်၍ ငါ ဘယ်လိုလုပ်နိုင်မလဲ။ အခြားတစ်ခုကို တောင်းလော့။ သင်သည် ပညာရှိ၏—ငါ သင့်အတွက် ဘာလုပ်ပေးရမည်ကို ပြောလော့»။

Verse 12

सूत उवाच । इत्येतद्वचनं तस्य वरुणस्य महात्मनः । परोपकारी तच्छुत्वा गोतमो वाक्यमब्रवीत

စူတက ပြောသည်– မဟာအတ္တမ ဝရုဏ၏ ထိုစကားကို ကြားပြီးနောက်၊ အခြားသူတို့၏ အကျိုးကို လိုလားသော ဂေါတမမုနိသည် ပြန်လည်၍ စကားဆိုလေ၏။

Verse 13

गौतम उवाच । यदि प्रसन्नो देवेश यदि देयो वरो मम । यदहं प्रार्थयाम्यद्य कर्तव्यं हि त्वया तथा

ဂေါတမက ဆိုသည်— «အို ဒေဝတို့၏ အရှင်၊ သင် ပျော်ရွှင်နှစ်သက်တော်မူ၍ ငါ့အား ဆုတောင်းအကျိုးပေးမည်ဆိုလျှင်၊ ယနေ့ ငါ ဆုတောင်းတောင်းဆိုသမျှကို သင် ထိုအတိုင်း ပြုလုပ်ပေးပါ»။

Verse 14

यतस्त्वं जलराशीशस्तस्माद्देयं जलं मम । अक्षयं सर्वदेवेश दिव्यं नित्यफलप्रदम्

သင်သည် ရေသမုဒ္ဒရာတို့၏ အရှင်ဖြစ်သောကြောင့် ထိုကြောင့် ဤရေကို သင်ထံ အလှူအဖြစ် ဆက်ကပ်ပါ၏။ အို ဒေဝအားလုံး၏ အရှင်၊ ဤဒိဗ္ဗအလှူသည် မကုန်ခန်းဘဲ နိစ္စဖလကို ပေးစွမ်းပါစေ။

Verse 15

सूत उवाच । इति संप्रार्थितस्तेन वरुणो गौतमेन वै । उवाच वचनं तस्मै गर्तश्च क्रियतां त्वया

သုတက ပြောသည်။ ဂေါတမ၏ အလွန်တရာ ဆုတောင်းပန်ကြားမှုကြောင့် ဝရုဏသည် ထိုသူအား မိန့်တော်မူ၍ “ထို့ကြောင့် သင်သည် မြေတွင်း (ဂရ္တ) တစ်ခု တူးလုပ်လော့” ဟု ဆို၏။

Verse 16

इत्युक्ते च कृतस्तेन गर्त्तो हस्तप्रमाणतः । जलेन पूरितस्तेन दिव्येन वरुणेन सः

ထိုသို့ မိန့်တော်မူသဖြင့် သူသည် လက်တစ်ထွာအတိုင်းအတာရှိသော မြေတွင်းကို တူး၏။ ထို့နောက် ဝရုဏက သန့်စင်ပေးသော ဒိဗ္ဗရေဖြင့် ထိုတွင်းကို ဖြည့်၏။

Verse 17

अथोवाच मुनिं देवो वरुणो हि जलाधिपः । गौतमं मुनिशार्दूलं परोपकृतिशालिनम्

ထို့နောက် ရေ၏အရှင် ဒေဝဝရုဏသည် မုနိတို့အတွင်း ကျားကဲ့သို့ ထင်ရှား၍ အခြားသူတို့၏ ကောင်းကျိုးအတွက် အမြဲတမ်း လုပ်ဆောင်တတ်သော ဂေါတမမုနိအား မိန့်ကြား၏။

Verse 18

वरुण उवाच । अक्षय्यं च जलं तेऽस्तु तीर्थभूतं महामुने । तव नाम्ना च विख्यातं क्षितावेतद्भविष्यति

ဝရုဏာက မိန့်တော်မူသည်။ «အို မဟာမုနိ၊ သင်၏ဤရေသည် မကုန်ခန်းစေဘဲ တီရ္ထ (tīrtha) သန့်ရှင်းရာ ဖြစ်ပါစေ။ မြေပြင်ပေါ်၌ ဤနေရာသည် သင်၏နာမဖြင့် ကျော်ကြားလာမည်»။

Verse 19

अत्र दत्तं हुतं तप्तं सुराणां यजनं कृतम् । पितॄणां च कृतं श्राद्धं सर्वमेवाक्षयं भवेत्

ဤနေရာ၌ လှူဒါန်းသမျှ၊ မီးပူဇော် (ဟုတ) ပြုသမျှ၊ တပသ် အကျင့်ပြုသမျှ၊ ဒေဝတားတို့အား ယဇ္ဉ ပူဇော်သမျှနှင့် ဘိုးဘွားပိတೃတို့အတွက် ရှရဒ္ဓ ပြုသမျှ—အားလုံး၏ ကုသိုလ်သည် အက္ခယ (မပျက်မယွင်း) ဖြစ်လာမည်။

Verse 20

सूत उवाच । इत्युक्तांतर्द्दधे देवस्स्तुतस्तेन महर्षिणा । गौतमोऽपि सुखं प्राप कृत्वान्योपकृतिं मुनिः

စူတာက ဆိုသည်။ ထိုသို့ မိန့်ပြီးနောက်၊ ထိုမဟာရ္ရှိက ချီးမွမ်းသဖြင့် ဒေဝသည် မျက်စိမြင်ရာမှ ပျောက်ကွယ်သွား၏။ မုနိ ဂေါတမလည်း အခြားသူအား ကူညီကောင်းကျိုးပြုခဲ့သဖြင့် စိတ်ချမ်းသာကို ရရှိ하였다။

Verse 21

मद्दत्तो ह्याश्रयः पुंसां महत्त्वायोपजायते । महांतस्तत्स्वरूपं च पश्यंति नेतरेऽशुभाः

အမှန်တကယ်ပင်၊ ငါပေးသော အားကိုးရာ (အာश्रယ) သည် လူတို့အား တကယ့် မဟတ္တ (ကြီးမြတ်မှု) သို့ ရောက်စေသည်။ မဟာစိတ်ရှိသူတို့က ထိုအနှစ်သာရကို မြင်ကြသော်လည်း မသန့်ရှင်းသောသဘောရှိသူတို့ မမြင်နိုင်ကြ။

Verse 22

यादृङ्नरं च सेवेत तादृशं फलमश्नुते । महतस्सेवयोच्च त्वं क्षुद्रस्य क्षुद्रतां तथा

မည်သူကို ဝန်ဆောင်၍ ဆည်းကပ်သနည်း၊ ထိုသူနှင့်တူသော အကျိုးကိုပင် ခံစားရသည်။ ကြီးမြတ်သူကို ဆည်းကပ်လျှင် ကြီးမြတ်လာပြီး၊ သေးငယ်သူကို ဆည်းကပ်လျှင် သေးငယ်လာသည်။

Verse 23

सिंहस्य मंदिरे सेवा मुक्ताफलकरी मता । शृगालमंदिरे सेवा त्वस्थिलाभकरी स्मृता

ခြင်္သေ့၏ နေရာ၌ ပြုသော ဝတ်ပြုစေဝာသည် မုတားပုလဲ၏ အကျိုးကို ပေးသည်ဟု ဆိုကြ၏။ သို့သော် မြေခွေး၏ နေရာ၌ ပြုသော စေဝာသည် အရိုးသာ ရရှိခြင်းဟု မှတ်ယူကြ၏။

Verse 24

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसं हितायां त्र्यंबकेश्वरमाहात्म्ये गौतमप्रभाववर्णनं नाम चतुर्विशोऽध्यायः

ဤသို့ဖြင့် «သရီ ရှိဝ မဟာပုရာဏ»၏ စတုတ္ထ «ကိုဋိရုဒြ သံဟိတာ» အတွင်း၊ တြျမ္ဗကေရှွရ၏ မဟိမကို ဖော်ပြသော အခန်း၌ «ဂေါတမ၏ ဓမ္မအာနုဘော်နှင့် မဟာတန်ခိုး ဖော်ပြချက်» ဟူသော အမည်ရှိ အခန်း ၂၄ သည် ပြီးဆုံး၏။

Verse 25

वृक्षाश्च हाटकं चैव चंदनं चेक्षुकस्तथा । एते भुवि परार्थे च दक्षा एवं न केचन

«သစ်ပင်များ၊ ရွှေ၊ စန္ဒကူး၊ နှင့် ကြံ—ဤလောက၌ အခြားသူတို့၏ အကျိုးအတွက် အမှန်တကယ် အသုံးဝင်သော အရာများပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ထိုကဲ့သို့ ကိုယ်ကျိုးမရှာသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် လုပ်နိုင်သူတို့ကား အလွန်ရှားပါး၏»။

Verse 26

दयालुरमदस्पर्श उपकारी जितेन्द्रियः । एतैश्च पुण्यस्तम्भैस्तु चतुर्भिर्धार्य्यते मही

ကြင်နာသနားတတ်၍ မူးယစ်ခြင်းနှင့် မာနအဟင်္ကာရ မထိခိုက်၊ အခြားသူတို့ကို ကူညီတတ်၍ အင်္ဒြိယကို ထိန်းချုပ်နိုင်သူ—ဤကဲ့သို့ ကုသိုလ်တိုင်တံတား လေးပါးကြောင့်ပင် မြေကြီးသည် ထောက်တည်ခံရ၏။

Verse 27

ततश्च गौतमस्तत्र जलं प्राप्य सुदुर्लभम् । नित्यनैमित्तिकं कर्म चकार विधिवत्तदा

ထို့နောက် ဂေါတမသည် ထိုနေရာ၌ ရှာဖွေရန် အလွန်ခက်ခဲသော ရေကို ရရှိပြီး၊ ထိုအချိန်တွင် နေ့စဉ်နှင့် အခါအားလျော်စွာ ပြုလုပ်ရသော ကర్మများကို စည်းကမ်းတကျ ဆောင်ရွက်하였다။

Verse 28

ततो व्रीहीन्यवांश्चैव नीवारानप्यनेकधा । वापयामास तत्रैव हवनार्थं मुनीश्वरः

ထို့နောက် မဟာမုနိသည် ဟောမ (မီးပူဇော်) ပြုရန်အတွက် ထိုနေရာတည်းမှာပင် ဆန်၊ မုယောနှင့် နီဝါရ (တောသီးနှံ) အမျိုးမျိုးကို စိုက်ပျိုးစေ하였다။

Verse 29

धान्यानि विविधानीह वृक्षाश्च विविधास्तथा । पुष्पाणि च फलान्येव ह्यासंस्तत्रायनेकशः

ထိုသန့်ရှင်းရာနေရာ၌ သီးနှံအမျိုးမျိုး၊ သစ်ပင်အမျိုးမျိုးတို့ရှိပြီး ပန်းနှင့် အသီးတို့လည်း အလွန်ပေါများကာ နေရာအနှံ့ မရေတွက်နိုင်အောင် ရှိနေ하였다။

Verse 30

तच्छुत्वा ऋषयश्चान्ये तत्राया तास्सहस्रशः । पशवः पक्षिणश्चान्ये जीवाश्च बहवोऽगमन्

ထိုသတင်းကို ကြားသိသဖြင့် အခြားရိရှီများစွာသည် ထိုနေရာသို့ ထောင်ချီ၍ ရောက်လာကြသည်။ တိရစ္ဆာန်များ၊ ငှက်များနှင့် အခြားအသက်ရှိသတ္တဝါများစွာလည်း လာရောက်ကြ하였다။

Verse 31

तद्वनं सुन्दरं ह्यासीत्पृथिव्यां मंडले परम् । तदक्षयकरायोगादनावृष्टिर्न दुःखदा

ထိုတောအုပ်သည် မြေပြင်လောက၌ အလွန်လှပ၍ အထွတ်အထိပ်ဖြစ်하였다။ ထို့ပြင် မကုန်ခန်းသော ကောင်းကျိုးပေးသည့် အာနုဘော်ကြောင့် မိုးမရွာခြင်းပင် ထိုနေရာ၌ ဒုက္ခအကြောင်း မဖြစ်လာခဲ့။

Verse 32

ऋषयोऽपि वने तत्र शुभकर्मपरायणाः । वासं चक्रुरनेके च शिष्यभार्य्यासुतान्विताः

ထိုတောအတွင်း၌ မင်္ဂလာကောင်းသော ကုသိုလ်ကမ္မနှင့် သာသနာကျင့်စဉ်တို့ကို အားထုတ်သော ရှင်ရသီများလည်း နေထိုင်ရာတည်ခဲ့ကြသည်။ အများအပြားက မိမိတို့၏ တပည့်များ၊ ဇနီးများနှင့် သားများနှင့်အတူ နေထိုင်ကြ၏။

Verse 33

धान्या नि वापयामासुः कालक्रमणहेतवे । आनंदस्तद्वने ह्यासीत्प्रभावाद्गौतमस्य च

အချိန်ကာလ လှည့်ပတ်သွားလာမှုကို သတ်မှတ်ရန်အတွက် ထိုနေရာ၌ စပါးနှံတို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထိုတောအတွင်း၌ အမှန်တကယ် ပျော်ရွှင်မှုရှိခဲ့သည်—ရသီ ဂေါတမ၏ ဓမ္မတန်ခိုးကြောင့်လည်း ဖြစ်၏။