
သုတရရှိသည် ကုမာရ (Kumāra) ၏ သန့်စင်သောသမိုင်းကြောင်းကို ဆက်လက်ဟောကြားသည်။ ကုမာရသည် ကိလာသတောင်သို့ ပြန်ရောက်သောအခါ ဂဏေးရှ (Gaṇeśa) ၏ မင်္ဂလာပွဲသတင်းကို ကြားသိရပြီးနောက် မိဘများတားဆီးသည့်ကြားမှ ကြောင်းချာတောင် (Mount Krāuñca) သို့ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ ပါရဝတီ (Pārvatī) သည် သားနှင့်ခွဲခွာရသဖြင့် ဝမ်းနည်းပူဆွေးသော်လည်း သီဝ (Śiva) နတ်မင်းက နှစ်သိမ့်ကာ ကုမာရကို ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်ရန် နတ်ဗြဟ္မာများနှင့် ရရှိများကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။
Verse 1
सूत उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि मल्लिकार्जुनसंभवम् । यः श्रुत्वा भक्तिमान्धीमान्सर्वपापैः प्रमुच्यते
စူတက ပြောသည်— «ယခုမှစ၍ မလ္လိကာဇုန၏ သန့်ရှင်းမြတ်သော ပေါ်ထွန်းခြင်းကို ငါဟောပြမည်။ ယုံကြည်သဒ္ဓါနှင့် တည်ငြိမ်၍ ခွဲခြားသိမြင်သော စိတ်ဖြင့် ကြားနာသူသည် အပြစ်အားလုံးမှ လွတ်မြောက်မည်»။
Verse 2
पूर्वं चा कथितं यच्च तत्पुनः कथयाम्यहम् । कुमारचरितं दिव्यं सर्वपापविनाशनम्
အရင်က ငါဟောခဲ့သမျှကို ငါပြန်လည် ဟောပြမည်။ အပြစ်အားလုံးကို ဖျက်ဆီးပေးသော ကုမာရ (စကန္ဒ) ၏ ဒေဝီယသမိုင်းကို ငါပြန်လည် ရွတ်ဆိုမည်။
Verse 3
यदा पृथ्वीं समाक्रम्य कैलासं पुनरागतः । कुमारस्स शिवापुत्रस्तारकारिर्महाबलः
အင်အားကြီးသော ကုမာရ—ရှီဝ၏ သားတော်၊ တာရကကို ဖျက်ဆီးသူ—သည် မြေကြီးတစ်လျှောက် လှည့်လည်ပြီးနောက် ကိုင်လာသသို့ ပြန်ရောက်လာသောအခါ၊ ထိုမင်္ဂလာခဏမှ စကားရပ် ဆက်လက်ဖြစ်သည်။
Verse 4
तदा सुरर्षिरागत्य सर्वं वृत्तं जगाद ह । गणेश्वरविवाहादि भ्रामयंस्तं स्वबुद्धितः
ထို့နောက် ဒေဝရိရှီတော် ရောက်လာ၍ ဖြစ်ပျက်ခဲ့သမျှကို အကုန်လုံး ပြောပြ하였다—ဂဏေရှဝရ၏ မင်္ဂလာပွဲအကြောင်းမှ စ၍—မိမိ၏ ခွဲခြားသိမြင်သော ဉာဏ်ဖြင့် သူ့ကို လမ်းညွှန်ကာ ပြင်ဆင်ပေး하였다။
Verse 5
तच्छुत्वा स कुमारो हि प्रणम्य पितरौ च तौ । जगाम पर्वतं क्रौचं पितृभ्यां वारितोऽपि हि
ထိုစကားကို ကြားသော် မြတ်သော လူငယ်က သားတော်သည် မိဘနှစ်ပါးကို ဦးချ၍ နမസ്കာရပြု၏။ မိဘတို့က တားမြစ်သော်လည်း ကရောဉ္စ တောင်သို့ ထွက်ခွာသွားလေ၏။
Verse 6
कुमारस्य वियोगेन तन्माता गिरिजा यदा । दुःखितासीत्तदा शंभुस्तामुवाच सुबोधकृत्
ကူမာရနှင့် ခွဲခွာရသဖြင့် မိခင် ဂိရိဇာသည် ဝမ်းနည်းပူဆွေးလျက်ရှိသော်၊ သမ္ဘု—သီဝဘုရား၊ မှန်ကန်သော ဉာဏ်ကို ပေးတော်မူသူ—က သူမကို သက်သာစေ၍ သင်ကြားရန် မိန့်တော်မူ၏။
Verse 7
कथं प्रिये दुःखितासि न दुःखं कुरु पार्वति । आयास्यति सुतः सुभ्रूस्त्यज्यतां दुःखमुत्कटम्
«ချစ်သူရေ၊ အဘယ်ကြောင့် ဝမ်းနည်းနေရသနည်း။ ပါရဝတီရေ၊ မပူဆွေးပါနှင့်။ လှပသော မျက်ခုံးရှင်ရေ၊ သားတော်သည် မကြာမီ ပြန်လာမည်ဖြစ်သဖြင့် ပြင်းထန်သော ဒုက္ခကို စွန့်လွှတ်လော့»။
Verse 8
सा यदा च न तन्मेने पार्वती दुःखिता भृशम् । तदा च प्रेषितास्तत्र शंकरेण सुरर्षयः
ပါရဝတီသည် ထိုစကားကို မလက်ခံနိုင်ဘဲ အလွန်ပူဆွေးနေသော်၊ ထိုအခါ သင်္ကရ (သီဝဘုရား) က ထိုနေရာသို့ ဒေဝဣသီများကို စေလွှတ်တော်မူ၏။
Verse 9
देवाश्च ऋषयस्सर्वे सगणा हि मुदान्विताः । कुमारानयनार्थं वै तत्र जग्मुः सुबुद्धयः
နတ်တို့အားလုံးနှင့် ရှင်ရသေ့တို့အားလုံးသည် အဖွဲ့အပေါင်းတို့နှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်ပျော်ရွှင်လျက် ဉာဏ်သိမြင်မှုရှင်းလင်းစွာဖြင့် ထိုနေရာသို့ သွားကြပြီး၊ သာသနာတော်ကူမာရကို ခေါ်ယူရန် ဖြစ်သည်။
Verse 10
तत्र गत्वा च ते सर्वे कुमारं सुप्रणम्य च । विज्ञाप्य बहुधाप्येनं प्रार्थनां चक्रुरादरात्
ထိုနေရာသို့ သွားရောက်ပြီး သူတို့အားလုံးက ကုမာရအား အလွန်လေးစားစွာ ဦးညွတ်ပူဇော်ကြ၏။ ထို့နောက် အကြိမ်ကြိမ် ရိုသေစွာ လျှောက်တင်ပြီး၊ စိတ်အားထက်သန်သော ဆုတောင်းမေတ္တာဖြင့် တောင်းပန်ကြ၏။
Verse 11
देवादिप्रार्थनां तां च शिवाज्ञासंकुलां गुरुः । न मेने स कुमारो हि महाहंकारविह्वलः
ထိုဆရာကြီး ကုမာရသည်၊ ရှိဝ၏ အမိန့်ပါဝင်သည့် နတ်တို့၏ ဆုတောင်းပန်ကြားမှုကို မလက်ခံခဲ့။ အကြီးမားသော အဟင်္ကာရကြောင့် စိတ်လှုပ်ရှား၍ မထင်မှတ်မိသကဲ့သို့ မအာရုံစိုက်ခဲ့သည်။
Verse 12
ततश्च पुनरावृत्य सर्वे ते हि शिवांतिकम् । स्वंस्वं स्थानं गता नत्वा प्राप्य शंकरशासनम्
ထို့နောက် သူတို့အားလုံးသည် ပြန်လှည့်၍ ရှိဝဘုရား၏ အနီးတော်သို့ ထပ်မံသွားကြသည်။ ဦးညွတ်ပူဇော်ပြီး၊ သင်္ကရ၏ အမိန့်ကို လက်ခံရရှိကာ မိမိတို့၏ နေရာနေအိမ်များသို့ ထွက်ခွာသွားကြသည်။
Verse 13
तदा च गिरिजादेवी विरहं पुत्रसंभवम् । शंभुश्च परमं दुःखं प्राप तस्मिन्ननागते
ထိုအခါ ဂိရိဇာဒေဝီသည် ခွဲခွာနေရခြင်းကြောင့် သားတော် ပေါ်ပေါက်လာစေသော အကြောင်းရင်း ဖြစ်လာ၏။ သမ္ဘူလည်း သားတော် မပေါ်သေးသည့် အချိန်၌ အလွန်အမင်း ဝမ်းနည်းဒုက္ခသို့ ကျရောက်하였다။
Verse 14
अथो सुदुःखितौ दीनौ लोकाचारकरौ तदा । जग्मतुस्तत्र सुस्नेहात्स्वपुत्रो यत्र संस्थितः
ထို့နောက် သူတို့နှစ်ဦးသည် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုကြီးစွာဖြင့် အားနည်းသွားသော်လည်း လောကဓလေ့အကျင့်၏ သင့်တော်မှုကို ထိန်းသိမ်းကာ၊ ချစ်ခင်မေတ္တာနက်ရှိုင်းမှုကြောင့် မိမိတို့သားနေထိုင်ရာအရပ်သို့ သွားကြ၏။
Verse 15
इति श्रीशिवपुराणे चतुर्थ्यां कोटि रुद्रसंहिताया मल्लिकार्जुनद्वितीयज्योतिर्लिंगवर्णनंनाम पंचदशोऽध्यायः
ဤသို့ဖြင့် «သရီ-ရှီဝပုရာဏ» ၏ စတုတ္ထသံဟိတဖြစ်သော «ကိုဋိရုဒြသံဟိတ» အတွင်း၌ “ဒုတိယ ဂျျိုတိရ္လင်္ဂ မလ္လိကာရ္ဇုန၏ ဖော်ပြချက်” ဟူသော အမည်ရှိ ပဉ္စဒသမ အခန်းသည် အဆုံးသတ်၏။
Verse 16
क्रौंचे च पर्वते दूरं गते तस्मिन्स्वपुत्रके । तौ च तत्र समासीनौ ज्यो तीरूपं समाश्रितौ
သူသည် မိမိ၏သားနှင့်အတူ ကရောဉ္စတောင်သို့ အဝေးကြီးသွားလေ၏။ ထိုနှစ်ဦးသည် ထိုနေရာ၌ ထိုင်ကာ သာသနာတော်၏ အလင်းရောင်ပုံသဏ္ဌာန်—ရှီဝ၏ ဂျျိုတိ (ရောင်ခြည်) အဖြစ်ကို အားကိုးခိုလှုံကြ၏။
Verse 17
पुत्रस्नेहातुरौ तौ वै शिवौ पर्वणिपर्वणि । दर्शनार्थं कुमारस्य स्वपुत्रस्य हि गच्छतः
သားအပေါ် ချစ်မြတ်နိုးမှုကြောင့် ရင်ထဲတုန်လှုပ်နေသော ရှီဝနှင့် ပါရဝတီတို့သည် ပွဲတော်ပွဲနေ့တိုင်း၊ သာသနာရေးအခမ်းအနားတိုင်းတွင် ကလေး—မိမိတို့၏သားကို—ဒർശန (မြင်တွေ့ကန်တော့ခြင်း) အပျော်အပါးအတွက် သွားရောက်ကြ၏။
Verse 18
अमावास्यादिने शंभुस्स्वयं गच्छति तत्र ह । पौर्णमासीदिने तत्र पार्वती गच्छति ध्रुवम्
အမావသျာနေ့တွင် သမ္ဘု (ရှီဝဘုရား) ကိုယ်တိုင် အမှန်တကယ် ထိုနေရာသို့ သွားတော်မူ၏။ ပုဏ္ဏမီနေ့တွင် ပါရဝတီမယ်တော်လည်း မလွဲမသွေ ထိုနေရာသို့ သွားတော်မူ၏။
Verse 19
तद्दिनं हि समारभ्य मल्लिकार्जुनसंभवम् । लिंगं चैव शिवस्यैकं प्रसिद्धं भुवनत्रये
ထိုနေ့မှစ၍ မလ္လိကာర్జုန အဖြစ် ပေါ်ထွန်းသော သီဝဘုရား၏ လိင်္ဂတစ်ပါးသည် လောကသုံးပါးလုံးတွင် ကျော်ကြားလှသည်။
Verse 20
तल्लिंगं यः समीक्षेत स सर्वैः किल्बिषैरपि । मुच्यते नात्र सन्देहः सर्वान्कामानवाप्नुयात्
ထို သီဝလိင်္ဂကို မြင်မြော်သူသည် အပြစ်အကုန်မှပင် လွတ်မြောက်၏—သံသယမရှိ—လိုအင်ဆန္ဒအားလုံးကိုလည်း ရရှိမည်။ သైవသိဒ္ဓာန္တအရ ဤဒർശနသည် ပာရှု (ချုပ်နှောင်ဝိညာဉ်) ကို သန့်စင်ကာ ပတိဖြစ်သော သီဝထံသို့ လှည့်ပေးပြီး၊ သူသည် ဘုက္တိနှင့် မုက္တိသို့ သွားရာလမ်းကို ပေးတော်မူ၏။
Verse 21
दुःखं च दूरतो याति सुखमात्यंतिकं लभेत् । जननीगर्भसंभूतं कष्टं नाप्नोति वै पुनः
ဒုက္ခသည် အဝေးသို့ ပျောက်ကွယ်သွားပြီး အဆုံးမရှိသော အမြဲတမ်းသော သုခကို ရရှိမည်။ အမှန်တကယ်ပင် မိခင်ဝမ်းထဲ ဝင်ရခြင်းမှ ဖြစ်သော ဒုက္ခ (ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်း၏ ချုပ်နှောင်မှု) ကို ထပ်မံ မခံစားတော့။
Verse 22
धनधान्यसमृद्धिश्च प्रतिष्ठारोग्यमेव च । अभीष्टफलसिद्धिश्च जायते नात्र संशयः
ဓနဥစ္စာနှင့် စပါးသီးနှံ ပေါများကြွယ်ဝခြင်း၊ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် ကျန်းမာရေးကောင်းခြင်းတို့လည်း ရရှိ၏။ ထို့ပြင် လိုအင်ဆန္ဒ၏ အကျိုးရလဒ် ပြည့်စုံခြင်းသည် ဖြစ်ပေါ်မည်—သံသယမရှိ။
Verse 23
ज्योतिर्लिंगं द्वितीयं च प्रोक्तं मल्लिकसंज्ञितम् । दर्शनात्सर्वसुखदं कथितं लोकहेतवे
ဒုတိယ ဂျ्योတိရ္လိင်္ဂဟူသည် မလ္လိကာ ဟု ခေါ်သော လိင်္ဂဖြစ်ကြောင်း ကြေညာထားသည်။ ထိုကို မြင်မြော်ရုံဖြင့်ပင် သုခအားလုံးကို ပေးတော်မူ၏။ ဤစကားကို လောကအကျိုးအတွက် ဟောကြားထားသည်။
Kumāra, after returning to Kailāsa, leaves for Mount Krāuñca despite parental restraint; Pārvatī grieves, Śiva consoles her, and devas with ṛṣis are sent to petition Kumāra to return.
Separation and return are used as a pedagogic template: grief becomes a site for Śiva’s instruction, while emissaries (devas/ṛṣis/gaṇas) symbolize ordered mediation—how divine will restores equilibrium without negating personal emotion.
Śiva appears as Śambhu/Śaṅkara in the role of the compassionate instructor and stabilizing sovereign; Gaurī appears as Girijā/Pārvatī embodying maternal devotion and affective bhakti refined through Śiva’s counsel.