Adhyaya 11
Kotirudra SamhitaAdhyaya 1121 Verses

उत्तरदिग्देशस्थ-शिवलीङ्गमाहात्म्य (Māhātmya of Northern-Region Śiva-liṅgas)

ဤအဓ್ಯಾಯသည် မေးခွန်း–ဖြေကြားပုံစံဖြစ်ပြီး ရှိသီများက စူတာအား မြောက်ဘက်ဒေသ (ဥတ္တရဒိశ) ရှိ ရှိဝလိင်္ဂများ၏ ပာပနာశက မဟာတ္မ்யကို ရှင်းပြရန် တောင်းဆိုသည်။ စူတာက အကျဉ်းချုပ် (သမာသတಃ) ဖြင့် က్షೇತ್ರနှင့် လိင်္ဂများကို စာရင်းပြု၍ ဖော်ပြသည်။ ဂိုကර්ဏကဲ့သို့သော သန့်စင်စွမ်းအားရှိ က္ෂೇತ್ರကို ဖော်ပြပြီး ထိုနေရာရှိ စန္ဒ్రဘာလာ လိင်္ဂ၏ မူလတည်ထောင်ပုံကို ရာဝဏက ယူဆောင်လာသည်ဟု ဆိုကာ ဝိုင်ဒျနာထနှင့် တန်းတူဂုဏ်ရှိကြောင်း ပြောသည်။ ဂိုကර්ဏတွင် ရေချိုးပြီး စန္ဒြဘာလာကို ပူဇော်လျှင် ရှိဝလောကသို့ ရောက်မည်ဟု फलश्रuti ပေးထားသည်။ ထို့နောက် မိရှရ္ဋိဝရတီရ္ထ၌ ဒဓီချီ ရှိသီတည်ထောင်သော ဒဓီချ လိင်္ဂ စသည့် အခြားလိင်္ဂများကို ဆက်လက်ဖော်ပြကာ နေရာ၏ သန့်ရှင်းမှုကို ရာဇဝင်၊ ပူဇော်ကမ္မနှင့် အကျိုးရလဒ်တို့ဖြင့် အတည်ပြုသည့် ရှိုင်ဝသဘောတရားကို ထင်ဟပ်စေသည်။

Shlokas

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूतसूत महाभाग धन्यस्त्वं शिवसक्तधीः । महाबलस्य लिंगस्य श्रावितेयं कथाद्भुता

ရိရှီတို့က ပြောကြသည်။ «အို စူတ၊ စူတ၏သား၊ ကံကောင်းလှသူရေ။ သင်သည် ရှီဝကို အလွန်ယုံကြည်စွာ ဆည်းကပ်သော ဉာဏ်ရှိသူဖြစ်၍ အမှန်တကယ် ကောင်းချီးခံရသူပင်။ မဟာအင်အားကြီးသော လင်္ဂ၏ အံ့ဩဖွယ် ကထာကို ကျွန်ုပ်တို့အား နားထောင်ခွင့် ပေးခဲ့သည်»။

Verse 2

उत्तरस्यां दिशायां च शिवलिंगानि यानि च । तेषां माहात्म्यमनघ वद त्वं पापनाशकम्

အပြစ်ကင်းစင်သူရေ၊ မြောက်ဘက်ဦးတည်ရာ၌ ရှိသော ရှီဝလင်္ဂများ၏ မဟာတန်ခိုးဂုဏ်တော်ကို—အပြစ်များကို ဖျက်ဆီးပေးသော ထိုမဟာတန်ခိုးကို—ကျွန်ုပ်အား ပြောပြပါ။

Verse 3

सूत उवाच । शृणुतादरतो विप्रा औत्तराणां विशेषतः । माहात्म्यं शिवलिंगानां प्रवदामि समासतः

စူတက ပြောသည်—“ဗြာဟ္မဏ ရှင်တော်တို့၊ လေးစားစွာ နားထောင်ကြပါ၊ အထူးသဖြင့် မြောက်ပိုင်းဒေသ၌ တည်ရှိသော လင်္ဂများအကြောင်း။ ယခု ငါသည် ရှီဝ၏ လင်္ဂများ၏ မဟာဂုဏ်ကို အကျဉ်းချုပ် ပြောကြားမည်။”

Verse 4

गोकर्णं क्षेत्रमपरं महापातकनाशनम् । महावनं च तत्रास्ति पवित्रमतिविस्तरम्

ဂိုကဏ္ဏသည် အလွန်ကြီးမားသော အပြစ်များကိုပင် ဖျက်ဆီးပေးသော သန့်ရှင်းသည့် တီर्थဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုနေရာ၌လည်း အလွန်သန့်ရှင်း၍ အလွန်ကျယ်ဝန်းသော တောကြီးတစ်ခု ရှိ၏။

Verse 5

तत्रास्ति चन्द्रभालाख्यं शिवलिंगमनुत्तमम् । रावणेन समानीतं सद्भक्त्या सर्वसिद्धिदम्

ထိုနေရာ၌ «စန္ဒြဘားလာ» ဟုခေါ်သော အထူးမြတ်ဆုံး သီဝလင်္ဂ ရှိ၏။ ရာဝဏသည် စစ်မှန်သော ဘက္တိဖြင့် ယူဆောင်လာပြီး စိတ်ဝိညာဉ်ဆိုင်ရာ စိဒ္ဓိ အားလုံးကို ပေးတော်မူ၏။

Verse 6

तस्य तत्र स्थितिर्वैद्यनाथस्येव मुनीश्वराः । सर्वलोकहितार्थाय करुणासागरस्य च

အို မုနိရှင်မြတ်တို့၊ ကရုဏာပင်လယ်တော်သည် လောကအားလုံး၏ အကျိုးချမ်းသာအတွက်သာ «ဝೈဒျနာထ» အဖြစ် ထိုနေရာ၌ တည်ရှိတော်မူ၏။

Verse 7

स्नानं कृत्वा तु गोकर्णे चन्द्रभालं समर्च्य च । शिवलोकमवाप्नोति सत्यंसत्यं न संशयः

ဂိုကဏ္ဏ (Gokarṇa) တွင် ရေချိုးပြီးနောက် လမောက်တော်ရှင် ချန္ဒြဘားလ (Śiva) ကို သင့်တော်စွာ ပူဇော်ပါက၊ ရှိဝလောကကို ရောက်ရှိမည်—အမှန်တကယ် အမှန်တကယ်၊ သံသယမရှိ။

Verse 8

चन्द्रभालस्य लिंगस्य महिमा परमाद्भुतः । न शक्यो वर्णितुं व्यासाद्भक्तस्नेहितरस्य हि

ချန္ဒြဘားလ လိင်္ဂ၏ ဂုဏ်သိက္ခာသည် အလွန်အံ့ဩဖွယ် မြင့်မြတ်လှ၏။ ဘက္တများကို အလွန်ချစ်ခင်သော ဗျာသမုနိတော်တောင် အပြည့်အစုံ မဖော်ပြနိုင်။

Verse 9

चन्द्रभालमहादेव लिंगस्य महिमा महान् । यथाकथंचित्संप्रोक्तः परलिंगस्य वै शृणु

လမောက်တော်ရှင် မဟာဒေဝ၏ လိင်္ဂဂုဏ်သိက္ခာသည် အလွန်ကြီးမားလှ၏။ အနည်းငယ်မျှသာ ဖော်ပြထားပြီး၊ ယခုတော့ အမြင့်ဆုံး (လောကလွန်) လိင်္ဂအကြောင်းကို နားထောင်လော့။

Verse 10

दाधीचं शिवलिंगं तु मिश्रर्षिवरतीर्थके । दधीचिना मुनीशेन सुप्रीत्या च प्रतिष्ठितम्

«ဒါဓီချ» ဟု ခေါ်သော သန့်ရှင်းမြတ်သော ရှိဝလိင်္ဂကို မဟာမုနိ ဒဓီချိသည် «မိရှ္ရရ္ရှိ-ဝရ-တီရ္ထ» ဟူသော အထူးမြတ်သော တီရ္ထတွင် ချစ်ခင်သဒ္ဓါဖြင့် တည်ထောင်ပူဇော်ခဲ့၏။

Verse 11

तत्र गत्वा च तत्तीर्थे स्नात्वा सम्यग्विधानतः । शिवलिंगं समर्चेद्वै दाधीचेश्वरमादरात्

ထိုနေရာသို့ သွားရောက်၍ ထိုသီရ္ထသန့်ရှင်းရာ၌ သတ်မှတ်ထားသော ဝိဓိအတိုင်း မှန်ကန်စွာ ရေချိုးပြီးနောက်၊ သဒ္ဓါနှင့် ရိုသေစွာ သီဝလင်္ဂ «ဒာဓီချေရှွရ» ကို ပူဇော်ကန်တော့ရမည်။

Verse 12

दाधीचमूर्तिस्तत्रैव समर्च्या विधिपूर्वकम् । शिवप्रीत्यर्थमेवाशु तीर्थयात्रा फलार्थिभिः

ထိုနေရာ၌ပင် ဒဓီချာ၏ သန့်ရှင်းသော မူရတိကို စည်းကမ်းတကျ အခမ်းအနားအတိုင်း ပူဇော်ရမည်။ တီရ္ထယာထရာ၏ အကျိုးကို လိုလားသူတို့သည် ရှင်သီဝ၏ ပရိယာယ်ပျော်ရွှင်မှုအတွက်သာ အလျင်အမြန် တီရ္ထခရီး ထွက်သင့်သည်။

Verse 13

एवं कृते मुनिश्रेष्ठाः कृतकृत्यो भवेन्नरः । इह सर्वसुखं भुक्त्वा परत्र गतिमाप्नुयात्

အို မုနိအမြတ်တို့၊ ဤသို့ ပြုလုပ်ပြီးလျှင် လူသည် မိမိဘဝ၏ အဓိပ္ပါယ်ကို ပြည့်စုံစေသူ ဖြစ်လာမည်။ ဤလောက၌ ပျော်ရွှင်ချမ်းသာမှုအားလုံးကို ခံစားပြီး နောက်လောက၌လည်း အမြင့်မြတ်သော လမ်းကြောင်း—ရှင်သီဝ ပေးသနားသော မင်္ဂလာဂတိ—ကို ရောက်ရှိမည်။

Verse 14

नैमिषारण्यतीर्थे तु निखिलर्षिप्रतिष्ठितम् । ऋषीश्वरमिति ख्यातं शिवलिंगं सुखप्रदम्

နိမိရှာရဏ္ယ တီရ္ထသန့်ရှင်းရာ၌ မုနိအပေါင်းတို့က တည်ထောင်ထားသော သီဝလင်္ဂ တစ်ပါး ရှိသည်။ ၎င်းကို “ရိရှီဣရှ္ဝရ” (Ṛṣīśvara) ဟု ကျော်ကြားပြီး ချမ်းသာသုခကို ပေးတတ်သည်။

Verse 15

तद्दर्शनात्पूजनाच्च जनानां पापिनामपि । भुक्तिमुक्तिश्च तेषां तु परत्रेह मुनीश्वराः

အို မုနိအမြတ်တို့၊ ထိုသန့်ရှင်းသော သီဝ၏ ပေါ်ထွန်းမှုကို မြင်ရုံနှင့် ပူဇော်ရုံဖြင့်ပင် အပြစ်ရှိသူတို့တောင် ဤလောက၌လည်း ခံစားမှု (ဘုဂ္ဂ) နှင့် လွတ်မြောက်မှု (မုတ္တိ) ကို ရရှိကြပြီး နောက်လောက၌လည်း ထိုအကျိုးကို ရကြသည်။

Verse 16

हत्याहरणतीर्थे तु शिवलिंगमघापहम् । पूजनीयं विशेषेण हत्याकोटिविनाशनम्

ဟတ္ယာဟရဏ တီရ္ထ၌ အပြစ်ကိုဖယ်ရှားပေးသော ရှီဝလင်္ဂ ရှိသည်။ အထူးဂုဏ်ပြု၍ ပူဇော်သင့်သည်၊ အကြောင်းမူကား သတ်ဖြတ်ခြင်းကဲ့သို့ အလွန်ကြီးမားသော အပြစ်များကိုပင် ကောဋိပေါင်းများစွာ ဖျက်ဆီးနိုင်သည်။

Verse 17

देवप्रयागतीर्थे तु ललितेश्वरनामकम् । शिवलिंगं सदा पूज्यं नरैस्सर्वाघनाशनम्

ဒေဝပရယာဂ တီရ္ထ၌ လလိတေရှွရ ဟု အမည်ရသော ရှီဝလင်္ဂ ရှိသည်။ လူတို့သည် အမြဲပူဇော်သင့်သည်၊ အကြောင်းမူကား အပြစ်အားလုံးကို ဖျက်ဆီးပေးသည်။

Verse 18

नयपालाख्यपुर्य्यां तु प्रसिद्धायां महीतले । लिंगं पशुपतीशाख्यं सर्वकामफलप्रदम्

မြေပြင်ပေါ်တွင် နယပာလ ဟု နာမည်ကျော်မြို့၌ ပသုပတိ ဟု ခေါ်သော လင်္ဂ ရှိသည်—သတ္တဝါအားလုံး၏ အရှင်။ ၎င်းသည် တရားသင့်သော ဆန္ဒအားလုံး၏ အကျိုးफलကို ပေးတော်မူသည်။

Verse 19

शिरोभागस्वरूपेण शिवलिंगं तदस्ति हि । तत्कथां वर्णयिष्यामि केदारेश्वरवर्णने

အမှန်တကယ်ပင် ထိုရှီဝလင်္ဂသည် “ဦးခေါင်းပိုင်း” အဖြစ် တည်ရှိ၏။ ယခု ကေဒါရေးရှွရကို ဖော်ပြရာတွင် ၎င်း၏ သာသနာတော်ပုံပြင်ကို ငါ ပြောကြားမည်။

Verse 20

तदारान्मुक्तिनाथाख्यं शिवलिंगं महाद्भुतम् । दर्शनादर्चनात्तस्य भुक्तिर्मुक्तिश्च लभ्यते

ထို့နောက် ထိုနေရာ၌ မုက္တိနာထဟု ခေါ်သော အလွန်အံ့ဩဖွယ် ရှီဝလင်္ဂတော် ရှိ၏။ ၎င်းကို မြင်ရုံနှင့် ပူဇော်ရုံဖြင့်ပင် ဘုက္တိ (လောကီအကျိုး) နှင့် မုက္တိ (လွတ်မြောက်ခြင်း) နှစ်ပါးလုံး ရရှိသည်။

Verse 21

इति वश्च समाख्यातं लिंगवर्णनमुत्तमम् । चतुर्दिक्षु मुनिश्रेष्ठाः किमन्यच्छ्रोतुमिच्छथ

ထို့ကြောင့် မုနိအထွတ်အမြတ်တို့၊ သီဝလိင်္ဂ၏ အလွန်မြတ်သော ဖော်ပြချက်ကို အစုံအလင် သင်တို့အား ငါ ရှင်းလင်းပြောကြားပြီးပြီ။ ယခု လေးဘက်မှ စုဝေးလာသော ဂုဏ်သရေရှိ ရှင်မြတ်တို့၊ နောက်ထပ် ဘာကို ကြားလိုကြသနည်း။

Frequently Asked Questions

The chapter presents a tīrtha-catalog argument: specific liṅgas are validated through narrative provenance (e.g., Candrabhāla associated with Rāvaṇa’s bringing/installing tradition) and are theologically framed as reliable means to liberation when approached through prescribed rites.

The liṅga functions as a portable axis of Śiva-Tattva localized in geography; snāna signifies purification and readiness, while arcana signifies relational devotion. The promised śivaloka-prāpti encodes the claim that embodied ritual action, when aligned with bhakti, becomes a direct soteriological technology.

Śiva is highlighted primarily through named liṅga-manifestations—Candrabhāla (as Mahādeva in liṅga form) and Dādhīca-liṅga—rather than anthropomorphic forms; the emphasis is on site-specific Śiva-presence and its ritual efficacy.