
ဤအধ্যာယတွင် ဣရှ္ဝရက “ဖန်ဆင်းခြင်း၏ အထူးကောင်းမွန်သော နည်းလမ်း” (sṛṣṭi-paddhati) ကို သဘောတရားဆိုင်ရာ ဟောကြားတော်မူသည်။ ရှိုင်ဝ ကောစမောလောဂျီအရ Sadāśiva သည် ākāśa ၏ စုစည်းသခင် (samaṣṭi) ဖြစ်ပြီး Maheśa စသည့် catuṣṭaya သည် ခွဲခြားပေါ်ထွန်းသည့် (vyaṣṭi) ရုပ်သဏ္ဍာန်များဟု ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် Īśvara-တက်ထရတ် အပါအဝင် ဘုရားသဘောတရားပုံစံများကို ထပ်မံခွဲခြားကာ tirodhāna ကို cakra အဖြစ် စနစ်တကျ ရှင်းလင်းသည်—Rudra အမျိုးအစား ဒေဝတများအတွက် တစ်မျိုးနှင့် paśu (ချည်နှောင်ခံသတ္တဝါ) များအတွက် ကိုယ်ခန္ဓာကန့်သတ်မှုမှတဆင့် လည်ပတ်သည့် တစ်မျိုး။ ဖုံးကွယ်ခြင်းသည် ကမ္မအတွေ့အကြုံနှင့် ဆက်နွယ်ပြီး ကမ္မညီမျှသည့်အခါ သခင်သည် ကရုဏာပြည့် (anugrahamaya) ဖြစ်တော်မူကြောင်း ဆိုသည်။ “Sarveśvara” ဒေဝတများကို အဒွိတ၊ ရောဂါကင်း၊ nirvikalpa သဘောတရားအဖြစ် ချီးမြှောက်ကာ Maheśvara နှင့် ဆက်စပ်သော tirodhāna-cakra ကို ဖော်ထုတ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် Maheśa ၏ “pada” ကို ရရှိခြင်းသည် Maheśvara-ဘက္တများအတွက် မောက္ခလမ်းကြောင်းဖြစ်ပြီး sālokya စသည့် အဆင့်ဆင့်ဖြင့် လွတ်မြောက်ခြင်းသို့ ရောက်ကြောင်း ပြသည်။
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततः परं प्रवक्ष्यामि सृष्टिपद्धतिमुत्तमाम् । सदाशिवान्महेशादिचतुष्कस्य वरानने
ဣရှ္ဝရက မိန့်တော်မူသည်—“ယခုမှစ၍၊ မျက်နှာလှသောသူမ၊ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော စೃಷ್ಟိပဋ္ဌတိ (ဖန်ဆင်းပုံစံ) ကို ငါရှင်းလင်းမည်။ စဒာရှီဝမှ မဟေရှ အစရှိသော တတ္တဝ် လေးပါး ပေါ်ထွန်းလာပုံကို”။
Verse 2
सदाशिवस्समष्टिस्स्यादाकाशधिपतिः प्रभुः । अस्यैव व्यष्टितापन्नम्महेशादिचतुष्टयम्
စဒာရှီဝသည် မခွဲမပြားသော စုစည်းတစ်လုံးတည်း (သမဋ္ဌိ) ဖြစ်၍၊ အာကာသ (ākāśa) အပေါ် အုပ်စိုးသော အရှင်တော်ဖြစ်သည်။ ထိုတစ်ပါးတည်းမှပင်၊ ခွဲခြားသည့် အနေအထား (ဗျဿ္ဌိ) ကို ခံယူသဖြင့် မဟေရှ အစရှိသော လေးပါးတတ္တဝ် ပေါ်ထွန်းလာသည်။
Verse 3
सदाशिवसहस्रांशान्महेशस्य समुद्भवः । पुरुषाननरूपत्वाद्वायोरधिपतिश्च सः
သူသည် စဒာရှီဝ၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ထောင်မြောက်တစ်စိတ်ကဲ့သို့သော ပေါ်ထွန်းမှုအဖြစ် မဟေရှမှ ထွက်ပေါ်လာသည်။ ပုရုရှာနန (puruṣānana) ဟူသော လူမျက်နှာသဏ္ဌာန်ကို ဆောင်ထားသဖြင့်၊ သူသည် ဗာယု (Vāyu) အပေါ် အုပ်စိုးသူလည်း ဖြစ်သည်။
Verse 4
मायाशक्तियुतो वामे सकलश्च क्रियाधिकः । अस्यैव व्यष्टिरूपं स्यादीश्वरादिचतुष्टयम्
ဘယ်ဘက်၌ မာယာ-ရှက္တိနှင့် ပေါင်းစည်းသော သခင်ရှိ၏—ထင်ရှားပေါ်လွင်သော (sakala) အဖြစ်နှင့် ကရိယာ (ဘုရားရေးရာ လုပ်ဆောင်မှု) တွင် အထူးလွန်ကဲ၏။ ထိုအဖြစ်တည်းမှပင် တစ်ဦးချင်း (vyaṣṭi) ရုပ်သဘောအဖြစ် ဣရှ္ဝရမှ စသော လေးပါးအုပ်စု ပေါ်ထွန်းလာသည်။
Verse 5
ईशो विश्वेश्वरः पश्चात्परमेशस्ततः परम् । सर्वेश्वर इतीदन्तु तिरोधाचक्रमुत्तमम्
သူကို «ဣရှ» ဟု ခေါ်ကြ၏; ထို့နောက် «ဗိශ්ဝေရှ္ဝရ»; ထို့နောက် «ပရမေရှ»; ထို့ထက်လွန်၍ «သರ್ವေရှ္ဝရ» ဟုလည်း ခေါ်ကြ၏။ ဤအမည်များသည် အမြင့်မြတ်သော «တိရောဓာန-ချက္ကရ»—သခင်၏ ဖုံးကွယ်သည့် အာဏာ (ထင်ရှားမှုကို ဖုံးကွယ်၍ စီမံထိန်းညှိသော) နှင့် သက်ဆိုင်သည်။
Verse 6
तिरोभावो द्विधा भिन्न एको रुद्रादिगोचरः । अन्यश्च देहभावेन पशुवर्गस्य सन्ततेः
ဖုံးကွယ်မှု (tirobhāva) သည် အမျိုးအစားနှစ်မျိုး ခွဲခြားရှိသည်။ တစ်မျိုးမှာ ရုဒ္ရနှင့် အခြားသော ဒေဝတားတို့ သိမြင်နိုင်သော အရာဖြစ်၏။ အခြားတစ်မျိုးမှာ ကိုယ်ခန္ဓာဟု ထင်မှတ်ကပ်လျက် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ချည်နှောင်ခံဝိညာဉ်များ (paśu) ၏ ဆက်လက်တည်တံ့သော အစုအဝေးနှင့် သက်ဆိုင်သည်။
Verse 7
भोगानुरंजनपरः कर्मसाम्यक्षणावधि । कर्मसाम्ये स एकः स्यादनुग्रहमयो विभुः
အတွေ့အကြုံ၏ အရသာ (bhoga) ကို နှစ်သက်လျက် နေသူသည် ကမ္မများ ညီမျှသည့် ခဏတိုင်အောင်သာ ချည်နှောင်ခံရ၏။ ကမ္မညီမျှမှု ရောက်သည့်အခါ အလုံးစုံသို့ ပျံ့နှံ့သော တစ်ပါးတည်းသော သခင်သည် ကရုဏာအပြည့်ဖြစ်လာ၍ အနုဂြဟ (ကျေးဇူးတော်) ကို ပေးသနားတော်မူ၏။
Verse 8
तत्र सर्वेश्वरा यास्ते देवताः परिकीर्त्तिताः । परब्रह्मात्मकाः साक्षान्निर्विकल्पा निरामयाः
ထိုနေရာ၌ “အလုံးစုံ၏ အရှင်” ဟု ချီးမွမ်းခံရသော နတ်ဒေဝတော်တို့သည် အမှန်တကယ် အမြင့်ဆုံး ဘြဟ္မန်၏ သဘာဝတော်တည်းဟူ၍ တိုက်ရိုက်ထင်ရှားကြပြီး အယူအဆခွဲခြားမှုကင်း၍ ဒုက္ခနှင့် ရောဂါအညစ်အကြေးတို့ မထိခိုက်ကြ။
Verse 9
तिरोभावात्मकं चक्रं भवेच्छान्तिकलामयम् । महेश्वराधिष्ठितं च पदमेतदनुत्तमम्
ဖုံးကွယ်ခြင်း (tirobhāva) ကိုအနှစ်သာရထားသော စက်ဝိုင်းသည် ငြိမ်းချမ်းခြင်း၏ အင်အား (śānti-kalā) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းလာ၏။ ဤအလွန်မတူမီသော အဆင့် (pada) ကို မဟေရှဝရ မိမိတော်တိုင် အုပ်စိုးတော်မူ၏။
Verse 10
एतदेव पदं प्राप्यं महेशपदसेविनाम् । माहेश्वराणां सालोक्यक्रमादेव विमुक्तिदम्
ဤအဆင့်တော်တည်းသာ မဟေရှ၏ ခြေတော် (အမြင့်ဆုံးအာသန) ကို ဆည်းကပ်သူတို့ ရောက်ရှိရမည့် အဆင့်ဖြစ်၏။ မဟေရှဝရကို သဒ္ဓါဖြင့် ဆည်းကပ်သူတို့အတွက် မုက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) သည် sālokya—တော်၏ လောကသို့ ရောက်ခြင်း—မှ စ၍ အစဉ်လိုက်ဖြင့် ပေးအပ်တော်မူ၏။
Verse 11
महेश्वरसहस्रांशाद्रुद्रमूर्तिरजायत । अघोरवदनाकारस्तेजस्तत्त्वाधिपश्च सः
မဟေရှဝရ၏ အလင်းရောင် တစ်ထောင်ဆတိုးမှ ရုဒြ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန် ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထိုသူသည် အဃောရ (Aghora) မျက်နှာသဏ္ဌာန်ကို ဆောင်၍ တေဇတ် (Tejas) တတ္တဝ၏ အုပ်စိုးရှင် ဖြစ်တော်မူ၏။
Verse 12
गौरीशक्तियुतो वामे सर्व्वसंहारकृत्प्रभुः । अस्यैव व्यष्टिरूपं स्याच्छिवाद्यथ चतुष्टयम्
တော်၏ ဘယ်ဘက်၌ ဂေါရီ-သက္တိ ပေါင်းစည်းတော်မူ၍ ထိုသခင်သည် အရာအားလုံးကို ပျက်သိမ်းစေသော အထွဋ်အမြတ် အာဏာရှင် ဖြစ်တော်မူ၏။ ထိုအမြင့်ဆုံးတော်တည်း၏ သီးခြားပေါ်ထွန်းမှု (vyasṭi) ကို ရှိဝမှ စ၍ လေးပါးတရားအဖြစ် ဆိုကြ၏။
Verse 13
शिवो हरो मृडभवौ विदितं चक्रमद्भुतम् । संहाराख्यं महादिव्यं परमं हि मुनीश्वर
အို မုနိတို့၏ အရှင်၊ ရှိဝ—ဟရ၊ မೃဍ (ကြင်နာတော်မူသော) နှင့် မင်္ဂလာဖြစ်ပေါ်ခြင်း၏ အရင်းအမြစ်—၌ အံ့ဖွယ် စက်ဝိုင်းလက်နက်တစ်ပါး ရှိသည်ဟု လူသိများ၏။ ထိုလက်နက်သည် မဟာဒိဗ္ဗ၊ အမြင့်ဆုံးဖြစ်၍ «သံဟာရ» ဟူ၍—ပျက်သိမ်းခြင်း၏ အင်အား/လက်နက်—အဖြစ် ကျော်ကြား၏။
Verse 14
स संहारस्त्रिधा प्रोक्तो बुधैर्नित्यादिभेदतः । नित्यो जीवसुषुप्त्याख्यो विधेर्नैमित्तिकः स्मृतः
ပညာရှိတို့က သံဟာရ (ပျက်သိမ်းခြင်း) ကို နိစ္စ စသည့် ခွဲခြားမှုအရ သုံးမျိုးဟု ဆိုကြသည်။ နိစ္စသံဟာရသည် ဇီဝ၏ သုသုပ္တိ (နက်ရှိုင်းအိပ်စက်) အခြေအနေဟု ခေါ်၏။ နိုင်မိတ္တိက သံဟာရသည် ဗြဟ္မာ (ဗိဓိ—စီမံခန့်ခွဲသူ) နှင့် ဆိုင်သည်ဟု မှတ်ယူကြသည်။
Verse 15
इति श्रीशिवमहापुराणे षष्ठ्यां कैलाससंहितायामुपासनामूर्त्तिवर्णनं नाम पंचदशोऽध्यायः
ဤသို့ဖြင့် သီရိ-ရှီဝ မဟာပုရာဏ၌၊ ဆဋ္ဌမစာအုပ် ကైలాసသံဟိတာအတွင်းရှိ «ဥပာသနာမူရတ္တိဝဏ္ဏနံ» ဟူသော အမည်ရ ပဉ္စဒသမ အဓ್ಯಾಯသည် ပြီးဆုံး၏။
Verse 16
विश्रांत्यर्थं मुनिश्रेष्ठ कर्मणां पाकहेतवे । संहारः कल्पितस्त्रेधा रुद्रेणामिततेजसा
အို မုနိမြတ်ကြီး၊ အနားယူခြင်းအတွက်နှင့် ကမ္မတို့၏ အကျိုးဖလ ရင့်မှည့်စေရန်၊ ရုဒြာ မိမိ၏ မတိုင်းမတာ တေဇောဖြင့် သံဟာရ (ပျက်သိမ်းခြင်း) ကို သုံးမျိုးခွဲ၍ စီမံထားတော်မူ၏။
Verse 17
रुद्रस्यैव तु कृत्यानां त्रयमेतदुदाहृतम् । संहृतवपि सृष्ट्यादिकृत्यानां पञ्चकं विभोः
ထို့ကြောင့် ရုဒြာ၏ သာသနာတော်ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများအနက် ဤသုံးပါးကို ကြေညာထား၏။ သို့သော် အလုံးစုံကို လွှမ်းမိုးတော်မူသော အရှင်၊ သံဟာရအခြေအနေ၌ပင် ဖန်ဆင်းခြင်းမှအစ ပြုလုပ်တော်မူသော လုပ်ငန်းငါးပါးလည်း အရှင်၏ပင် ဖြစ်၏။
Verse 18
मुने तत्र भवाद्यास्ते देवताः परिकीर्त्तिताः । परब्रह्मस्वरूपाश्च लोकानुग्रहकारकाः
အို မုနိ၊ ထိုနေရာ၌ ဘဝ (ရှီဝ) မှ စ၍ နတ်ဒေဝတားတို့ကို ချီးကျူးဖော်ပြထား၏။ သူတို့၏ အမှန်တရားသဘောသည် ပရဗြဟ္မ ဖြစ်ပြီး၊ လောကတို့ကို ကရုဏာဖြင့် ကူညီမြှောက်တင်သူများ ဖြစ်ကြ၏။
Verse 19
संहाराख्यमिदं चक्रं विद्यारूपकलामयम् । अधिष्ठितं च रुद्रेण पदमेतन्निरामयम्
ဤ «သံဟာရ» (ပျက်သိမ်းခြင်း) ဟု ခေါ်သော စက်ဝိုင်းသည် ဗိဒ္ယာ၏ အင်အားများကို ဒေဝကလာ အဖြစ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထား၏။ ၎င်းကို ရုဒြက အုပ်စိုးတည်ထောင်ထားပြီး၊ ဤ ပဒသည် အနာရောဂါနှင့် ဒုက္ခဝေဒနာ ကင်းစင်၏။
Verse 20
एतदेव पदं प्राप्यं रुद्राराधनकांक्षिणाम् । रुद्राणां तद्धि सालोक्यक्रमात्सायुज्यदम्मुने
ဤအရာတည်းသာ ရုဒြကို ပူဇော်လိုသောသူတို့ ရောက်ရမည့် အမြင့်မြတ်ဆုံး အခြေအနေ ဖြစ်သည်။ ရုဒြ၏ ဘက္တိဝန်တို့အတွက် ရုဒြလောက၌ နေထိုင်ခြင်း (sālokya) မှ စ၍ နောက်ဆုံးတွင် ရုဒြနှင့် အပြည့်အဝ ပေါင်းစည်းခြင်း (sāyujya) သို့ ရောက်စေသော အံ့ဩဖွယ် အောင်မြင်မှု ဖြစ်သည်၊ အို မုနိ။
Verse 21
रुद्रमूर्त्तेस्सहस्रांशाद्विष्णोश्चैवाभवज्जनिः । स वामदेवचक्रात्मा वारितत्त्वैकनायकः
ရုဒြ၏ ပေါ်လွင်သော မూర్తိ၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ထောင်မြောက်မှ ဗိဿနု၏ မွေးဖွားခြင်းသည် အမှန်တကယ် ပေါ်ပေါက်လာ하였다။ ထိုသူသည် ဝါမဒေဝ-စက်ကရ (Vāmadeva-cakra) ၏ သဘောတရားဖြစ်၍ ရေတတ္တဝ (jala-tattva) ၏ တစ်ဦးတည်းသော အုပ်စိုးရှင်၊ ထိုတတ္တဝကို ထိန်းသိမ်းအုပ်ချုပ်သော အင်အား ဖြစ်သည်။
Verse 22
रमाशाक्तियुतो वामे सर्व्वरक्षाकरो महान् । चतुर्भुजोऽरविंदाक्षः श्यामश्शंखादिचिह्नभृत्
ဘယ်ဘက်၌ ရာမာ (လက္ရှ္မီ) နှင့် သက္တိတို့နှင့်အတူ အလုံးစုံကာကွယ်ပေးသော မဟာသခင်တော် ရှိသည်။ သူသည် လက်လေးဖက်ရှိ၍ ကြာပန်းမျက်လုံး၊ အမဲရောင်တောက်မဲပြီး သင်္ခ (conch) စသည့် အမှတ်တံဆိပ်များကို ကိုင်ဆောင်ထားကာ သန့်ရှင်းသော ဒർശန၌ ကာကွယ်ကရုဏာရုပ်အဖြစ် ထင်ရှားသည်။
Verse 23
अस्यैव वासुदेवादिचतुष्कं व्यष्टितां गतम् । उपासनरतानां वै वैष्णवानां विमुक्तिदम्
ဤအမြင့်ဆုံး သတ္တဝါတရားတော်တည်းဟူသော အရာတစ်ခုတည်းသည် ဝါစုဒေဝ (Vāsudeva) မှ စသော လေးမျိုးသဏ္ဌာန်အဖြစ် ခွဲခြားပေါ်ထွန်းလာသည်။ ပူဇော်ရေးတွင် အာရုံစိုက်သော ဝိုင်ရှ္ဏဝ (Vaiṣṇava) များအတွက် ထိုလေးမျိုးပေါ်ထွန်းမှုသည် မုက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို ပေးသူ ဖြစ်သည်။
Verse 24
वासुदेवोऽनिरुद्धश्च ततस्संकर्षणः परः । प्रद्युम्नश्चेति विख्यातं स्थितिचक्रमनुत्तमम्
«ဝါစုဒေဝ (Vāsudeva) နှင့် အနိရုဒ္ဓ (Aniruddha)၊ ထို့နောက် အမြင့်ဆုံး သင်္ကර්ရှဏ (Saṅkarṣaṇa) နှင့် ပရဒျုမ္န (Pradyumna) — ဤသို့ပင် အထူးမြတ်သော တည်တံ့စက် (sthiti-chakra) ဟု ကျော်ကြားသည်»။ ရှైవ (Śaiva) အမြင်အရ ထိုထိန်းသိမ်းအင်အားများသည် သခင်၏ အုပ်စိုးမှုအတွင်း လည်ပတ်သော်လည်း၊ သီဝ (Śiva) သည် စက်ဝိုင်းအားလုံးကို ကျော်လွန်သော ပတိ (Pati) အဖြစ် ထာဝရတည်၏။
Verse 25
स्थितिस्सृष्टस्य जगतस्तत्कर्त्रा सह पालनम् । आरब्धकर्मभोगान्तं जीवानां फलभोगिनाम्
ဖန်ဆင်းပြီးသား စကြဝဠာ၏ «တည်တံ့ခြင်း» (sthiti) ဆိုသည်မှာ ၎င်းကို ဖန်ဆင်းသူနှင့်အတူ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်း၍ စနစ်တကျ စောင့်ရှောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကာယရှိသော ဇီဝများအတွက် ကံ၏အကျိုးကို ခံစားရသဖြင့်၊ စတင်ပြီးသား ကံ (ārabdha) ကို အတွေ့အကြုံဖြင့် ခံစားကုန်ဆုံးသည့်အထိ ထိုအခြေအနေ ဆက်လက်တည်ရှိသည်။
Verse 26
विष्णोरेवेदमाख्यातं कृत्यं रक्षाविधायिनः । स्थितावपि तु सृष्ट्यादि कृत्यानां पंचकं विभोः
ဤအရာသည် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုကို စီမံတော်မူသော ဗိဿဏု၏ တာဝန်ဟု ကြေညာထားသည်။ သို့ရာတွင် ထိန်းသိမ်းတည်တံ့နေသည့် အခြေအနေ၌ပင်၊ အို မဟာသတ္တဝါ၊ ဖန်ဆင်းခြင်းမှ စတင်သော တန်ခိုးတော်ငါးပါးသည် ထိုအရှင်၌ ရှိနေသည်။
Verse 27
तत्र प्रद्युम्नमुख्यास्ते देवताः परिकीर्तिताः । निर्विकल्पा निरातंका मुक्तानंदकरास्सदा
ထိုနေရာ၌ ပရဒျုမ္နကို ဦးဆောင်သော ဒေဝတာတို့ကို ချီးကျူးဖော်ပြထားသည်။ စိတ်ကူးယဉ်ခွဲခြားမှုကင်း၍ ကြောက်ရွံ့မှုကင်းသဖြင့်၊ သူတို့သည် အမြဲတမ်း မုက္ခသုခကို ပေးသနားကြသည်။
Verse 28
स्थितिचक्रमिदं ब्रह्मन्प्रतिष्ठारूपमुत्तमम् । जनार्दनाधिष्ठितं च परमं पदमुच्यते
အို ဘြဟ္မဏ၊ ဤထိန်းသိမ်းတည်တံ့မှု၏ စက်ဝိုင်းသည် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော တည်မြဲအခြေခံသဘောရှိ၏။ ဇနာရ္ဒန (ဝိෂ္ဏု) က အုပ်စိုးတည်ထောင်ထားသဖြင့် ၎င်းကို အမြတ်ဆုံးသော အဆင့်အတန်း (ပဒ) ဟု ခေါ်ကြ၏။
Verse 29
एवदेव पदं प्राप्यं विष्णुपादाब्जसेविनाम् । वैष्णवानां चक्रमिदं सालोक्यादिपदप्रदम्
ဤအခြေအနေသည် ဝိෂ္ဏု၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို ဆည်းကပ်သူတို့ ရောက်ရှိရမည့် အဆင့်ပင် ဖြစ်၏။ ဗိုင်ရှ္ဏဝတို့ ချစ်မြတ်နိုးသော ဤသန့်ရှင်းသော စက်ရ (cakra) သည် စာလိုက്യ (sālokya) စသည့် မုက္ခအဆင့်များကို ပေးအပ်၏။
Verse 30
विष्णोरेव सहस्रांशात्संबभूव पितामहः । सद्योजातमुखात्मा यः पृथिवीतत्त्वनायकः
ဝိෂ္ဏုထံမှပင်၊ သူ၏ အင်အား၏ တစ်ထောင်ပုံတစ်ပုံမှ ပိတာမဟ (ဗြဟ္မာ) ပေါ်ပေါက်လာ၏။ သူသည် သီဝ၏ စဒ္ယောဇာတ (Sadyojāta) မျက်နှာကို မိမိအတ္တမန်အဖြစ် ထားရှိသူဖြစ်ပြီး၊ ပૃထဝီ-တတ္တဝ (မြေဓာတ်တတ္တဝ) ကို အုပ်စိုးသူဖြစ်၏။
Verse 31
वाग्देवीसहितो वामे सृष्टिकर्त्ता जगत्प्रभुः । चतुर्मुखो रक्तवर्णो रजोरूपस्वरूपवान्
ဘယ်ဘက်၌ လောက၏အရှင်၊ ဖန်ဆင်းရှင်ဖြစ်သော သခင်တော်သည် ဝါဂ္ဒေဝီ (စကား၏ဒေဝီ) နှင့်အတူ တည်ရှိ၏။ မျက်နှာလေးပါး၊ အနီရောင်တောက်ပ၍ ရဇသ် (rajas) သဘောကို မူလသဘာဝအဖြစ် ဆောင်၏။
Verse 32
हिण्यगर्भाद्यस्यैव व्यष्टिरूपं चतुष्टयम् । हिरण्यगर्भोथ विराट् पुरुषः काल एव च
အမှန်တကယ်ပင် ဟိရဏ္ယဂರ್ಭ (Hiraṇyagarbha) မှ စတင်သော ဗျဋ္ဌိ (vyaṣṭi) ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ပေါ်ထွန်းမှု လေးမျိုးကို ကြေညာထားသည်။ အဲဒါမှာ ဟိရဏ္ယဂರ್ಭ၊ ထို့နောက် ဗိရာဋ္ (Virāṭ)၊ ပုရုෂ (Puruṣa) နှင့် ကာလ (Kāla) — အချိန် ဖြစ်၏။
Verse 33
सृष्टि चक्रमिदं ब्रह्म पुत्रादिऋषिसेवितम् । सर्व्वकामार्थदं ब्रह्मन्परिवारसुखप्रदम्
အို ဗြဟ္မာရေ၊ ဤဖန်ဆင်းခြင်း၏ စက်ဝိုင်းကို သင်၏ သားတော်တို့နှင့် ရှင်ရသီတို့က စောင့်ရှောက်ကာ ဝတ်ပြုထောက်ပံ့ကြ၏။ ၎င်းသည် လိုအင်ဆန္ဒ အားလုံး၏ အဓိပ္ပါယ်ကို ပြည့်စုံစေပြီး၊ အို ဗြဟ္မာရေ၊ မိသားစုနှင့် အဖွဲ့အပေါင်းတို့အတွက်လည်း ချမ်းသာသုခကို ပေးတတ်၏။
Verse 34
सृष्टिस्तु संहृतस्यास्य जीवस्य प्रकृतौ बहिः । आनीय कर्मभोगार्थ साधनांगफलैस्सह
ဖန်ဆင်းခြင်းဟူသည် ပျက်ကွယ်ချုပ်ငြိမ်းချိန်၌ ပြန်လည်သိမ်းဆည်းထားသော ဤဇီဝကို ပရကృతိအပြင်ဘက်သို့ ထုတ်ယူလာခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ကိုယ်ခန္ဓာ၊ အင်္ဒြိယများနှင့် အခြားကိရိယာများနှင့်အတူ မိမိကံ၏ အကျိုးफलကို ခံစားရန်အတွက် ဖြစ်သည်။
Verse 35
संयोजनमितीदं तु कृत्यं पैतामहं विदुः । जगत्सृष्टिक्रियाविज्ञा यावद्व्यूहं सुखावहम्
ဤလုပ်ရပ်ကို “သံယောဇန” (saṃyojana) ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ အဘိုးအိုကြီး (ဗြဟ္မာ) ၏ တာဝန်တစ်ရပ်ဟု သိကြ၏။ ကမ္ဘာဖန်ဆင်းခြင်း၏ လုပ်ငန်းစဉ်ကို ကျွမ်းကျင်သိမြင်သူတို့သည် ပေါ်ထွန်းမှု၏ အစီအစဉ်တစ်ရပ်လုံး (vyūha) ကို သုခနှင့် အဆင်ပြေမှုကို ဆောင်ကြဉ်းသောအရာဟု နားလည်ကြ၏။
Verse 36
जगत्सृष्टावपि मुने कृत्यानां च पंचकं विभोः । अस्ति कालोदयस्तत्र देवताः परिकीर्त्तिताः
အို မုနိ၊ စကြဝဠာကို ဖန်ဆင်းရာ၌ပင် အလုံးစုံပျံ့နှံ့သော သခင်၏ ကမ္ဘာလောကလုပ်ငန်း ငါးပါး ရှိ၏။ ထိုနေရာ၌ ကာလ (အချိန်) ပေါ်ထွန်းခြင်းလည်း ရှိပြီး အုပ်စိုးတော်မူသော ဒေဝတားတို့ကိုလည်း စာရင်းပြု၍ ဆိုထားပြီးပြီ။
Verse 37
निवृत्तिरूपमाख्यातं सृष्टिचक्रमिदं बुधैः । पितामहाधिष्ठितं च पदमेतद्धि शोभनम्
ပညာရှိတို့က ဤဖန်ဆင်းခြင်း၏ လည်ပတ်သော စက်ဝိုင်းကို နိဗ္ဗတ္တိ (ပြန်လှန်ဆုတ်ခွာခြင်း) သဘောရှိ၍ မောက္ခသို့ ပြန်လည်ဦးတည်စေသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုအရာသည်လည်း ပိတာမဟာ (ဗြဟ္မာ) အုပ်စိုးသော တင့်တယ်လှသော အဆင့်တစ်ခု ဖြစ်၏။
Verse 38
एतदेव प्रदं प्राप्यं ब्रह्मार्पितधियां नृणाम् । पैतामहानामेतद्धि सालोक्या दिविमुक्तिदम्
ဤအရာသည် ဘြဟ္မန် (Brahman) ထံသို့ မိမိဉာဏ်ကို အပ်နှံပူဇော်ထားသော လူတို့ ရရှိသင့်သော အမြင့်မြတ်ဆုံး ကောင်းချီးတော်ပင် ဖြစ်၏။ ပိတာမဟာ (ဗြဟ္မာ) ကိုလိုက်နာသူတို့အတွက်လည်း ဤတစ်ခုတည်းကသာ စာလိုက്യ (Sālokya) — တူညီသော ဒေဝလောက၌ နေထိုင်ခြင်း — ကိုပေး၍ ကောင်းကင်၌ မုက္ခတိ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို ချီးမြှင့်၏။
Verse 39
अस्मिन्नपि चतुष्के तु चक्राणां प्रणवो भवेत् । महेशादिक्रमादेव गौण्या वृत्त्या स वाचकः
ဤလေးမျိုးအစုအတွင်း၌ပင် ပ္ရဏဝ (Praṇava) «အုံ» သည် စက္ကရ (cakra) များ၏ အမည်ညွှန်းဟု ဆိုကြသည်။ မဟေရှ (Maheśa) မှ စတင်သော အစဉ်အတိုင်းပင် ထို ပ္ရဏဝ သည် ဒုတိယနည်း (အနက်ပြောင်း/ပုံပြ) အရ ၎င်းတို့၏ အညွှန်းအဖြစ် ဖြစ်လာ၏။
Verse 40
इदं खलु जगच्चक्रं श्रुतिविश्रुतवैभवम् । पञ्चारं चक्रमिति ह स्तौति श्रुतिरिदम्मुने
အို မုနိ၊ ဤသည်မှာ ဝေဒများ၌ ကျော်ကြားသော ဂုဏ်တန်ခိုးရှိသည့် လောကစက္ကရ—ကမ္ဘာလောက၏ လှည့်ပတ်သော ဘီးတော်—ပင် ဖြစ်၏။ သြရုတိ (Śruti) ကိုယ်တိုင်က ၎င်းကို «ငါးခွင့်ပါသော ဘီး» ဟု ချီးမွမ်းကာ၊ ပတိ (Pati) အရှင်တော်၏ အုပ်စိုးမှုအောက်ရှိ စနစ်တကျ ကောသမစ် လုပ်ငန်းစဉ်ကို ဖော်ညွှန်း၏။
Verse 41
एकमेव जगच्चक्रं शम्भोश्शक्तिविजृंभितम् । सृष्ट्यादिपंचांवयवं पंचारमिति कथ्यते
ဤစကြဝဠာတစ်လုံးလုံး၏ စက်ဝိုင်းသည် တစ်ခုတည်းသာ ဖြစ်ပြီး၊ သမ္ဘု (Śambhu) ၏ သက္တိ (Śakti) အင်အား ပွင့်လန်းကျယ်ပြန့်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဖန်ဆင်းခြင်းမှ စတင်သော အင်္ဂါငါးပါးရှိသဖြင့် «ငါးစောင်းစက်» (pañcāra) ဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 42
अलातचक्रभ्रमिवदविच्छिन्नलयोदयम् । परितो वर्तते यस्मात्तस्माच्चक्रमितीरितम्
မီးတုတ်ကို လှည့်ပတ်လျှင် စက်ဝိုင်းပုံ ပေါ်လာသကဲ့သို့၊ ပျက်လဲခြင်းနှင့် ပေါ်ထွန်းခြင်းတို့သည် မပြတ်တောက်သော ဆက်လက်စီးဆင်းမှုအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ ထိုသို့ အနှံ့အပြား လှည့်ပတ်နေသဖြင့် «ချက္ကရ» (chakra) ဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 43
सृष्ट्यादिपृथुसृष्टित्वात्पृथुत्वेनोपदृश्यते । हिरण्मयस्य देवस्य शम्भोरमिततेजसः
ဖန်ဆင်းခြင်းအစကတည်းက ထင်ရှားပေါ်လွင်မှုသည် အလွန်ကျယ်ပြန့်သဖြင့်၊ ထိုကြောင့် “ကျယ်ပြန့်သူ” ဟု မြင်သိကြသည်။ ထိုရွှေရောင်တောက်ပသော သမ္ဘု (Śambhu) သည် အတိုင်းမသိသော တေဇောဓာတ်ဖြင့် ပြည့်စုံသော ဒေဝတော်ဖြစ်သည်။
Verse 44
शक्तिकार्यमिदं चक्रं हिरण्यज्योतिराश्रितम् । सलिलेनावृतमिदं सलिलं वह्निनावृतम्
ဤကောသမစ်စက်ဝိုင်းသည် သက္တိ (Śakti) ၏ လုပ်ဆောင်မှုဖြစ်၍ ရွှေရောင်အလင်းတောက်ပမှု၌ တည်ရှိသည်။ ၎င်းကို ရေက ဖုံးအုပ်ထားပြီး၊ ထိုရေကိုလည်း မီးက ထပ်မံဖုံးအုပ်ထားသည်။
Verse 45
आवृतो वायुना वह्निराकाशेनावृतं महत् । भूतादिना तथाकाशो भूतादिर्महतावृतः
မီးကို လေက ဖုံးအုပ်ထားသည်။ မဟတ် (mahat) ကို အာကာသက ဖုံးအုပ်ထားသည်။ ထို့အတူ အာကာသကို ဘူတာဒီ (bhūtādi) —ဓာတ်များ၏ မူလရင်းမြစ်—က ဖုံးအုပ်ပြီး၊ ထိုဘူတာဒီကိုလည်း မဟတ်က ဖုံးအုပ်ထားသည်။ ထိုသို့ အဆင့်လိုက် ပေါ်ထွန်းမှုအတိုင်း တတ္တဝများသည် အပြန်အလှန် ဖုံးအုပ်ကြသည်ဟု ဆိုသည်။
Verse 46
अव्यक्तेनावृतस्तद्वन्महानित्येवमास्तिकैः । ब्रह्माण्डमिति संप्रोक्तमाचार्य्यैर्मुनिसत्तम
အို မုနိတို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ၊ ထိုမဟာ (ကောသမစ်ဥ) သည်လည်း အဗျက်တ (avyakta) —မထင်ရှားသေးသောအရာ—ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသည်။ ထို့ကြောင့် အာစရိယ သဒ္ဓါဝင်တို့က ၎င်းကို “ဗြဟ္မာဏ္ဍ” (Brahmāṇḍa) ဟု ကြေညာထားကြသည်။
Verse 47
उक्तानि सप्तावरणान्यस्य विश्वस्य गुप्तये । चक्राद्दशगुणाधिक्यं सलिलस्य विधीयते
ဤလောကကို ဖုံးကွယ်ကာ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန်အတွက် ဖုံးအုပ်မှု ခုနစ်ထပ်ကို ဖော်ပြထားသည်။ ကောသမစ်စက်ဝိုင်းကို ကျော်လွန်၍ ရေဖုံးအုပ်၏ အကျယ်အဝန်းကို ဆယ်ဆ ပိုကြီးစေရန် သတ်မှတ်ထားသည်။
Verse 48
उपर्युपरि चान्योन्यमेवं दशगुणाधिकम् । ब्रह्माण्डमिति विज्ञेयं तद्द्विजैर्मुनिनायक
အထက်ထက်သို့ အလွှာလိုက်တက်သကဲ့သို့ အလွှာတစ်ခုချင်းစီသည် အောက်တစ်ခုထက် ဆယ်ဆပိုကြီးမားသည်။ မုနိတို့၏ခေါင်းဆောင်အို၊ ဤစုစုပေါင်းကို «ဗြဟ္မာဏ္ဍ» (ကမ္ဘာဥ) ဟု သိမှတ်လော့—နှစ်ကြိမ်မွေးသူတို့က ဤသို့ နားလည်ကြသည်။
Verse 49
इममर्थमुरीकृत्य चक्रसामीप्यवर्त्तनात् । सलिलस्य च तन्मध्ये इति प्राह श्रुतिस्स्वयम्
ဤအဓိပ္ပါယ်ကို လက်ခံ၍ «ရှရုတိ» ကိုယ်တိုင်က ဤသို့ ကြေညာသည်—လှည့်နေသော ဘီးအနီး၌ ရေ၏ လှုပ်ရှားမှုကြောင့် (သိမ်မွေ့သော) သစ္စာတရားသည် «ထိုရေ၏ အလယ်၌» တည်ရှိသည်ဟု နားလည်ရသည်။
Verse 50
अनुग्रहतिरोभावसंहृतिस्थितिसृष्टिभिः । करोत्यविरतं लीलामेकश्शक्तियुतश्शिवः
အမြင့်မြတ်ဆုံး တစ်ပါးတည်းသော သက္တိ (Śakti) နှင့် ပေါင်းစည်းထားသော တစ်ပါးတည်းသော အရှင် ရှိဝ (Śiva) သည် မရပ်မနား သာသနာတော်လီလာကို ဆောင်ရွက်တော်မူသည်—အလုပ်ငါးပါးဖြစ်သော ဖန်ဆင်းခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ဖျက်သိမ်းခြင်း၊ ဖုံးကွယ်ခြင်း (တိရောဘာဝ) နှင့် ကရုဏာအနုဂြဟ (ကျေးဇူးတော်) တို့အားဖြင့်။
Verse 51
बहुनेह किमुक्तेन मुने सारं वदामि ते । शिव एवेदमखिलं शक्तिमानिति निश्चितम्
အို မုနိရေ၊ ဒီမှာ စကားများများပြောဖို့ ဘာလိုသေးသနည်း။ အနှစ်သာရကို ငါပြောမည်—ဤစကြဝဠာအလုံးစုံသည် သီဝတော်တစ်ပါးတည်း၊ အမြင့်မြတ်သော သက္တိ (Śakti) အင်အားနှင့် ပြည့်စုံသော သီဝတော်ဟူ၍ အတည်ပြုထားသည်။
It systematizes creation and divine governance by mapping Sadāśiva as the collective principle and presenting tetrads (catuṣṭaya) as particularized manifestations, culminating in the doctrine of tirodhāna (concealment) as a structured cosmic function.
Tirodhāna is treated as a controlled concealment that produces experiential limitation: one mode pertains to higher divine domains, while another binds paśu through embodiment, bhoga, and karma—yet it is teleological, since karmic equilibrium becomes a condition for the rise of anugraha (grace).
The chapter foregrounds Sadāśiva, Maheśa/Maheśvara, and the ascending designations Īśa → Viśveśvara → Parameśa → Sarveśvara, presenting them as non-dual (parabrahmātmaka), nirvikalpa modalities within a Shaiva hierarchy.