Sarga 6
रावणस्य मन्त्रविचारः — Ravana’s Council on Strategy
युद्धकाण्ड
ဤသရဂတွင် ရာဝဏသည် လင်္ကာ၌ ဟနုမာန်၏ လုပ်ရပ်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကြောက်မက်ဖွယ် အကျိုးဆက်များကို စိစစ်သုံးသပ်သည်—ရန်သူ၏ ဝင်ရောက်ကျူးကျော်မှု၊ ဖျက်ဆီးမှုများ၊ အရေးပါသော ရက္ခသများ၏ သတ်ဖြတ်ခံရမှုနှင့် စီတာကို မြင်တွေ့နိုင်ခဲ့ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ရှားပါးသော အရှက်/ဟရီ၏ ခံစားချက်ဖြင့် ခေါင်းငုံ့ကာ ရက္ခသဘုရင်သည် စုပေါင်းအကြံပေးဆွေးနွေးမှုသို့ လှည့်၍ အောင်ပွဲသည် “မန်တရ-မူလ” ဖြစ်ကြောင်း၊ အကြံဉာဏ်ပေါ်တွင် အခြေခံကြောင်း ထင်ရှားစွာ ဆိုသည်။ ထို့နောက် လူ၏ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းနှင့် အကြံပေးမှု၏ အရည်အသွေးကို သုံးမျိုး—ဥတ္တမ၊ မဓျမ၊ အဓမ—ဟူ၍ ခွဲခြားကာ၊ စွမ်းရည်ကို ဆွေးနွေးတိုင်ပင်သည့် စည်းကမ်းနှင့် ဒိုင်ဝ (မြင့်မားသော သီလဓမ္မအမိန့်) အပေါ် ယုံကြည်အားထားမှုနှင့် ချိတ်ဆက်သည်။ ဥတ္တမသည် တတ်ကျွမ်းသော မန်တရီနှင့် မိတ်ဖက်များနှင့် တိုင်ပင်ပြီး ယုံကြည်ချက်ဖြင့် လုပ်ဆောင်သည်; မဓျမသည် တစ်ယောက်တည်း လုပ်ဆောင်သည်; အဓမသည် ကောင်း-ဆိုး မစဉ်းစားဘဲ “ငါပဲ လုပ်မယ်” ဟူသော အဟင်္ကာရဖြင့် ဒိုင်ဝကို မလေးစား။ နိုင်ငံရေးသဘောတရားအဖြစ် အကြံပေးဆွေးနွေးမှုကိုလည်း အဆင့်ခွဲသတ်မှတ်သည်—ရှာစတြာနှင့် ကိုက်ညီသော တညီတညွတ် သဘောတူညီမှုသည် အကောင်းဆုံး; မတူညီသော အမြင်များနောက်မှ ရရှိသော သဘောတူညီမှုသည် အလယ်အလတ်; ညီညွတ်မှုမရှိဘဲ အုပ်စုလိုက် တင်းမာစကားပြောခြင်းသည် ရှုတ်ချရသည်။ နောက်ဆုံးတွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ ပေါ်လာသည်—ဝါနရသူရဲများ ထောင်ပေါင်းများနှင့်အတူ ရာမသည် လင်္ကာကို ဝိုင်းရံရန် နီးကပ်လာနေသဖြင့် ရာဝဏသည် မြို့နှင့် စစ်တပ် နှစ်ဖက်လုံးအကျိုးရှိမည့် အစီအစဉ်ကို တောင်းဆိုသည်။
Shlokas
Verse 1
लङ्कायांतुकृतंकर्मघोरंदृष्टवाभयावहम् ।राक्षसेन्द्रोहनुमताशक्रेणेवमहात्मना ।।6.6.1।।अब्रवीद्राक्षसान् सर्वान्ह्रियाकिञ्चिदवाङ्मुखः ।
လင်္ကာမြို့၌ ဟနုမာန်—အင်ဒြာ (သက္က) ကဲ့သို့ အာနုဘော်ကြီးသော မဟာတ္မာ—က ပြုလုပ်ခဲ့သော ကြောက်မက်ဖွယ် ဆိုးရွားသည့် လုပ်ရပ်ကို မြင်လျှင် ရက္ခသတို့၏ ဘုရင်သည် အနည်းငယ်ရှက်ကြောက်၍ ခေါင်းငုံ့ကာ ရက္ခသအားလုံးကို မိန့်ကြား၏။
Verse 2
धर्षिताचप्रविष्टाचलङ्कादुष्प्रसहापुरी ।।6.6.2।।तेनवानरमात्रेणदृष्टासीताचजानकी ।
ဝင်ရောက်ရန်ခက်ခဲသော လင်္ကာမြို့တော်သည် ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ခံရပြီး—အမှန်တကယ်တော့ ဝါနရတစ်ဦးတည်းကပင် ထိုသို့ပြုနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဇနကမင်း၏ သမီး စီတာ (ဇာနကီ) ကိုလည်း တွေ့မြင်ခဲ့သည်။
Verse 3
प्रासादोधर्षितश्चैत्यःप्रवराराक्षसाहताः ।।6.6.3।।आविलाचपुरीलङ्कासर्वाहनुमताकृता ।
နန်းတော်များနှင့် ချေတီယ (သန့်ရှင်းရာဌာန) များကို ဖျက်ဆီးလုယူခဲ့ပြီး ထင်ရှားသော ရာක්ෂသများကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ လင်္ကာမြို့တော်တစ်မြို့လုံးကိုလည်း ဟနုမာန်က အလွန်အမင်း ရုန်းရင်းဆန်ခတ်ဖြစ်စေခဲ့သည်။
Verse 4
किंकरिष्यामिभद्रंवोकिंवायुक्तमनन्तरम् ।।6.6.4।।उच्यतांनस्समर्थंयत्कृतंचसुकृतंभवेत् ।
သင်တို့အတွက် မင်္ဂလာဖြစ်စေမည့်အရာအဖြစ် ငါဘာလုပ်ရမည်နည်း။ ယခုနောက်တစ်ဆင့်တွင် သင့်လျော်သောလမ်းကြောင်းသည် အဘယ်နည်း။ အမှန်တကယ် ထိရောက်နိုင်သောအရာကို၊ ပြုလုပ်လျှင် ကုသိုလ်ကောင်း၍ အကျိုးရှိမည့် လုပ်ရပ်ကို ကျွန်ုပ်တို့အား ပြောကြားပါ။
Verse 5
मन्त्रमूलंचविजयंप्रवदन्तिमनस्विनः ।।6.6.5।।तस्मद्वैरोचयेमन्त्रंरामंप्रतिमहाबलाः ।
ပညာရှိတို့က အောင်မြင်ခြင်း၏ အမြစ်မှာ အကြံပေးညှိနှိုင်းခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထို့ကြောင့် အင်အားကြီးသူတို့ရေ၊ ရာမကို ရင်ဆိုင်ရာတွင် ငါသည် အကြံတော်နှင့် အကြံဉာဏ်ကို ရွေးချယ်လိုသည်။
Verse 6
त्रिविधाःपुरुषालोकेउत्तमाधममध्यमाः ।।6.6.6।।तेषांतुसमवेतानांगुणदोषौवदाम्यहम् ।
ဤလောက၌ လူတို့သည် သုံးမျိုးရှိသည်—အထက်တန်း၊ အလယ်တန်း၊ အနိမ့်တန်း။ ထိုသူတို့ စည်းဝေးရာတွင် ပေါ်ထွန်းလာသည့် အရည်အချင်းနှင့် ချို့ယွင်းချက်တို့ကို ငါပြောမည်။
Verse 7
मन्त्रिभिर्हितसंयुक्तैस्समर्थैर्मन्त्रनिर्णये ।।6.6.7।।मित्रैर्वापिसमानार्थैर्बान्धवैरपिवाधिकैः ।सहितोमन्त्रियित्वायःकर्मारम्भान्प्रवर्तयेत् ।।6.6.8।।दैवेचकुरुतेयत्नंतमाहुःपुरुषोत्तमम् ।
အကြံတော်ဆုံးဖြတ်ရာ၌ ကျွမ်းကျင်ပြီး အကျိုးလိုလားသော အမတ်များ၏ အထောက်အပံ့နှင့်၊ ရည်မှန်းချက်တူသော မိတ်ဆွေများ၊ ဆွေမျိုးသားချင်းများနှင့်အတူ လုပ်ငန်းကို စတင်မီ အရင်တိုင်ပင်ညှိနှိုင်းကာ၊ ထို့နောက် နတ်ဘုရားတို့၏ အလိုတော်/ကံတရားကို လေးစား၍ ကြိုးပမ်းသူကိုပင် «လူအကောင်းဆုံး» ဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 8
मन्त्रिभिर्हितसंयुक्तैस्समर्थैर्मन्त्रनिर्णये ।।6.6.7।।मित्रैर्वापिसमानार्थैर्बान्धवैरपिवाधिकैः ।सहितोमन्त्रियित्वायःकर्मारम्भान्प्रवर्तयेत् ।।6.6.8।।दैवेचकुरुतेयत्नंतमाहुःपुरुषोत्तमम् ।
အကြံတော်ဆုံးဖြတ်ရာ၌ ကျွမ်းကျင်ပြီး အကျိုးလိုလားသော အမတ်များ၏ အထောက်အပံ့နှင့်၊ ရည်မှန်းချက်တူသော မိတ်ဆွေများ၊ ဆွေမျိုးသားချင်းများနှင့်အတူ လုပ်ငန်းကို စတင်မီ အရင်တိုင်ပင်ညှိနှိုင်းကာ၊ ထို့နောက် နတ်ဘုရားတို့၏ အလိုတော်/ကံတရားကို လေးစား၍ ကြိုးပမ်းသူကိုပင် «လူအကောင်းဆုံး» ဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 9
कोऽर्थंविमृशेदेकोधर्मेप्रकुरुतेमनः ।।6.6.9।।कःकार्याणिकुरुतेतमाहुर्मध्यमंनरम् ।
ရည်မှန်းချက်ကို တစ်ယောက်တည်း စဉ်းစားကာ၊ ဓမ္မကိုလည်း ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာပဲ ချိန်ဆကာ၊ လုပ်ငန်းများကိုလည်း တစ်ယောက်တည်း ဆောင်ရွက်သူကို လူတို့က “အလယ်အလတ်လူ” ဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 10
गुणदोषौवनिशिचत्य त्यक्त्यादैवव्यपाश्रयम् ।।6.6.10।।करिष्यामीतियःकार्यमुपेक्षेत्सनराधमः ।
အကျိုးနှင့် အပြစ်ကို မစိစစ်ဘဲ၊ ဒေဝ (ကံကြမ္မာ/အထက်ဘုရား၏ စီမံ) ကို မယုံကြည်တော့ဘဲ၊ “ငါတစ်ယောက်တည်းပဲ လုပ်မည်” ဟု ထင်ကာ အလုပ်ကို လုပ်ဆောင်ပြီး အခြားအရာများကို လျစ်လျူရှုသူသည် လူတို့အနက် အနိမ့်ဆုံးသူ ဖြစ်၏။
Verse 11
यथेमेपुरुषानित्यमुत्तमाधममध्यमाः ।।6.6.11।।वंमन्त्राऽहिविज्ञेयाउत्तमाधममध्यमः ।
လူတို့သည် အမြဲတမ်း သုံးမျိုး—အထက်တန်း၊ အလယ်တန်း၊ အနိမ့်တန်း—ဟူ၍ ရှိသကဲ့သို့၊ အကြံဉာဏ် (မန္တရ) လည်း အထက်၊ အလယ်၊ အနိမ့် ဟူ၍ သုံးမျိုးရှိကြောင်း သိမြင်ရမည်။
Verse 12
ऐकमत्यमुपागम्यशास्त्रदृष्टेनचक्षुषा ।।6.6.12।।मन्त्रिणोयत्रनिरतास्तमाहुर्मन्त्रमुत्तमम् ।
အကောင်းဆုံးသော အကြံဉာဏ်ဟူသည်မှာ မန္တ្រីတို့သည် သာස්တရ (ဓမ္မကျမ်း) ၏ မျက်စိဖြင့် ကြည့်မြင်ကာ တညီတညွတ်တည်း စည်းဝေး၍ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်ပေါ်တွင် မခွဲမခွာ တည်ကြည်စွာ ရပ်တည်နေသော အကြံဉာဏ်ပင် ဖြစ်၏။
Verse 13
बह्व्योऽपिमतीर्गत्वामन्त्रिणामर्थनिर्णये ।।6.6.13।।पुनर्यत्रैकतांप्राप्तस्समन्त्रोमध्यमस्स्मृतः ।
အရေးကိစ္စတစ်ရပ်ကို ဆုံးဖြတ်ရာတွင် အမတ်များ၏ အမြင်အမျိုးမျိုးကွဲပြားနေသော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် တစ်သဘောတည်းသို့ ပြန်လည်ညီညွတ်လာပါက ထိုအကြံပေးချက်ကို အလယ်အလတ်အဆင့် မန္တရဟု မှတ်ယူကြသည်။
Verse 14
अन्योन्यमतिमास्थाययत्रसम्प्रतिभाष्यते ।।6.6.14।।नचैकमत्येश्रेयोऽस्तिमन्त्रस्सोऽधमउच्यत ।
တစ်ဦးချင်းစီက ကိုယ့်အမြင်ကိုပဲ တင်းကျပ်စွာကိုင်စွဲပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုသာ ကျေနပ်စေမည့် ပြန်လှန်ပြောဆိုမှုများသာရှိကာ တစ်သဘောတည်းဖြင့် ကောင်းကျိုးမပေါ်ထွန်းလာလျှင် ထိုအကြံပေးချက်ကို အနိမ့်အဆင့် မန္တရဟု ခေါ်သည်။
Verse 15
तस्मात्सुमन्त्रितंसाधुभवन्तोमतिसत्तमा: ।।6.6.15।।कार्यंसम्प्रतिपद्यन्तामेतत्कृत्यंमतंमम ।
ထို့ကြောင့် ဉာဏ်ပညာအထက်မြတ်သူတို့ရေ၊ ကောင်းမွန်မှန်ကန်စွာ တိုင်ပင်ညှိနှိုင်းကြပြီး လုပ်ဆောင်ရမည့် လမ်းစဉ်ကို သတ်မှတ်ကြပါ။ ဤသည်မှာ ငါ၏ စဉ်းစားပြီးသား အမိန့်တော်/လိုအပ်ချက် ဖြစ်သည်။
Verse 16
वानराणांहिधीराणांसहस्रैःपरिवारितः ।।6.6.16।।रामोऽभ्येतिपुरीलङ्कामस्माकमुपरोधकः ।
အကြောင်းမူကား ရာမသည် သတ္တိခိုင်မာသော ဝါနရတို့ အထောင်ပေါင်းများစွာဖြင့် ဝန်းရံလျက်၊ ငါတို့ကို ပိတ်ဆို့ဝိုင်းရံရန် လင်္ကာမြို့သို့ ချီတက်လာနေသည်။
Verse 18
समुद्रमुच्छोषयतिवीर्येणान्यत्करोतिवा ।।6.6.18।।अस्मिन्नेवंगतेकार्येविरुद्धेवानरैस्सह ।हितंपुरेचसैन्येचसर्वसम्मन्त्रयतांमम ।।6.6.19।।
သူ၏ဗီရိယအင်အားဖြင့် သမုဒ္ဒရာကိုပင် ခြောက်သွေ့စေနိုင်သည်—သို့မဟုတ် အံ့ဩဖွယ်အခြားလုပ်ရပ်တစ်စုံတစ်ရာကိုလည်း ပြုနိုင်သည်။ ယခုကိစ္စသည် ဤအဆင့်သို့ ရောက်လာပြီး ဝါနရတို့သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ ရန်သူဖြစ်လာသဖြင့် မြို့တော်နှင့် စစ်တပ်နှစ်ဖက်လုံးအတွက် အကျိုးရှိမည့်အရာအားလုံးကို ကျွန်ုပ်နှင့် ပြည့်စုံစွာ တိုင်ပင်အကြံပေးကြလော့။
Frequently Asked Questions
Rāvaṇa confronts a leadership crisis after Hanumān’s successful incursion and must choose between impulsive reaction and disciplined consultation; the sarga frames ethical action as evaluating guṇa-doṣa (merits and faults) and avoiding ego-driven decisions made without daiva-oriented restraint.
The chapter teaches that effective power is inseparable from wise counsel: unanimity grounded in śāstra yields the best outcomes, while factional stubbornness degrades decision-making; additionally, action undertaken with consultation and daiva-vyapāśraya is ranked superior to solitary or self-willed conduct.
Laṅkā (as a fortified capital and civic space) is central, and the समुद्र (ocean) is invoked as a strategic boundary that Rāma may overcome by extraordinary means, underscoring the siege geography and the cultural imagination of superhuman war-capability.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.